వసుగుప్తుడు
వసుగుప్తుడు (సా.శ. c. 800 – 850) శివ సూత్రాలు గ్రంథ రచయిత. ఈ గ్రంథం కాశ్మీర శైవ అద్వైత సంప్రదాయానికి చెందిన ముఖ్యమైన గ్రంథం, దీనినే త్రిక (కొన్నిసార్లు త్రిక యోగ అని) కూడా పిలుస్తారు.
| శ్రేణిలో భాగం |
| శైవం |
|---|
 |
జీవిత చరిత్ర
[మార్చు]వసుగుప్తుని జీవితం గురించి చాలా తక్కువ సమాచారం తెలుసు. ఆయన కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో 9వ శతాబ్దపు మొదటి సగంలో నివసించారని మాత్రమే తెలుసు. ఆయన బహుశా 8వ శతాబ్దం చివరలో ఒక కాశ్మీరీ హిందూ కుటుంబంలో జన్మించి ఉండవచ్చు. ఇతర భారతీయ గ్రంథాలలో ఆయన రచనల ప్రస్తావనలు, ఆయన విద్యార్థులు ముఖ్యంగా కల్లటుడు, సోమానందుడు జీవిత చరిత్రల ఆధారంగా ఈ కాలాన్ని నిర్ణయించారు. వీరు సా.శ. 825, 900 మధ్య కాలంలో తాత్విక గ్రంథాలను చురుకుగా రచించినట్లు తెలుస్తోంది.[1][2] ఆయన బహుశా 8, 9వ శతాబ్దాలకు చెందిన అద్వైత వేదాంతం, బౌద్ధ పండితుల ఆలోచనలకు సమకాలికుడు, వాటి పట్ల అవగాహన కలిగినవాడు అయి ఉంటాడు.[3][2] శైవ సంప్రదాయం ప్రకారం, ఈ రచయిత ప్రత్యక్ష సాక్షాత్కారం ద్వారా జ్ఞానాన్ని, గుర్తింపును పొందారని నమ్ముతారు. ఆయన కాశ్మీర్ స్థానికుడు, శైవుడు. శివ సూత్రాలు రాయడానికి ఆయనకు ఏది, ఎలా ప్రేరణనిచ్చిందో అస్పష్టంగా ఉంది, ప్రారంభ గ్రంథాలు ఎలాంటి పురాణ గాథలను పేర్కొనలేదు. తరువాతి సంప్రదాయం, సాధువుల జీవిత చరిత్రల గ్రంథాలు అస్థిరమైన కథలను ప్రదర్శిస్తాయి. వసుగుప్తుడు శంకరోపల అనే శిలపై చెక్కబడిన సూత్రాలను కనుగొన్నాడని ఒక కథనం చెబుతుంది. శివుడు ఆయన కలలో కనిపించి ఆయనకు వాటిని వినిపించాడని, ఆ తర్వాత ఆయన వాటిని రాశాడని మరొక కథనం చెబుతుంది. అదనపు కథనాలు కూడా ఉన్నాయి, కానీ వసుగుప్తుని కలలో సూత్రాలు కనుగొన్న కథనం మినహా వసుగుప్తుని తక్షణ విద్యార్థుల గ్రంథాలు ఈ పురాణ గాథలన్నింటినీ ప్రస్తావించలేదు.[4]
వసుగుప్తుడు శివ సూత్రాలకు వ్యాఖ్యానంగా స్పంద కారికలు కూడా రాశాడు. ఇస్లాం రాక వరకు శతాబ్దాల పాటు కొనసాగిన కాశ్మీరులో సాంస్కృతిక, మతపరమైన పునరుజ్జీవనానికి ఆయన తరువాతి పండితులకు మార్గం సుగమం చేశాడు. ఆయన ప్రధాన శిష్యుడు, భట్ట కల్లటుడు శివ సూత్రాలను వ్యాప్తి చేశాడు, 9వ శతాబ్దం రెండవ సగంలో స్పంద-కారిక రాశాడు.[4]
తత్వశాస్త్రం, కాశ్మీర శైవం
[మార్చు]కాశ్మీర అద్వైత శైవం, లేదా త్రికగా పిలువబడే హిందూ తాత్విక వ్యవస్థకు వసుగుప్తుడిని కొంతమంది స్థాపకుడిగా పరిగణిస్తారు.[4]
వసుగుప్తుని శివ సూత్రం ఒక ముఖ్యమైన యోగ గ్రంథం, ఇది కాశ్మీర శైవ త్రిక వ్యవస్థకు పునాది. ఈ గ్రంథం బంధం స్వభావం, కారణాన్ని చర్చిస్తుంది, ఈ బంధం నుండి ఒకరు ఎలా విముక్తి పొందుతారో వివరిస్తుంది. ఈ గ్రంథంపై భారతీయ రచయితలు విస్తృతంగా వ్యాఖ్యానాలు రాశారు, కొన్ని రాతప్రతులను మార్క్ డిచ్కోవ్స్కీ, జయదేవ సింగ్ వంటి వారు ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు.[5][6]
గ్రంథ పట్టిక
[మార్చు]- Kshemaraja (1911). The Shiva Sutra Vimarshini: Being the Sutras of Vasu Gupta with the Commentary Called Vimarshini.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Jaideva Singh (1980). Spanda Karikas. Motilal Banarsidass. pp. xiii–xv. ISBN 978-81-208-0821-8.
- ↑ 2.0 2.1 Ganesh Vasudeo Tagare (2002). The Pratyabhijñā Philosophy. Motilal Banarsidass. pp. 3–4. ISBN 978-81-208-1892-7.
- ↑ Omacanda Hāṇḍā (1994). Buddhist Art & Antiquities of Himachal Pradesh, Upto 8th Century A.D. Indus. pp. 103–104. ISBN 978-81-85182-99-5.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 Jagadish Chandra Chatterji (1914). Kashmir Shaivaism. SUNY Press (Reprint). pp. 155–157. ISBN 978-0-88706-179-0.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - ↑ Vasugupta (1992). The Aphorisms of Siva: The Siva Sutra with Bhaskara's Commentary, the Varttika. Translated by Dyczkowski, Mark S. G. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-1263-3.
- ↑ Vasugupta; Jaideva Singh (1979). Śiva Sūtras. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0407-4.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]- About Shiva Sutras - Swami Lakshmanjoo
- Siva Sutras-The yoga of Supreme Identity http://bibleoteca.narod.ru/tantra/Jaideva_Singh_Siva_Sutras.pdf ]
- The Shiva Sutras http://www.shivashakti.com/sutras.htm
- The Shiva Sutras http://www.inannareturns.com/files/ShivaSutras.pdf
- MARK-DYCZKOWSKI-1992-THE-APHORISMS-OF-SIVA-THE-SHIVA-SUTRAS-WITH-BHASKARA'S-COMMENTARY-(267P)
 | This article about a person notable in Hinduism is a stub. You can help Wikipedia by adding missing information. |