Jump to content

లెవ్ లాండౌ

వికీపీడియా నుండి

లెవ్ లాండౌ
1962లో లాండౌ
జననంలెవ్ డేవిడోవిచ్ లాండౌ
(1908-01-22)1908 జనవరి 22
బాకు, కాకసస్ వైస్రాయల్టీ, రష్యన్ సామ్రాజ్యం
మరణం 1968 ఏప్రిల్ 1(1968-04-01) (వయసు: 60)
మాస్కో, సోవియట్ యూనియన్
రంగములుసైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రం
వృత్తిసంస్థలుఖార్కోవ్ పాలిటెక్నిక్ ఇన్స్టిట్యూట్
ఖార్కోవ్ విశ్వవిద్యాలయం
ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఫిజికల్ ప్రాబ్లమ్స్ (RAS)
MSU ఫ్యాకల్టీ ఆఫ్ ఫిజిక్స్
చదువుకున్న సంస్థలుబాకు స్టేట్ యూనివర్సిటీ
లెనిన్గ్రాడ్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ (డిప్లొమా, 1927)
లెనిన్గ్రాడ్ ఫిజికో-టెక్నికల్ ఇన్స్టిట్యూట్ (D.Sc., 1934)
విద్యా సలహాదారులునీల్స్ బోర్
డాక్టొరల్ విద్యార్థులుఅలెక్సీ అలెక్సీవిచ్ అబ్రికోసోవ్
అలెగ్జాండర్ ఇలిచ్ అఖీజర్
ఇగోర్ ఎఖీలెవిచ్ డిజ్యాలోషిన్స్కీ
లెవ్ గోర్కోవ్
ఇసాక్ మార్కోవిచ్ ఖలత్నికోవ్
లెవ్ పెట్రోవిచ్ పీతావ్స్కీ
ఇతర ప్రసిద్ధ విద్యార్థులుఎవ్జెనీ లిఫ్షిట్జ్
ప్రసిద్ధి
List
ముఖ్యమైన పురస్కారాలుస్టాలిన్ బహుమతి (1946)
మాక్స్ ప్లాంక్ మెడల్ (1960)
ఫ్రిట్జ్ లండన్ మెమోరియల్ ప్రైజ్ (1960)
భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి (1962)

లెవ్ డేవిడోవిచ్ లాండౌ (Russian: Лев Дави́дович Ланда́у; 22 జనవరి 1908 – 1 ఏప్రిల్ 1968) ఒక సోవియట్ భౌతిక శాస్త్రవేత్త. ఆయన సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రంలోని అనేక రంగాలలో ప్రాథమిక సహకారాలు అందించారు.[1][2][3] భౌతికశాస్త్రంలోని అన్ని విభాగాలలోనూ అపారమైన ప్రవేశం కలిగి, వాటిలో అత్యంత కీలకమైన ఆవిష్కరణలు చేసిన చివరి శాస్త్రవేత్తలలో ఒకరిగా ఆయన పరిగణించబడ్డారు.[4] ఇరవయ్యో శతాబ్దపు ఘనీభవించిన పదార్థ భౌతికశాస్త్రం (condensed matter physics) పునాదులు వేసిన ఘనత ఆయనకు దక్కుతుంది.[5] అంతేకాకుండా ఆయన సోవియట్ యూనియన్‌కు చెందిన అత్యంత గొప్ప సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రవేత్తగా కూడా కీర్తించబడ్డారు.[6]

ఆయన సాధించిన విజయాలలో క్వాంటం మెకానిక్స్‌లో సాంద్రత మాత్రిక (density matrix) పద్ధతిని స్వతంత్రంగా సహ-కనుగొనడం (జాన్ వాన్ న్యూమాన్‌తో కలిసి),[7][8] డయా అయస్కాంతత్వం యొక్క క్వాంటం మెకానికల్ సిద్ధాంతం, అтиద్రవత్వం (superfluidity) సిద్ధాంతం, ద్వితీయ-శ్రేణి ప్రావస్థ పరివర్తన (second-order phase transition) సిద్ధాంతం, ఆర్డర్ పారామీటర్ సాంకేతికతను కనుగొనడం,[9] అతివాహకత యొక్క గింజ్‌берг-లాండౌ సిద్ధాంతం, ఫెర్మి ద్రవాల సిద్ధాంతం, ప్లాస్మా భౌతికశాస్త్రంలో లాండౌ డాంపింగ్ వివరణ, క్వాంటం ఎలక్ట్రోడైనమిక్స్‌లో లాండౌ పోల్, న్యూట్రినోల ద్వి-అంశ సిద్ధాంతం, మరియు ఎస్-మాట్రిక్స్ సింగులారిటీల కొరకు లాండౌ సమీకరణాలు ఉన్నాయి.[10] 2.17 K (−270.98 °C) కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవ హీలియం II యొక్క ధర్మాలను వివరించే అతిద్రవత్వ గణిత సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసినందుకు గాను ఆయనకు 1962లో భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతి లభించింది.[11]

జీవిత విశేషాలు

[మార్చు]

ప్రారంభ సంవత్సరాలు

[మార్చు]
1910లో లాండౌ కుటుంబం
1914లో చిన్ననాటి లాండౌ

లాండౌ 22 జనవరి 1908న ప్రస్తుత అజర్‌బైజాన్ ప్రాంతంలోని బాకు (అప్పటి రష్యన్ సామ్రాజ్యం) నగరంలో ఒక యూదు కుటుంబంలో జన్మించారు.[11][12][13][14] లాండౌ తండ్రి డేవిడ్ ల్వోవిచ్ లాండౌ స్థానిక చమురు పరిశ్రమలో ఇంజనీర్‌గా పనిచేసేవారు, తల్లి లియుబోవ్ వెనియామినోవ్నా గార్కవి-లాండౌ వైద్యురాలిగా ఉండేవారు. వీరిద్దరూ మొగిలేవ్ నుండి బాకుకు వలస వచ్చారు.[15][16] లాండౌ తన 12వ ఏటనే అవకలన కలనగణితం (differential calculus), 13వ ఏట సమాకలన కలనగణితం (integral calculus) నేర్చుకున్నారు. ఆయన 1920లో తన 13వ ఏట జిమ్నాసియం (పాఠశాల) చదువు పూర్తి చేశారు. విశ్వవిద్యాలయంలో చేరడానికి ఆయన వయస్సు చాలా చిన్నదని తల్లిదండ్రులు భావించడంతో, ఒక సంవత్సరం పాటు బాకు ఎకనామికల్ టెక్నికల్ స్కూల్‌లో చదివారు. 1922లో తన 14వ ఏట, ఆయన బాకు స్టేట్ యూనివర్సిటీలో ప్రవేశం పొందారు. అక్కడ ఏకకాలంలో భౌతికశాస్త్రం & గణితశాస్త్ర విభాగం మరియు రసాయనశాస్త్ర విభాగం రెండింటిలోనూ చదివారు. తదనంతరం ఆయన రసాయనశాస్త్ర అధ్యయనాన్ని నిలిపివేసినప్పటికీ, జీవితాంతం ఆ రంగంపై ఆసక్తిని కలిగి ఉండేవారు.

లెనిన్గ్రాడ్ మరియు యూరప్

[మార్చు]

1924లో ఆయన అప్పటి సోవియట్ భౌతికశాస్త్ర ప్రధాన కేంద్రమైన లెనిన్గ్రాడ్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ భౌతికశాస్త్ర విభాగానికి మారారు. అక్కడ సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రంపై దృష్టి సారించి 1927లో పట్టభద్రులయ్యారు. ఆ తర్వాత ఆయన లెనిన్గ్రాడ్ ఫిజికో-టెక్నికల్ ఇన్స్టిట్యూట్‌లో పోస్ట్-గ్రాడ్యుయేట్ కోర్సులో చేరి, 1934లో ఫిజికల్ అండ్ మ్యాథమెటికల్ సైన్సెస్‌లో డాక్టరేట్ (D.Sc.) పొందారు.[17] లాండౌకు 1929-1931 కాలంలో సోవియట్ ప్రభుత్వం మరియు రాక్‌ఫెల్లర్ ఫౌండేషన్ ఫెలోషిప్ సహాయంతో మొదటిసారిగా విదేశాలకు వెళ్లే అవకాశం లభించింది. ఆ సమయానికే ఆయన జర్మన్, ఫ్రెంచ్ భాషలలో అనర్గళంగా మాట్లాడగలిగేవారు మరియు ఇంగ్లీషులో సంభాషించగల సామర్థ్యం కలిగి ఉండేవారు.[18] తర్వాత ఆయన తన ఇంగ్లీషును మెరుగుపరుచుకోవడమే కాకుండా డానిష్ భాషను కూడా నేర్చుకున్నారు.[19]

గొట్టింగెన్ మరియు లీప్‌జిగ్‌లలో స్వల్పకాలం గడిపిన తర్వాత, ఆయన 8 ఏప్రిల్ 1930న నీల్స్ బోర్ యొక్క సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్ర సంస్థలో పనిచేయడానికి కోపెన్‌హాగన్ వెళ్లారు. ఆయన అక్కడ అదే ఏడాది మే 3 వరకు ఉన్నారు. ఈ సందర్శన తర్వాత, లాండౌ ఎల్లప్పుడూ తనను తాను నీల్స్ బోర్ శిష్యుడిగా భావించేవారు మరియు లాండౌ భౌతికశాస్త్ర విధానం బోర్ చేత ఎంతగానో ప్రభావితమైంది. కోపెన్‌హాగన్ సందర్శన తర్వాత, ఆయన కేంబ్రిడ్జ్ (1930 మధ్యలో) సందర్శించి పాల్ డిరాక్‌తో కలిసి పనిచేశారు.[20] ఆపై మళ్లీ కోపెన్‌హాగన్ (సెప్టెంబర్ నుండి నవంబర్ 1930),[21] మరియు జూరిచ్ (డిసెంబర్ 1930 నుండి జనవరి 1931) సందర్శించి, అక్కడ వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ పౌలీతో కలిసి పనిచేశారు.[20] జూరిచ్ నుండి లాండౌ మూడోసారి కోపెన్‌హాగన్‌కు వెళ్లి,[22] 25 ఫిబ్రవరి నుండి 19 మార్చి 1931 వరకు అక్కడే ఉండి, ఆ తర్వాత అదే సంవత్సరంలో లెనిన్గ్రాడ్‌కు తిరిగి వచ్చారు.[23]

ఉక్రేనియన్ ఫిజిక్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ఇన్స్టిట్యూట్, ఖార్కోవ్

[మార్చు]

1932 మరియు 1937 మధ్య, లాండౌ ఉక్రేనియన్ ఫిజిక్స్ అండ్ టెక్నాలజీ ఇన్స్టిట్యూట్ (UPTI) లో సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్ర విభాగానికి అధిపతిగా పనిచేశారు. అలాగే ఖార్కోవ్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు ఖార్కోవ్ పాలిటెక్నిక్ ఇన్స్టిట్యూట్ లలో ఉపన్యాసాలు ఇచ్చారు. తన సైద్ధాంతిక విజయాలతో పాటు, లాండౌ ఖార్కోవ్‌లో ఒక గొప్ప సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్ర సంప్రదాయానికి పునాది వేశారు, దీనిని కొన్నిసార్లు "లాండౌ స్కూల్" అని పిలుస్తారు. ఖార్కోవ్‌లో ఆయన మరియు ఆయన స్నేహితుడు, మాజీ విద్యార్థి అయిన ఎవ్జెనీ లిఫ్షిట్జ్ కలిసి కోర్స్ ఆఫ్ థియరిటికల్表 భౌతికశాస్త్రం (Course of Theoretical Physics) రాయడం ప్రారంభించారు. పది సంపుటాలుగా వెలువడిన ఈ గ్రంథం భౌతికశాస్త్రంలోని అన్ని అంశాలను కవర్ చేస్తుంది మరియు నేటికీ గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయి పాఠ్యపుస్తకాలుగా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతోంది. మహా ప్రక్షాళన (Great Purge) సమయంలో, ఖార్కోవ్‌లోని UPTI వ్యవహారంలో లాండౌపై దర్యాప్తు జరిగింది, కానీ ఆయన కొత్త పదవిని చేపట్టడానికి విజయవంతంగా మాస్కోకు వెళ్లగలిగారు.[3]

లాండౌ "థియరిటికల్ మినిమమ్" (Theoretical Minimum) అని పిలవబడే ఒక ప్రసిద్ధ సమగ్ర పరీక్షను రూపొందించారు. విద్యార్థులు ఈ పాఠశాలలో ప్రవేశం పొందే ముందు ఇందులో ఉత్తీర్ణత సాధించాల్సి ఉండేది. ఈ పరీక్ష సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రంలోని అన్ని అంశాలను కవర్ చేసేది. 1934 మరియు 1961 మధ్య కేవలం 43 మంది అభ్యర్థులు మాత్రమే ఇందులో ఉత్తీర్ణత సాధించారు, కానీ అలా ఉత్తీర్ణులైన వారు తర్వాత కాలంలో ప్రసిద్ధ సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రవేత్తలుగా ఎదిగారు.[24][25]

1932లో, లాండౌ చంద్రశేఖర్ పరిమితిని లెక్కించారు;[26] అయితే, ఆయన దానిని శ్వేత వామన నక్షత్రాలకు (white dwarf stars) అన్వయించలేదు.[27]

ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఫిజికల్ ప్రాబ్లమ్స్, మాస్కో

[మార్చు]
1934లో ఖార్కోవ్ ఇన్స్టిట్యూట్‌లో
1938-1939 జైలులో ఉన్నప్పటి ఫోటో

1937 నుండి 1962 వరకు, లాండౌ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ ఫిజికల్ ప్రాబ్లమ్స్ లో సైద్ధాంతిక విభాగానికి అధిపతిగా ఉన్నారు.[28]

27 ఏప్రిల్ 1938న, స్టాలినీజంను జర్మన్ నాజీజం మరియు ఇటాలియన్ ఫాసిజంతో పోల్చిన ఒక కొరెట్స్–లాండౌ కరపత్రం కలిగి ఉన్నందుకు లాండౌ అరెస్టు చేయబడ్డారు.[3][29] పీటర్ కపిత్సా (అల్ప-ఉష్ణోగ్రత ప్రయోగాత్మక భౌతిక శాస్త్రవేత్త మరియు ఈ సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు) మరియు నీల్స్ బోర్ ఇద్దరూ జోసెఫ్ స్టాలిన్ కు లేఖలు రాసిన తర్వాత, 29 ఏప్రిల్ 1939న ఆయన NKVD యొక్క లుబ్యాంకా జైలు నుండి విడుదలయ్యారు.[30][31] కపిత్సా వ్యక్తిగతంగా లాండౌ ప్రవర్తనకు హామీ ఇచ్చారు మరియు లాండౌను విడుదల చేయకపోతే తాను సంస్థకు రాజీనామా చేస్తానని హెచ్చరించారు.[32] విడుదలైన తర్వాత, లాండౌ ధ్వని తరంగాలు (లేదా ఫోనాన్‌లు) మరియు రోటాన్ అనబడే కొత్త ఉత్తేజితాన్ని ఉపయోగించి కపిత్సా కనుగొన్న అతిద్రవత్వాన్ని ఎలా వివరించాలో కనుగొన్నారు.[3]

సోవియట్ పరమాణు మరియు హైడ్రోజన్ బాంబు అభివృద్ధికి మద్దతు ఇచ్చే గణిత శాస్త్రవేత్తల బృందానికి లాండౌ నాయకత్వం వహించారు. ఆయన మొదటి సోవియట్ థర్మోన్యూక్లియర్ బాంబు యొక్క గతిశీలతను లెక్కించారు. ఈ పనికి గాను లాండౌ 1949 మరియు 1953 లలో స్టాలిన్ బహుమతిని అందుకున్నారు మరియు 1954లో "హీరో ఆఫ్ సోషలిస్ట్ లేబర్" బిరుదుతో సత్కరించబడ్డారు.[3]

లాండౌ విద్యార్థులలో లెవ్ పీతావ్స్కీ, అలెక్సీ అబ్రికోసోవ్, అలెగ్జాండర్ అఖీజర్, ఇగోర్ డిజ్యాలోషిన్స్కీ, ఎవ్జెనీ లిఫ్షిట్జ్, లెవ్ గోర్కోవ్, ఇసాక్ ఖలత్నికోవ్, రోనాల్డ్ సాగ్దేవ్ మరియు ఇసాక్ పోమెరాంచుక్ ఉన్నారు.

శాస్త్రీయ విజయాలు

[మార్చు]

లాండౌ సాధించిన విజయాలలో క్వాంటం మెకానిక్స్‌లో సాంద్రత మాత్రిక పద్ధతిని స్వతంత్రంగా సహ-కనుగొనడం, డయా అయస్కాంతత్వం యొక్క క్వాంటం మెకానికల్ సిద్ధాంతం, అతిద్రవత్వం సిద్ధాంతం, ద్వితీయ-శ్రేణి ప్రావస్థ పరివర్తనల సిద్ధాంతం, అతివాహకత యొక్క గింజ్‌బర్గ్-లాండౌ సిద్ధాంతం, ఫెర్మి ద్రవాల సిద్ధాంతం, ప్లాస్మా భౌతికశాస్త్రంలో లాండౌ డాంపింగ్ వివరణ, క్వాంటం ఎలక్ట్రోడైనమిక్స్‌లో లాండౌ పోల్, న్యూట్రినోల ద్వి-అంశ సిద్ధాంతం, మంటల అస్థిరత వివరణ (డారియస్-లాండౌ అస్థిరత), మరియు ఎస్-మాట్రిక్స్ సింగులారిటీల కొరకు లాండౌ సమీకరణాలు ఉన్నాయి.

2.17 K కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద ద్రవ హీలియం II యొక్క ధర్మాలను వివరించే అతిద్రవత్వ గణిత సిద్ధాంతాన్ని అభివృద్ధి చేసినందుకు లాండౌ 1962లో భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని అందుకున్నారు.[33]

వ్యక్తిగత జీవితం మరియు వీక్షణాలు

[మార్చు]

1937లో, లాండౌ ఖార్కోవ్‌కు చెందిన కోరా టి. ద్రోబాంజెవాను వివాహం చేసుకున్నారు.[34] వారి కుమారుడు ఇగోర్ (1946–2011) సైద్ధాంతిక భౌతిక శాస్త్రవేత్త అయ్యాడు. లెవ్ లాండౌ ఏకస్వామ్యం (monogamy) కంటే "స్వేచ్ఛా ప్రేమ" (free love) ను విశ్వసించారు మరియు తన భార్యను, విద్యార్థులను స్వేచ్ఛా ప్రేమను ఆచరించాల్సిందిగా ప్రోత్సహించారు. అయినప్పటికీ, ఆయన భార్యకు ఇందులో పెద్దగా ఆసక్తి ఉండేది కాదు.[3]

లాండౌ సాధారణంగా నాస్తికుడిగా వర్ణించబడ్డారు,[35][36] అయినప్పటికీ సోవియట్ చిత్రనిర్మాత ఆండ్రీ తార్కోవ్స్కీ లాండౌను దేవుని ఉనికిని నమ్ముతారా అని అడిగినప్పుడు, లాండౌ మూడు నిమిషాల పాటు నిశ్శబ్దంగా ఆలోచించి, "నేను అలానే అనుకుంటున్నాను" అని సమాధానం ఇచ్చారు.[37] 1957లో, KGB ద్వారా సోవియట్ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీ కేంద్ర కమిటీకి సమర్పించిన ఒక సుదీర్ఘ నివేదికలో 1956 హంగేరియన్ విప్లవం, వ్లాదిమిర్ లెనిన్ మరియు ఆయన "రెడ్ ఫాసిజం" అని పిలిచిన దానిపై లాండౌ అభిప్రాయాలు నమోదయ్యాయి.[38] హెండ్రిక్ కాసిమిర్ ఆయనను ఒక ఉద్వేగభరితమైన కమ్యూనిస్ట్‌గా గుర్తుచేసుకున్నారు. 1935లో ఆయన సోవియట్ వార్తాపత్రిక ఇజ్వెస్టియాలో “బూర్జువా వర్గం మరియు సమకాలీన భౌతికశాస్త్రం” అనే పేరుతో ఒక కథనాన్ని ప్రచురించారు, అందులో ఆయన మతపరమైన మూఢనమ్మకాలను మరియు పెట్టుబడి ఆధిపత్యాన్ని విమర్శించారు.[3]

చివరి సంవత్సరాలు

[మార్చు]

7 జనవరి 1962న, లాండౌ కారు ఎదురుగా వస్తున్న ట్రక్కును ఢీకొట్టింది. ఆయన తీవ్రంగా గాయపడి రెండు నెలల పాటు కోమాలో గడిపారు. లాండౌ అనేక విధాలుగా కోలుకున్నప్పటికీ, ఆయన శాస్త్రీయ సృజనాత్మకత దెబ్బతింది,[28] మరియు ఆయన పూర్తి స్థాయిలో శాస్త్రీయ పనుల్లోకి తిరిగి రాలేకపోయారు. ఆయన గాయాల కారణంగా 1962 భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని స్వయంగా అందుకోలేకపోయారు.[39]

జీవితాంతం లాండౌ తన పదునైన హాస్యానికి ప్రసిద్ధి చెందారు. కారు ప్రమాదం నుండి కోలుకుంటున్నప్పుడు మెదడు దెబ్బతిన్నదా అని పరీక్షించడానికి ప్రయత్నించిన ఒక మనస్తత్వవేత్త అలెగ్జాండర్ లూరియాతో జరిగిన సంభాషణ ఇందుకు ఉదాహరణ:[19][40]

లూరియా: "దయచేసి నాకు ఒక వృత్తం (circle) గీయండి"
లాండౌ ఒక ప్లస్ గుర్తు (+) గీశారు
లూరియా: "ఉమ్, ఇప్పుడు ఒక ప్లస్ గుర్తు గీయండి"
లాండౌ ఒక వృత్తం గీశారు
లూరియా: "లాండౌ, నేను అడిగింది మీరు ఎందుకు చేయడం లేదు?"
లాండౌ: "నేను మీరు చెప్పినట్లే చేస్తే, నాకు మతిస్థిమితం తప్పిందని మీరు అనుకోవచ్చు".

1965లో లాండౌ యొక్క మాజీ విద్యార్థులు మరియు సహోద్యోగులు మాస్కో సమీపంలోని చెర్నోగోలోవ్కా పట్టణంలో లాండౌ ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ థియరిటికల్ ఫిజిక్స్ ను స్థాపించారు.

జూన్ 1965లో, లెవ్ లాండౌ మరియు ఎవ్సే లిబెర్మాన్ న్యూయార్క్ టైమ్స్ లో ఒక లేఖను ప్రచురించారు, అందులో సోవియట్ యూదులుగా తాము యూదుల కోసం అమెరికా జోక్యాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్నట్లు పేర్కొన్నారు.[41] అయితే, ఈ లేఖ లాండౌ రాశారనే విషయాలపై సందేహాలు ఉన్నాయి.[42]

మరణం

[మార్చు]

ఆరు సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన కారు ప్రమాదంలో తగిలిన గాయాల సమస్యల కారణంగా లాండౌ 1 ఏప్రిల్ 1968న తన 60వ ఏట మరణించారు. ఆయనను నోవోడెవిచి స్మశానవాటికలో ఖననం చేశారు.[43]

సహకారం అందించిన రంగాలు

[మార్చు]

బోధన (పెడగోగి)

[మార్చు]

వారసత్వం

[మార్చు]
లాండౌ పుట్టిన 100వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా విడుదల చేసిన రష్యన్ వెండి నాణెం
2008 రష్యన్ స్టాంపుపై లాండౌ
2010 ఉక్రేనియన్ స్టాంపుపై లాండౌ

ఆయన గౌరవార్థం రెండు ఖగోళ వస్తువులకు పేరు పెట్టారు:

  • చిన్న గ్రహం 2142 లాండౌ.[44]
  • చంద్రునిపై క్రేటర్ లాండౌ.

రష్యన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ సైద్ధాంతిక భౌతికశాస్త్రంలో ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారానికి ఆయన పేరు పెట్టారు:

  • లాండౌ గోల్డ్ మెడల్

22 జనవరి 2019న, లాండౌ 111వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా గూగుల్ ఒక ప్రత్యేక గూగుల్ డూడుల్ తో వేడుక జరుపుకుంది.[45]

ప్లాస్మా భౌతికశాస్త్రంలో అత్యుత్తమ సహకారాలను గుర్తించే లాండౌ-స్పిట్జర్ అవార్డుకు కూడా పాక్షికంగా ఆయన పేరు పెట్టారు.[46]

భౌతిక శాస్త్రవేత్తల లాండౌ రేంకింగ్

[మార్చు]

లాండౌ భౌతిక శాస్త్రవేత్తల ఉత్పాదకత మరియు మేధస్సు (సృజనాత్మకత, సహజ ప్రతిభ) ఆధారంగా 0 నుండి 5 వరకు లాగరిథమిక్ స్కేల్‌పై ఒక జాబితాను రూపొందించారు.[47][48][49] అత్యున్నత ర్యాంక్ అయిన 0 ను ఐజాక్ న్యూటన్ కు కేటాయించారు. ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్ కు 0.5 ర్యాంక్ ఇచ్చారు. క్వాంటం మెకానిక్స్ వ్యవస్థాపకులైన నీల్స్ బోర్, వెర్నర్ హైసెన్‌బర్గ్, సత్యేంద్ర నాథ్ బోస్, పాల్ డిరాక్ మరియు ఎర్విన్ శ్రోడింగర్ లకు 1 వ ర్యాంక్ ఇచ్చారు. 5 వ ర్యాంక్ వచ్చిన వారిని "పాథాలజిస్ట్లు" గా భావించారు.[50] లాండౌ తనకు తానుగా 2.5 ర్యాంక్ ఇచ్చుకున్నారు, కానీ తర్వాత దానిని 2 కి పెంచుకున్నారు. భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఎన్. డేవిడ్ మెర్మిన్ లాండౌ గురించి రాస్తూ, తనను తాను నాల్గవ విభాగంలో ఉంచుకుంటూ "మై లైఫ్ విత్ లాండౌ: హోమేజ్ ఆఫ్ ఎ 4.5 టు ఎ 2" అనే వ్యాసం రాశారు.[51][52]

పాపులర్ కల్చర్‌లో

[మార్చు]
  • లాండౌ జీవితం ఆధారంగా ఇలియా ఖర్జానోవ్‌స్కీ దర్శకత్వంలో డౌ (Dau) అనే చిత్రం రూపొందింది. ఇందులో లాండౌ పాత్రను ఆర్కెస్ట్రా కండక్టర్ అయిన థియోడర్ కరెంట్జిస్ పోషించారు. "డౌ" అనేది లెవ్ లాండౌ యొక్క సాధారణ మారుపేరు.[53]

రచనలు

[మార్చు]

లాండౌ తన 18వ ఏట, 1926లో డిమిట్రీ ఇవనెంకోతో కలిసి రాసిన ఆన్ ది డెరివేషన్ ఆఫ్ క్లైన్-ఫాక్ ఈక్వేషన్ ఆయన మొదటి పత్రం. వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ పౌలీ నివాళి సంపుటిలో 1960లో ప్రచురితమైన ఫండమెంటల్ ప్రాబ్లమ్స్ ఆయన చివరి పత్రం. లాండౌ ఏదైనా వ్యాసంలో సహ-రచయితగా ఉండటానికి రెండు షరతులు విధించేవారు: 1) ఆ పని యొక్క ఆలోచన పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా ఆయనదై ఉండాలి, 2) అందులోని కొన్ని లెక్కలైనా ఆయన స్వయంగా చేసి ఉండాలి.[53]

’కోర్స్ ఆఫ్ థియరిటికల్ ఫిజిక్స్’

[మార్చు]
  • L. D. Landau, E. M. Lifshitz (1976). Mechanics. Vol. 1 (3rd ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-2896-9.
  • L. D. Landau; E. M. Lifshitz (1975). The Classical Theory of Fields. Vol. 2 (4th ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-2768-9.
  • L. D. Landau; E. M. Lifshitz (1977). Quantum Mechanics: Non-Relativistic Theory. Vol. 3 (3rd ed.). Pergamon Press. ISBN 978-0-08-020940-1. — 2nd ed. (1965) at archive.org
  • V. B. Berestetskii; E. M. Lifshitz; L. P. Pitaevskii (1982). Quantum Electrodynamics. Vol. 4 (2nd ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-3371-0.
  • L. D. Landau; E. M. Lifshitz (1980). Statistical Physics, Part 1. Vol. 5 (3rd ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-3372-7.
  • L. D. Landau; E. M. Lifshitz (1987). Fluid Mechanics. Vol. 6 (2nd ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-08-033933-7.
  • L. D. Landau; E. M. Lifshitz (1986). Theory of Elasticity. Vol. 7 (3rd ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-2633-0.
  • L. D. Landau; E. M. Lifshitz; L. P. Pitaevskii (1984). Electrodynamics of Continuous Media. Vol. 8 (2nd ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-2634-7.
  • L. P. Pitaevskii; E. M. Lifshitz (1980). Statistical Physics, Part 2. Vol. 9 (1st ed.). Butterworth–Heinemann. ISBN 978-0-7506-2636-1.
  • L. P. Pitaevskii; E. M. Lifshitz (1981). Physical Kinetics. Vol. 10 (1st ed.). Pergamon Press. ISBN 978-0-7506-2635-4.

లాండౌ మరియు లిఫ్షిట్జ్ తమ గ్రంథంలోని మూడవ సంపుటిలో అప్పటి పీరియాడిక్ టేబుల్‌లో ఒక తప్పు ఉందని, లుటీషియంను ఎఫ్-బ్లాక్ మూలకం కాకుండా డి-బ్లాక్ మూలకంగా పరిగణించాలని సూచించారు. వారి సూచన తర్వాత పరిశోధనలలో నిజమని రుజువైంది,[54][55][56] మరియు 1988లో ఇంటర్నేషనల్ యూనియన్ ఆఫ్ ప్యూర్ అండ్ అప్లైడ్ కెమిస్ట్రీ (IUPAC) నివేదిక ద్వారా ఆమోదించబడింది.[57]

ఇతర రచనలు

[మార్చు]

ఇవీ చూడండి

[మార్చు]
  • యూదు నోబెల్ గ్రహీతల జాబితా
  • లెవ్ లాండౌ పేరు మీద ఉన్న వస్తువుల జాబితా

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ McCauley, Martin (1997). Who's Who in Russia Since 1900. Routledge. p. 128. Landau, Lev Davydovich (1908-68), a brilliant Soviet theoretical physicist, who was born into a Jewish family in Baku and graduated from Leningrad State University in 1927.
  2. ↑ Zubok, Vladislav (2012). "Soviet Intellectuals after Stalin's Death and Their Visions of the Cold War's End". In Bozo, Frédéric; Rey, Marie-Pierre; Rother, Bernd; Ludlow, N. Piers (eds.). Visions of the End of the Cold War in Europe, 1945-1990. Berghahn Books. p. 78.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Gorelik, Gennady (ఆగస్టు 1997). "The Top-Secret Life of Lev Landau". Scientific American. 277 (2): 72–77. Bibcode:1997SciAm.277b..72G. doi:10.1038/scientificamerican0897-72. JSTOR 24995874. Archived from the original on 18 జూన్ 2018. Retrieved 18 జూన్ 2018.
  4. ↑ Smilga, Andrei V. (2017). Digestible Quantum Field Theory (in ఇంగ్లీష్). Cham: Springer. p. 250. ISBN 978-3-319-59922-9.
  5. ↑ Gorelik, Gennady (1997). "The Top-Secret Life of Lev Landau". Scientific American. 277 (2): 72–77. Bibcode:1997SciAm.277b..72G. doi:10.1038/scientificamerican0897-72. ISSN 0036-8733. JSTOR 24995874.
  6. ↑ Ryndina, Ella (1 ఫిబ్రవరి 2004). "Family Lines Sketched in the Portrait of Lev Landau". Physics Today (in ఇంగ్లీష్). 57 (2): 53–59. Bibcode:2004PhT....57b..53R. doi:10.1063/1.1688070. ISSN 0031-9228.
  7. ↑ Lev Landau (1927). "Das Dämpfungsproblem in der Wellenmechanik (The Damping Problem in Wave Mechanics)". Zeitschrift für Physik. 45 (5–6): 430–441. Bibcode:1927ZPhy...45..430L. doi:10.1007/bf01343064. S2CID 125732617. English translation reprinted in: D. Ter Haar, ed. (1965). Collected papers of L.D. Landau. Oxford: Pergamon Press.
  8. ↑ Schlüter, Michael; Lu Jeu Sham (1982). "Density functional theory". Physics Today. 35 (2): 36. Bibcode:1982PhT....35b..36S. doi:10.1063/1.2914933. S2CID 126232754.{{cite journal}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  9. ↑ Fisher, Michael E. (1 ఏప్రిల్ 1998). "Renormalization group theory: Its basis and formulation in statistical physics". Reviews of Modern Physics. 70 (2): 653–681. Bibcode:1998RvMP...70..653F. doi:10.1103/RevModPhys.70.653.
  10. ↑ Shifman, M., ed. (2013). Under the Spell of Landau: When Theoretical Physics was Shaping Destinies. World Scientific. doi:10.1142/8641. ISBN 978-981-4436-56-4.
  11. 1 2 Kapitza, P. L.; Lifshitz, E. M. (1969). "Lev Davydovitch Landau 1908–1968". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 15: 140–158. doi:10.1098/rsbm.1969.0007.
  12. ↑ Martin Gilbert, The Jews in the Twentieth Century: An Illustrated History, Schocken Books, 2001, ISBN 0805241906 p. 284
  13. ↑ Frontiers of physics: proceedings of the Landau Memorial Conference, Tel Aviv, Israel, 6–10 June 1988, (Pergamon Press, 1990) ISBN 0080369391, pp. 13–14
  14. ↑ Edward Teller, Memoirs: A Twentieth Century Journey In Science And Politics, Basic Books 2002, ISBN 0738207780 p. 124
  15. ↑ "Great Baku native Lev Landau". Vestnik Kavkaza. Archived from the original on 10 జూన్ 2019. Retrieved 22 జనవరి 2019.
  16. ↑ "Выпускники Могилевской гимназии". www.petergen.com. Retrieved 22 నవంబరు 2022.
  17. ↑ František Janouch, Lev Landau: A Portrait of a Theoretical Physicist, 1908–1988, Research Institute for Physics, 1988, p. 17.
  18. ↑ Rumer, Yuriy. ЛАНДАУ. berkovich-zametki.com
  19. 1 2 Bessarab, Maya (1971) Страницы жизни Ландау. Московский рабочий. Moscow
  20. 1 2 Mehra, Jagdish (2001) The Golden Age of Theoretical Physics, Boxed Set of 2 Volumes, World Scientific, p. 952. ISBN 9810243421.
  21. ↑ During this period Landau visitied Copenhagen three times: 8 April to 3 May 1930, from 20 September to 22 November 1930, and from 25 February to 19 March 1931 (see Landau Lev biography – MacTutor History of Mathematics).
  22. ↑ Sykes, J. B. (2013) Landau: The Physicist and the Man: Recollections of L. D. Landau, Elsevier, p. 81. ISBN 9781483286884.
  23. ↑ Haensel, P.; Potekhin, A. Y. and Yakovlev, D. G. (2007) Neutron Stars 1: Equation of State and Structure, Springer Science & Business Media, p. 2. ISBN 0387335439.
  24. ↑ Blundell, Stephen J. (2009). Superconductivity: A Very Short Introduction. Oxford U. Press. p. 67. ISBN 9780191579097.
  25. ↑ Ioffe, B. L. (2002). "Landau's Theoretical Minimum, Landau's Seminar, ITEP in the Beginning of the 1950's". arXiv:hep-ph/0204295.
  26. ↑ On the Theory of Stars, in Collected Papers of L. D. Landau, ed. and with an introduction by D. ter Haar, New York: Gordon and Breach, 1965; originally published in Phys. Z. Sowjet. 1 (1932), 285.
  27. ↑ Yakovlev, Dmitrii; Haensel, Pawel (2013). "Lev Landau and the concept of neutron stars". Physics-Uspekhi. 56 (3): 289–295. arXiv:1210.0682. Bibcode:2013PhyU...56..289Y. doi:10.3367/UFNe.0183.201303f.0307. S2CID 119282067.
  28. 1 2 Dorozynsk, Alexander (1965). The Man They Wouldn't Let Die.
  29. ↑ Музей-кабинет Петра Леонидовича Капицы (Peter Kapitza Memorial Museum-Study), Академик Капица: Биографический очерк (a biographical sketch of Academician Kapitza).
  30. ↑ O'Connor, 2014
  31. ↑ Yakovlev, 2012
  32. ↑ Richard Rhodes, Dark Sun: The Making of the Hydrogen Bomb, pub Simon & Schuster, 1995, ISBN 0684824140 p. 33.
  33. ↑ "Lev Davidovich Landau, Soviet physicist and Nobel laureate". Physics Today. 57 (2): 62. 2004. Bibcode:2004PhT....57Q..62.. doi:10.1063/1.2408530.
  34. ↑ Petr Leonidovich Kapitsa, Experiment, Theory, Practice: Articles and Addresses, Springer, 1980, ISBN 9027710619, p. 329.
  35. ↑ Schaefer, Henry F. (2003). Science and Christianity: Conflict Or Coherence?. The Apollos Trust. p. 9. ISBN 9780974297507. I present here two examples of notable atheists. The first is Lev Landau, the most brilliant Soviet physicist of the twentieth century.
  36. ↑ James D. Patterson; Bernard C. Bailey (20 ఫిబ్రవరి 2019). Solid-State Physics: Introduction to the Theory. Lev Landau - The Soviet Grand Master: Springer. p. 190. ISBN 9783319753225. Landau's theoretical minimum exam was famous and only about forty students passed it in his time. This was Landau's entry-level exam for theoretical physics. It contained what Landau felt was necessary to work in that field. Like many Soviet era physicists he was an atheist.
  37. ↑ Tarkovsky, Andrei (1987). Sculpting in Time: The Great Russian Filmmaker Discusses His Art (in ఇంగ్లీష్). Translated by Hunter-Blair, Kitty. University of Texas Press. p. 229. ISBN 0-292-77624-1.
  38. ↑ 19 December 1957* (no number). The Bukovsky Archives.
  39. ↑ Nobel Presentation speech by Professor I. Waller, member of the Swedish Academy of Sciences. Nobelprize.org. Retrieved on 28 January 2012.
  40. ↑ Kora Drobantseva's memoirs, Chapter 38, "The way we lived"; the episode with Alexander Luria (in the original Russian text, referred to as Лурье) testing Lev Landau on intellectual abilities
  41. ↑ Yaacov Ro'i, The Struggle for Soviet Jewish Emigration, 1948–1967, Cambridge University Press 2003, ISBN 0521522447 p. 199
  42. ↑ «Если нужен вор, его и с виселицы снимают»
  43. ↑ Obelisk at the Novodevichye Cemetery. novodevichye.com (26 October 2008). Retrieved on 28 January 2012.
  44. ↑ Schmadel, Lutz D. (2003). Dictionary of Minor Planet Names (5th ed.). Springer Verlag. p. 174. ISBN 3-540-00238-3.
  45. ↑ Best, Shivali (22 జనవరి 2019). "Google Doodle celebrates 111th birthday of theoretical physicist Lev Landau". mirror. Retrieved 22 జనవరి 2019.
  46. ↑ "Landau-Spitzer Award". APS.org. American Physical Society.
  47. ↑ Goldberg, Elkhonon (2018). Creativity: The Human Brain in the Age of Innovation (in ఇంగ్లీష్). New York, NY: Oxford University Press. p. 166. ISBN 978-0-19-046649-7.
  48. ↑ Li, Yian; Yin, Yian; Fortunato, Santo; Wang, Dashun (18 ఏప్రిల్ 2019). "Nobel laureates are almost the same as us". Nature Reviews Physics. 1 (5): 301–303. Bibcode:2019NatRP...1..301L. doi:10.1038/s42254-019-0057-z. Retrieved 9 ఏప్రిల్ 2024.
  49. ↑ Alter, Adam (2023). Anatomy of a Breakthrough: How to Get Unstuck When It Matters Most (in ఇంగ్లీష్). New York: Simon & Schuster. p. 214. ISBN 978-1-9821-8296-0.
  50. ↑ Anna Livanova (1983). Ландау [Landau] (in రష్యన్) (2nd expanded ed.). Znanie. Retrieved 1 ఆగస్టు 2022.
  51. ↑ N. David Mermin (1990). Boojums All the Way Through: Communicating Science in a Prosaic Age. Cambridge University Press. p. 39. ISBN 9780521388801.
  52. ↑ Mitra, Asoke (1 నవంబరు 2006). "New Einsteins need positive environment, independent spirit". Physics Today (in ఇంగ్లీష్). 59 (11): 12. Bibcode:2006PhT....59k..12M. doi:10.1063/1.4797321. ISSN 0031-9228.
  53. 1 2 Дао Ландау Archived 7 అక్టోబరు 2015 at the Wayback Machine. strf.ru (25 January 2008)
  54. ↑ Wittig, Jörg (1973). "The pressure variable in solid state physics: What about 4f-band superconductors?". In H. J. Queisser (ed.). Festkörper Probleme: Plenary Lectures of the Divisions Semiconductor Physics, Surface Physics, Low Temperature Physics, High Polymers, Thermodynamics and Statistical Mechanics, of the German Physical Society, Münster, March 19–24, 1973. Advances in Solid State Physics. Vol. 13. Berlin, Heidelberg: Springer. pp. 375–396. doi:10.1007/BFb0108579. ISBN 978-3-528-08019-8.
  55. ↑ Matthias, B. T. (1969). "Systematics of Super Conductivity". In Wallace, P. R. (ed.). Superconductivity. Vol. 1. Gordon and Breach. pp. 225–294. ISBN 9780677138107.
  56. ↑ William B. Jensen (1982). "The Positions of Lanthanum (Actinium) and Lutetium (Lawrencium) in the Periodic Table". J. Chem. Educ. 59 (8): 634–636. Bibcode:1982JChEd..59..634J. doi:10.1021/ed059p634.
  57. ↑ Fluck, E. (1988). "New Notations in the Periodic Table" (PDF). Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. S2CID 96704008. Archived (PDF) from the original on 25 మార్చి 2012. Retrieved 24 మార్చి 2012.

మరింత పఠనం

[మార్చు]
పుస్తకాలు

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]

మూస:Nobel Prize in Physics Laureates 1951-1975 మూస:1962 Nobel Prize winners

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=లెవ్_లాండౌ&oldid=4918512" నుండి వెలికితీశారు