లాహోర్ మ్యూజియం
عجائب گھر لاہور | |
 | |
 మ్యూజియం ప్రవేశ ద్వారం | |
 | |
| Established | 1865, 1894లో ప్రస్తుత ప్రదేశానికి తరలించబడింది |
|---|---|
| Location | ది మాల్ , లాహోర్ , పంజాబ్ , పాకిస్తాన్ |
| Coordinates | 31°34′06″N 74°18′29″E / 31.568226°N 74.308174°E |
| Type | పురావస్తు శాస్త్రం , కళ , వారసత్వం, ఆధునిక చరిత్ర, మతపరమైన |
| Collection size | 60,000 |
లాహోర్ మ్యూజియం (ఉర్దూః لاہور عجائب گھر) పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్ లాహోర్ నగరంలో ఉన్న ఒక మ్యూజియం. 1865లో ఒక చిన్న ప్రదేశంలో స్థాపించబడింది, 1894లో ప్రారంభించబడింది. బ్రిటిష్ వలసరాజ్యాల కాలం లాహోర్లోని ది మాల్లో ఉన్న ప్రస్తుత ప్రదేశంలో ప్రారంభించబడిన లాహోర్ మ్యూజియం, పాకిస్తాన్లోనే అతిపెద్ద మ్యూజియం, అలాగే అత్యధికంగా సందర్శించే మ్యూజియంలలో ఒకటి.[1][2][3][4]
ఇండో-సారాసెనిక్ శైలిలో నిర్మించిన ఈ మ్యూజియంలో పురాతన ఇండో-గ్రీక్, గాంధార రాజ్యాల నుండి బౌద్ధ కళల విస్తృతమైన సేకరణ ఉంది. ఇది సింధు లోయ నాగరికత, మొఘల్ సామ్రాజ్యం, సిక్కు సామ్రాజ్యం, బ్రిటిష్ రాజ్ నుండి సేకరణలను కూడా కలిగి ఉంది.[5]
లాహోర్ మ్యూజియం, దాని ముందు ఉన్న జమ్జమా గన్తో పాటు, రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్ రాసిన 'కిమ్' నవలలోని ప్రారంభ సన్నివేశానికి వేదికగా ఉంది,[6][7] అతని తండ్రి, జాన్ లాక్వుడ్ కిప్లింగ్ , మ్యూజియం తొలి క్యూరేటర్లలో ఒకరు.[8]
చరిత్ర
[మార్చు]లాహోర్ మ్యూజియం వాస్తవానికి 1865–66లో ప్రస్తుత టోలింటన్ మార్కెట్ స్థలంలో స్థాపించబడింది - ఇది 1864 పంజాబ్ ఎగ్జిబిషన్ కోసం నిర్మించిన హాల్.[9] ప్రస్తుత భవనాన్ని భాయ్ రామ్ సింగ్, జాన్ లాక్వుడ్ కిప్లింగ్ రూపొందించగా, దాని నిర్మాణాన్ని గంగా రామ్ పర్యవేక్షించారు.[10][11]
దీనిని 1887లో జరిగిన క్వీన్ విక్టోరియా స్వర్ణోత్సవాలకు స్మారక చిహ్నంగా నిర్మించారు, ఈ సందర్భంగా సేకరించిన ప్రత్యేక ప్రజా నిధి ద్వారా దీనికి నిధులు సమకూర్చారు. కొత్త మ్యూజియంకు 1890 ఫిబ్రవరి 3న క్వీన్ విక్టోరియా మనవడు, డ్యూక్ ఆఫ్ క్లారెన్స్, ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ విక్టర్ పునాది రాయి వేశారు. 1894లో పూర్తయిన తరువాత, మొత్తం మ్యూజియం సేకరణను దాని కొత్త పేరుతో జూబ్లీ మ్యూజియం గా ప్రస్తుత భవనానికి బదిలీ చేశారు.[12]
రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్ తండ్రి జాన్ లాక్వుడ్ కిప్లింగు, మ్యూజియం మొదటి క్యురేటర్లలో ఒకరు, ఆయన తరువాత కె. ఎన్. సీతారాం వచ్చాడు. ఈ మ్యూజియం సేకరణను 1894లో లాహోర్ బ్రిటిష్-యుగం కేంద్రంలోని ది మాల్ ప్రస్తుత ప్రదేశానికి మార్చారు.[1]
1948లో, పంజాబ్ విభజన భాగంగా, మ్యూజియం కళాఖండాలు కొత్తగా ఏర్పడిన పాకిస్తాన్, భారతదేశం దేశాల మధ్య విభజించబడ్డాయి, ఈ మ్యూజియం దాని సేకరణలో 60% నిలుపుకుంది. మిగిలినవి భారతదేశానికి ఇవ్వబడ్డాయి, చివరికి చండీగఢ్ ప్రభుత్వ మ్యూజియం, ఆర్ట్ గ్యాలరీ ఉంచబడ్డాయి, ఈ ప్రయోజనం కోసం ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడింది.[13]
1970 నుండి 1990 వరకు పండితుడు, పురావస్తు శాస్త్రవేత్త, మ్యూజియాలజిస్ట్ అయిన డాక్టర్ సైఫ్-ఉర్-రెహ్మాన్ దార్ దీని డైరెక్టర్గా పనిచేసిన కాలాన్ని మ్యూజియం స్వర్ణయుగంగా పరిగణిస్తారు. ఆయన మ్యూజియం గురించి అనేక పుస్తకాలు రాశారు, ఆయన పదవీకాలానికి అప్పటి మ్యూజియం బోర్డ్ ఆఫ్ గవర్నర్స్ ఛైర్మన్ అయిన బి.ఎ. ఖురేషి పదవీకాలం తోడైంది.
2005లో లాహోర్ మ్యూజియంలో 250,000 మందికి పైగా సందర్శకులు నమోదయ్యారు. ఈ సంఖ్య 2016లో 236,536కి, 2017లో 214,697కి తగ్గింది, కానీ 2018లో 227,994కి పెరిగింది. ఇది 2016 (2,956 సందర్శనలు), 2017 (2,941 సందర్శనలు)లో విదేశీయులలో పాకిస్తాన్లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన మ్యూజియం. 2018లో తక్సిలా మ్యూజియం దీని స్థానాన్ని భర్తీ చేయడంతో, ఇది రెండవ స్థానానికి (3,659 మంది విదేశీ సందర్శకులతో) పడిపోయింది.[14]
పరిధి
[మార్చు]ఈ మ్యూజియంలో కాంస్య యుగం (ఇండస్ వ్యాలీ సివిలైజేషన్) నుండి మధ్యయుగ హిందూ షాహి, మొఘల్ కాలం వరకు పురావస్తు పదార్థాలు ప్రదర్శించబడుతున్నాయి.[5] ఇది పాకిస్తాన్లో పురావస్తు శాస్త్రం, చరిత్ర, కళలు, లలిత కళలు, అనువర్తిత కళలు, మానవజాతి శాస్త్రం, చేతిపనుల వస్తువుల అతిపెద్ద సేకరణలలో ఒకటిగా ఉంది. ఇది హెలెనిస్టిక్, మొఘల్ నాణేల విస్తృతమైన సేకరణను కూడా కలిగి ఉంది.[1] పాకిస్తాన్ స్వతంత్ర దేశంగా ఆవిర్భవించడానికి అంకితం చేయబడిన ఫోటో గ్యాలరీ, పాకిస్తాన్ మూవ్మెంట్ గ్యాలరీ కూడా ఉంది.[5]
సేకరణలు
[మార్చు]ఈ మ్యూజియంలో అనేక గ్రీకో-బౌద్ధ శిల్పాలు, మొఘల్, పహారీ చిత్రాలు ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి.[1] 58, 000 కి పైగా కళాఖండాలు దాని సేకరణలో భాగంగా ఉన్నట్లు నివేదించబడింది, వీటిలో 14,000 మాత్రమే ప్రదర్శనలో ఉన్నాయి.[15] ఈ సేకరణలో సింధు లోయ నాగరికత, గాంధార, గ్రీకో-బాక్ట్రియన్ కాలానికి చెందిన ముఖ్యమైన అవశేషాలు కూడా ఉన్నాయి. గాంధార కాలం నాటి ఉపవాస బుద్ధుడు, అత్యంత విలువైన, ప్రసిద్ధి చెందిన వస్తుసంగ్రహాలయాలలో ఒకటి.
మానవజాతి పరిణామం
[మార్చు]ప్రవేశ హాలు పైకప్పుపై 'మానవజాతి పరిణామం' అనే ఒక పెద్ద కుడ్యచిత్రం ఉంది , ఇందులో 48 ప్యానెల్లు (ప్రతిదీ 6 బై 8 అడుగుల కొలతతో) ఉన్నాయి. దీనిని పాకిస్తానీ కళాకారుడు సదేఖైన్ చిత్రించారు, అతను దీనిని మొదట 1973లో పూర్తి చేశారు.[5][16][17] వాతావరణ పరిస్థితులు, చెదపురుగులు దాడుల కారణంగా, ఈ కుడ్యచిత్రం సంవత్సరాలుగా గణనీయమైన నష్టాన్ని చవిచూసింది. పునరుద్ధరణ పనులు ప్రారంభించడానికి 2008లో పంజాబ్ గవర్నర్ ఒక గ్రాంటును ఆమోదించారు . దీనిని 2010లో తొలగించారు, అయితే పునరుద్ధరణ పనులు 2012లో ప్రారంభమయ్యాయి.[18] 2018 నాటికి, ఉజ్మా ఉస్మానీ, ముంతాజ్ హుస్సేన్ 16 ప్యానెల్లను పునరుద్ధరించారు.[19]
ఈ మ్యూజియంలో మొఘల్, సిక్కు చెక్కిన చెక్క పనితనానికి సంబంధించిన చక్కటి నమూనాలు కూడా ఉన్నాయి, బ్రిటిష్ కాలం నాటి చిత్రాల పెద్ద సేకరణ కూడా ఉంది. ఈ సేకరణలో సంగీత వాయిద్యాలు, పురాతన ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, కుండలు, ఆయుధాలతో పాటు కొన్ని టిబెటన్, నేపాలీ పని కూడా ఉన్నాయి.[1][5]
-
గాంధారన్ యుగం "ఉపవాస బుద్ధుడు " -
గాంధార యుగపు సూక్ష్మ స్థూపం -
ఇండో-గ్రీకు యుగం నాటి అవశేషాలు -
గాంధార అథీనా
డైరెక్టర్లు
[మార్చు]మ్యూజియం డైరెక్టర్లు, క్యూరేటర్ల జాబితా క్రింద ఇవ్వబడింది. [20]
| నెం | పేరు | పాత్ర | పదవీకాలం |
|---|---|---|---|
| 1 | కెప్టెన్ ఐపి వెస్ట్మోర్లాండ్ | క్యూరేటర్ | 1873 – 1874 |
| 2 | AR బెచర్ ఎస్క్వైర్ | క్యూరేటర్ | 1874 – 1875 |
| 3 | జాన్ లాక్వుడ్ కిప్లింగ్ | క్యూరేటర్ | 1875 – 1877, 1879 – 1890 |
| 4 | డి. గాబిక్ | క్యూరేటర్ | 1877 – 1879 |
| 5 | ఫ్రెడ్. హెన్రీ ఆండ్రూస్ | క్యూరేటర్ | 1890 – 1893, 1893 – 1897 |
| 6 | భాయ్ రామ్ సింగ్ | క్యూరేటర్ | 1897 – 1898, 1906 – 1909, 1908 – 1909 |
| 7 | పెర్సీ బ్రౌన్ | క్యూరేటర్ | 1898 – 1906, 1907 – 1908 |
| 8 | జి.ఎ. వాథెన్ | క్యూరేటర్ | 1909 – 1912 |
| 9 | హ్యూ లియోనెల్ హీత్ | క్యూరేటర్ | 1912 – 1929, 1925 – 1926, 1927 – 1928 |
| 10 | కెఎన్ సీతా రామ్ | క్యూరేటర్ | 1928 – 1940 |
| 11 | రాయ్ బహదూర్ ఎస్ఎన్ గుప్తా | క్యూరేటర్ | 1920 – 1925, 1926 – 1927, 1940 – 1942 |
| 12 | కేబీ మోల్వి జాఫర్ హసన్ | క్యూరేటర్ | 1942 – 1943 |
| 13 | మాలిక్ షామ్స్ | క్యూరేటర్ | 1947 – 1965 |
| 14 | సయ్యద్ ముహమ్మద్ తఖీ | క్యూరేటర్ / డైరెక్టర్ | 07-06-1965 నుండి 22–05–1974 వరకు |
| 15 | డాక్టర్ సైఫుర్ రెహ్మాన్ దార్ | డైరెక్టర్ | 07-08-1974 నుండి 15-08-1993 వరకు, 01-08-1995 నుండి 16-04-1998 వరకు |
| 16 | డాక్టర్ ఎఫ్ఎమ్ అంజుమ్ రెహ్మానీ | తాత్కాలిక డైరెక్టర్ | 16-08-1993 నుండి 31-07-1995 వరకు, 17-04-1998 నుండి 23-07-2001 వరకు |
| 17 | మన్సూర్ సోహైల్ | డైరెక్టర్ (అదనపు బాధ్యత) | 23-07-2000 నుండి 29–11–2001 వరకు |
| 18 | డాక్టర్ లియాఖత్ అలీ ఖాన్ నియాజీ | డైరెక్టర్ | 30-11-2001 నుండి 16–04–2004 వరకు |
| 19 | సయ్యద్ గుల్జార్ మష్హదీ | డైరెక్టర్ | 23-04-2004 నుండి 30–06–2005 వరకు |
| 20 | నహీద్ రిజ్వీ | డైరెక్టర్ | 01-07-2005 నుండి 29–08–2008 వరకు |
| 21 | డాక్టర్ అస్గర్ నదీమ్ సయ్యద్ | డైరెక్టర్ | 17-09-2008 నుండి 13–05–2009 వరకు |
| 22 | డాక్టర్ కామ్రాన్ అఫ్జల్ చీమా | డైరెక్టర్ | 09-07-2009 నుండి 12–08–2009 వరకు |
| 23 | ముహమ్మద్ సిద్ధిక్ షేక్ | డైరెక్టర్ | 12-08-2009 నుండి 20–04–2010 వరకు |
| 24 | సల్మాన్ ఇజాజ్ | డైరెక్టర్ | 21-04-2010 నుండి 18–05–2010 వరకు |
| 25 | హుమేరా ఆలం | డైరెక్టర్ | 19-05-2010 నుండి 16–11–2012 వరకు |
| 26 | సుమైరా సమద్ | డైరెక్టర్ | 21-11-2012 నుండి 08–06–2016 వరకు |
| 27 | సయ్యద్ తాహిర్ రజా హమ్దానీ | డైరెక్టర్ (అదనపు బాధ్యత) | 14-06-2016 నుండి 23–07–2016 వరకు |
| 28 | హుమాయున్ మజ్హర్ షేక్ | డైరెక్టర్ | 25-07-2016 నుండి 02–07–2018 వరకు |
| 29 | సమన్ రాయ్ | డైరెక్టర్ (అదనపు బాధ్యత) | 07-11-2018 నుండి 19–03–2019 వరకు |
| 30 | నాసిర్ జమాల్ హోటియానా | డైరెక్టర్ | 20-03-2019 నుండి 31–08–2019 వరకు |
| 31 | తారిఖ్ మహమూద్ జావేద్ | డైరెక్టర్ | 02-09-2019 నుండి 23–09–2020 వరకు |
| 32 | ఇజాజ్ అహ్మద్ మిన్హాస్ | డైరెక్టర్ | 23-11-2020 నుండి 07–10–2022 వరకు |
| 33 | ముహమ్మద్ ఉస్మాన్ | డైరెక్టర్ | 17-11-2022 నుండి 24–11-2023 వరకు |
| 34 | సదాఫ్ జఫర్ | డైరెక్టర్ (అదనపు బాధ్యత) | 08-01-2024 నుండి 15–01–2024 వరకు |
| 35 | సాదియా తెహ్రీమ్ | డైరెక్టర్ | 16-01-2024 నుండి 01–05–2024 వరకు |
| 36 | నబిలా ఇర్ఫాన్ | డైరెక్టర్ | 01-05-2024 నుండి 14–10–2025 వరకు |
| 37 | కెప్టెన్ (రిటైర్డ్.) తాహిర్ జాఫర్ అబ్బాసీ | డైరెక్టర్ | 24-10-2025 నుండి 25–11–2025 వరకు |
| 38 | తసీర్ అహ్మద్ | డైరెక్టర్ | 26-11-2025 నుండి నేటి వరకు |
పుస్తకం
[మార్చు]అంజుమ్ రెహ్మానీ రచించిన మాస్టర్ పీసెస్ ఆఫ్ లాహోర్ మ్యూజియం అనే పుస్తకాన్ని యునెస్కో ఆర్థిక సహాయంతో 1999లో మ్యూజియం ప్రచురించింది.[21] 2006లో ఒక కొత్త సంచిక ప్రచురించబడింది.[22]
ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
[మార్చు]రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్ నవల, కిమ్ (1901లో ప్రచురించబడింది) ప్రారంభోత్సవం పాత/అసలు లాహోర్ మ్యూజియం, మాల్ ప్రాంతాల సమీపంలో జరుగుతుంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "Lahore Museum | museum, Lahore, Pakistan | Britannica". www.britannica.com (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ "Tourism boom: Foreigners visiting cultural sites, museums in Pakistan up by 121%". The Express Tribune (in ఇంగ్లీష్). 2019-09-30. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Akhtar, Anwar (7 July 2020). "Pakistan's Best Kept Secret: Lahore Museum". www.salzburgglobal.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Tariq, Minahil (22 January 2017). "A historic neglect | Shehr | thenews.com.pk". The News International (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 "AROUND TOWN: Lahore Museum". Dawn (in ఇంగ్లీష్). 31 October 2008. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 September 2021.
- ↑ Kaplan, Robert D. (1989-01-29). "Lahore as Kipling Knew It". The New York Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0362-4331. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Jordison, Sam (2016-01-19). "Rudyard Kipling's Kim: a zam-zammer wonder-house of wordplay". The Guardian (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ "V&A · Research project: John Lockwood Kipling". Victoria and Albert Museum (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Which later became the Tollinton Market after the completion of the new/present museum building, see "Murray's Handbook of the Punjab", pub. 1883. Mention also made in Peter Hopkirk, "Quest for Kim", London, 1996, pp.46–47 ISBN 0-7195-5560-4
- ↑ Bryant, Julius; Weber, Susan (2017). John Lockwood Kipling: arts & crafts in the Punjab and London [exhibition, Victoria and Albert museum, London, 14 January - 2 April 2017, Bard graduate center gallery, New York, 15 September 2017 - 7 January 2018]. New York New Haven: Published by Bard graduate center gallery Yale University press. ISBN 978-0-300-22159-6.
- ↑ (Thesis).
{{cite thesis}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ (Thesis).
{{cite thesis}}: Missing or empty|title=(help) - ↑ Shukla, Vandana (30 September 2018). "One foot in Lahore, the other in Chandigarh: How Partition's sundering affected a museum's artifacts". Firstpost. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 November 2021.
- ↑ "Cultural Heritage & Museum Visits in Pakistan". Gallup Pakistan (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Hanif, Intikhab (2002-03-27). "Museum unable to display its 'treasure'". Dawn (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Bhatti, Arshad (18 September 2012). "Museum to conserve Sadequain's mural". The Nation (in ఇంగ్లీష్). the original నుండి 8 November 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 September 2021.
- ↑ Error on call to Template:cite paper: Parameter title must be specified
- ↑ Malik, Sonia (2012-09-09). "Sadequain mural: Long process of restoration begins". The Express Tribune (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ Ahmed, Shoaib (2018-02-27). "Sadequain's mural panel to be displayed". Dawn (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ "Our Directors | Lahore Museum". lahoremuseum.punjab.gov.pk. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-07-14.
- ↑ "Masterpieces of Lahore Museum – UNESCO Digital Library". unesdoc.unesco.org. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-09-10.
- ↑ Rehmani, Anjum (1999). Masterpieces of Lahore Museum. Lahore Museum. OCLC 137232699.