లాటిన్ సాహిత్యం
లాటిన్ సాహిత్యంలో లాటిన్ భాషలో వ్రాయబడిన వ్యాసాలు, చరిత్రలు, కవితలు, నాటకాలు, ఇతర రచనలు ఉంటాయి. అధికారిక లాటిన్ సాహిత్యం ప్రారంభం క్రీ.పూ. 240 నాటిది, ఆ సంవత్సరంలోనే రోమ్లో లాటిన్ భాషలో మొదటి రంగస్థల నాటకం ప్రదర్శించబడింది. తరువాతి ఆరు శతాబ్దాల పాటు లాటిన్ సాహిత్యం వర్ధిల్లింది. లాటిన్ సాహిత్యపు శాస్త్రీయ యుగాన్ని స్థూలంగా అనేక కాలాలుగా విభజించవచ్చు: తొలి లాటిన్ సాహిత్యం, స్వర్ణయుగం, సామ్రాజ్య కాలం, చివరి ప్రాచీన కాలం.
లాటిన్ పురాతన రోమన్ల భాషగా ఉండింది, అలాగే మధ్య యుగాలలో పశ్చిమ, మధ్య ఐరోపాలోని భాషా భాషగా ఉండేది. లాటిన్ సాహిత్యంలో సిసెరో, విర్గిల్, ఓవిడ్, హోరేస్ వంటి రోమన్ రచయితల రచనలు ఉన్నాయి, కానీ సామ్రాజ్య పతనం తరువాత యూరోపియన్ రచయితల రచనలను కూడా కలిగి ఉంది, థామస్ అక్వినాస్ వంటి మత రచయితల నుండి ఫ్రాన్సిస్ బేకన్ వంటి లౌకిక రచయితల వరకు [ID3], బారూచ్ స్పినోజా [ID2], ఐజాక్ న్యూటన్ [ID4].
చరిత్ర
[మార్చు]ప్రారంభ లాటిన్ సాహిత్యం
[మార్చు]అనేక శతాబ్దాలుగా లాటిన్ సాహిత్యం నిరంతర అభివృద్ధిని అనుసరించినప్పటికీ, మొదటి ప్యూనిక్ యుద్ధం ముగిసిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత, క్రీ.పూ. 240లో రోమ్లో హాస్య, విషాద నాటకాల క్రమబద్ధమైన ప్రదర్శనతో అధికారిక లాటిన్ సాహిత్యం ప్రారంభమైంది. [1] క్రీ.పూ. 272లో బానిసగా రోమ్కు తీసుకురాబడిన గ్రీకు యుద్ధ ఖైదీ అయిన లివియస్ ఆండ్రోనికస్, గ్రీకు నాటకాల నుండి ఈ తొలి హాస్య, విషాద నాటకాలను స్వీకరించారు. ఆండ్రోనికస్, హోమర్ ఒడిస్సీని సాటర్నియన్ మీటర్ అనే సాంప్రదాయ లాటిన్ పద్య రూపంలో లాటిన్లోకి అనువదించాడు. క్రీ.పూ. 235లో, రోమన్ పౌరుడైన గ్నాయస్ నేవియస్, గ్రీకు మూల రచనల పునఃకల్పనలైన ' ఫాబులా పల్లియాటా' అనే నాటకాలను నిర్మించే ఈ సంప్రదాయాన్ని కొనసాగించాడు. క్రీ.పూ. 222 నుండి, రోమన్ పురాణాలు, చరిత్ర ఆధారంగా ' ఫాబులా ప్రెటెక్స్టా' లేదా విషాద నాటకాలు అనే ఒక కొత్త రకం నాటకాలను నిర్మించడం ద్వారా అతను దీనిని మరింత విస్తరించాడు. జీవిత చరమాంకంలో, నేవియస్ తాను పోరాడిన మొదటి ప్యూనిక్ యుద్ధంపై సాటర్నియన్ మీటర్లో ఒక ఇతిహాస కావ్యాన్ని రచించాడు. [2]
ఇతర పురాణ కవులు నెవియస్ను అనుసరించారు. క్వింటస్ ఎన్నియస్, క్రీ.పూ. 200 తర్వాత వెంటనే, రోమ్ స్థాపన నుండి తన కాలం వరకు రోమన్ చరిత్రను వివరిస్తూ, ' అన్నల్స్ ' అనే ఒక చారిత్రక ఇతిహాసాన్ని రచించాడు. [3] అతను గ్రీకు డాక్టిలిక్ హెక్సామీటర్ను స్వీకరించాడు, అది రోమన్ ఇతిహాసాలకు ప్రామాణిక పద్య రూపంగా మారింది. అతను తన విషాద నాటకాలతో బాగా పేరు పొందాడు. ఈ రంగంలో వారసులలో మార్కస్ పాకువియస్, లూసియస్ అకియస్ ఉన్నారు. ఈ ముగ్గురు రచయితలు రోమన్ చరిత్రలోని ఘట్టాలను అరుదుగా ఉపయోగించారు, కానీ గ్రీకులు అప్పటికే వ్రాసిన విషాద ఇతివృత్తాలకు వారు లాటిన్ అనువాదాలను రాశారు. వారు గ్రీకులను అనుకరించినప్పటికీ, వారి అనువాదాలు అసలైన గ్రీకు రచనలకు యథాతథ ప్రతిరూపాలుగా లేవు. వారి నాటకాలలోని కొన్ని భాగాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. [4]
,_da_otricoli_(visconti),_MT533,_03.jpg)
తొలి లాటిన్ హాస్య నాటకాల గురించి చాలా ఎక్కువ తెలుసు, ఎందుకంటే 26 తొలి లాటిన్ హాస్య నాటకాలు లభ్యమవుతున్నాయి – వాటిలో 20 ప్లాటస్ రాశారు; మిగిలిన ఆరు టెరెన్స్ రాశారు. ఈ వ్యక్తులు తమ హాస్య నాటకాలను 'న్యూ కామెడీ'గా పిలువబడే గ్రీకు నాటకాల ఆధారంగా రూపొందించారు, కానీ అసలు నాటకాలలోని కథాంశాలను, పదజాలాన్ని స్వేచ్ఛగా ఉపయోగించుకున్నారు. ప్లాటస్ తన నాటకాలలో అక్కడక్కడా పాటలను పొందుపరిచాడు, శబ్దాలంకారాలు, చమత్కారాలు, అలాగే నటుల హాస్య చర్యలతో హాస్యాన్ని మరింత పెంచాడు. టెరెన్స్ నాటకాలు గృహ పరిస్థితులతో వ్యవహరిస్తూ, మరింత నిరాడంబరమైన ధోరణిని కలిగి ఉండేవి. అతని రచనలు క్రీ.శ. 17వ శతాబ్దపు ఫ్రెంచ్, ఆంగ్ల హాస్య నాటకాలకు ప్రధాన ప్రేరణను అందించాయి.
ఆ కాలపు గద్య రచనలు కాటో ది ఎల్డర్ రచించిన ' వ్యవసాయంపై ' (క్రీ.పూ. 160) అనే గ్రంథం ద్వారా సుపరిచితం. కాటో రోమ్, ఇతర ఇటాలియన్ నగరాల మొదటి లాటిన్ చరిత్రను రాశాడు. ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రభావితం చేసే సాధనంగా తన రాజకీయ ప్రసంగాలను వ్రాతపూర్వకంగా పొందుపరిచిన మొదటి రోమన్ రాజనీతిజ్ఞుడు అతనే. [5]
క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దంలో గైయస్ లూసిలియస్ తన 30 వ్యంగ్య గ్రంథాలలో ఒక కొత్త రకమైన కవిత్వాన్ని సృష్టించడంతో తొలి లాటిన్ సాహిత్యం ముగిసింది. అతను పుస్తకాలు, ఆహారం, స్నేహితులు, ప్రస్తుత సంఘటనల గురించి సులభమైన, సంభాషణాత్మక శైలిలో రాశాడు. [4]
స్వర్ణయుగం
[మార్చు]సాంప్రదాయకంగా, లాటిన్ సాహిత్యం ఎత్తు క్రీస్తుపూర్వం 81 నుండి క్రీ. శ. 17 వరకు కేటాయించబడింది, అయితే ఇటీవలి స్కాలర్షిప్ ఈ కాలంలోని రచనలకు మునుపటి, తరువాతి రచనల కంటే ప్రత్యేకమైన ఊహలను ప్రశ్నించింది.[6] ఈ కాలం సాధారణంగా సిసెరో మొట్టమొదటి ప్రసంగంతో ప్రారంభమై, ఓవిడ్ మరణంతో ముగిసిందని చెబుతారు.
సిసెరో యుగం
[మార్చు]
సిసెరోను సాంప్రదాయకంగా లాటిన్ గద్యానికి గురువుగా పరిగణిస్తారు. [7] సుమారు క్రీ.పూ. 80 నుండి క్రీ.పూ. 43లో తన మరణం వరకు అతను రచించిన రచనలు, పరిమాణం, ప్రక్రియ, విషయ వైవిధ్యం పరంగా నేటికీ లభ్యమవుతున్న ఏ లాటిన్ రచయిత రచనలకన్నా ఉన్నతమైనవి, అలాగే అవి సాటిలేని శైలీపరమైన శ్రేష్ఠతను కూడా కలిగి ఉన్నాయి. సిసెరో అనేక రచనలను నాలుగు సమూహాలుగా విభజించవచ్చు: (1) లేఖలు, (2) అలంకారిక గ్రంథాలు, (3) తాత్విక రచనలు, (4) ఉపన్యాసాలు. అతని లేఖలు రోమన్ చరిత్రలోని ఒక ముఖ్యమైన కాలం గురించి సవివరమైన సమాచారాన్ని అందిస్తాయి, రోమన్ పాలక వర్గంలోని ప్రజా, వ్యక్తిగత జీవితం స్పష్టమైన చిత్రాన్ని అందిస్తాయి. విద్యా, అలంకార శాస్త్రాల ప్రాచీన సిద్ధాంతాలకు సంబంధించి, సిసిరో వాక్చాతుర్య రచనలు మనకు అత్యంత విలువైన లాటిన్ ఆధారాలుగా ఉన్నాయి. మధ్యయుగాలలో అతని తాత్విక రచనలు నైతిక తత్వశాస్త్రానికి ఆధారమయ్యాయి. ఆయన ప్రసంగాలు అనేక ఐరోపా రాజకీయ నాయకులకు, యునైటెడ్ స్టేట్స్ వ్యవస్థాపకులకు స్ఫూర్తినిచ్చాయి.
జూలియస్ సీజర్, సల్లస్ట్ సిసిరో కాలంలోని ముఖ్యమైన చారిత్రక రచయితలు. సీజర్ ఒక సేనాపతిగా తన చర్యలను సమర్థించుకోవడానికి గాలిక్, అంతర్యుద్ధాలపై సరళమైన శైలిలో వ్యాఖ్యానాలు రాశాడు. అతను వ్యక్తుల గురించి, వారి ఉద్దేశ్యాల గురించి వివరణలు రాశాడు.
అదే కాలంలో లాటిన్లో గేయ కవిత్వం ఆవిర్భవించింది. రచయిత ఆయులస్ గెల్లియస్ [8] "కవులలో అత్యంత సొగసైనవాడు" అని పిలిచిన కాటుల్లస్ గీతాలు వాటి భావోద్వేగ తీవ్రతకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. కాటులస్తో సమకాలీనుడైన లుక్రెటియస్ ఎపిక్యూరియన్ తత్వశాస్త్రాన్ని ఒక దీర్ఘ కవితలో, డి రెరమ్ నేచురాలో వివరించాడు.
ఆ కాలంలోని అత్యంత ఫలవంతమైన రచయితలలో ఒకరు మార్కస్ టెరెంటియస్ వారో . క్వింటిలియన్ చేత "రోమన్లలో అత్యంత విద్వాంసుడు" అని పిలువబడిన అతను, [9] మతం నుండి కవిత్వం వరకు అనేక రకాల విషయాల గురించి రాశాడు, కానీ వ్యవసాయం, లాటిన్ భాషపై అతని రచనలు మాత్రమే వాటి పూర్తి రూపంలో లభ్యమవుతున్నాయి.
అగస్టన్ యుగం
[మార్చు]
అగస్టస్ చక్రవర్తి క్రీస్తుపూర్వం 27 నుండి క్రీ. శ. 14 వరకు తన అధికారంలో ఉన్న సంవత్సరాలలో ప్రచురించిన సాహిత్య రచనలపై వ్యక్తిగత ఆసక్తిని కనబరిచాడు. ఈ కాలాన్ని కొన్నిసార్లు లాటిన్ సాహిత్యంలో అగస్టన్ యుగం అని పిలుస్తారు. విర్గిల్ తన మతసంబంధమైన ఎక్లోగ్స్, ది జార్జిక్స్, అండ్ ది ఏనేయిడ్ ను ప్రచురించాడు, ఇది రోమ్ సృష్టికి దారితీసిన సంఘటనలను వివరించే ఒక పురాణ పద్యం. ట్రోజన్ హీరో ఐనస్ రోమన్ ప్రజలకు ఎలా పూర్వీకుడు అయ్యాడు అని విర్గిల్ చెప్పాడు. ప్రపంచంపై రోమన్ పాలనకు విర్గిల్ దైవిక సమర్థనను అందించాడు. విర్గిల్ ఈ పద్యం పూర్తి చేయడానికి ముందే మరణించినప్పటికీ, ఇది త్వరలో లాటిన్ సాహిత్యంలో గొప్ప రచనగా పరిగణించబడింది.
వర్జిల్ స్నేహితుడైన హోరేస్ ఎపోడ్స్, ఓడ్స్, శాటిర్స్, ఎపిస్టిల్స్ రాశాడు. విషయము, రూపము, శైలిలో స్తుతిగీతాల పరిపూర్ణత వందల సంవత్సరాలుగా పాఠకులను ఆకర్షిస్తూ వస్తోంది. వ్యంగ్య రచనలు, లేఖలు నైతిక, సాహిత్య సమస్యలను నాగరికమైన, చమత్కారమైన రీతిలో చర్చిస్తాయి. బహుశా ఒక ప్రత్యేక రచనగా ప్రచురించబడిన హోరేస్ 'ఆర్ట్ ఆఫ్ పొయెట్రీ', తర్వాతి కవితా సిద్ధాంతాలను బాగా ప్రభావితం చేసింది. రోమన్లు అర్థం చేసుకుని, ఉపయోగించిన విధంగా శాస్త్రీయ రచన ప్రాథమిక నియమాలను ఇది పేర్కొంది. వర్జిల్ మరణించిన తరువాత, హోరేస్ రోమ్ ప్రముఖ కవి అయ్యాడు.
టిబుల్లస్, ప్రోపెర్టియస్, ఓవిడ్ రచనలలో లాటిన్ శోకగీతం అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. ఈ కవిత్వంలో అధిక భాగం ప్రేమకు సంబంధించినది. రోమన్ పండుగలు, వాటి పురాణ మూలాలను వర్ణించే ఫాస్టీ గ్రంథాన్ని ఓవిడ్ రచించాడు. ఓవిడ్ గొప్ప రచన అయిన ' మెటామార్ఫోసెస్', వివిధ పురాణ గాథలను ఒక వేగవంతమైన, ఆసక్తికరమైన కథగా అల్లుతుంది. ఓవిడ్ చమత్కారమైన రచయిత, ఆయన సజీవమైన, ఉద్వేగభరితమైన పాత్రలను సృష్టించడంలో రాణించాడు. మధ్యయుగాలు, పునరుజ్జీవన కాలమంతటా గ్రీకు, రోమన్ పురాణాలకు 'ది మెటామార్ఫోసెస్' అత్యంత ప్రసిద్ధ మూలంగా ఉండేది. ఇది ఎందరో కవులకు, చిత్రకారులకు, సంగీతకారులకు స్ఫూర్తినిచ్చింది.
ప్రాచీన రోమ్కు చెందిన కొద్దిమంది మహిళా కవయిత్రులలో ఒకరి రచనలు మనకు లభ్యమయ్యాయి, వారిలో సుల్పిసియా ఒకరు. [10]
లివీ గద్య రూపంలో 142 పుస్తకాలలో రోమన్ ప్రజల చరిత్రను రచించాడు. 35 మంది మాత్రమే బ్రతికారు, కానీ వారు రోమ్ గురించిన సమాచారానికి ప్రధాన మూలం.
సామ్రాజ్య కాలం
[మార్చు]క్రీ.శ. 14లో అగస్టస్ మరణం నుండి సుమారు 200 వరకు, రోమన్ రచయితలు శైలికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ, కొత్త, ఆశ్చర్యపరిచే భావవ్యక్తీకరణ పద్ధతులను ప్రయత్నించారు. క్రీ.శ. 54 నుండి 68 వరకు నీరో పాలనా కాలంలో, స్టోయిక్ తత్వవేత్త సెనెకా కరుణ, ఉదారత వంటి నైతిక అంశాలపై అనేక సంభాషణలు, లేఖలు రాశారు. తన ‘నేచురల్ క్వశ్చన్స్’ గ్రంథంలో సెనెకా భూకంపాలు, వరదలు, తుఫానులను విశ్లేషించాడు. సెనెకా విషాద నాటకాలు ఐరోపాలో విషాద నాటక రంగం అభివృద్ధిని బాగా ప్రభావితం చేశాయి. అతని మేనల్లుడు లూకాన్, సీజర్, పాంపేల మధ్య జరిగిన అంతర్యుద్ధాన్ని వర్ణించే ఫర్సాలియా (సుమారు 60) అనే ఇతిహాస కావ్యాన్ని రచించాడు. పెట్రోనియస్ రచించిన సాటిరికన్ (సుమారు 60) మొదటి పికారెస్క్ లాటిన్ నవల. పూర్తి రచనలోని కొన్ని శకలాలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. ఇది తరచుగా చిన్నపాటి నేరాల ప్రపంచంలో, అసంబద్ధమైన, విపరీతమైన, ప్రమాదకరమైన పరిస్థితులలో వివిధ నిమ్న వర్గ పాత్రల సాహసాలను వివరిస్తుంది.
ఇతిహాస కావ్యాలలో, బంగారు ఉన్ని కోసం జాసన్, ఆర్గానాట్ల అన్వేషణ కథను అనుసరించే గైయస్ వలేరియస్ ఫ్లాకస్ రచించిన ఆర్గానాటికా ; థీబ్స్పై ఓడిపస్ కుమారులు, ఏడుగురి మధ్య జరిగిన సంఘర్షణను అనుసరించే స్టేటియస్ రచించిన థీబాయిడ్ ;, రెండవ ప్యూనిక్ యుద్ధం, ఇటలీపై హన్నిబాల్ దండయాత్రలను అనుసరించే సిలియస్ ఇటాలికస్ రచించిన ప్యూనికా ఉన్నాయి. మార్షల్ చేత, ఆ సూక్తి ఇప్పటికీ దానితో ముడిపడి ఉన్న తీవ్రమైన గుణాన్ని పొందింది. జువెనల్ దుర్గుణాన్ని వ్యంగ్యంగా విమర్శించాడు.
చరిత్రకారుడైన టాసిటస్, 2వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో రచించిన తన 'హిస్టరీస్', 'అన్నల్స్' అనే రెండు గ్రంథాలలో, తొలి సామ్రాజ్యం మరచిపోలేని చీకటిమయమైన చిత్రాన్ని చిత్రించాడు. అతని సమకాలికుడైన సుటోనియస్, జూలియస్ సీజర్ నుండి డొమిటియన్ వరకు ఉన్న 12 మంది రోమన్ పాలకుల జీవిత చరిత్రలను రచించాడు. ప్లినీ ది యంగర్ రాసిన లేఖలు ఆ కాలంలోని రోమన్ జీవితాన్ని వర్ణించాయి. మనకు లభించిన ప్రాచీన విద్యపై అత్యంత సంపూర్ణమైన గ్రంథాన్ని క్వింటిలియన్ రచించాడు. 2వ శతాబ్దానికి చెందిన ముఖ్యమైన రచనలలో, ఆయులస్ గెల్లియస్ ' అటిక్ నైట్స్ ' (అతని స్నేహితుల మధ్య జరిగిన సాహిత్య చర్చల నివేదికలు, సంఘటనల సంకలనం);, వక్త మార్కస్ కార్నెలియస్ ఫ్రాంటో, మార్కస్ ఆరేలియస్కు రాసిన లేఖలు ఉన్నాయి. ఆ కాలంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన అపులేయస్ రచించిన 'మెటామార్ఫోసెస్', దీనిని 'ది గోల్డెన్ యాస్' అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ నవల ప్రమాదవశాత్తు గాడిదగా మారిపోయిన ఒక యువకుడి గురించినది. ఈ కథ ప్రేమ, మంత్రవిద్య గాథలతో నిండి ఉంది.
మధ్యయుగాలు, పునరుజ్జీవనం, తొలి ఆధునిక కాలంలో లాటిన్
[మార్చు]క్రీ.శ. 3వ శతాబ్దం చివరి నుండి 5వ శతాబ్దం వరకు అన్యమత లాటిన్ సాహిత్యం చివరిసారిగా జీవశక్తిని ప్రదర్శించింది – చరిత్రలో అమ్మియానస్ మార్సెల్లినస్, వాక్చాతుర్యంలో క్వింటస్ ఆరేలియస్ సిమ్మాకస్, కవిత్వంలో ఆసోనియస్, రుటిలియస్ క్లాడియస్ నమాటియానస్ . ఆసోనియస్ రచించిన 'ది మోసెల్లా' నాటకం, శాస్త్రీయ సాహిత్యం అంతాన్ని సూచించే ఒక ఆధునిక భావనను ప్రదర్శించింది.
4వ, 5వ శతాబ్దాలలో క్రైస్తవ లాటిన్ సాహిత్యానికి పునాదులు వేసిన రచయితలలో చర్చి ఫాదర్లైన హిప్పోకు చెందిన అగస్టిన్, జెరోమ్, ఆంబ్రోస్, అలాగే మొదటి గొప్ప క్రైస్తవ కవి అయిన ప్రూడెంటియస్ ఉన్నారు. క్రైస్తవ మహిళలు రాసిన కొన్ని లాటిన్ రచనలు కూడా లభ్యమవుతున్నాయి: కార్తేజ్ అమరవీరురాలు పెర్పెట్యువా జైలు డైరీ, [11], యాత్రికురాలు ఎగేరియా క్రైస్తవ యాత్ర వృత్తాంతం. [12]
తొలి మధ్యయుగాల కాలంలో, ప్రధానంగా ఆధునిక ఫ్రాన్స్లోని కరోలింగియన్ సామ్రాజ్యంలో ఒక విశేషమైన సాహిత్య కార్యకలాపం జరిగింది, దీనిని కరోలింగియన్ పునరుజ్జీవనం అని వర్ణించారు, ఈ కాలానికి చెందిన సుమారు 80 మంది లాటిన్-భాషా రచయితల గురించి బ్రెపోల్స్ ప్రచురించిన క్లావిస్ స్క్రిప్టోరమ్ లాటినోరమ్ మెడియీ ఏవిలో ప్రస్తావించబడింది. ఉన్నత మధ్యయుగాలు లాటిన్ సాహిత్యం పునరుద్ధరణతో వర్గీకరించబడ్డాయి, స్కాలస్టిసిజంతో లాటిన్ ఒక కొత్త తాత్విక వ్యక్తీకరణను కనుగొంది.
పునరుజ్జీవన కాలంలో, శాస్త్రీయ కాలం నాటి లాటిన్ భాషకు తిరిగి రావడం జరిగింది, ఈ కారణంగా దీనిని నియో-లాటిన్ అని పిలుస్తారు. ఈ శుద్ధి చేయబడిన భాష ఐరోపా అంతటా పండితుల మధ్య సాధారణ భాషగా ఉపయోగించబడింది, డెకార్టెస్, ఫ్రాన్సిస్ బేకన్, బరూచ్ స్పినోజాల గొప్ప రచనలన్నీ లాటిన్లోనే రచించబడ్డాయి. ప్రధానంగా లాటిన్ వచనంలో వ్రాయబడిన చివరి ముఖ్యమైన పుస్తకాలలో స్వీడెన్బోర్గ్ (మ. 1772), లినేయస్ (మ. 1778), యూలర్ (మ. 1783), గాస్ (మ. 1855), ఐజాక్ న్యూటన్ (మ. 1727) ల రచనలు ఉన్నాయి, భాషాశాస్త్రం, సాహిత్యం, తత్వశాస్త్రానికి సంబంధించిన గొప్ప తొలి ఆధునిక రచనలను చదివే ఆధునిక పాఠకులకు లాటిన్ ఒక అవసరమైన నైపుణ్యంగా మిగిలిపోయింది.
గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్
[మార్చు]బ్రెపోల్స్ ప్రచురించిన "1540 కి ముందు గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ లాటిన్ రచయితల జాబితా"లో, 5వ శతాబ్దం నుండి 16వ శతాబ్దం వరకు ఆధునిక ఇంగ్లాండ్, ఐర్లాండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్ నుండి వచ్చిన సుమారు 2,000 లాటిన్-భాషా రచయితల పేర్లు ఉన్నాయి. [13]
ఆధునిక పూర్వపు ప్రముఖ ఆంగ్ల కవులలో చాలామంది ఆంగ్లంతో పాటు లాటిన్లో కూడా రాశారు. మిల్టన్ 1645 పోయెమ్స్ ఒక ఉదాహరణ, కానీ థామస్ క్యాంపియన్, జార్జ్ హెర్బర్ట్, మిల్టన్ సహోద్యోగి ఆండ్రూ మార్వెల్ కూడా ఉన్నారు. కొందరు ప్రధానంగా లాటిన్లో రాశారు, వారి శైలిలోని సొగసు, ప్రాచీనతకు ప్రశంసలు పొందారు. వీటికి ఉదాహరణలు ఆంథోనీ ఆల్సోప్, విన్సెంట్ బోర్న్, వీరు 18వ శతాబ్దపు జీవిత వివరాలను వర్ణించడానికి తమ పద్యాలను చాకచక్యంగా స్వీకరించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందారు, అయితే లాటిన్ పదజాలం స్వచ్ఛత నుండి ఎప్పుడూ వైదొలగలేదు. 19వ శతాబ్దం వరకు తన లాటిన్ పద్యాల నాణ్యతకు ప్రసిద్ధి చెందిన చివరి వ్యక్తులలో వాల్టర్ సావేజ్ లాండర్ ఒకరు. [14]
లక్షణాలు
[మార్చు]చాలా లాటిన్ రచనలు వాక్చాతుర్యం, అంటే మాట్లాడటం, ఒప్పించడం అనే కళ పట్ల రోమన్ల ఆసక్తిని ప్రతిబింబిస్తాయి. విద్యావంతులైన రోమన్లకు బహిరంగ ప్రసంగం చాలా ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉండేది, ఎందుకంటే వారిలో చాలామంది విజయవంతమైన రాజకీయ జీవితాలను కోరుకున్నారు. రోమ్ ఒక గణతంత్ర రాజ్యంగా ఉన్నప్పుడు, సమర్థవంతమైన ప్రసంగమే తరచుగా ఎవరు ఎన్నికవుతారో లేదా ఏ బిల్లులు ఆమోదం పొందుతాయో నిర్ణయించేది. రోమ్ సామ్రాజ్యంగా మారిన తర్వాత, మాటల ద్వారా ప్రజలను ఆకట్టుకునే, ఒప్పించే సామర్థ్యం దాని ప్రాముఖ్యతను చాలా వరకు కోల్పోయింది. కానీ అలంకార శాస్త్రంలో శిక్షణ వృద్ధి చెందుతూ, రచనా శైలులను ప్రభావితం చేస్తూనే ఉంది. సుపరిచితమైన ఆలోచనను శ్రద్ధను ఆకర్షించే అద్భుతమైన కొత్త పద్ధతిలో ప్రదర్శించగల సామర్థ్యమే వాక్చాతుర్యంలో ఒక పెద్ద భాగం. లాటిన్ రచయితలు ఈ వైవిధ్య కళలో నిష్ణాతులయ్యారు.
భాష, రూపం
[మార్చు]లాటిన్ అనేది వివిధ పదాలకు అనేక వ్యాకరణ రూపాలతో అత్యంత ప్రభావితమైన భాష. ఫలితంగా, దీనిని ఆంగ్లంలో తెలియని పవిత్రత, సంక్షిప్తతతో ఉపయోగించవచ్చు. ఇది విస్తరణకు కూడా దోహదం చేస్తుంది, ఎందుకంటే దాని గట్టి వాక్యనిర్మాణం పొడవైన, అత్యంత సంక్లిష్టమైన వాక్యాన్ని కూడా తార్కిక యూనిట్గా కలిగి ఉంటుంది. సాలస్ట్, టాసిటస్ రచనలలో వలె లాటిన్ ను సంక్షిప్తతతో ఉపయోగించవచ్చు. లేదా లివీ రచనలలో, సిసెరో ప్రసంగాలలో వలె విస్తృతమైన, విస్తృతమైన పదబంధాలను కలిగి ఉండవచ్చు.
లాటిన్లో గ్రీకు భాషలో ఉన్నంత కవితాత్మక పదజాలం లేదు. కొంతమంది పూర్వపు రోమన్ కవులు, గ్రీకులు చేసినట్లే, కొత్త సంయుక్త పదాలను సృష్టించడం ద్వారా ఈ లోపాన్ని పూరించడానికి ప్రయత్నించారు; అయినప్పటికీ, రోమన్ రచయితలు పదాలను అరుదుగా సృష్టించారు. ఇతిహాస కవిత్వంలో తప్ప, వారు సుపరిచితమైన పదజాలాన్ని ఉపయోగించేవారు, పదాల కలయికలు, గొప్ప ధ్వని ప్రభావాల ద్వారా దానికి కవితా విలువను ఇచ్చేవారు. రోమ్ ప్రముఖ కవులు భాషను ఎంచుకోవడంలో, అమర్చడంలో గొప్ప సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉండేవారు. వారికి గ్రీకు కవుల గురించి లోతైన పరిజ్ఞానం ఉండేది, వారి ఇతివృత్తాలు దాదాపు రోమన్ సాహిత్యం అంతటిలోనూ కనిపిస్తాయి.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ George Eckel Duckworth (1994). The nature of Roman comedy: a study in popular entertainment. University of Oklahoma Press. p. 3. ISBN 9780806126203.
- ↑ Warmington, E.H. (1936). Remains of Old Latin: Livius Andronicus, Naevius, Pacuvius and Accius. Harvard University Press. pp. ix–xvii.
- ↑ "Annales | work by Ennius". Encyclopedia Britannica (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2020-01-22.
- 1 2 Allen, William (2014-03-27), "(page 108)p. 108Satire", in Allan, William (ed.), Classical Literature: A Very Short Introduction, Oxford University Press, p. 0, doi:10.1093/actrade/9780199665457.003.0008, ISBN 978-0-19-966545-7, retrieved 2025-06-29
- ↑ "CATO THE ELDER 234-149 B.C. - Roman historian and orator - Ancient Greece and Rome: An Encyclopedia for Students (4 Volume Set)". erenow.org (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-06-29.
- ↑ Hinds, Stephen (1998). Allusion and Intertext. Cambridge, UK: Cambridge. pp. 52–98. ISBN 0521571863.
- ↑ Charles W. Eliot (2004). Letters of Marcus Tullius Cicero and Letters of Gaius Plinius Caecilius Secundus: Part 9 Harvard Classics. Kessinger Publishing. p. 3. ISBN 9780766182042. Retrieved 15 October 2011.
- ↑ "Aulus Gellius, Attic Nights, A. Gellii Noctium Atticarum Liber Sextus, XX".
- ↑ "LacusCurtius • Quintilian — Institutio Oratoria — BookX, Chapter1". penelope.uchicago.edu. Retrieved 2022-02-02.
- ↑ Hallett, Judith P. (2002). "The Eleven Elegies of the Augustan Poet Sulpicia". In Churchill, Laurie J.; Brown, Phyllis R.; Jeffrey, Jane E. (eds.). Women Writing Latin: from Roman Antiquity to Early Modern Europe. Vol. I. New York. pp. 45–84.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - ↑ Gold, Barbara K. (2018). Perpetua: Athlete of God. Oxford University Press. ISBN 978-0195385458.
- ↑ Egeria (2018). The Pilgrimage of Egeria: A New Translation of the Itinerarium Egeriae with Introduction and Commentary. Translated by Anne McGowan; Paul F. Bradshaw. Collegeville, MN: Liturgical Press Academic. ISBN 9780814684214.
- ↑ "Presentation". Brepols. Retrieved 3 April 2025.
- ↑ "The Poems of W. S. Landor". www.thelatinlibrary.com. Retrieved 2022-02-02.