లెరా బోరోడిట్స్కీ
లెరా బోరోడిట్స్కీ (జననం 1976) ఒక అభిజ్ఞా శాస్త్రవేత్త, భాష, జ్ఞాన రంగాలలో ప్రొఫెసర్. భాషా సాపేక్ష సిద్ధాంతానికి ఆమె ప్రధాన దోహదం చేసిన వారిలో ఒకరు. ఆమె సీర్లే స్కాలర్, మెక్ డోనెల్ స్కాలర్, నేషనల్ సైన్స్ ఫౌండేషన్ కెరీర్ అవార్డు గ్రహీత, అమెరికన్ సైకలాజికల్ అసోసియేషన్ విశిష్ట శాస్త్రవేత్త. ఆమె శాన్ డియాగోలోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయంలో కాగ్నిటివ్ సైన్స్ ప్రొఫెసర్. ఆమె గతంలో మసాచుసెట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ, స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకులుగా పనిచేశారు.
ప్రారంభ జీవితం, విద్యాభ్యాసం
[మార్చు]బోరోడిట్స్కీ బెలారస్లో ఒక యూదు కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమెకు 12 సంవత్సరాల వయస్సు ఉన్నప్పుడు, ఆమె కుటుంబం యునైటెడ్ స్టేట్స్కు వలస వెళ్ళింది, అక్కడ ఆమె తన నాల్గవ భాషగా ఇంగ్లీష్ మాట్లాడటం నేర్చుకుంది. యుక్తవయసులో ఆమె భాషా భేదాలు ఒక వాదనను ఏ మేరకు రూపొందిస్తాయో, వ్యక్తుల మధ్య వ్యత్యాసాలను అతిశయోక్తి చేస్తాయో ఆలోచించడం ప్రారంభించింది. 1996 లో నార్త్ వెస్ట్రన్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి కాగ్నిటివ్ సైన్స్లో బి.ఎ డిగ్రీని పొందింది. ఆమె స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో గ్రాడ్యుయేట్ పాఠశాలకు వెళ్ళింది, అక్కడ ఆమె 2001 లో కాగ్నిటివ్ సైకాలజీలో పిహెచ్డి పొందింది. ఆమె స్టాన్ఫోర్డ్లో తన థీసిస్ సలహాదారుగా ఉన్న గోర్డాన్ బోవర్ వద్ద పనిచేసింది. బోరోడిట్స్కీ స్టాన్ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో కూడా పరిశోధనలు చేశారు.[1]
కెరీర్
[మార్చు]2004లో స్టాన్ ఫోర్డ్ నుంచి ఉద్యోగంలో చేరడానికి ముందు ఎంఐటీలో బ్రెయిన్ అండ్ కాగ్నిటివ్ సైన్సెస్ విభాగంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా పనిచేశారు. గోర్డాన్ బోవర్ ఇలా అ౦టున్నారు: "మా స్వంత గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులను తిరిగి నియమించుకోవడ౦ మాకు చాలా అరుదు. ఆమె చాలా అధిక ఐక్యూ, చొచ్చుకుపోయే విశ్లేషణకు అద్భుతమైన సామర్థ్యాన్ని తీసుకువచ్చింది." స్టాన్ఫోర్డ్లో సైకాలజీ, ఫిలాసఫీ, లింగ్విస్టిక్స్లో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్గా పనిచేశారు.
బోరోడిట్స్కీ కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం, శాన్ డియాగో (యుసిఎస్డి) లో కాగ్నిటివ్ సైన్స్ ప్రొఫెసర్. ఆమె భాష, జ్ఞానాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది, భాష, జ్ఞానం, అవగాహన మధ్య పరస్పర చర్యలపై దృష్టి పెడుతుంది. ఆమె పరిశోధన భాషాశాస్త్రం, మనస్తత్వశాస్త్రం, న్యూరోసైన్స్, ఆంత్రోపాలజీ నుండి అంతర్దృష్టులు, పద్ధతులను మిళితం చేస్తుంది.[2]
మనం మాట్లాడే భాషలు మన ఆలోచనా విధానాన్ని (భాషా సాపేక్షత) రూపొందిస్తాయా అనే వివాదాస్పద ప్రశ్నకు ఆమె రచన కొత్త అంతర్దృష్టులను అందించింది. ఆమె భాషల మధ్య వాక్యనిర్మాణ లేదా నిఘంటు భేదాల నుండి ఉద్భవించే ఆలోచన, అవగాహనలో క్రాస్-లింగ్విస్టిక్ తేడాల శక్తివంతమైన ఉదాహరణలను ఉపయోగిస్తుంది. మానవ జ్ఞానం ఎక్కువగా సార్వజనీనమైనది, భాష, సంస్కృతి నుండి స్వతంత్రమైనది అనే భావనకు వ్యతిరేకంగా సాక్ష్యాలు, పరిశోధనలను అందించడంలో ఆమె పత్రాలు, ఉపన్యాసాలు మనస్తత్వశాస్త్రం, తత్వశాస్త్రం, భాషాశాస్త్ర రంగాలను ప్రభావితం చేశాయి.
ఆమె సీర్లే స్కాలర్ గా పేరు పొందింది, ఆమె పరిశోధనకు ఎన్ ఎస్ ఎఫ్ కెరీర్ అవార్డు, కాగ్నిటివ్ సైన్స్ సొసైటీ నుండి మార్ ప్రైజ్, మెక్ డోనెల్ స్కాలర్ అవార్డుతో సహా అనేక అవార్డులను అందుకుంది.[3]
అదనంగా, బోరోడిట్ స్కీ సాధారణ ప్రజలకు ప్రజాదరణ పొందిన సైన్స్ ఉపన్యాసాలను ఇస్తారు, ఆమె రచనలు వార్తలు, మీడియా సంస్థలలో కవర్ చేయబడ్డాయి. వ్యాకరణ భేదాలు లేదా వేర్వేరు శబ్దాలు, పదజాలం లేదా నమూనాలను కలిగి ఉన్నా అన్ని భాషలు ఒకదానికొకటి ఎలా భిన్నంగా ఉంటాయనే దాని గురించి బోరోడిట్స్కీ మాట్లాడతారు. మనం మాట్లాడే భాషలు మన ఆలోచనా విధానాన్ని ఎలా రూపొందిస్తాయో బోరోడిట్స్కీ అధ్యయనం చేస్తారు.
పరిశోధన
[మార్చు]అభిజ్ఞా శాస్త్రం, భాష మన ఆలోచనా విధానాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది, ఇతర భాషా సంబంధిత విషయాలకు సంబంధించిన పరిశోధనలకు బోరోడిట్స్కీ ప్రసిద్ది చెందింది. ఆమె ప్రధాన పరిశోధన అంశాలలో ఒకటి వేర్వేరు భాషా నేపథ్యాలు ఉన్న వ్యక్తులు కొన్ని సంఘటనలకు గురైనప్పుడు ఎలా ప్రవర్తిస్తారు లేదా విభిన్న ప్రవర్తనలను కలిగి ఉంటారు అనే దానిపై దృష్టి పెడుతుంది. వ్యక్తిగత స్థాయిలో, మనం మాట్లాడే భాషలు మన ఆలోచనా విధానాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి, రూపొందిస్తాయి అనే దానిపై బోరోడిట్ స్కీ ఆసక్తి కలిగి ఉంటారు.[4]
ఇంగ్లిష్ ను వేరే భాష మాట్లాడేవారితో పోల్చడం, ఒక నిర్దిష్ట సందర్భాన్ని బట్టి వారు ఆలోచించే తీరు, వ్యవహరించే విధానంలో తేడాలను గమనించి ఆమె అధ్యయనాలు చేశారు. ఉదాహరణకు, ఇంగ్లీష్, రష్యన్ కప్పులు, అద్దాల మధ్య తేడాను చూపుతాయి. రష్యన్ భాషలో, కప్పు, గాజు మధ్య వ్యత్యాసం ఆంగ్లంలో మాదిరిగా దాని పదార్థానికి బదులుగా దాని ఆకారంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఆంగ్లం నుండి మాండరిన్ కు సమయం, స్థలం వ్యవస్థలో వ్యత్యాసాన్ని ఆమె ఎలా ఎత్తి చూపిందో ఆమె రచనకు మరొక ఉదాహరణ. ఆమె వ్యాసంలో "భాష ఆలోచనను రూపొందిస్తుందా? మాండరిన్, ఇంగ్లీష్ మాట్లాడేవారి కాల భావనలు" బోరోడిట్ స్కీ భాషా సాపేక్షత బలహీనమైన వెర్షన్ కోసం వాదించారు, ఇంగ్లీష్, మాండరిన్ మాట్లాడేవారితో నిర్వహించిన క్రియా పదాలపై తన క్రాస్-లాంగ్వేజ్ అధ్యయనాల ద్వారా దీనికి ఒక పునాదిని అందించారు. ఆంగ్లం మాట్లాడేవారు ప్రాదేశిక సమాంతర కదలిక వారి భావనకు సారూప్యంగా సమయాన్ని భావిస్తారని ఆమె వాదించారు, అయితే స్థానిక మాండరిన్ మాట్లాడేవారు దానిని నిలువు కదలికతో ముడిపెడతారు. ఈ వ్యత్యాసాలు భావనను పూర్తిగా నిర్ణయించవని, ఎందుకంటే ఒక భాషను మాట్లాడేవారికి అటువంటి భాషను నేర్చుకోవాల్సిన అవసరం లేకుండా ఇతర భాషల మాట్లాడేవారిలా ఆలోచించడం నేర్పించడం సాధ్యమని ఆమె పేర్కొన్నారు. అందువల్ల,, బోరోడిట్స్కీ ప్రకారం, మాతృభాషలు జ్ఞానంపై ప్రభావం చూపవచ్చు, కానీ అది నిర్ణయించబడదు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Boroditsky, Lera, "Does language shape thought? Mandarin and English speakers' conceptions of time" Psychological Science, 13(2), 185–188.
- ↑ "JSMF – Funded Grants in 2010 – Lera Boroditsky – Mental representations of abstract domains". jsmf.org. Retrieved 2015-12-06.
- ↑ Thibodeau, Paul H.; Boroditsky, Lera (28 July 2015). "Measuring Effects of Metaphor in a Dynamic Opinion Landscape". PLOS ONE. 10 (7): e0133939. Bibcode:2015PLoSO..1033939T. doi:10.1371/journal.pone.0133939. PMC 4517745. PMID 26218229.
{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link) - ↑ "Boroditsky – Papers". lera.ucsd.edu. Retrieved 2016-04-25.