లింగసుగూర్
లింగసుగూర్
చావానీ | |
|---|---|
పట్టణం | |
 | |
  లింగసుగూర్ కర్ణాటక, భారతదేశంలో స్థానం | |
| Coordinates: 16°10′N 76°31′E / 16.17°N 76.52°E | |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | కర్ణాటక |
| జిల్లా | రాయచూర్ |
| లోక్సభ నియోజకవర్గం | రాయచూర్ |
| ఎత్తు | 499 మీ (1,637 అ.) |
| జనాభా (2011) | |
• మొత్తం | 34,932 |
| భాషలు | |
| • అధికారిక | కన్నడ |
| కాల మండలం | UTC+5:30 (ఐఎస్టి) |
| పిన్ | 584122 |
| టెలిఫోన్ కోడ్ | 08537 |
| Vehicle registration | కెఎ 36 |
లింగసుగూర్ (Lingasugur) లేదా లింగసుగురు అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశంలోని కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని రాయచూర్ జిల్లాలోని ఒక మునిసిపల్ పట్టణం. ఈ పతంనంలో అనేక దేవాలయాలు, కొండలు, కోటలు (క్విలా) ఉన్నాయి. ఇక్కడ ముహర్రం, మహా శివరాత్రి పండుగలు ముఖ్యమైనవి. లింగసుగుర్ తాలూకాలోని ముద్గల్ చాలా పురాతనమైన కోటను కలిగి ఉంది. ఇది తరచుగా ఫిలిప్ మెడోస్ టేలర్ ఆత్మకథలో ప్రస్తావించబడింది. అప్పట్లో చావని అని పిలువబడే లింగసుగుర్ ఈ ప్రాంతంలోని ఒక ప్రధాన బ్రిటిష్ కంటోన్మెంట్ ప్రదేశం.
చరిత్ర
[మార్చు]వలసరాజ్యాల కాలంలో లింగసుగూర్ పట్టణం కరడకల్ నుండి అభివృద్ధి చెందింది. రాష్ట్రకూట కాలం నాటి కరడకల్, యార్డోనా సమీపంలోని మధ్యయుగ శాసనాలు కనుగొనబడ్డాయి. ఈ ప్రాంతాన్ని అప్పట్లో కార్డికల్నాడు (కరడకల్) అని పిలిచేవారు, ఈ ప్రాంతం ప్రధాన కార్యాలయం 300 గ్రామాలు దాని నియంత్రణలో ఉన్నాయి. 12వ శతాబ్దం చివరిలో ప్రధాన కార్యాలయం కరడకల్ నుండి ముద్గల్కు మార్చబడింది, అందువల్ల ఈ ప్రదేశం దాని ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయింది, కానీ 19వ శతాబ్దంలో పునరుద్ధరించబడింది. బ్రిటిష్ వారు కరడకల్కు 1 మైలు తూర్పున, కాస్బలింగసుగుర్కు 2 మైలు ఉత్తరాన ఒక కంటోన్మెంట్ స్థలాన్ని నిర్మించారు. ఈ ప్రాంతం 1948 వరకు హైదరాబాద్ నిజాం పాలనలో ఉంది. 19వ శతాబ్దం చివరిలో లింగసుగూర్ను దాదాపు 25 సంవత్సరాలు జిల్లాగా చేశారు. ప్రస్తుత కొప్పల్ జిల్లా సింధనూర్, షోరాపూర్, షాహాపూర్ తాలూకాలు దీని పరిధిలోకి వచ్చాయి. ఈ జిల్లా 1905లో రద్దు చేయబడింది, దానిలోని కొన్ని ప్రాంతాలు రాయచూర్ & గుల్బర్గా జిల్లాలకు బదిలీ చేయబడ్డాయి.[1][2]
భౌగోళిక శాస్త్రం
[మార్చు]లింగసుగూర్ 16°10′N 76°31′E / 16.17°N 76.52°E వద్ద ఉంది. ఇది సగటున 499 మీటర్లు (1637 అడుగులు) ఎత్తులో ఉంది.
జనాభా
[మార్చు]లింగసుగూర్ జనాభా 2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం 34932 (2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం) ఉంది.[3] జనాభాలో పురుషులు 51%, మహిళలు 49% ఉన్నారు. లింగసుగూర్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 60%, ఇది జాతీయ సగటు 74.04% కంటే తక్కువ: పురుషుల అక్షరాస్యత 65%, స్త్రీ అక్షరాస్యత 45%. లింగసుగూరులో, జనాభాలో 16% మంది 6 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయస్సు గలవారు.
పర్యాటక రంగం
[మార్చు]- కరడకల్ బిల్లమరాజ కోట
- కరడకల్ కెరె 12వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది. పాత పేరు (బిల్లమరాజా సరస్సు) వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు, పశువుల దాహాన్ని తీర్చడానికి నిర్మించబడింది. నగరం యొక్క ప్రధాన ఆకర్షణ.
- మస్కి ఒక పట్టణం, పురావస్తు ప్రదేశం. ఈ ప్రదేశంలో అశోక చక్రవర్తి శాసనం ఉంది. ఇది అశోక చక్రవర్తి మొదటి శాసనం, దీనిలో అశోకుడిని దేవనంప్రియ అని పిలిచే మునుపటి శాసనాలకు బదులుగా అశోకుడి పేరు ఉంది.
- ముద్గల్ ముద్గల్ లోని ప్రధాన ఆకర్షణలు ముద్గల్ కోట యొక్క అవశేషాలు, 1557 కి ముందు జెస్యూట్లు నిర్మించిన పురాతన రోమన్ కాథలిక్ చర్చి.
- హట్టి బంగారు గనులు ఈ గని బహుశా ప్రపంచంలోని అత్యంత పురాతన లోహ గనులలో ఒకటి, ఇది అశోక పూర్వ కాలం నాటిది. ఇది భారతదేశంలో పనిచేస్తున్న ఏకైక బంగారు గని.
- జలదుర్గ ఒక కోటలాంటి గ్రామం. ఇది లింగసుగుర్ పట్టణానికి ఈశాన్యంగా 20 కి.మీ దూరంలో కృష్ణ నది ద్వారా ఏర్పడిన ద్వీపంలో ఉంది . బీజాపూర్ ఆదిల్ షాహి రాజులు ఈ కోటను నిర్మించారు. సూర్యాస్తమయం సమయంలో నదీ లోయ యొక్క సుందరమైన దృశ్యం సందర్శకులను ఆకర్షిస్తుంది.
- పిక్లిహాల్ అనేది ముద్గల్ కు దక్షిణంగా 5 కి.మీ దూరంలో ఉన్న నియోలిథిక్ కాలానికి చెందిన పూర్వ-చారిత్రక ప్రదేశం .
- ముద్వాల్ గ్రామంలో చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కలిగిన రాతి గోడ ఉంది. ముద్వాల్ గ్రామానికి సమీపంలో ఉన్న కొండలో లభించిన బంగారు క్రషర్లు, ఇనుప స్లాగ్లు ఇది చరిత్రపూర్వ ప్రదేశం అని నిరూపించాయి.
- మస్కి సమీపంలోని వెంకటాపురంలో 45 కైర్న్లను తవ్వి మంచి స్థితిలో ఉంచారు.
- ఈచనల్ తాలూకాలో పచ్చని వృక్షసంపద, నీటితో చుట్టుముట్టబడి, శ్రీ గద్దెమ్మ దేవి ఆలయం ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన గ్రామం.
- నారాయణపుర అనేది ప్రసిద్ధ ఆనకట్ట కుడ్ నారాయణపుర ఆనకట్ట ఉన్న గ్రామం. ఇది కృష్ణా నదిపై నిర్మించిన విద్యుత్ ప్లాంట్ కూడా ఉంది.
రవాణా
[మార్చు]లింగసుగూర్ బెంగళూరు, కలబుర్గి, రాయచూర్, హైదరాబాద్, హుబ్బళ్లి ఇతర ప్రధాన నగరాలకు రోడ్డు మార్గం ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. సమీప ప్రధాన విమానాశ్రయం హైదరాబాద్లో ఉంది.
సుదూర బస్సు మార్గాలు
[మార్చు]కళ్యాణ కర్ణాటక రోడ్డు రవాణా సంస్థ (KKRTC) ఇతర నగరాలు, గ్రామాలకు బస్సు సేవలను నడుపుతుంది. వివిధ ప్రైవేట్ బస్సు సేవలు కూడా ఉన్నాయి.
రైల్వేలు
[మార్చు]రాయచూర్ లింగసుగూర్ కు సమీప రైల్వే స్టేషన్, రాయచూర్ కు ప్రధాన రైలు మార్గం సేవలు అందిస్తోంది. బెంగళూరు, ముంబై, ఢిల్లీ, చెన్నై, హైదరాబాద్, అహ్మదాబాద్, త్రివేండ్రం, కన్యాకుమారి, పూణే, భోపాల్, ఆగ్రా వంటి భారతదేశంలోని అన్ని ప్రధాన ప్రాంతాలకు రైళ్ల ద్వారా బాగా అనుసంధానించబడి ఉంది. గడగ్-వాడి రైల్వే లైన్ కోసం ఒక ప్రణాళిక ఉంది. ప్రతిపాదిత రైల్వే లైన్ ప్రకారం కుష్టగి, ముద్గల్, లింగసుగూర్, గురుగుంట, షోరాపూర్, షాపూర్ రైల్వే స్టేషన్లను కలిగి ఉంటాయి.
ఎయిర్వేస్
[మార్చు]లింగసుగూర్ నుండి హైదరాబాద్ లోని రాజీవ్ గాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీప అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, కొత్తగా నిర్మించిన గుల్బర్గా విమానాశ్రయం సమీప దేశీయ విమానాశ్రయం.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Desai, P.B. : Corpus Inscriptions of Kannada Districts of Hyderabad State, Inscription No.-13.
- ↑ Taylor, Meadows; Bruce, Henry; Taylor, Alice M. (Alice Meadows) ed (1920). The story of my life. University of California. London, New York [etc.] H. Milford, Oxford university press.
{{cite book}}:|first3=has generic name (help) - ↑ "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. Archived from the original on 2004-06-16. Retrieved 2008-11-01.