లోక్తక్ సరస్సు
| లోక్తక్ సరస్సు | |
|---|---|
మణిపూర్లోని లోక్తక్ సరస్సు వివిధ దృశ్యాలు | |
  లోక్తక్ సరస్సు  లోక్తక్ సరస్సు | |
| స్థానం | మణిపూర్ |
| నిర్దేశాంకాలు | body 24°33′N 93°47′E / 24.550°N 93.783°E |
| రకం | మంచినీరు ( లెంటిక్ ) |
| సరస్సులోకి ప్రవాహం | మణిపూర్ నది, అనేక చిన్న వాగులు |
| వెలుపలికి ప్రవాహం | జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, నీటిపారుదల, నీటి సరఫరా కోసం బ్యారేజీ ద్వారా |
| పరీవాహక విస్తీర్ణం | 980 కిమీ 2 (380 చదరపు మైళ్ళు) |
| పరీవాహక దేశాలు | భారతదేశం |
| గరిష్ట పొడవు | 35 కిమీ (22 మైళ్ళు) |
| గరిష్ట వెడల్పు | 13 కిమీ (8 మైళ్ళు) |
| ఉపరితల వైశాల్యం | 250 నుండి 500 కిమీ² ( 97 నుండి 193 చదరపు మైళ్ళు) |
| సరాసరి లోతు | 2.7 మీ (8.9 అడుగులు) |
| గరిష్ట లోతు | 4.6 మీ (15.1 అడుగులు) |
| ఉపరితల ఎత్తు | 768.5 మీ (2,521 అడుగులు) |
| ద్వీపములు | థాంగ, ఇథింగ్, సెండ్రా దీవులు. అలాగే ఫుమ్డిస్ లేదా ఫుమ్షాంగ్స్ అని పిలువబడే అనేక తేలియాడే దీవులు. |
| ప్రాంతాలు | ఇంఫాల్ & మోయిరాంగ్ |
| గుర్తించిన తేదీ | 1990 మార్చి 23 |
| రిఫరెన్సు సంఖ్య. | 463[1] |
లోక్తక్ సరస్సు (మెయిటీ : లోక్తక్ పాట్[2][3][4]) ఈశాన్య భారతదేశంలోని అతిపెద్ద మంచినీటి సరస్సు [5] ఇది ఒక స్పందన సరస్సు, వర్షాకాలంలో దీని ఉపరితల వైశాల్యం 250 కిమీ² నుండి 500 కిమీ² వరకు మారుతూ ఉంటుంది, సాధారణంగా దీని వైశాల్యం 287 కిమీ² ఉంటుంది[6] ఈ సరస్సు భారతదేశంలోని మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని మోయిరాంగ్లో ఉంది.[7] లోక్తక్ అనే పదం మెయిటీ భాషలో ( మణిపురి భాష ) లోక్ = " ప్రవాహం " & తక్ = "ముగింపు" అని అర్థం[6][4] దీనిపై తేలియాడే ఫుమ్డి (వివిధ దశలలో కుళ్ళిపోతున్న వృక్షసంపద, మట్టి, సేంద్రీయ పదార్థాల యొక్క వైవిధ్యభరితమైన ద్రవ్యరాశి, ఇది విలక్షణమైన పాక్షిక-జల సూక్ష్మ ఆవాసాలను సృష్టిస్తుంది) కి ఇది ప్రసిద్ధి చెందింది.[5] అన్ని ఫుమ్డిలలోకెల్లా అతిపెద్దది 40 కిమీ 2 (15 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో విస్తరించి ఉంది, సరస్సు ఆగ్నేయ తీరంలో ఉంది. ఈ ఫుమ్డిలో ఉన్న కీబుల్ లామ్జావో జాతీయ ఉద్యానవనం ప్రపంచంలోనే ఏకైక తేలియాడే జాతీయ ఉద్యానవనం.[5] ఈ ఉద్యానవనం అంతరించిపోతున్న సంగై (రాష్ట్ర జంతువు), రుసెర్వస్ ఎల్డీ ఎల్డీ లేదా మణిపూర్ బ్రౌ-యాంట్లెర్డ్ డీర్ ( సెర్వస్ ఎల్డీ ఎల్డీ ) కి చివరి సహజ ఆశ్రయం, ఇది ఎల్డ్ జింక మూడు ఉపజాతులలో ఒకటి.[8][9]
మణిపూర్లోని లోక్తక్ సరస్సు పరివారంలో ప్రతి సంవత్సరం అక్టోబర్ 15వ తేదీన లోక్తక్ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు.
ఈ పురాతన సరస్సు మణిపూర్ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది. ఇది జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, నీటిపారుదల, తాగునీటి సరఫరాకు నీటి వనరుగా పనిచేస్తుంది. చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల్లో నివసించే గ్రామీణ మత్స్యకారులకు "ఫుమ్షాంగ్స్" అని కూడా పిలువబడే ఫుమ్డీల మీద నివసించే మత్స్యకారులకు కూడా ఈ సరస్సు జీవనోపాధిగా ఉంది. మానవ కార్యకలాపాలు సరస్సు పర్యావరణ వ్యవస్థపై తీవ్రమైన ఒత్తిడికి దారితీశాయి. సరస్సు చుట్టూ 55 గ్రామీణ, పట్టణ గ్రామాలలో సుమారు 100,000 మంది జనాభా ఉన్నారు.[8][9][10][11] పర్యావరణ స్థితి, దాని జీవవైవిధ్య విలువలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, ఈ సరస్సును మొదట్లో 1990 మార్చి 23న రామ్సర్ కన్వెన్షన్ కింద అంతర్జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన చిత్తడి నేల గుర్తించబడింది.[7] ఇది 1993 జూన్ 16న మాంట్రెక్స్ రికార్డ్ క్రింద కూడా జాబితా చేయబడింది, "పర్యావరణ స్వభావంలో మార్పులు సంభవించిన, సంభవించే లేదా సంభవించే అవకాశం ఉన్న రామ్సర్ సైట్ల రికార్డు".[12]
భౌగోళిక శాస్త్రం
[మార్చు]భూభాగ స్వరూపం
[మార్చు]మణిపూర్ రాష్ట్రాన్ని పారుదల చేసే రెండు నదీ వ్యవస్థలలో-బరాక్ నది, మణిపూర్ నది-మణిపూర్ నది మణిపూర్ లోయ గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఈ నది ఉత్తరాన కరోంగ్ వద్ద ఉద్భవించి, ఇంఫాల్ కు దక్షిణాన ప్రవహిస్తుంది, అందువల్ల దీనిని ఇంఫాల్ నది అని కూడా పిలుస్తారు. ఇంఫాల్ దిగువ లోయ గుండా దాని మార్గంలో, నది మంచం వాలు సున్నితంగా ఉంటుంది. పారుదల నమూనా ఉప-డెండ్రిటిక్, ఉప-సమాంతర, ఉప-రేడియల్, ఈ ప్రాంతం నిర్మాణం, లిథాలజీ ద్వారా నిర్దేశించబడుతుంది. ఇంఫాల్, ఇరిల్, తౌబల్ నది లోయలు కూడా వంకరగా ప్రవహించే నది ప్రవాహాన్ని ప్రదర్శిస్తాయి.[7]
ఇథాయ్ బ్యారేజ్ వద్ద సరస్సు అవుట్లెట్ వద్ద, సరస్సులోకి ప్రవహించే ప్రత్యక్ష పరీవాహక ప్రాంతం 980 కిమీ² (380 చదరపు మైళ్ళు) కాగా, అందులో 430 కిమీ² ( 170 చదరపు మైళ్ళు) వరి సాగులో, 150 కిమీ² ( 58 చదరపు మైళ్ళు) నివాస ప్రాంతంలో 400 కిమీ² ( 150 చదరపు మైళ్ళు) అటవీ విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి.[13] సరస్సు విస్తీర్ణం 236.21 కిమీ² (91.20 చదరపు మైళ్ళు). ఇది ఇంఫాల్ పశ్చిమ జిల్లాలో మణిపూర్ నది, ఖుగా నది సంగమం వరకు ఇంఫాల్ లోయ దక్షిణ భాగంలో ఏర్పడిన విశాలమైన బహిరంగ జల ప్రాంతాలు, చిత్తడి నేలలను కలిగి ఉంది . ఈ సరస్సు రెండు జోన్లుగా విభజించబడింది, అవి: 70.3 కిమీ² (27.1 చదరపు మైళ్ళు) విస్తీర్ణంలో ఉన్న "కోర్ జోన్" (అభివృద్ధి రహిత జోన్ లేదా పూర్తిగా రక్షిత జోన్ ) మిగిలిన ప్రాంతాన్ని "బఫర్ జోన్" అంటారు.[14] సరస్సు లోపల దాని పరిధిలో, వివిధ పరిమాణాలు, ఎత్తులలో 14 కొండలు ఉన్నాయి; సరస్సు దక్షిణ భాగంలో సెండ్రా, ఇథింగ్, థంగా ద్వీపాలు ఉన్నాయి.[15]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Loktak Lake". Ramsar Sites Information Service. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 April 2018.
- ↑ Tamang, Jyoti Prakash (2020-03-02). Ethnic Fermented Foods and Beverages of India: Science History and Culture (in ఇంగ్లీష్). Springer Nature. p. 353. ISBN 978-981-15-1486-9.
- ↑ Lisam, Khomdan Singh (2011). Encyclopaedia Of Manipur (3 Vol.) (in ఇంగ్లీష్). Gyan Publishing House. p. 589. ISBN 978-81-7835-864-2.
- 1 2 Ramachandran, Nalini (2021-09-03). Gods, Giants and the Geography of India (in ఇంగ్లీష్). Hachette UK. p. 105. ISBN 978-93-91028-27-5.
- 1 2 3 "NATIONAL WETLAND ATLAS: WETLANDS OF INTERNATIONAL IMPORTANCE UNDER RAMSAR CONVENTION" (PDF).
- 1 2 Khwairakpam Gajananda; Thokchom Sundari Chanu. "The Fate of Loktak Lake". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-03.
- 1 2 3 "Integrated Wetland and River Basin Management – A Case Study of Loktak Lake". Wetlands International - South Asia, New Delhi, India. ఒరిజినల్ నుండి 22 March 2012 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-03.
- 1 2 "Loktak Lake". WWF India. the original నుండి 2010-02-21 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- 1 2 "Bishnupur: The Land of the Dancing Deer". National Informatics Centre, Government of India. the original నుండి 10 April 2009 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 December 2018.
- ↑ "Developmental Activities and their Impacts on Wetlands". the original నుండి 2011-07-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-03.
- ↑ "Loktak Lake Environment Information system (ENVIS)". the original నుండి 2007-12-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-03.
- ↑ "The Montreux Record". The Ramsar Convention. 2009-09-08. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-04.
- ↑ State of Environment Report, Manipur. "Environment and Ecology Office Government of Manipur, Chapter X" (PDF). pp. 125–126. the original (PDF) నుండి 2009-04-10 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-01.
- ↑ "The Manipur Loktak Lake (Protection) Amendment Act, 2007(Manipur Act No. 5 of 2007)" (PDF). Manipur Gazette. 2009-04-02. the original (PDF) నుండి 2009-04-10 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-04-02.
- ↑ "Loktak lake: How does the "Floating lake" actually float?". Sankalp Foundation. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2009-03-30.[permanent dead link]