లాట్ భైరవ్
| లాట్ భైరవ్ | |
|---|---|
 | |
  ఉత్తర ప్రదేశ్ పటంలో లాట్ భైరవ్ | |
| భౌగోళికం | |
| భౌగోళికాంశాలు | 25°18′38.79″N 83°0′38.21″E / 25.3107750°N 83.0106139°E |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | ఉత్తర ప్రదేశ్ |
| జిల్లా | వారణాసి |
| స్థలం | వారణాసి |
| సంస్కృతి | |
| దైవం | భైరవుడు |
| ముఖ్యమైన పర్వాలు | మహా శివరాత్రి |
| వాస్తుశైలి | |
| నిర్మాణ శైలులు | మందిరం |
| చరిత్ర, నిర్వహణ | |
| నిర్మించిన తేదీ | 1780 |
| వెబ్సైట్ | shrikashivishwanath.org |
లాట్ భైరవ అనేది వారణాసిలో ఉన్న భైరవుని చిన్న హిందూ దేవాలయం, ఇది ముస్లిం శ్మశానవాటికలు, మసీదులచే చుట్టుముట్టబడి ఉంది. ఇది ఒక చిన్న వేదికపై ఉంది, తాత్కాలిక షెడ్డుతో కప్పబడి, పైకప్పు లేకుండా ఉంటుంది. [1][2][3]
అశోక స్తంభం
[మార్చు]అనేక ఆధారాల ప్రకారం, లాట్ భైరవ్ యొక్క ప్రస్తుత నిర్మాణం గతంలో అశోక స్తంభాలలో ఒకటిగా ఉండేది, టావెర్నియర్ ప్రకారం దాని ఎత్తు 35 అడుగులు. దీనిని 1669లో ఔరంగజేబు ధ్వంసం చేశాడు. మిగిలిన భాగాన్ని 1809లో జరిగిన హిందూ-ముస్లిం అల్లర్ల సమయంలో ముస్లింలు మరింతగా ధ్వంసం చేసి, ఒక మొద్దు పరిమాణానికి కుదించారు. ఈ అల్లర్లను లాట్ భైరవ్ అల్లర్లు అని పిలుస్తారు. కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం, స్థూపంలో మిగిలి ఉన్న భాగాన్ని ఇప్పుడు హిందువులు లాట్ భైరవ్ విగ్రహంగా పూజిస్తున్నారు.[4][5]
హిందూ దేవాలయం
[మార్చు]హిందువులు లాట్ భైరవుడిని అష్ట భైరవులలో ఒకరిగా భావిస్తారు. ఈయన మహాదేవుడైన కాశీ విశ్వనాథుడికి సంరక్షక దేవత అని చెబుతారు. ఆలయానికి ఈశాన్య దిశలో ఒక కోనేరు ఉంది, దీనిని హిందువులు పవిత్రంగా భావిస్తారు, దీనిని కపాలమోచన తీర్థం అని పిలుస్తారు. ఈ ఆలయం ముస్లిం సమాజం నియంత్రణలో ఉన్న భూమిలో, మసీదులు, మజార్లచే చుట్టుముట్టబడిన ఒక బహిరంగ ప్రదేశంలో, ఒక చిన్న స్థూపాకార నిర్మాణంలో ఉంది. శుక్రవారాల్లో, లాట్ భైరవ ఆలయం ఉన్న అదే మైదానంలో వారు నమాజ్ కూడా చేస్తారు. 1669లో ఔరంగజేబు కాశీ విశ్వనాథ ఆలయాన్ని కూల్చివేసిన తర్వాత, ఈ ఆలయాన్ని కూడా ధ్వంసం చేశాడని చెబుతారు. 1670లో ఫ్రెంచ్ యాత్రికుడు టావెర్నియర్ ఈ నిర్మాణం సుమారు 35 అడుగుల ఎత్తు ఉందని పేర్కొన్నాడు. 1707లో ఔరంగజేబు మరణానంతరం, ఆలయంలో మిగిలి ఉన్న భాగాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుని పునరుద్ధరించడానికి హిందువులు ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. తరువాత, 1809లో, చరిత్రలో మొదటి మత ఘర్షణగా నమోదైన 'లాట్ భైరవ్ అల్లర్లు' సమయంలో, ఈ నిర్మాణం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. ఆ సమయంలో, హిందూ సమాజం మిగిలి ఉన్న భాగాన్ని రక్షించడానికి, సుమారు 14 నుండి 16 అడుగుల ఎత్తు ఉన్న ఆ నిర్మాణాన్ని కప్పి భద్రపరిచింది. ప్రస్తుత స్థూపాకార నిర్మాణం రాగి రేకుతో కప్పబడి ఉంది, దానిపై భైరవుడి ముఖం, శరీరం చెక్కబడి ఉన్నాయి, సాధారణంగా సింధూరంతో కప్పబడి ఉంటుంది. గత శతాబ్దాలలో హిందువులను కేవలం ప్రత్యేక రోజులలో మాత్రమే అనుమతించేవారు, కానీ ప్రస్తుతం అటువంటి ఆంక్షలు లేవు, అయినప్పటికీ ఈ ప్రాంతం ముస్లింల నియంత్రణలో ఉంది, ఈ ఆలయం ముస్లింలు అధిక సంఖ్యలో ఉన్న సరైయా ప్రాంతంలో ఉంది. ఆలయం చుట్టూ పెద్ద సంఖ్యలో ముస్లిం జనాభా నివసిస్తోంది. 2021లో, హిందూ పక్షానికి చెందిన ఒక వర్గం తమ హక్కులను తిరిగి పొందేందుకు వారణాసి సివిల్ కోర్టులో కేసు దాఖలు చేసింది. ఈ విషయమై ప్రస్తుతం కోర్టులో విచారణలు జరుగుతున్నాయి. మొత్తం సముదాయాన్ని తమకు అప్పగించాలని, ఆలయ నిర్మాణానికి అనుమతి ఇవ్వాలని హిందూ పక్షం డిమాండ్ చేస్తోంది, కానీ ముస్లిం పక్షం దీనికి అంగీకరించడం లేదు.[1][2][3][6][7][8][9][10]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 "लाट भैरव मंदिर कैसा बना 'लाट मस्जिद'? काशी में औरंगजेब के और कितने पाप?". www.timesnowhindi.com (in హిందీ). 28 May 2022. Retrieved 21 July 2025.[permanent dead link]
- ↑ 2.0 2.1 Ved, Nimesh (25 July 2020). "Notes from Laat Bhairav". The Hindu (in Indian English). Retrieved 21 July 2025.
- ↑ 3.0 3.1 "Laat Bhairav Mandir: काशी में बाबा लाट भैरव आज भी खुले आसमान के नीचे रहने को मजबूर, मंदिर परिसर में पढ़ी जाती है नमाज". Times Now Navbharat (in హిందీ). 29 January 2023. Retrieved 21 July 2025.
- ↑ Sinhā, Je Bī (1996). Uttara Pradeśa meṃ Buddha evaṃ Bauddha tīrtha (in హిందీ). Śānti Prakāśana. p. 301. Retrieved 31 July 2025.
- ↑ Singh, Dr Lakshmikant. ODANTAPUREE: EK AITIHAASIK KHOJ (in హిందీ). RED'SHINE Publication. Pvt. Ltd. p. 3. ISBN 978-81-19070-28-2. Retrieved 31 July 2025.
- ↑ Sinhā, Je Bī (1996). Uttara Pradeśa meṃ Buddha evaṃ Bauddha tīrtha (in హిందీ). Śānti Prakāśana. p. 301. Retrieved 31 July 2025.
- ↑ Singh, Dr Lakshmikant. ODANTAPUREE: EK AITIHAASIK KHOJ (in హిందీ). RED'SHINE Publication. Pvt. Ltd. p. 3. ISBN 978-81-19070-28-2. Retrieved 31 July 2025.
- ↑ Saraswati, Baidyanath (2000). Bhoga-moksha samabhava: Kaśī kā sāmājika-sāṃskr̥tika svarūpa (in హిందీ). Ḍī Ke. Prinṭavarlḍa. p. 118. ISBN 978-81-246-0151-8. Retrieved 21 July 2025.
- ↑ Visuvalingam, Sunthar; Chalier-Visuvalingam, Elizabeth (2016), Tripathi, R.C.; Singh, Purnima (eds.), "Violence and the Other in Hinduism and Islam: 1809 Lat Bhairon Riots of Banaras", Perspectives on Violence and Othering in India (in ఇంగ్లీష్), New Delhi: Springer India, pp. 85–127, doi:10.1007/978-81-322-2613-0_6, ISBN 978-81-322-2613-0, retrieved 2024-07-21
{{citation}}: CS1 maint: work parameter with ISBN (link) - ↑ Singh, Rana (2 October 2009). Banaras: Making of India's Heritage City (in ఇంగ్లీష్). Cambridge Scholars Publishing. pp. 70–71. ISBN 978-1-4438-1579-6. Retrieved 31 July 2025.