Jump to content

వాంపైర్

వికీపీడియా నుండి
A black and white painting of a man lying on a table, while a woman is kneeling over him.
ఫిలిప్ బర్న్-జోన్స్ రచించిన 'ది వాంపైర్', 1897

వాంపైర్ అనేది మానవ రూపాన్ని పోలిన ఒక పౌరాణిక జీవి, ఇది మనుషుల ప్రాణశక్తిని (సాధారణంగా రక్తాన్ని ) ఆహారంగా తీసుకుని జీవిస్తుంది. యూరోపియన్ జానపద కథలలో, రక్తపిశాచాలు అనేవి చనిపోయి తిరిగి బ్రతికిన మానవరూప జీవులు. అవి తమ ప్రియమైన వారిని సందర్శించి, తాము బ్రతికి ఉన్నప్పుడు నివసించిన పరిసర ప్రాంతాలలో అల్లరి లేదా మరణాలకు కారణమవుతాయి. వారు శవ వస్త్రాలు ధరిస్తారు, తరచుగా ఉబ్బినట్లుగా, ఎర్రటి లేదా నల్లటి ముఖంతో వర్ణించబడతారు, ఇది 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ఉన్న ఆధునిక, చిక్కిపోయిన, పాలిపోయిన రక్తపిశాచికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సంస్కృతులలో రక్తపిశాచ జీవుల ఉనికి నమోదు చేయబడినప్పటికీ, ఆగ్నేయ, తూర్పు ఐరోపాలో ముందుగా ఉన్న జానపద నమ్మకం ఆధారంగా 18వ శతాబ్దంలో జరిగిన సామూహిక ఉన్మాదం గురించిన నివేదికల తరువాత, పశ్చిమ ఐరోపాలో 'వ్యాంపైర్' అనే పదం మొదటగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఈ భ్రమ కొన్ని సందర్భాల్లో, వ్యక్తులపై రక్తపిశాచ ఆరోపణలు చేయడమే కాకుండా, అనుమానిత రక్తపిశాచుల శవాలను మేకులతో పొడిచేందుకు కూడా దారితీసింది. ఆగ్నేయ ఐరోపాలోని స్థానిక రకాలు కూడా వేర్వేరు పేర్లతో పిలువబడ్డాయి, ఉదాహరణకు అల్బేనియాలో ష్ట్రిగా, గ్రీస్‌లో వ్రైకోలాకాస్, రొమేనియాలో స్ట్రిగోయ్, ఇది ఇటాలియన్ strega సంబంధితమైనది., అంటే ' మంత్రగత్తె '.

ఆధునిక కాలంలో, రక్తపిశాచిని సాధారణంగా ఒక కల్పిత జీవిగా పరిగణిస్తారు, అయినప్పటికీ కొన్ని సంస్కృతులలో చుపాకాబ్రా వంటి సారూప్య రక్తపిశాచి జీవులపై నమ్మకం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. మరణానంతరం శరీరం కుళ్ళిపోయే ప్రక్రియపై అవగాహన లేకపోవడం, పారిశ్రామిక విప్లవానికి పూర్వపు సమాజాలలో ప్రజలు మరణంలోని రహస్యాలను వివరించడానికి రక్తపిశాచి రూపాన్ని సృష్టించి, దీనిని హేతుబద్ధీకరించడానికి ప్రయత్నించడం వల్లే రక్తపిశాచుల పట్ల ప్రాచీన జానపద నమ్మకాలు ఏర్పడ్డాయని కొన్నిసార్లు చెప్పబడింది. 1982లో, శాస్త్రవేత్త డేవిడ్ డాల్ఫిన్, పోర్ఫిరియాకు రక్త పిశాచాలు, తోడేళ్ళ పురాణాలతో సంబంధం ఉందని సూచించారు, దీనికి మీడియాలో చాలా ప్రచారం లభించింది. [1] ఈ సిద్ధాంతం అప్పటి నుండి చాలా వరకు విశ్వసనీయతను కోల్పోయింది. [2]

ఆధునిక కల్పనా సాహిత్యంలో ఆకర్షణీయమైన, అధునాతనమైన రక్తపిశాచి పాత్ర, 1819లో ఆంగ్ల రచయిత జాన్ పొలిడోరి రచించిన " ది వాంపైర్ " ప్రచురణతో ఉద్భవించింది; ఈ కథ అత్యంత విజయవంతమైంది, బహుశా 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన రక్తపిశాచి రచనగా పరిగణించబడుతుంది. తోటి ఐరిష్ రచయిత జోసెఫ్ షెరిడాన్ లె ఫాను 1872 నవల కార్మిల్లా తర్వాత ప్రచురించబడినప్పటికీ, బ్రామ్ స్టోకర్ 1897 నవల డ్రాక్యులా అత్యుత్తమ వాంపైర్ నవలగా గుర్తుండిపోయింది, ఆధునిక వాంపైర్ పురాణానికి ఆధారాన్ని అందించింది. ఈ పుస్తకం విజయం పుస్తకాలు, సినిమాలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు, వీడియో గేమ్‌లతో 21వ శతాబ్దంలో కూడా ప్రజాదరణ పొందిన ఒక విలక్షణమైన వాంపైర్ శైలికి నాంది పలికింది. అప్పటి నుండి వాంపైర్ హారర్ జానర్‌లో ఒక ప్రధాన పాత్రగా మారింది.

వ్యుత్పత్తి, పద పంపిణీ

[మార్చు]

ఆంగ్లంలో

[మార్చు]

ఖచ్చితమైన వ్యుత్పత్తి అస్పష్టంగా ఉంది. [3] [4] వ్యాంపైర్ అనే పదం ఇంగ్లీషులో 18వ శతాబ్దంలో లేదా బహుశా 17వ శతాబ్దం చివరలో తొలిసారిగా నమోదైంది. [5] 1730లలో ఆంగ్ల భాషలో మొదటిసారిగా ప్రముఖంగా కనిపించినప్పుడు దీనిని వాంపైర్ అని ఉచ్ఛరించబడింది, తూర్పు ఐరోపాలోని వాంపైర్ భయాల గురించిన వార్తా నివేదికలలో, ఉదాహరణకు 1725 సెర్బియన్ భయం . [6] 1718 తర్వాత, ఆస్ట్రియన్ అధికారులు స్థానిక సెర్బియన్, ఓల్టేనియన్ ప్రజలు శవాలను తవ్వి తీసి "రక్త పిశాచులను చంపే" పద్ధతిని గమనించారు. 1725, 1732 మధ్య తయారు చేయబడిన ఆంగ్ల భాషా నివేదికలు విస్తృత ప్రచారం పొందాయి. [7]

ఆంగ్ల పదం ముందు

[మార్చు]

ఆంగ్ల పదం బహుశా ఫ్రెంచ్ పదం ' vampyre నుండి ఉద్భవించి ఉండవచ్చు. లేదా జర్మన్ Vampir . 1690లలో, ఫ్రెంచ్ మూలాలు రష్యా, పోలాండ్, ఉత్తర మాసిడోనియాలో వాంపైరిజంను ఒక మూఢనమ్మకంగా మొదట పేర్కొన్నాయి, [8] అయితే పోలిష్ జెసూట్ పూజారి గాబ్రియేల్ ర్జాచిన్స్కి 1721లో జర్మన్ పాఠకులకు ఈ భావనను పరిచయం చేశారు [9] ఫ్రెంచ్, జర్మన్ పదాలు సెర్బియన్ вампир నుండి ఉద్భవించాయి. ( vampir ). [10] [11] [12] సెర్బియన్ పదం స్థానికమైనది లేదా బల్గేరియన్ నుండి స్వీకరించబడింది, ఈ రెండూ దక్షిణ స్లావిక్ భాషలు . [13] upior, uper, upyr, upir వంటి సజాతీయ పదాలు (లేదా లిప్యంతరీకరణలు ) దక్షిణ స్లావిక్-యేతర భాషలలో చాలా కాలంగా ఉన్నాయి. [14] 11–13వ శతాబ్దాలలో పాత తూర్పు స్లావిక్‌లో ఇలాంటి రాక్షస జీవుల అన్యమత ఆరాధన జరిగినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయని గమనించవచ్చు. [15]

ప్రత్యామ్నాయంగా, కొందరు దీని మూలం బాల్టిక్ భాష అయిన లిథువేనియన్ నుండి వచ్చిందని వాదిస్తున్నారు. [16] అయితే, ఆక్స్‌ఫర్డ్, ఇతరులు వీటన్నింటికీ అంతిమంగా టర్కిష్ మూలం ఉందని వాదిస్తున్నారు, uber "మంత్రగత్తె" అని అర్థం, ఇది తరువాత హంగేరియన్, ఫ్రెంచ్ ద్వారా ఆంగ్లంలోకి వచ్చింది. [17] [18] అయితే, చాలా పశ్చిమ యూరోపియన్ భాషల కంటే ఒక శతాబ్దానికి పైగా ఆలస్యంగా ఈ పదం హంగేరియన్‌లో మొదట కనిపించడం వల్ల హంగేరియన్ సిద్ధాంతం చెల్లదు. [19] వోల్గా (ఇటిల్) నది, పోంటిక్ స్టెప్పెస్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో ఉద్భవించిన తరువాత, కిప్చాక్ - కుమాన్ ప్రజల వలసల ద్వారా ఉబెర్ నమ్మకం యురేషియన్ స్టెప్పెస్ అంతటా వ్యాపించిందని ఆరోపించబడింది. [20]

ముగింపుగా, ఆధునిక ఆంగ్ల పదం వాంపైర్, దక్షిణ స్లావిక్ భాషలైన బల్గేరియన్ లేదా సెర్బియన్ ద్వారా, కనీసం ప్రోటో-స్లావిక్ వరకు ఉద్భవించిందని దాదాపు సార్వత్రికంగా అంగీకరించబడింది. పాత స్లావిక్ రూపం " онпыр "కు "v" ధ్వనిని చేర్చడం పెద్ద నాసికా అచ్చు ( on ) ముందు "( onpyr )" రావడం పాత బల్గేరియన్ భాష లక్షణం. [20] [21] దాదాపు అన్ని స్లావిక్, టర్కిక్ భాషలలో సమాంతరాలు కనిపిస్తాయి: టర్కిష్ : ubır, obur, obır, టాటార్ భాష : убыр ( ubır ), చువాష్ భాష : вупăр ( vupăr ), బల్గేరియన్, మాసిడోనియన్ вампир ( vampir ), బోస్నియన్ : вампир ( vampir ), స్లోవేన్, క్రొయేషియన్ vampir, చెక్, స్లోవాక్ upír, Polish wąpierz, upiór, పాత తూర్పు స్లావిక్ упирь ( upir' ), ఉక్రేనియన్ упир ( upyr ), రష్యన్ упырь ( upyr' ), బెలారసియన్ упыр ( upyr ). ఈ భాషలలో చాలా వరకు, తదనంతరం పశ్చిమ దేశాల నుండి "vampir/wampir" వంటి రూపాలను కూడా స్వీకరించాయి, ఇవి ఇప్పుడు అసలైన స్థానిక పదాల నుండి విభిన్నంగా ఉన్నాయి.

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Winkler, Mary G. (1990). "Vampires, Porphyria, and the Media: Medicalization of a Myth".
  2. ↑ Lane, Nick (16 December 2002). "Born to the Purple: the Story of Porphyria". Scientific American. New York City: Springer Nature. Archived from the original on 26 January 2017. Retrieved 26 January 2017.
  3. ↑ Tokarev, Sergei Aleksandrovich (1982). Mify Narodov Mira (in రష్యన్). Sovetskaya Entsiklopediya: Moscow. OCLC 7576647. ("Myths of the Peoples of the World"). Upyr'
  4. ↑ "Russian Etymological Dictionary by Max Vasmer" (in రష్యన్). Archived from the original on 4 May 2006. Retrieved 13 June 2006.
  5. ↑ Wilson 1985, p. 580.
  6. ↑ Mutch, Deborah, ed. (2013). The Modern Vampire and Human Identity. Palgrave Macmillan. p. 3. ISBN 978-1-349-35069-8.
  7. ↑ Dauzat, Albert (1938). Dictionnaire étymologique de la langue française (in ఫ్రెంచ్). Paris, France: Librairie Larousse. OCLC 904687.
  8. ↑ Wilson 1985, p. 583.
  9. ↑ Vermeir, Keir (January 2012). "Vampires as Creatures of the Imagination: Theories of Body, Soul, and Imagination in Early Modern Vampire Tracts (1659–1755)". In Haskell, Y (ed.). Diseases of the Imagination and Imaginary Disease in the Early Modern Period. Tunhout, Belgium: Brepols Publishers. ISBN 978-2-503-52796-3.
  10. ↑ "Deutsches Wörterbuch von Jacob Grimm und Wilhelm Grimm. 16 Bde. (in 32 Teilbänden). Leipzig: S. Hirzel 1854–1960" (in జర్మన్). Archived from the original on 26 September 2007. Retrieved 13 June 2006.
  11. ↑ "Vampire". Merriam-Webster Online Dictionary. Archived from the original on 14 June 2006. Retrieved 13 June 2006.
  12. ↑ "Trésor de la Langue Française informatisé" (in ఫ్రెంచ్). Archived from the original on 30 December 2017. Retrieved 13 June 2006.
  13. ↑ Wilson 1985, p. 578.
  14. ↑ Wilson 1985, p. 577-578.
  15. ↑ Рыбаков Б.А. Язычество древних славян / М.: Издательство 'Наука,' 1981 г. (in రష్యన్). Archived from the original on 26 December 2010. Retrieved 28 February 2007.
  16. ↑ Borrmann, Norbert. Vampirismus oder die Sehnsucht nach Unsterblichkeit (in జర్మన్). Diederichs Verlag. p. 13.
  17. ↑ "vampire". Oxford Reference (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 14 September 2024. Retrieved 14 September 2024.
  18. ↑ "vampire". Oxford Learner's Dictionary. Archived from the original on 9 June 2024. Retrieved 14 September 2024.
  19. ↑ Wilson 1985, p. 579, 582.
  20. 1 2 Yaltırık, Mehmet Berk; Sarpkaya, Seçkin (2018). Turkish: Türk Kültüründe Vampirler, English translation: Vampires in Turkic Culture (in టర్కిష్). Karakum Yayınevi. pp. 43–49.
  21. ↑ Mladenov, Stefan (1941). Etimologičeski i pravopisen rečnik na bǎlgarskiya knižoven ezik (in బల్గేరియన్).
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=వాంపైర్&oldid=4955489" నుండి వెలికితీశారు