లాటిన్ లిపి
| లాటిన్ లిపి | |
|---|---|
 | |
| Type | వర్ణమాల (బైకామెరల్) |
| Languages | చూడండి: లాటిన్-లిపి వర్ణమాలల జాబితా |
| Time period | c. క్రీ.పూ. 700 – ప్రస్తుతం |
| Parent systems |
ఈజిప్షియన్ హైరోగ్లిఫ్స్
|
| Child systems |
|
| Sister systems |
|
| ISO 15924 | Latn, 215 |
| Direction | Left-to-right |
| Unicode alias | Latin |
| Unicode range | చూడండి: యూనీకోడ్లో లాటిన్ అక్షరాలు |
| Note: This page may contain IPA phonetic symbols. | |
'''లాటిన్ లిపి''', దీనిని '''రోమన్ లిపి''' అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది శాస్త్రీయ లాటిన్ వర్ణమాల అక్షరాలపై ఆధారపడిన రాత విధానం. ఇది మాగ్నా గ్రేసియాలోని ప్రాచీన గ్రీకు నగరమైన కుమేలో వాడుకలో ఉన్న గ్రీకు వర్ణమాల రూపం నుండి ఉద్భవించింది. గ్రీకు వర్ణమాలను ఎట్రుస్కాన్లు మార్చారు, ఆ తరువాత వారి వర్ణమాలను ప్రాచీన రోమన్లు మార్చారు. అనేక లాటిన్-లిపి వర్ణమాలలు ఉన్నాయి, ఇవి శాస్త్రీయ లాటిన్ వర్ణమాల నుండి గ్రాఫిమ్లు, కాలేషన్, ధ్వని విలువలలో విభిన్నంగా ఉంటాయి.
లాటిన్ లిపి అంతర్జాతీయ ధ్వని వర్ణమాలకు (IPA) ఆధారం, అత్యంత విస్తృతంగా ఉన్న 26 అక్షరాలు ఐఎస్ఓ ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాలలో ఉన్న అక్షరాలు, ఇవి ఆంగ్ల వర్ణమాలలోని అక్షరాల లాంటివే. ఏ రాత విధానంలోనైనా అత్యధిక సంఖ్యలో వర్ణమాలలకు లాటిన్ లిపి ఆధారం.[1] ప్రపంచంలో అత్యంత విస్తృతంగా ఆమోదించబడిన రాత విధానం కూడా ఇదే. పశ్చిమ, మధ్య ఐరోపా, సబ్-సహారా ఆఫ్రికా, అమెరికా, ఓషియానియా భాషలతో పాటు ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలలోని అనేక భాషలను రాయడానికి లాటిన్ లిపిని ప్రామాణిక పద్ధతిగా ఉపయోగిస్తారు.
పేరు
[మార్చు]ప్రాచీన రోమ్లో పుట్టినందువల్ల ఈ లిపిని లాటిన్ లిపి లేదా రోమన్ లిపి అని పిలుస్తారు (కొన్ని పెద్ద అక్షరాలు గ్రీకు మూలాలకు చెందినవైనప్పటికీ). లిప్యంతరీకరణ సందర్భంలో "రోమనీకరణ" అనే పదం తరచుగా కనిపిస్తుంది.[2][3] అంతర్జాతీయ ప్రమాణీకరణ సంస్థ (ISO) లాగానే యూనీకోడ్ "లాటిన్" పదాన్ని ఉపయోగిస్తుంది.[4][5]
సంఖ్యా వ్యవస్థను రోమన్ సంఖ్యా వ్యవస్థ అని పిలుస్తారు, ఈ మూలకాల సేకరణను రోమన్ సంఖ్యలు అని పిలుస్తారు. 1, 2, 3 ... అనే సంఖ్యలు హిందూ-అరబిక్ సంఖ్యా వ్యవస్థకు చెందిన లాటిన్/రోమన్ లిపి సంఖ్యలు.
ఐఎస్ఓ ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాల
[మార్చు]| పెద్ద అక్షరాల లాటిన్ వర్ణమాల | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| చిన్న అక్షరాల లాటిన్ వర్ణమాల | a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z |
లాటిన్ వర్ణమాలను జర్మానిక్, రొమాన్స్ భాషలకు అనుగుణంగా మార్చినప్పుడు, హల్లులు, అచ్చుల కోసం I, V అక్షరాల వాడకం అసౌకర్యంగా అనిపించింది. 7వ శతాబ్దం నాటికి పాత ఆంగ్లంలో కనిపించే శబ్దాన్ని సూచించడానికి W అక్షరం రెట్టింపు V (VV) గా ఉద్భవించింది. 11వ శతాబ్దం చివరలో ఇది వాడుకలోకి వచ్చి, అదే శబ్దానికి వాడే విన్ (wynn) అక్షరాన్ని భర్తీ చేసింది. రొమాన్స్ భాషలలో, V అక్షరపు చిన్న రూపం గుండ్రటి 'u' గా మారింది; దీని నుండి 16వ శతాబ్దంలో అచ్చుల కోసం గుండ్రటి పెద్ద అక్షరం U ఉద్భవించింది, V నుండి హల్లు కోసం కొత్త కోణాకార చిన్న అక్షరం 'v' ఉద్భవించింది. I అక్షరం విషయంలో, పదాల చివర వాడే రూపం 'j' హల్లు కోసం వాడటం ప్రారంభమైంది. శతాబ్దాల పాటు ఇటువంటి నియమాలు అనిశ్చితంగా ఉండేవి. 17వ శతాబ్దంలో ఆంగ్లంలో J ని హల్లుగా ప్రవేశపెట్టారు, 19వ శతాబ్దం వరకు వర్ణమాలలో దీనిని ఒక ప్రత్యేక అక్షరంగా సార్వత్రికంగా పరిగణించలేదు.
1960ల నాటికి, కంప్యూటర్, టెలికమ్యూనికేషన్ పరిశ్రమలకు నాన్-ప్రొప్రైటరీ క్యారెక్టర్ ఎన్కోడింగ్ పద్ధతి అవసరమని స్పష్టమైంది. అంతర్జాతీయ ప్రమాణీకరణ సంస్థ (ISO) లాటిన్ వర్ణమాలను తమ ప్రామాణికంలో (ISO/IEC 646) పొందుపరిచింది. ఇది విస్తృత ఆమోదం పొందడానికి, జనాదరణ పొందిన వాడుకపై ఆధారపడింది. 1960ల నాటికి ఆ రెండు పరిశ్రమల్లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రముఖ స్థానంలో ఉన్నందున, ఇది అప్పటికే ప్రచురించబడిన ఆస్కి (ASCII) పై ఆధారపడింది. ఇందులో ఆంగ్ల వర్ణమాలలోని 26 × 2 (పెద్ద, చిన్న) అక్షరాలు ఉన్నాయి. ఆ తరువాత ISO జారీ చేసిన ప్రమాణాలు, ఉదాహరణకు ISO/IEC 10646 (యూనీకోడ్ లాటిన్), ఆంగ్ల వర్ణమాలలోని 26 × 2 అక్షరాలను ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాలగా కొనసాగించాయి. ఇతర భాషలలోని ఇతర అక్షరాలను నిర్వహించడానికి పొడిగింపులను ఇచ్చాయి.
వ్యాప్తి
[మార్చు]
మొరాకోలో ఫ్రెంచ్, ఈజిప్ట్లో ఇంగ్లీష్ వంటి అనధికారిక రెండవ భాషల వాడుక వల్ల, చైనాలో పిన్యిన్ లాంటి అధికారిక లిపుల లాటిన్ లిప్యంతరీకరణ వల్ల బూడిద రంగు ప్రాంతాల్లో కొన్నిసార్లు లాటిన్-లిపి వర్ణమాలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు.
రోమన్ సామ్రాజ్య విస్తరణతో లాటిన్ వర్ణమాల, లాటిన్ భాష ఇటాలియన్ ద్వీపకల్పం నుండి మధ్యధరా సముద్రం చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. గ్రీస్, టర్కీ, లెవాంట్, ఈజిప్ట్లతో సహా సామ్రాజ్యపు తూర్పు భాగం గ్రీకు భాషను అనుసంధాన భాషగా వాడటం కొనసాగించింది. పశ్చిమ భాగంలో లాటిన్ విస్తృతంగా మాట్లాడేవారు. పశ్చిమ రొమాన్స్ భాషలు లాటిన్ నుండి ఉద్భవించినందున, వారు లాటిన్ వర్ణమాలను ఉపయోగించడం, మార్పులు చేసుకోవడం కొనసాగించారు.
మధ్య యుగాలు
[మార్చు]మధ్య యుగాలలో పాశ్చాత్య క్రైస్తవ మతం వ్యాప్తి చెందడంతో, సెల్టిక్ భాషలు, జర్మానిక్ భాషలు, బాల్టిక్ భాషలు మాట్లాడే ఉత్తర ఐరోపా ప్రజలు లాటిన్ వర్ణమాలను క్రమంగా స్వీకరించారు. హంగేరియన్, ఫిన్నిష్, ఎస్టోనియన్ వంటి యురాలిక్ భాషలు మాట్లాడేవారు కూడా దీనిని అనుసరించారు.
పశ్చిమ స్లావిక్ భాషలు, అనేక దక్షిణ స్లావిక్ భాషలను రాయడానికి కూడా లాటిన్ లిపి వాడుకలోకి వచ్చింది. తూర్పు స్లావిక్ భాషలు మాట్లాడేవారు సాధారణంగా ఆర్థోడాక్స్ క్రైస్తవ్యంతో పాటు సిరిలిక్ లిపిని స్వీకరించారు. సెర్బియన్ భాష రెండు లిపులను ఉపయోగిస్తుంది, అధికారిక కమ్యూనికేషన్లో సిరిలిక్, ఇతర చోట్ల లాటిన్ ప్రాధాన్యత వహిస్తాయి.[6]
16వ శతాబ్దం నుండి
[మార్చు]1500 నాటికి లాటిన్ లిపి ప్రధానంగా పశ్చిమ, ఉత్తర, మధ్య ఐరోపాలో మాట్లాడే భాషలకే పరిమితమైంది. తూర్పు, ఆగ్నేయ ఐరోపాలోని ఆర్థోడాక్స్ క్రిస్టియన్ స్లావ్లు సిరిలిక్ను వాడారు, తూర్పు మధ్యధరా ప్రాంతంలోని గ్రీక్ మాట్లాడేవారు గ్రీకు వర్ణమాలను వాడారు. అరబ్లలో, ఇరానియన్లు, ఇండోనేషియన్లు, మలయులు వంటి అరబ్-యేతర దేశాలలో అరబిక్ లిపి విస్తృతంగా ఉంది. ఆసియాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలు బ్రాహ్మిక్ లిపులు లేదా చైనీస్ లిపిని ఉపయోగించాయి.
యూరోపియన్ వలసవాదం ద్వారా లాటిన్ లిపి అమెరికా, ఓషియానియా, ఆసియాలోని భాగాలు, ఆఫ్రికా, పసిఫిక్ ప్రాంతాలకు వ్యాపించింది. ఇది స్పానిష్, పోర్చుగీస్, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్, జర్మన్, డచ్ వర్ణమాలల ఆధారిత రూపాల్లో ఉంది.
ఫిలిప్పీన్స్ భాషలు, మలేషియన్, ఇండోనేషియన్ భాషలతో సహా అనేక ఆస్ట్రోనేషియన్ భాషల కోసం దీనిని ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇవి ఇంతకుముందున్న అరబిక్, స్థానిక బ్రాహ్మిక్ వర్ణమాలను భర్తీ చేశాయి. సెక్వోయా అభివృద్ధి చేసిన చెరోకీ సిలబరీ రూపాలకు లాటిన్ అక్షరాలు ఆధారం అయ్యాయి, అయినప్పటికీ ధ్వని విలువలు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటాయి.
పోర్చుగీస్ మిషనరీల ప్రభావంతో, వియత్నామీస్ భాష కోసం ఒక లాటిన్ వర్ణమాల రూపొందించబడింది, ఇది అంతకు ముందు చైనీస్ అక్షరాలను ఉపయోగించేది. 19వ శతాబ్దంలో ఫ్రెంచ్ పాలనతో పరిపాలనలో లాటిన్ ఆధారిత వర్ణమాల చైనీస్ అక్షరాలను భర్తీ చేసింది.
19వ శతాబ్దం నుండి
[మార్చు]19వ శతాబ్దం చివరలో రోమేనియన్లు రోమేనియన్ సిరిలిక్ వర్ణమాలను విడిచిపెట్టి, లాటిన్ వర్ణమాలకు తిరిగి వచ్చారు.
20వ శతాబ్దం నుండి
[మార్చు]1928లో ముస్తఫా కమాల్ అతాతుర్క్ సంస్కరణలలో భాగంగా టర్కీ రిపబ్లిక్ టర్కిష్ భాష కోసం లాటిన్ వర్ణమాలను స్వీకరించింది. ఇది సవరించబడిన అరబిక్ వర్ణమాలను భర్తీ చేసింది. 1930లలో, మాజీ సోవియట్ యూనియన్ ప్రజలు చాలా మంది లాటిన్ ఆధారిత లిపి అయిన యూనిఫైడ్ టర్కిక్ ఆల్ఫాబెట్ను స్వీకరించారు. 1940లలో అన్ని లిపులు సిరిలిక్ వర్ణమాలతో భర్తీ చేయబడ్డాయి. అయితే లాట్వియన్లు, లిథువేనియన్లు, ఎస్టోనియన్లు లాంటి కొన్ని జాతులు దీనికి ప్రభావితం కాలేదు.
1991లో సోవియట్ యూనియన్ పతనం తరువాత, కొత్తగా స్వతంత్రమైన టర్కిక్ మాట్లాడే రిపబ్లిక్లలో మూడు (అజర్బైజాన్, ఉజ్బెకిస్తాన్, తుర్క్మెనిస్తాన్), రోమేనియన్ మాట్లాడే మోల్డోవా తమ భాషల కోసం అధికారికంగా లాటిన్ వర్ణమాలను స్వీకరించాయి.
1930లు, 1940లలో మెజారిటీ కుర్దులు అరబిక్ లిపి స్థానంలో రెండు లాటిన్ వర్ణమాలను ఉపయోగించారు. అధికారిక కుర్దిష్ ప్రభుత్వం మాత్రమే పబ్లిక్ పత్రాల కోసం అరబిక్ వర్ణమాలను ఉపయోగిస్తుంది, ప్రాంతమంతటా మెజారిటీ కుర్దిష్ మాట్లాడేవారు లాటిన్ కుర్దిష్ వర్ణమాలను విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
21వ శతాబ్దం
[మార్చు]15 సెప్టెంబర్ 1999న, రష్యాలోని టాటర్స్తాన్ అధికారులు టాటర్ భాష కోసం లాటిన్ లిపిని 2011 నాటికి సిరిలిక్తో పాటు సహ-అధికారిక రాత విధానంగా మార్చడానికి ఒక చట్టాన్ని ఆమోదించారు.[7] అయితే ఒక సంవత్సరం తరువాత రష్యా ప్రభుత్వం చట్టాన్ని రద్దు చేసి, లాటినైజేషన్ను నిషేధించింది.[8]
2015లో, కజకిస్తాన్ ప్రభుత్వం 2025 నాటికి కజఖ్ భాషకు అధికారిక రాత విధానంగా కజఖ్ సిరిలిక్ వర్ణమాలను కజఖ్ లాటిన్ వర్ణమాల భర్తీ చేస్తుందని ప్రకటించింది.[9]
అక్టోబర్ 2019లో, కెనడాలోని ఇన్యుట్ జాతీయ సంస్థ ఇన్యుట్ తపిరిట్ కనటామి (ITK) దేశంలోని ఇన్యుట్ భాషల కోసం ఏకీకృత రాత విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టనున్నట్లు ప్రకటించింది. ఈ రాత విధానం లాటిన్ వర్ణమాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.[10]
12 ఫిబ్రవరి 2021న, ఉజ్బెకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఉజ్బెక్ భాష కోసం 2023 నాటికి సిరిలిక్ నుండి లాటిన్కు మార్పును ఖరారు చేయనున్నట్లు ప్రకటించింది.[11][12]
ప్రస్తుతం క్రిమియన్ టాటర్ భాష సిరిలిక్, లాటిన్ రెండింటినీ ఉపయోగిస్తుంది.
జూలై 2020 నాటికి 2.6 బిలియన్ల మంది ప్రజలు (ప్రపంచ జనాభాలో 36%) లాటిన్ వర్ణమాలను ఉపయోగిస్తున్నారు.[13]
అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలు
[మార్చు]1960ల నాటికి కంప్యూటర్, టెలికమ్యూనికేషన్ పరిశ్రమలకు నాన్-ప్రొప్రైటరీ క్యారెక్టర్ ఎన్కోడింగ్ పద్ధతి అవసరమని స్పష్టమైంది. అంతర్జాతీయ ప్రమాణీకరణ సంస్థ (ISO) లాటిన్ వర్ణమాలను తమ ప్రమాణంలో (ISO/IEC 646) పొందుపరిచింది.
1960ల నాటికి ఆ రెండు పరిశ్రమల్లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రముఖ స్థానంలో ఉన్నందున, ఇది అప్పటికే ప్రచురించబడిన ఆస్కి (ASCII) పై ఆధారపడింది. ఆ తరువాత ISO జారీ చేసిన ప్రమాణాలు లాటిన్ అక్షరాలను ప్రాథమిక లాటిన్ వర్ణమాలగా కొనసాగించాయి.
వివిధ భాషలు ఉపయోగించే పద్ధతి
[మార్చు]వాడుకలో ఉన్నప్పుడు లాటిన్ వర్ణమాల కొత్త భాషల్లో ఉపయోగించడానికి అనుగుణంగా మార్చబడింది. ఈ కొత్త శబ్దాలను సూచించడానికి అక్షరాలకు డయాక్రిటిక్స్ను జోడించడం, బహుళ అక్షరాలను కలిపి లిగేచర్లను తయారు చేయడం, పూర్తిగా కొత్త రూపాలను సృష్టించడం లేదా అక్షరాల జంటలకు ప్రత్యేక విధిని కేటాయించడం ద్వారా పొడిగింపులు సృష్టించబడ్డాయి.
అక్షరాలు
[మార్చు]ప్రామాణిక లాటిన్ వర్ణమాలకు కొత్త అక్షరాలకు కొన్ని ఉదాహరణలు రూనిక్ అక్షరాలు విన్ (wynn) Ƿ ƿ, థార్న్ (thorn) Þ þ, ఎత్ (eth) Ð/ð అక్షరాలు పాత ఆంగ్ల వర్ణమాలకు జోడించబడ్డాయి.
చుక్కలతో ఉన్న İ (Dotted İ), చుక్కలు లేని I (Dotless I) అక్షరాలు టర్కిష్, అజర్బైజాన్, కజఖ్ వర్ణమాలలు ఉపయోగించే I అక్షరపు రెండు రూపాలు.[14]
మల్టీగ్రాఫ్లు
[మార్చు]డైగ్రాఫ్ (digraph) అనేది ఒక శబ్దాన్ని రాయడానికి ఉపయోగించే రెండు అక్షరాల జత. ఉదాహరణలు ఆంగ్లంలో ch, ng, rh, sh, ph, th లాంటివి. డచ్ భాషలో ij, ee, ch, ei లాంటివి. ఒక ట్రైగ్రాఫ్ మూడు అక్షరాలతో రూపొందించబడింది.
లిగేచర్లు
[మార్చు]లిగేచర్ (ligature) అంటే రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సాధారణ అక్షరాలను కొత్త అక్షరంగా మార్చడం. ఉదాహరణకు Æ æ (AE నుండి), Œ œ (OE నుండి), అబ్రివియేషన్ & (లాటిన్ పదం et నుండి).
డయాక్రిటిక్స్
[మార్చు]
డయాక్రిటిక్ (diacritic), కొన్ని సందర్భాల్లో యాస అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ఒక చిన్న గుర్తు, ఇది ఒక అక్షరం పైన, కింద లేదా మరేదైనా స్థానంలో కనిపిస్తుంది. జర్మన్ అక్షరాలు ä, ö, ü లాంటి వాటిలో ఇది కనిపిస్తుంది. దీని ప్రధాన విధి అక్షరపు ధ్వని విలువను మార్చడం, ఒక పదం ఉచ్చారణను సవరించడం, కొత్త అక్షరం ప్రారంభాన్ని సూచించడం.
కాలేషన్
[మార్చు]కొన్ని మార్చబడిన అక్షరాలు (ఉదాహరణకు å, ä, ö) కొత్త అక్షరాలుగా పరిగణించబడతాయి, కాలేషన్ (Collation) ప్రయోజనాల కోసం వర్ణమాలలో వీటికి నిర్దిష్ట స్థానం కేటాయించబడుతుంది.
క్యాపిటలైజేషన్
[మార్చు]నేడు లాటిన్ లిపిని ఉపయోగించే భాషలు సాధారణంగా పేరాలు, వాక్యాలు, నామవాచకాలను ప్రారంభించడానికి పెద్ద అక్షరాలను ఉపయోగిస్తాయి. క్యాపిటలైజేషన్ (Capitalization) నియమాలు కాలక్రమేణా మారాయి, వివిధ భాషలు దీని కోసం వివిధ నియమాలను కలిగి ఉన్నాయి.
రోమనీకరణ
[మార్చు]అరబిక్, చైనీస్ వంటి ఇతర లిపులతో రాయబడిన భాషల పదాలను లాటిన్-లిపిలో రాసినప్పుడు లిప్యంతరీకరణ చేస్తారు, ఈ ప్రక్రియను 'రోమనీకరణ' అని పిలుస్తారు.
కంప్యూటర్ మెసేజింగ్ సిస్టమ్స్లో పరిమిత ఆస్కి కోడ్ మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు, భాషల రోమనీకరణ చాలా ప్రముఖమైనది. యూనీకోడ్ పరిచయంతో రోమనీకరణ అవసరం ఇప్పుడు తగ్గుతోంది.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- లాటిన్ అక్షరాలు
మూలాలు =
[మార్చు]- ↑ Haarmann 2004, p. 96.
- ↑ "Search results | BSI Group". Bsigroup.com. Retrieved 12 May 2014.[permanent dead link]
- ↑ "Romanisation_systems". Pcgn.org.uk. Archived from the original on 27 June 2014. Retrieved 12 May 2014.
- ↑ "ISO 15924 – Code List in English". Unicode.org. Archived from the original on 26 May 2013. Retrieved 22 July 2013.
- ↑ "Search – ISO". International Organization for Standardization. Archived from the original on 13 May 2014. Retrieved 12 May 2014.
- ↑ "Zakon O Službenoj Upotrebi Jezika I Pisama" (PDF). Ombudsman.rs. 17 May 2010. Archived from the original (PDF) on 14 July 2014. Retrieved 5 July 2014.
- ↑ Andrews, Ernest (2018). Language Planning in the Post-Communist Era: The Struggles for Language Control in the New Order in Eastern Europe, Eurasia and China. Springer. p. 132. ISBN 978-3-319-70926-0.
- ↑ Faller, Helen (2011). Nation, Language, Islam: Tatarstan's Sovereignty Movement. Central European University Press. p. 131. ISBN 978-963-9776-84-5.
- ↑ "Kazakh language to be converted to Latin alphabet – MCS RK". Kazinform. 30 January 2015. Archived from the original on 19 February 2017. Retrieved 28 September 2015.
- ↑ "Canadian Inuit Get Common Written Language". High North News (8 October 2019). Archived from the original on 17 August 2021. Retrieved 8 October 2019.
- ↑ Sands, David (12 February 2021). "Latin lives! Uzbeks prepare latest switch to Western-based alphabet". The Washington Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 15 February 2021. Retrieved 15 February 2021.
- ↑ "Uzbekistan Aims For Full Transition To Latin-Based Alphabet By 2023". Radio Free Europe/Radio Liberty (in ఇంగ్లీష్). 12 February 2021. Archived from the original on 31 December 2022. Retrieved 15 February 2021.
- ↑ "The world's scripts and alphabets". WorldStandards (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 9 August 2020. Retrieved 11 August 2020.
- ↑ "Localize Your Font: Turkish i". Glyphs (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 28 January 2021. Retrieved 28 January 2021.
బయటి లింకులు
[మార్చు]
- యూనీకోడ్ కాలేషన్ చార్ట్
- డయాక్రిటిక్స్ ప్రాజెక్ట్ Archived 23 అక్టోబరు 2018 at the Wayback Machine