లౌరెంబామ్ బినో దేవి
లౌరెంబమ్ బినో దేవి (జననం 1 మార్చి 1944) మణిపూర్ సాంప్రదాయక అప్లిక్ (appliqué) కళ 'లీబా'లో నిపుణురాలు. ఈమెను ఈ కళా ప్రచారకురాలిగా గుర్తిస్తారు.[1][2] లీబా కళను ప్రధానంగా 'మొన్మాయ్' తయారీలో ఉపయోగిస్తారు. ఇది మణిపురి సాంప్రదాయక గుండ్రటి దిండు (bolster pillow) రెండు చివరలను కప్పడానికి ఉపయోగించే అలంకార అప్లిక్ కళాఖండం. పూర్వకాలంలో దేవతలు, రాజకుటుంబీకులు ధరించే దుస్తుల నిర్వహణ కోసం ప్రత్యేకించిన 'ఫిరిబి లోయిషాంగ్' అనే ప్రదేశంలో ఈ లీబా కళను అభ్యసించేవారు. రాజులు వాడే దుస్తులు, పాదరక్షల రూపకల్పనలో లీబా పద్ధతిని ఎక్కువగా వాడేవారు. బినో దేవి ఈ కళాకృతిని కాపాడటానికి, దీనిని యువతరానికి నేర్పించడానికి తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. ఇంఫాల్లోని 'హెరిటేజ్ ఫౌండేషన్ ఆఫ్ మ్యాన్కైండ్' అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ సహకారంతో ఆసక్తి గల మహిళలకు ఈమె శిక్షణ ఇస్తున్నారు.[1] ఇంఫాల్తో పాటు భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఈమె అనేక వర్క్షాప్లను నిర్వహించారు.[3]
తొలి జీవితం
[మార్చు]లౌరెంబమ్ బినో దేవి 1944 మార్చి 1న మణిపూర్లోని ఇంఫాల్ వెస్ట్ జిల్లా సింగ్జామీ మథక్ థోక్చోమ్ లైకైలో జన్మించారు. ఈమె తల్లిదండ్రులు థోక్చోమ్ మణి సింగ్, థోక్చోమ్ ఓంగ్బీ ఇబెమ్హాల్ దేవి. ఇంఫాల్లోని తంఫాసనా గర్ల్స్ హైస్కూల్లో తొమ్మిదో తరగతి వరకు చదువుకున్నారు. 17 ఏళ్ల వయసులో వివాహం జరిగిన వెంటనే 'ఫిరిబి/లీబా' కళలో పని ప్రారంభించారు. 1969లో హస్తకళల విభాగంలో మొదటి జాతీయ అవార్డు గ్రహీత అయిన తన అత్తగారు లౌరెంబమ్ ఇబెతోంబి దేవి వద్ద ఈ విద్యను అభ్యసించారు. మణిపురి వివాహ వేడుకల్లో తప్పనిసరిగా ఉండాల్సిన మొన్మాయ్, నింగ్ఖం సంజిన్, లుహోన్ ఫిజిల్, హారో ఫిజిల్, ఖుదోల్ ఖోంగప్, కాంఖాల్ అసుబా వంటి అనేక సాంప్రదాయ వస్తువులను ఈమె రూపొందించారు. ఈమె కృషికి గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వ వస్త్ర మంత్రిత్వ శాఖ 1996 నుండి గౌరవ వేతనం అందిస్తోంది. 2013లో సనాసమ్ బీరెన్ సింగ్ రాసిన 'ఖుతైబలక్తగి' పుస్తకంలో ఈమెను నిపుణులైన అప్లిక్ కళాకారిణిగా పేర్కొన్నారు.[3]
గుర్తింపు: పద్మశ్రీ
[మార్చు]కళా రంగంలో ఈమె చేసిన విశేష సేవలకు గాను భారత ప్రభుత్వం 2022లో పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని అందజేసింది.[4] ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా మణిపూర్ లీబా వస్త్ర కళను కాపాడుతున్న సీనియర్ అప్లిక్ కళాకారిణిగా ఈమెను ప్రభుత్వం కొనియాడింది.[5]
ఇతర గుర్తింపులు/విజయాలు
[మార్చు]బినో దేవి సాధించిన ఇతర పురస్కారాలు:[3]
మణిపూర్ ప్రభుత్వం చే మాస్టర్ క్రాఫ్ట్స్మెన్ రాష్ట్ర అవార్డు (1996)
46వ ఆల్ ఇండియా హ్యాండీక్రాఫ్ట్స్ వీక్ సెలబ్రేషన్స్ (2000-2001) లో మొదటి బహుమతి
మహారాజా చంద్రకీర్తి పతాకాన్ని పునరుద్ధరించడం (2012)
మహారాజా కులచంద్ర సింగ్ వాడిన అరుదైన వెల్వెట్ పాదరక్షలను బాగుచేసి కాంగ్లా మ్యూజియంలో ప్రదర్శనకు సిద్ధం చేయడం (2013)
మణిపురి సాహిత్య పరిషత్ చే 'శిల్ప భూషణ్' అవార్డు (2015)
మహిళా మోర్చా చే 'ఉమెన్ అచీవర్స్ అవార్డు' (2015)
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 B Rakesh Sharma. "Padma Shri Lourembam Bino Devi working to revive dying Leeba art of Manipur". Imphal Free Press. Imphal Free Press. Retrieved 27 February 2022.[permanent dead link]
- ↑ Richana Khumanthem. "Leeba (appliqué work of Manipur): In Conversation with L. Bino Devi". Sahapedia. Sahapedia. Retrieved 27 February 2022.
- 1 2 3 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "E-PAO" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ "Padma Awards 2022" (PDF). Padma Awards. Ministry of Home Affairs, Govt of India. Archived (PDF) from the original on 2022-01-25. Retrieved 11 February 2022.
- ↑ "Padma Awards 2022". Padma Awards. Ministry of Home Affairs, Govt of India. Archived from the original on 2022-01-29. Retrieved 11 February 2022.
మరిన్ని వివరాలు
[మార్చు]రిచానా ఖుమంతెమ్ తో ఎల్. బినో దేవి ముఖాముఖి, ఆగస్టు 2016: Richana Khumanthem. "Leeba (appliqué work of Manipur): In Conversation with L. Bino Devi". Sahapedia. Sahapedia. Retrieved 27 February 2022.
మణిపురి సంప్రదాయ వస్త్రధారణపై అధ్యయనం: Yumnam Sapha Wangam Apanthoi M (February 2018). "Text and Texture of Clothing in Meetei Community: A Contextual Study" (PDF). International Journal of Research in Social Sciences. 8 (2): 236–255. Retrieved 1 March 2022.