Jump to content

వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్

Coordinates: 9°14′56″N 80°47′26″E / 9.24889°N 80.79056°E / 9.24889; 80.79056
వికీపీడియా నుండి
వాట్టపాళై కన్నగి అమ్మన్ దేవాలయం
வற்றாப்பளை கண்ணகி அம்மன் திருக்கோவில்
වට්ටාප්පලෛ පත්තිනි අම්මන් දේවස්ථානය
వట్టప్పాళై కన్నగి అమ్మన్ దేవాలయం వార్షిక వైకాసి పొంగల్ ఉత్సవ సమయంలో
వట్టప్పాళై కన్నగి అమ్మన్ దేవాలయం
వార్షిక వైకాసి పొంగల్ ఉత్సవ సమయంలో
వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్ is located in Northern Province
వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్
Location within Northern Province
వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్ is located in Sri Lanka
వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్
వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్ (Sri Lanka)
భౌగోళికం
భౌగోళికాంశాలు9°14′56″N 80°47′26″E / 9.24889°N 80.79056°E / 9.24889; 80.79056
దేశం Sri Lanka
Provinceఉత్తర ప్రావిన్స్
జిల్లాముల్లైతీవు జిల్లా
స్థలంMUL/101
ప్రదేశంవట్టప్పాళై
సంస్కృతి
దైవంకన్నగి / పట్టిని
ముఖ్యమైన పర్వాలువైకాసి పొంగల్
మహోత్సవం
నవరాత్రి
చరిత్ర, నిర్వహణ
స్థాపితంక్రీ.శ. 1వ శతాబ్దం
సృష్టికర్తగజబాహు–I
రాజావళియ ప్రకారం
నిర్వహకులు/ధర్మకర్తవట్టపాళై కన్నగి అమ్మన్ నిర్వాహక సభ
మరైటైంపట్టు ప్రదేశీయ సభ

వట్టపాళై కన్నగి అమ్మన్ తిరుకోవిల్ అనేది శ్రీలంకలోని ఉత్తర ప్రావిన్స్ లో ఉన్న ముల్లైతీవు జిల్లాలోని వట్టప్పాళై గ్రామంలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన శైవ , శాక్తేయంకు సంబంధించిన హిందూ దేవాలయం. ఈ దేవాలయం కథానికలు, మదురైలోని పాండ్య రాజ్యంను విడిచిపెట్టి, కేరళ గుండా ప్రయాణించి చివరకు శ్రీలంక చేరుకున్న ప్రసిద్ధ తమిళ వీరనారి కన్నగి జీవిత కథలతో అనుసంధానమై ఉన్నాయి. శ్రీలంకలో కన్నగి పూజకు సంబంధించిన ప్రధాన తీర్థక్షేత్రాలలో ఇది అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా భావించబడుతుంది. కేరళలోని మంగళ దేవి కన్నగి దేవాలయం తరువాత ఇది రెండవ ప్రముఖ కన్నగి పుణ్యక్షేత్రంగా గుర్తించబడింది.[1][2]

విశ్వాసాలు

[మార్చు]

భక్తుల విశ్వాసం ప్రకారం, తమిళ క్యాలెండర్ లోని వైకాసి మాసంలో వచ్చే మొదటి సోమవారం రోజున కన్నగి దేవి వట్టపాళై ప్రాంతంలో అవతరించిందని నమ్ముతారు. ఈ రోజును జ్ఞాపకంగా ఉంచుతూ ప్రతి సంవత్సరం పొంగల్ పండుగను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉత్సవంలో సముద్ర జలంతో దీపం వెలిగిస్తారు. ఆశ్చర్యకరంగా, ఆ దీపం నిరంతరంగా వెలుగుతుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈ అద్భుతాన్ని దర్శించేందుకు ప్రతి సంవత్సరం తమిళులు , సింహళీయులు కలిసి ఈ ఉత్సవంలో పాల్గొంటారు.[3][4]

స్థానం

[మార్చు]

వట్టపాళై కన్నగి అమ్మన్ దేవాలయం, ముల్లైతీవు జిల్లాలోని నంధిక్కడల్ సరస్సు తీరంలో ఉంది. ముల్లైతీవుకు నేరుగా రైలు మార్గం లేకపోయినప్పటికీ, రహదారి మార్గంలో బస్సులు , ఇతర వాహనాల ద్వారా సులభంగా చేరుకోవచ్చు. ఈ ఆలయం A34 ప్రధాన రహదారిపై, B260 కూడలి సమీపంలో ఉంది. వైకాసి మాసంలో జరిగే వార్షిక పొంగల్ ఉత్సవ సమయంలో ప్రభుత్వం, ప్రైవేట్ రవాణా సంస్థలు ప్రత్యేక బస్సు సౌకర్యాలను అందిస్తాయి. ఈ దేవాలయం ముల్లైతీవు జిల్లా కేంద్రానికి దక్షిణ పడమర దిశగా సుమారు 8.7 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.[5]

చరిత్ర

[మార్చు]

పురాణ కథనాల ప్రకారం, మదురై రాజ్యంను దహనం చేసిన తరువాత, కన్నగి దేవి శ్రీలంకలో ఇరవై ప్రాంతాలలో సంచరించిందని విశ్వసిస్తారు. ఈ సంఘటన ప్రసిద్ధ తమిళ మహాకావ్యం శిలప్పదికారం లో వివరించబడింది. ఆ కథనం ప్రకారం, తన భర్త కోవలన్ కు జరిగిన అన్యాయానికి న్యాయం లభించకపోవడంతో కన్నగి ఈ విధంగా కోపంతో వ్యవహరించింది. చారిత్రకంగా, ఆమె చివరిగా నివసించిన ప్రదేశంగా వట్టపాళైను విస్తృతంగా అంగీకరిస్తారు.[2] స్థానిక కథనాల ప్రకారం, ఒక వృద్ధ మహిళ తూర్పు వట్టపాళై ప్రాంతానికి విశ్రాంతి కోసం వచ్చిందని చెబుతారు. ఆవిడను చూసిన పశువులను కాపాడుతున్న పిల్లలు ఆమెకు పొంగల్ వండి సమర్పించారు. ఆ వృద్ధ మహిళ తాను చోళ సామ్రాజ్యం నుంచి వచ్చానని చెప్పి, వైకాసి విశాఖం సమయంలో తనను పూజించాలని ఆ పిల్లలకు ఉపదేశించింది. అనంతరం ఆమె అదృశ్యమైంది. ఆ వృద్ధ మహిళే అమ్మన్ దేవి అవతారమని ప్రజలు విశ్వసించారు. ఈ సంఘటనల ఆధారంగా ఈ ఆలయం నిర్మించబడింది.[6]

క్రీ.శ. 1వ శతాబ్దంలో, అనురాధపుర గజబాహు–I కేరళలోని మంగళ దేవి కన్నగి దేవాలయం ప్రతిష్ఠా మహోత్సవంలో పాల్గొని, శ్రీలంకకు పట్టిని ఆరాధనను పరిచయం చేశాడు. ఆ తరువాత ఆయన వట్టపాళై దేవాలయాన్ని సందర్శించి, కన్నగి పుణ్యక్షేత్రాలను తన జీవితకాలంలో దర్శించాడు. ఈ సంప్రదాయం తరువాత సింహళీయులలో కూడా విస్తరించింది. ఈ రోజు వరకు, వార్షిక పొంగల్ ఉత్సవంలో తమిళులు , సింహళీయులు కలిసి పాల్గొంటూ కన్నగి వారసత్వానికి సాంస్కృతిక ఏకత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నారు.

కన్నగి ఆరాధనలో గజబాహు–I పాత్ర

[మార్చు]

సింహళ భాషా గ్రంథమైన "రాజావళియ" ప్రకారం, శ్రీలంకలో కన్నగి అమ్మన్ ఆరాధనను ప్రవేశపెట్టింది రాజు గజబాహు–I. ఆయన క్రీ.శ. 115 నుండి 135 వరకు అనురాధపురాన్ని పాలించారు. ఆయన పాలన కాలంలో, చేర రాజు చెంకుట్టువన్ హిమాలయాల నుండి తీసుకువచ్చిన ఒక రాయితో కన్నగి దేవి విగ్రహాన్ని చెక్కించి, ఒక దేవాలయాన్ని స్థాపించి, తన రాజధాని అయిన వంచిలో క్రీ.శ. 178లో ఘనమైన ఉత్సవాన్ని నిర్వహించాడు. ఈ ఉత్సవానికి చెంకుట్టువన్ ఆహ్వానం మేరకు రాజు గజబాహు–I హాజరయ్యాడు. ఈ వేడుకలో పాండ్య రాజు వెత్రివేల్ చెలియన్, చోళ రాజు పెరునర్కిల్లి, కొంగు నాడు రాజు ఇళంగో అడిగల్, అలాగే మగధ రాజు కూడా పాల్గొన్నారు. ఈ వివరాలను దురైస్వామి అయ్యంగార్ తన "Adithiravida and the Lost Sangam" అనే వ్యాసంలో పేర్కొన్నారు. ఈ ఉత్సవంలో కన్నగికి ఆపాదించబడిన అద్భుతాల ద్వారా రాజు గజబాహు–I తీవ్రంగా ప్రభావితుడయ్యాడు. చెంకుట్టువన్ రాజ్యంలో ఉన్నట్లే తన రాజ్యంలో కూడా కన్నగి ఆరాధన ఉండాలని ఆయన హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించాడు.

అప్పుడు ఒక దైవ స్వరం, ఆయన కోరిక నెరవేరుతుందని హామీ ఇచ్చిందని విశ్వసిస్తారు. ఈ సంఘటన గజబాహు–I యొక్క కన్నగి భక్తిని మరింత బలపరిచింది. శ్రీలంకలో కన్నగి ఆరాధనను వ్యాప్తి చేయాలనే తన ఆకాంక్షను ఆయన చెంకుట్టువన్‌కు తెలియజేశాడు. అందుకు ప్రతిగా, చెంకుట్టువన్ గజబాహు–I కు కన్నగి దేవి యొక్క చందనకఱ్ఱ విగ్రహాన్ని , ఒక పవిత్ర కంకణాన్ని (చిలుక) చందనపు పెట్టెలో ఇచ్చాడు.[7]

2017లో శ్రీలంక సైన్యం ఆలయానికి సమీపంలో బుద్ధ స్తూపం నిర్మించేందుకు ప్రయత్నించింది. అయితే అక్కడ బో వృక్షంపై కన్నగి రూపం దర్శనమివ్వడంతో ఆ యోజన విరమించబడింది.
2024 వార్షిక పొంగల్ ఉత్సవంలో కావడి ఊరేగింపు
సముద్ర జలాన్ని చేతబట్టి ఉన్న వట్టపాళై పూజారి, ఆ నీటితో దీపం వెలిగించబడుతుంది
వట్టపాళై ఆలయ ప్రాంగణంలో పొంగల్ వండుతున్న భక్తులు

శ్రీలంకకు తిరిగి వచ్చిన అనంతరం, గజబాహు–I కన్నగి విగ్రహాన్ని , వివిధ వర్గాలకు చెందిన పన్నెండు వేలకుపైగా అనుచరులను తనతో పాటు తీసుకొచ్చాడు. వారు మాథగల్ సమీపంలోని జంబుకోళ నౌకాశ్రయానికి చేరుకున్నారు. ఆ తరువాత కన్నగి విగ్రహాన్ని ఒక ఏనుగుపై ఉంచి, అనేక ఏనుగులతో కూడిన ఊరేగింపుతో పూనకరి గుండా దక్షిణ శ్రీలంక వైపు ప్రయాణించారు. ఈ ప్రయాణ మార్గంలో ప్రతి ప్రాంతంలో కన్నగి ఆరాధన క్రమంగా విస్తరించింది.[8] యాఫ్నాలోని తొలి కన్నగి దేవాలయం "అంగణకడవై" అనే ప్రదేశంలో స్థాపించబడింది. ఈ పేరు దేవిని సూచించే "అంగణ" అనే పదం నుండి వచ్చింది. సింహళ భాషలో కన్నగి అమ్మన్‌ను పట్టిని దేవియోగా పిలుస్తారు.

ముల్లైతీవులోని నందిక్కడల్ సరస్సు సమీపంలో ఉన్న వట్ట్రప్పాళై అమ్మన్ దేవాలయాన్ని రాజు గజబాహు–I స్థాపించినట్టు విశ్వసించబడుతుంది. ఇది శ్రీలంకలోని పదవ , అత్యంత ప్రాచీన కన్నగి అమ్మన్ దేవాలయాలలో ఒకటిగా గుర్తించబడింది. "పాళై" అనే పదం విశ్రాంతి స్థలాన్ని సూచిస్తుంది. "వట్ట్రప్పాళై" అంటే కన్నగి అమ్మన్ యొక్క పదవ విశ్రాంతి స్థలం అని అర్థం. ఈ చారిత్రక పరిణామాల ఫలితంగానే ఈ దేవాలయానికి వట్ట్రప్పాళై అనే పేరు ఏర్పడింది.[9]

ఆచారాలు

[మార్చు]
వార్షిక వైకాసి పొంగల్ సమయంలో భక్తులు

తమిళ క్యాలెండర్ ప్రకారం వైకాసి మాసం (సాధారణంగా గ్రెగోరియన్ క్యాలెండర్ ప్రకారం మే మధ్యలో ప్రారంభమవుతుంది) ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక ఉత్సవాలకు ఆరంభంగా నిలుస్తుంది. ఈ కాలంలో అనేక ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు పాటించబడుతుంటే, వాటిలో అత్యంత పవిత్రమైనది వట్టపాళైలో జరుపుకునే పొంగల్ ఉత్సవం. ఇది తమిళ సంస్కృతిలో అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఉత్సవంగా భావించబడుతుంది. వట్టపాళైలో పొంగల్ ఏర్పాట్లు ఎంతో శ్రద్ధతో , భక్తితో నిర్వహించబడతాయి. ఇవి కేవలం వైకాసి నెలలోని శుభ సోమవారం రోజునే కాకుండా, కొన్ని వారాల ముందుగానే ప్రారంభమవుతాయి. కాటుపిళ్లయ్యార్ ఆలయం సమీపంలోని ప్రాంతాల్లో ఈ ఉత్సవానికి సంబంధించిన ఉత్సాహం పెరుగుతుంది. ఈ పవిత్ర స్థలంలో రంగురంగుల అలంకరణలు, సంప్రదాయ వాద్య సంగీతం, భక్తుల ఉత్సాహంతో ఒక మహత్తర ఊరేగింపు ప్రారంభమవుతుంది.

ఈ ఊరేగింపులో ప్రధాన ఆకర్షణగా ఒక వ్యక్తి తలపై మోసుకెళ్లే ప్రతీకాత్మక కలశం ఉంటుంది. ఇది సమృద్ధి, సంతాన సౌభాగ్యం, శ్రేయస్సును సూచిస్తుంది. ఊరేగింపు నందిక్కడల్ సరస్సు వైపు సాగుతుండగా, మంత్రోచ్ఛారణలు , భక్తిగీతాలు మార్మోగుతుంటాయి. ఈ కార్యక్రమానికి ఒక పూజారి నాయకత్వం వహిస్తాడు. ఆయన ప్రాచీన తమిళ మహాకావ్యం శిలప్పదికారం నుండి ప్రేరణ పొందిన ఆచారాలను నిర్వహిస్తాడు. ఈ కావ్యం ప్రసిద్ధ కవి , రాజు అయిన ఇళంగో అడిగల్ రచనగా గుర్తించబడింది.

రచయిత , రాజు ఇళంగో అడిగల్ – చేరలము రాజు.

నందిక్కడల్ సరస్సు తీరానికి చేరుకున్న తరువాత, పూజా కార్యక్రమాలు పరాకాష్టకు చేరుతాయి. అక్కడ కలశాన్ని మోసుకెళ్లిన వ్యక్తి తనతో పాటు ఆ పాత్రను మూడుసార్లు సరస్సు నీటిలో ముంచుతాడు. ఇది శుద్ధి, పునరుత్థానం , ఆశీర్వాదాల పునరుద్ధరణకు సంకేతంగా భావించబడుతుంది. ప్రతి ముంచుట సమయంలో భక్తులు తమ గ్రామం , సమాజ శ్రేయస్సు కోసం ప్రార్థనలు చేస్తారు.[10]

అద్భుతాలు

[మార్చు]

వట్టపాళైలోని కన్నగి ఆలయంలో నిర్వహించబడే ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం బియ్యం చల్లడం. ఇది భక్తులు కోరుకునే దైవ ఆశీర్వాదాలకు ప్రతీకగా భావించబడుతుంది. భూమిని తాకకుండా ఆకాశంలోకి విసిరిన ప్రతి బియ్యపు గింజ, దేవత కన్నగి యొక్క సర్వశక్తిమంతత్వాన్ని సూచిస్తుందని విశ్వసిస్తారు.[11]

శ్రీలంకలోని పోర్చుగీసు వలస పాలన కాలంలో, అనేక తీరప్రాంత బౌద్ధ విహారాలు , హిందూ ఆలయాలు ధ్వంసం చేయబడి, వాటి స్థానంలో కోటలు , కాథలిక్ చర్చిలు నిర్మించబడ్డాయి. ఒక రోజు, పోర్చుగీసు సైన్యం వట్టపాళై కన్నగి అమ్మన్ ఆలయాన్ని ధ్వంసం చేయాలనే ఉద్దేశంతో అక్కడికి చేరుకుంది. ఆలయ పూజారి ఆ సైన్యాధికారికి పాదాలపై పడి ఆలయాన్ని నాశనం చేయవద్దని వేడుకున్నాడు. అప్పటికి అకస్మాత్తుగా ఒక దివ్య స్వరం వినిపించింది:

"எழுந்திரு!, நின் கையுடை பிரம்புகொண்டு அனிச்சையை அறைக, நின் அருள் சாட்சி பெறுக,"

దీనికి ఆంగ్ల అనువాదం ఇలా ఉంది: "లేచి నిలబడు! నీ చేతిలో ఉన్న కఱ్ఱతో అనిచ్చై చెట్టును తన్ను, నేను ఎవరో వారికి చూపించు."

ఆ ఆదేశానుసారం పూజారి చేసిన వెంటనే, అనిచ్చై (scarlet pimpernel) చెట్టు ఫలాలను కాయగా మార్చి, అవి పదునైన రాళ్లలా సైనికులపై పడటం ప్రారంభించాయి. భయభ్రాంతులకు గురైన సైనికులు ఆపమని పూజారిని వేడుకున్నారు, ఆయన ఆపివేశాడు. భయంతో వారు గుర్రాలపై పారిపోవడంతో, ఆ ప్రదేశానికి "குதிரை பாஞ்சான்" (కుదిరై పాంజాన్) అనే పేరు వచ్చింది, దీని అర్థం "గుర్రం దూకిన ప్రదేశం". ఆ రోజునుంచి, ఆలయంలో ఉన్న అనిచ్చై చెట్టు మళ్లీ ఎప్పుడూ పువ్వులు పూయలేదని నమ్మకం.[12]

శ్రీలంకలో కన్నగి సందర్శించిన ప్రదేశాలు

[మార్చు]
వట్టప్పలై కన్నకి అమ్మన్ కోవిల్ is located in Sri Lanka
Palampoddaru
Palampoddaru
Neelapola
Neelapola
Vantharumoolai
Vantharumoolai
Thandavan Veli
Thandavan Veli
Araiyampathy
Araiyampathy
Mahilady Theevu
Mahilady Theevu
Puthukudiyirupu
Puthukudiyirupu
Cheddipalayam
Cheddipalayam
Kalawaanchikudy
Kalawaanchikudy
Eruvil
Eruvil
Kallaaru
Kallaaru
Thurai Neelavanai
Thurai Neelavanai
Kalmunai
Kalmunai
Veeramunai
Veeramunai
Karaitivu
Karaitivu
Akkaraipatru
Akkaraipatru
Kolavil
Kolavil
Pattimedu
Pattimedu
Thambiluvil
Thambiluvil
Vatrapalai
Vatrapalai
Pungudutheevu
Pungudutheevu
Vannaangkulam
Vannaangkulam
శ్రీలంకలో కన్నగి సందర్శించిన ప్రదేశాలు

ప్రాచీన తమిళకం నుండి శ్రీలంకలోని పురాతన రాజ్యంలోకి ప్రవేశించిన అనంతరం, కన్నగి ప్రధానంగా తూర్పు తీర ప్రాంతాల్లో ఉన్న 20 ముఖ్యమైన ప్రదేశాలను సందర్శించిందని విశ్వసిస్తారు. ఆమె యాత్ర పూర్తయిన తరువాత, వట్ట్రపాళైకు తిరిగి వచ్చి అక్కడి నుండి స్వర్గానికి తీసుకువెళ్లబడిందని కథనం.

ఈ 20 ప్రదేశాలను సింహళీయులు , తమిళులు ఇద్దరూ కన్నగితో సంబంధం ఉన్న అత్యంత పవిత్ర స్థలాలుగా భావిస్తారు. సింహళీయులు ఆమెను పట్టిని దేవియోగా ఆరాధిస్తారు. అనేక సింహళ బౌద్ధ రాజులు కూడా ఈ ఆలయాలను సందర్శించి పూజలు నిర్వహించారు. కొంతమంది రాజులు తమిళనాడులోని నాయనార్లు మాదిరిగానే తమిళంలో భక్తిగీతాలు కూడా ఆలపించినట్లు పేర్కొనబడింది. ఈరోజు కూడా, మతపరమైన , జాతి భేదాలను అధిగమించి, కన్నగిని తమిళులు , సింహళీయులు ఇద్దరూ ఒక రక్షక దేవతగా ఆరాధిస్తున్నారు.[13][14]

సూచనలు

[మార్చు]
  1. "உப்பு நீரில் விளக்கேற்றும் அரிய காட்சி - பக்தர்கள் புடைசூழ, சிறப்பாக இடம்பெற்ற தீர்த்தம் எடுத்தல் உற்சவம் - ஐபிசி தமிழ்". IBC Tamil (in తమిళం). Retrieved 2024-02-11.
  2. 2.0 2.1 "வற்றாப்பளை கண்ணகி அம்மன் ஆலய உப்பு நீரில் விளக்கெரியும் கண்கொள்ளா காட்சி - ஐபிசி தமிழ்". IBC Tamil (in తమిళం). Retrieved 2024-02-11.
  3. "Kannaki Amman pongal celebrated in Mullaitivu under military surveillance | Tamil Guardian". Tamil Guardian. Retrieved 2024-02-11.
  4. "The annual festival of the Vattapalai Kovil in Mullativu where lamps are lit using sea water, begins (photos)". Hiru News. Retrieved 2024-02-11.
  5. "Vattrāppalai Kannaki Amman Kōvil - Attraction in Mullaitivu - 2024 tourism guide". Discover Sri Lanka. Archived from the original on 2024-05-19. Retrieved 2024-05-19.
  6. "முள்ளியவளை வற்றாப்பளை கண்ணகி அம்மன் கோவில்". Maalaimalar (in తమిళం). Retrieved 2024-02-11.
  7. "Karava of Sri Lanka - The Pattini Cult". karava.org. Retrieved 2024-05-21.
  8. "Spectrum | Sundayobserver.lk - Sri Lanka". archives.sundayobserver.lk. Retrieved 2024-05-21.
  9. "The Sunday Times Plus Section". www.sundaytimes.lk. Retrieved 2024-05-21.
  10. Team, Editorial (2024-05-16). "Unique Temple Illuminates with Lamps Fueled by Sea Water, Originating from Prabhakaran's Site: Sri Lanka Latest News". Mawratanews.lk (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-05-21.
  11. "Passion Parade: The Spirit of Kannagi Amman" (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-05-21.
  12. "The Outbreak of 'Hell' by the Portuguese on Jaffna – Ilankai Tamil Sangam". sangam.org. Retrieved 2024-05-21.
  13. "Daily News Online Edition - Sri Lanka". archives.dailynews.lk. Retrieved 2024-05-21.
  14. "Unique Temple Illuminates with Lamps Fueled by Sea Water, Originating from Prabhakaran's Site: Sri Lanka Latest News".