వాడుకరి:Ch Maheswara Raju/ప్రయోగశాల-2

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

తొలగించిన వ్యాసాలు list[మార్చు]

వికీపీడియా:గూగుల్ యాంత్రిక అనువాద వ్యాసాల జాబితా - 2020 జనవరి 19

ఫోటో లైసెన్స్[మార్చు]

{{Non-free use rationale poster | Article =ప్రేమమ్ | Use = Infobox | Media = film | Name = | Distributor = | Publisher = | Graphic Artist = Thought Station | Type = | Website = | Owner = | Commentary = | Description = | Source = 1 | Portion = | Low resolution = | Purpose = | Replaceability = | Other information = }

రాయాలి[మార్చు]

హర్షద్ మెహతా అనగానే గుర్తుచ్చేది భారత స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలోని (1992 సెక్యూర్టీస్) అతిపెద్ద కుంభకోణం.

హర్షద్ మెహతా అనగానే గుర్తుచ్చేది భారత స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలోని (1992 సెక్యూర్టీస్) అతిపెద్ద కుంభకోణం. ఈ కుంభకోణానికి సూత్రధారి అయిన హర్షత్ మెహతా మరణానంతరం, ఆయన కుటుంబానికి 27 ఏళ్ల తర్వాత బిగ్ రిలీఫ్ వచ్చింది. మెహతా కుటుంబంపై ఉన్న ట్యాక్స్ డిమాండ్ ను ఇన్ కం ట్యాక్స్ ట్రిబ్యునల్ తిరస్కరించింది. దీంతో ఎన్నో ఏళ్లుగా ట్యాక్స్ ఊబిలో కూరుకుపోయిన మెహతా భార్య జ్యోతి, సోదరుడు అశ్విన్ కు భారీ ఊరట కలిగింది. 1992లో ఆదాయ పన్ను శాఖ మెహతా కుటుంబానికి రూ.2వేల కోట్లు పన్ను విధించింది. దీనిపై దశాబ్దాలుగా హర్షద్ మెహతా కుటుంబం కోర్టులు చుట్టూ తిరిగింది. బ్యాంకుల పిటిషన్లకు ఎన్నో కౌంటర్ పిటిషన్లు దాఖలు చేసింది. సుదీర్ఘ కాలం క్లయిమ్స్ పర్వం కొనసాగింది. ఎట్టకేలకు మెహతా కుటుంబానికి అనుకూలంగా తీర్పు వెలువడింది. కోట్ల ట్యాక్స్ నుంచి ఉపశమనం దొరికింది.


హర్షద్ మెహతా ఎవరంటే.. ఇండియాలో ఫస్ట్ టైం జరిగిన అతిపెద్ద స్కాం.. హర్షద్ మెహతా కుంభకోణం (1992 సెక్యూర్టీస్ స్కాం). చాలా తక్కువ మందికి మాత్రమే ఈ కుంభకోణం గురించి తెలుసు. ఇండియాలో బిగ్ బుల్ మార్కెట్ అయిన దలాల్ స్ట్రీట్ లో ‘హర్షద్ మెహతా’ అనే వ్యక్తి స్టాక్ షేర్ బ్రోకర్. బ్యాంకుల నుంచి కోట్ల రూపాయలు (15 రోజుల వ్యవధిలో) లోన్లు తీసుకోవడం.. దాన్ని స్టాక్ మార్కెట్ లో పెట్టుబడులు పెడుతుండేవాడు. అదే 15 రోజుల్లో స్టాక్ మార్కెట్లో లాభాలు గడించి బ్యాంకులకు చెల్లించేవాడు. ఒక్క బ్యాంకు నుంచి మరో బ్యాంకుకు, అలా ఒక్కో బ్యాంకులో లోన్లు మీద లోన్లు తీసుకుంటూ మనీ రోటేట్ చేస్తుండేవాడు. RF deal, (రెడీ ఫార్వడ్ డీల్, బ్యాంకు రీసిప్ట్).. పలు బ్యాంకుల నుంచి లోన్లు తీసుకుంటూ మెహతా బురిడి కొట్టించాడు. స్టాక్ మార్కెట్ ను తెలివిగా ఉపయోగించుకుని తన మార్కెట్ సామ్రాజ్యాన్ని నెలకొల్పాడు. ఆ విషయం గుర్తించిన బ్యాంకులు అతని దగ్గర నుంచి డబ్బులు విత్ డ్రా చేయడం మొదలుపెట్టాయి. ఆ తరువాత హర్షద్ పై బ్యాంకులు 72 క్రిమినల్ కేసులను నమోదు చేశాయి.


ఇందులో అన్నీ సివిల్ కేసులే ఫైల్ చేశాయి. ఈ కేసులను విచారించిన సుప్రీంకోర్టు హర్షద్ ను దోషిగా తేలుస్తూ 5 ఏళ్ల జైలు శిక్షతో పాటు రూ.25వేలు జరిమానా విధించింది. మెహతాను థానె జైలుకు తరలించారు. డిసెంబర్ 31, 2001 రోజు ప్రపంచమంతా న్యూ ఇయర్ వేడుకులు జరుపుకుంటోంది. ఆ రాత్రి ఉన్నట్టుండి మెహతా తన కడుపులో నొప్పిగా ఉందని చెప్పడంతో వెంటనే థానె సివిల్ ఆస్పత్రికి తరలించారు. అక్కడే చికిత్స పొందుతూ అదే రోజు అర్ధరాత్రి 12.30 గంటలకు హర్షద్ తుదిశ్వాస విడిచారు. తన 47ఏళ్ల వయస్సులోనే మెహతా మరణించాడు. అప్పటికే ఆయనపై 27 కేసులు పెండింగ్ లో ఉన్నాయి.


రూ.4 కోట్లు ట్యాక్స్ ఎగవేత 1992, ఫిబ్రవరి 28 నుంచి మెహతా కుటుంబంపై ఆదాయ శాఖ చర్యలు చేపట్టింది. అప్పటినుంచి వరసగా వారి సంబంధిత ఆస్తులపై తనిఖీలు చేపట్టింది. సోదాల్లో ఎన్నో డాక్యుమెంట్లు, షేర్ మార్కెట్ కు సంబంధించిన సర్టిఫికెట్లను స్వాధీనం చేసుకుంది. 1992, జూన్ 4న సీబీఐ మెహతా కుటుంబానికి సంబంధించిన ఆస్తులపై సెర్చ్ ఆపరేషన్ జరిపింది. అనంతరం హర్షద్ మెహతా తన 1992-93 ఏడాది ఆదాయంపై ట్యాక్స్ రిటర్న్ దాఖలు చేశాడు. ట్యాక్స్ డిపార్ట్ మెంట్ దాన్ని తిరస్కరించింది. మెహతా ఫ్యామిలీ రూ.4 కోట్లు ట్యాక్స్ ఎగ్గొట్టినట్టు 1995లో ఆదాయ పన్ను శాఖ గుర్తించింది. చివరికి ఈ వ్యవహారం కాస్తా ఇన్ కం ట్యాక్స్ ట్రిబ్యునల్ కు చేరింది. 23ఏళ్ళ తరువాత ట్రిబ్యునల్.. మెహతా కుటుంబ పన్ను కట్టాలనే ఐటీ శాఖ డిమాండ్ ను తోసిపుచ్చింది. క్లీన్ చిట్ ఇచ్చింది. పన్ను కట్టాల్సిన అవసరం లేదని తేల్చింది.


జేబులో రూ.40తో ముంబై వచ్చి.. 1954 జూలై 29న గుజరాత్ లోని రాజ్ కోట్ జిల్లాలో ఓ పేద కుటుంబంలో జన్మించాడు. మెహతా తండ్రి ఓ ప్యూన్. తన జేబులో రూ.40తో ముంబై నగరానికి వచ్చాడు. 1976లో ముంబైలోని లాలా లజ్ పత్ రాయ్ కాలేజీ కామర్స్ లో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశాడు. డిగ్రీ పూర్తి చేశాక కొన్ని ఏళ్లపాటు పలు కంపెనీల్లో ఉద్యోగం చేశాడు. న్యూ ఇండియా అస్యు రేన్స్ కంపెనీ లిమిటెడ్ లో సేల్స్ పర్సన్ గా చేరాడు. షేర్ మార్కెట్ పై ఉన్న ఆసక్తితో 1980లో జాబు వదిలేసి స్టాక్ బ్రోకర్ గా అవతరమెత్తాడు. అక్కడి నుంచి సబ్ బ్రోకర్ నుంచి స్టాక్ బ్రోకర్ అంచెలు అంచెలుగా ఎదిగి స్టాక్ మార్కెట్ లో తన సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు. కోట్లు కూడబెట్టాడు.

1984లో తన సోదరుడితో కలిసి సొంత కంపెనీ స్థాపించాడు. గ్రో మోర్ రీసెర్చ్ అండ్ అసెట్ మేనేజ్ మెంట్ అనే సంస్థను నెలకొల్పాడు. అనంతరం బాంబ్వే స్టాక్ ఎక్సేంజీ లో బ్రోకర్ గా చేరాడు. 1986లో ట్రేడింగ్ ఫుల్ యాక్టివ్ గా ఉంటూనే.. 1990 ప్రారంభంలో ఫేమస్ స్టాక్ బ్రోకర్ గా ఫేమస్ అయ్యాడు. అప్పటి నుంచి మెహతా కంపెనీలో ఎందరో ప్రముఖులు పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ముందుకొచ్చారు.


@ స్కామ్ 1992 వివరించబడింది: హర్షద్ మెహతా, బ్రోకర్లు మరియు బ్యాంకులు వ్యవస్థను ఎలా ఆటపట్టించాయి స్కామ్ 1992 వివరించబడింది: హర్షద్ మెహతా, బ్రోకర్లు మరియు బ్యాంకులు వ్యవస్థను ఎలా ఆడుకున్నాయో నవీకరించబడింది: నవంబర్ 06, 2020 05:50 PM IST బై CNBCTV18.com


1992 రెండవ త్రైమాసికంలో వెలుగులోకి వచ్చిన సెక్యూరిటీస్ స్కామ్ అని పిలువబడే బ్యాంకులు మరియు ఫైనాన్షియల్ కంపెనీల సెక్యూరిటీ లావాదేవీలలోని అవకతవకలు అనేక అంశాలలో అపూర్వమైనవి. వాల్యూమ్ మరియు వ్యక్తులు మరియు సంస్థల ప్రమేయం రెండూ వివిధ మరియు అద్భుతమైనవి. ఇది విదేశీ బ్యాంకులు, ఆర్థిక మరియు ఇతర ప్రభుత్వ / ప్రైవేట్ రంగ సంస్థలు, ప్రధాన స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీలు, ఎంపిక చేసిన బ్రోకర్లు మరియు ఉన్నత కార్యాలయాలను ఆక్రమించే వ్యక్తులను ఆలింగనం చేసుకుంటుంది.

- సంయుక్త పార్లమెంటరీ కమిటీ నివేదిక

1992 లో జరిగిన సెక్యూరిటీల కుంభకోణం, హర్షద్ మెహతా దాని ప్రధాన ఆటగాడిగా, ఇది జరిగిన దాదాపు మూడు దశాబ్దాల తరువాత సామూహిక స్పృహలోకి వచ్చింది, సోనీ ఎల్ఐవి యొక్క ప్రసిద్ధ వెబ్ సిరీస్ స్కామ్ 1992 కు కృతజ్ఞతలు.

బడ్జెట్ 1986 ప్రసంగంలో ఆర్థిక లోటు గురించి నశ్వరమైన ప్రస్తావన వరకు, ఈ సంఘటనలు ఎక్కువగా చిత్రీకరించినందుకు ఈ సిరీస్ ప్రశంసలు అందుకుంది, ఒక పాత్ర టీవీలో చూస్తున్నప్పుడు చూపించినట్లుగా - అక్కడ మాత్రమే ఉన్నాయి మాధ్యమం యొక్క పరిధిని బట్టి ఇది సంగ్రహించగల అనేక వివరాలు.

సెక్యూరిటీస్ స్కామ్ 1992 ను లోతుగా పరిశీలించే వివరణాత్మక ప్రశ్నలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

దాని ప్రధాన భాగంలో, సెక్యూరిటీస్ స్కామ్ 1992 గురించి ఏమిటి?

స్టాక్ బ్రోకర్లు మార్కెట్లో మోహరించడానికి నిధులు తీసుకోవాలనుకున్నారు. కఠినమైన ఆర్‌బిఐ నిబంధనలు నిధుల చౌకైన వనరులైన బ్యాంకుల నుండి రుణాలు తీసుకోకుండా పరిమితం చేశాయి. ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలలో వర్తకం చేయడం, బ్యాంకులతో ఒప్పందం కుదుర్చుకోవడం, ఆర్‌బిఐ నిబంధనలను అధిగమించడం, బ్యాంకు నిధులపై చేయి చేసుకోవడం మరియు దానిని స్టాక్ మార్కెట్‌కు మళ్లించడం వంటి వాటిపై బ్రోకర్లు కనుగొన్నారు.

తమ తాత్కాలిక మిగులును అమలు చేయడానికి మార్గాలను అన్వేషిస్తున్న ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (పిఎస్‌యు) నుండి బ్రోకర్లు మరియు బ్యాంకులు సహాయం పొందాయి. నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూ, బ్యాంకులు నిర్వహిస్తున్న పోర్ట్‌ఫోలియో మేనేజ్‌మెంట్ సర్వీసెస్ (పిఎంఎస్) పథకాల ద్వారా పిఎస్‌యులు సెక్యూరిటీ మార్కెట్లో స్థానాలు తీసుకోవడం ప్రారంభించాయి.

ఈ డబ్బు గోడ ఏప్రిల్ 1991 మరియు మే 1992 మధ్యకాలంలో స్టాక్స్‌లో భారీ ulation హాగానాలకు ఆజ్యం పోసింది మరియు బిఎస్‌ఇ సెన్సెక్స్‌లో నాలుగు రెట్లు పెరిగింది.

స్టాక్ బ్రోకర్లు చిత్రంలోకి ఎలా వచ్చారు?

స్టాక్ బ్రోకర్లకు తమ స్టాక్ మార్కెట్ ట్రేడ్‌లకు ఆర్థిక సహాయం అవసరం. ఈ బ్రోకర్లు స్టాక్స్‌లో యాజమాన్య పదవులను చేపట్టారు, లేదా వ్యాజ్ బాద్లా ట్రేడ్‌లకు ఫైనాన్షియర్లు.

కార్పొరేట్ బాండ్లు మరియు ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలు వర్తకం చేసే మనీ మార్కెట్లో చాలా మంది బ్రోకర్లు కూడా.

వ్యాజ్ బద్లా అంటే ఏమిటి?

80 వ దశకంలో, స్టాక్ మార్కెట్ లావాదేవీలు రెండు వారాలకు ఒకసారి పరిష్కరించబడ్డాయి. కానీ కొనుగోలుదారులు తమ స్థానాన్ని తదుపరి సెటిల్మెంట్ సైకిల్‌కు తీసుకువెళ్ళే అవకాశాన్ని కలిగి ఉన్నారు, వారు దానికి ఆర్థిక సహాయం చేయడానికి ఎవరైనా దొరికితే. ఫైనాన్షియర్ వడ్డీని వసూలు చేస్తాడు, ఇది బాండ్ మార్కెట్లలోని రేట్ల కంటే ఎక్కువ, అలాగే బ్యాంకులు అందించే డిపాజిట్ రేట్లు. చాలా మంది పెద్ద బ్రోకర్లు బాడ్లా ఫైనాన్షియర్లు.

మరియు వారు ఇతర వ్యాపారులకు ఆర్థిక సహాయం చేయనప్పుడు, బ్రోకర్లు మార్కెట్ అప్‌ట్రెండ్‌లో ఉంటే, వారి స్థానాలపైకి వెళ్లడానికి నిధులు అవసరం.

కాబట్టి బ్రోకర్లు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నుండి నిధులను యాక్సెస్ చేయడం మరియు దానిని తమ స్టాక్ మార్కెట్ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించడం లాభదాయకంగా గుర్తించారు. ప్రతి ఒక్కరూ చూడటానికి బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో ఒక లొసుగును వారు కనుగొన్నారు. వారు దానిని హిల్ట్ వరకు దోపిడీ చేశారు. డెట్ సెక్యూరిటీలలో బ్యాంకుల ట్రేడింగ్‌తో ఇది జరిగింది.

బ్యాంకులు సెక్యూరిటీలలో ఎందుకు వ్యాపారం చేశాయి?

రెండు కారణాల వల్ల. ఒకటి, నగదు రిజర్వ్ నిష్పత్తి (సిఆర్ఆర్) మరియు స్టాట్యూటరీ లిక్విడిటీ రేషియో (ఎస్‌ఎల్‌ఆర్) యొక్క ఆర్‌బిఐ నిబంధనలను నెరవేర్చడం. సిఆర్ఆర్, ఈ పదం సూచించినట్లుగా, బ్యాంకులు తమ డిపాజిట్లలో కొంత భాగాన్ని ఆర్బిఐ వద్ద సున్నా వడ్డీతో ఉంచాలి. ఎస్‌ఎల్‌ఆర్ కోసం, బ్యాంకులు తమ డిపాజిట్లలో కొంత భాగాన్ని ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలు మరియు ఇతర ఆమోదించిన సెక్యూరిటీలలో ఉంచాల్సి వచ్చింది.

రెండవ కారణం వారి లాభాలను పెంచడం, ఆ సమయంలో చాలా తక్కువగా ఉంది.

సెక్యూరిటీల వర్తకం మరియు CRR మరియు SLR అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉన్న సంబంధం ఏమిటి?

ఆర్‌బిఐ సిఆర్‌ఆర్‌ను పెంచినప్పుడు, కొన్ని బ్యాంకులు తమకు నగదు కొరత కలిగిస్తాయి. అదేవిధంగా, కొన్ని బ్యాంకులు ఎస్‌ఎల్‌ఆర్ అవసరాలను తీర్చడానికి సెక్యూరిటీల కొరత కలిగి ఉంటాయి. దీని అర్థం కొనుగోలుదారు మరియు అమ్మకందారుడు, ఏదైనా మార్కెట్‌కు అవసరం.

కానీ నగదు అవసరమయ్యే బ్యాంకులు నేరుగా బ్యాంకులు ఒకదానికొకటి రుణాలు ఇచ్చే కాల్ మనీ మార్కెట్ నుండి రుణం తీసుకోవచ్చా?

1988 వరకు, మనీ మార్కెట్లో వడ్డీ రేటును భారతీయ బ్యాంకుల సంఘం 10 శాతంగా నిర్ణయించింది. కాబట్టి మిగులు నగదు ఉన్న బ్యాంకులు కాల్ మార్కెట్లో రుణాలు ఇవ్వడానికి ఆసక్తి చూపలేదు. IBA నియమాన్ని అధిగమించడానికి, బ్యాంకులు 'రెడీ ఫార్వర్డ్' యంత్రాంగాన్ని రూపొందించాయి మరియు కాల్ మనీ రేటు కంటే ఎక్కువ రేటుకు రుణాలు ఇవ్వగలవు.

'రెడీ ఫార్వర్డ్' ఒప్పందం అంటే ఏమిటి?

సిఆర్ఆర్ నిబంధనను నెరవేర్చడానికి తాత్కాలికంగా నగదు అవసరమయ్యే బ్యాంక్ ఎ, సెక్యూరిటీలను బ్యాంక్ బికి విక్రయిస్తుంది. కొన్ని రోజుల తరువాత, బ్యాంక్ ఎ సెక్యూరిటీలను బ్యాంక్ బి నుండి కొంచెం ఎక్కువ రేటుకు తిరిగి కొనుగోలు చేస్తుంది. సెక్యూరిటీల కొనుగోలు మరియు అమ్మకపు ధరలో వ్యత్యాసం నిధులను తీసుకోవటానికి చెల్లించిన వడ్డీ. ఇది కాల్ మనీ రేటు కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. గమనిక, సెక్యూరిటీలపై కూపన్ రేటు లేదా దిగుబడి వాణిజ్యానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు, ఇది స్వచ్ఛమైన ఫైనాన్సింగ్ ఒప్పందం.

బ్యాంకుల లాభాలు తక్కువగా ఉండటానికి కారణం ఏమిటి?

80 వ దశకంలో, బ్యాంకులు తమ డిపాజిట్లలో 63.5 శాతం ఆర్బిఐతో, నగదు లేదా పేర్కొన్న సెక్యూరిటీలలో సిఆర్ఆర్ మరియు ఎస్ఎల్ఆర్ అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉంచవలసి వచ్చింది. ఇది మార్కెట్ రేట్ల కంటే వడ్డీ లేదా వడ్డీ మార్గాన్ని సంపాదించలేదు. మిగిలిన డిపాజిట్లలో 40 శాతం ప్రాధాన్యతా రంగ రుణాల కోసం కేటాయించారు. వాణిజ్య రుణాల కోసం తక్కువ నిధులతో ప్రభుత్వ రంగం మరియు ప్రైవేటు రంగం రెండింటినీ వదిలివేసింది.

అలాగే, బ్యాంకులు తన డిపాజిటర్లకు అందించే వడ్డీ రేటుపై పరిమితి ఉంది. కాబట్టి మిగులు నిధులతో కార్పొరేట్‌లకు బ్యాంక్ డిపాజిట్లు మొదటి ఎంపిక కాదు.

బ్యాంక్ రశీదులు కుంభకోణం యొక్క గుండె వద్ద ఉన్నాయని చెబుతారు? వారు ఖచ్చితంగా ఏమిటి?

ఇది పేపర్ ట్రేడింగ్ యుగం. తరచుగా, భౌతిక సెక్యూరిటీలను విక్రేత బ్యాంక్ అప్పగించడంలో ఆలస్యం ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు, ధృవీకరణ పత్రాలు వేరే కేంద్రంలో ఉండటం వల్ల ఆలస్యం జరిగింది. పిఎస్‌యు బాండ్ల యొక్క అనేక సందర్భాల్లో, ధృవపత్రాల వాస్తవ ఇష్యూ చాలా సంవత్సరాలు ఆలస్యం అయింది మరియు యాజమాన్యం యొక్క హోల్డర్స్ సాక్ష్యం 'కేటాయింపు లేఖ' మాత్రమే. అలాగే, పెద్ద రెడీ ఫార్వర్డ్ లావాదేవీల కోసం, ట్రేడ్‌లు త్వరలోనే తిరగబడటం వలన భౌతిక డెలివరీ గజిబిజిగా ఉంటుంది.

కాబట్టి అమ్మకందారుడు బ్యాంక్ సెక్యూరిటీల కొనుగోలుదారునికి 'బ్యాంక్ రశీదు' (బిఆర్) ను జారీ చేస్తుంది, అలాంటి సమయం వరకు వాటాలను భౌతికంగా అప్పగించే వరకు. కొనుగోలుదారు సెక్యూరిటీల డెలివరీ పొందిన తర్వాత, BR ఇకపై చెల్లుబాటు కాదు.

బీఆర్‌లకు సంబంధించిన నియమాలు ఏమిటి?

ప్రధానమైన వాటిలో, ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల కోసం BR లను జారీ చేయడం సాధ్యం కాదు, పిఎస్‌యు బాండ్లు లేదా మ్యూచువల్ ఫండ్ యూనిట్లు వర్తకం చేసినప్పుడు మాత్రమే వాటిని జారీ చేయవచ్చు.

బ్యాంకుల వద్ద ఉన్న ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల రికార్డును ఆర్బిఐ యొక్క పబ్లిక్ డెట్ ఆఫీస్ సెక్యూరిటీస్ జనరల్ లెడ్జర్ (ఎస్జిఎల్) గా పిలుస్తారు. ఒక బ్యాంకు ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను విక్రయించాలనుకున్నప్పుడు, అది కొనుగోలుదారునికి SGL బదిలీ ఫారమ్ మాత్రమే ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. కొనుగోలుదారు బదిలీ ఫారమ్‌ను పిడిఓకు అప్పగిస్తాడు, అది సెక్యూరిటీలను కొనుగోలుదారు ఖాతాకు క్రెడిట్ చేస్తుంది మరియు విక్రేత బ్యాంక్ సెక్యూరిటీల ఖాతాలో డెబిట్ చేస్తుంది.

ఇతర కీలక నియమం ఏమిటంటే, BR లు గరిష్టంగా 90 రోజుల వరకు చెల్లుతాయి.

BR లు ఎలా దుర్వినియోగం చేయబడ్డాయి?

బహుళ ఉల్లంఘనలు జరిగాయి, చివరికి BR లు అంగీకరించబడిన కరెన్సీగా మారాయి, సెక్యూరిటీలుగా వర్తకం చేయబడ్డాయి. ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలలో లావాదేవీల కోసం బ్యాంకులు బిఆర్లను ఇవ్వడం ప్రారంభించాయి, అయితే ఆర్బిఐ నిబంధనలు దీనిని నిషేధించాయి. సెక్యూరిటీలను కొనుగోలు చేసే బ్యాంకులు 90 రోజుల పరిమితిలో డెలివరీ చేయమని పట్టుబట్టవు, మరియు ఇది BR లు నిరవధికంగా చెల్లుబాటు అయ్యేలా చేసింది. BR ని కలిగి ఉన్న బ్యాంకు మరియు ఇంకా అంతర్లీన సెక్యూరిటీల డెలివరీని అందుకోకపోతే ఆ సెక్యూరిటీలలో మూడవ బ్యాంకుతో వర్తకం చేస్తుంది మరియు మరొక BR ను జారీ చేస్తుంది. ఫలితంగా, సెక్యూరిటీలకు బదులుగా, BR లను అంతర్లీనంగా BR లతో జారీ చేస్తున్నారు. కొన్ని బ్యాంకులు తమకు అంతర్లీన సెక్యూరిటీలు లేవని తెలిసి, BR లను ఇవ్వడం ప్రారంభించాయి. బీఆర్‌ల దుర్వినియోగం గురించి ఆర్‌బిఐకి తెలుసా?

అవును. ఈ కుంభకోణం వెలుగులోకి రావడానికి ఆరు సంవత్సరాల ముందు, అక్టోబర్ 1986 నాటి ఆర్బిఐ తనిఖీ నివేదికలో ఆంధ్ర బ్యాంక్ మరియు సిండికేట్ బ్యాంక్ బిఆర్లను దుర్వినియోగం చేసినట్లు తేలింది. ఆంధ్ర బ్యాంక్ అంతర్లీన సెక్యూరిటీలు లేకుండా BR లను జారీ చేసింది, మరియు సిండికేట్ బ్యాంక్ తన ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల ఖాతాలో తగినంత బ్యాలెన్స్ లేకుండా SGL బదిలీ ఫారమ్ను జారీ చేసింది.

బీఆర్‌లను బ్యాంకులు దుర్వినియోగం చేయకుండా నిరోధించడానికి ఆర్‌బిఐ ఏమైనా చర్యలు తీసుకుందా?

జూలై 1991 లో, బిఆర్ల దుర్వినియోగం ప్రబలంగా ఉన్నందున, ఆర్బిఐ తమ పెట్టుబడి ఖాతాలో అసలు సెక్యూరిటీలను కలిగి ఉండకపోతే అమ్మకపు లావాదేవీలను నిషేధిస్తూ బ్యాంకులకు సర్క్యులర్ జారీ చేసింది. అలాగే, బ్యాంకుల ద్వారా జరిగే అన్ని లావాదేవీలు పూర్తిగా లేదా రెడీ-ఫార్వర్డ్ ప్రాతిపదికన వారి పెట్టుబడి ఖాతాలలో ఒకే రోజున ప్రతిబింబించాల్సి ఉంటుంది.

అయినప్పటికీ, బ్యాంకులు సర్క్యులర్‌ను విస్మరించి, బీఆర్‌లపై నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూనే ఉన్నాయి.

బ్యాంకుల నుండి నిధులను బ్రోకర్లు ఎలా పొందారు?

కొన్ని బ్యాంకులు మరియు కొంతమంది బ్రోకర్ల మధ్య సన్నిహిత సంబంధం ఉంది, ఇది బ్రోకర్లకు బ్యాంకుల నిధులకు అనధికార ప్రాప్యతను కలిగి ఉండటానికి వీలు కల్పించింది, అలాగే బ్యాంకులచే ఎల్లప్పుడూ అధికారం లేని లావాదేవీల ద్వారా ఉంచబడుతుంది.

రెడీ ఫార్వర్డ్ లావాదేవీల ముసుగులో బ్యాంకులు బ్రోకర్లకు నిధులు ఇచ్చాయి. రెడీ ఫార్వర్డ్ లావాదేవీలు బ్యాంకుల మధ్య మాత్రమే చేయగలవని, అది కూడా ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల కోసం మాత్రమేనని నిబంధనలు స్పష్టంగా చెప్పాయి. దీనిని అధిగమించడానికి, కౌంటర్పార్టీ బ్యాంకులతో లావాదేవీలు నమోదు చేసినట్లు నమోదు చేయబడ్డాయి. కానీ ఈ లావాదేవీల లబ్ధిదారులు బ్రోకర్లు. సంక్షిప్తంగా, కొన్ని బ్యాంకులు బ్రోకర్లకు 'రౌటింగ్' బ్యాంకులుగా పనిచేశాయి.

లావాదేవీలు ఎలా మళ్లించబడ్డాయి?

'రౌటింగ్' బ్యాంకులు బ్రోకర్ల కోసం పనిచేస్తున్నాయని సూచించకుండా తమ పేరు మీదనే సెక్యూరిటీలను కొనుగోలు చేశాయి లేదా సెక్యూరిటీలను తమ పేరు మీద అమ్మాయి. సెక్యూరిటీలు తక్షణమే అందుబాటులో లేని చోట, వారు తమ సొంత BR లను కూడా జారీ చేశారు.

కాబట్టి బ్యాంక్ ఎ నుండి బ్యాంక్ ఎ సెక్యూరిటీలను కొనుగోలు చేసినప్పుడు, బ్యాంక్ బి పేరిట చెక్ చేయబడుతుంది. అయితే, అనేక సందర్భాల్లో, ఈ నిధులు బ్రోకర్ల వ్యక్తిగత ఖాతాలకు జమ చేయబడతాయి. సెక్యూరిటీలలో వ్యవహరించే ప్రతి బ్యాంకు వారి అభిమాన బ్రోకర్ల సమూహాన్ని కలిగి ఉన్నందున ఇది సాధ్యమైంది, వీరి కోసం వారు నియమాలను దాటవేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.

అప్పుడు బ్రోకర్లు నిధులతో స్టాక్ మార్కెట్ ఆడతారు, లాభాలు సంపాదిస్తారు మరియు డబ్బును బ్యాంకుకు తిరిగి ఇస్తారు.

బ్యాంకులు బ్రోకర్లకు వసతి కల్పించడానికి ఎందుకు సిద్ధంగా ఉన్నాయి?

నియంత్రణ అవసరాలను తీర్చడానికి మరియు వారి సెక్యూరిటీ లావాదేవీలపై లాభాలను సంపాదించడానికి బ్రోకర్లు బ్యాంకులకు సహాయం చేశారు. అదనంగా, బ్రోకర్లు తమ పుస్తకాల నుండి తాత్కాలికంగా నష్టాలను తీర్చడం ద్వారా బ్యాంకులకు వసతి కల్పించారు. ఉదాహరణకు, ఆర్‌బిఐ వడ్డీ రేట్లను పెంచినప్పుడు, బ్యాంకులు కలిగి ఉన్న బాండ్ల విలువ తగ్గుతుంది మరియు ఇది వారి లాభాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. కాబట్టి బ్యాంకులు తమ లాభాలకు దెబ్బను తగ్గించడానికి, నష్టపరిచే బాండ్లను తాత్కాలికంగా బ్రోకర్లతో పార్క్ చేస్తాయి. బ్రోకర్లు కొన్ని లావాదేవీలపై నష్టాలను గ్రహిస్తారు మరియు కొన్ని ఇతర ట్రేడ్‌లలో ఉన్నవారికి పరిహారం ఇస్తారు. ఇది బ్యాంకులు మరియు బ్రోకర్ల మధ్య ఒక క్లాసిక్ 'యు-స్క్రాచ్-మై-బ్యాక్-ఐ-స్క్రాచ్-యువర్స్' ఏర్పాటు.

విదేశీ బ్యాంకుల పాత్ర గురించి ఏమిటి?

1989 మరియు 1990 సంవత్సరాల్లో ఆర్‌బిఐ నిర్వహించిన ప్రత్యేక పరిశీలనలో విదేశీ బ్యాంకులు పిఎంఎస్ కార్యకలాపాల్లో తీవ్ర అవకతవకలు జరిగాయని, ఆర్‌బిఐ సర్క్యులర్‌లను పాటించకపోవడం వెల్లడించింది. ఈ ఉల్లంఘనలలో కొన్నింటిని 1986 లోనే ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ గుర్తించింది, JPC కి ఒక MoF ప్రతినిధి చేసిన ప్రకటన ప్రకారం.

సిటీబ్యాంక్ వంటి కొన్ని విదేశీ బ్యాంకులు స్వల్ప-అమ్మకపు ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలుగా గుర్తించబడ్డాయి, దీని అర్థం ఇది ఆర్బిఐ నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూ, యాజమాన్యంలోని సెక్యూరిటీలను విక్రయించింది.

నాలుగు విదేశీ బ్యాంకులు-స్టాండర్డ్ చార్టర్డ్, ANZ గ్రిండ్లేస్, బ్యాంక్ ఆఫ్ అమెరికా మరియు సిటీబ్యాంక్ - ఏప్రిల్ 1991 మరియు మే 1992 మధ్య బ్యాంకుల మొత్తం సెక్యూరిటీ లావాదేవీలలో 56 శాతం వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.

JPC నివేదిక ప్రకారం, "ANZ గ్రిండ్లేస్, సిటీబ్యాంక్, అమెరికన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ బ్యాంక్, బ్యాంక్ ఆఫ్ అమెరికా మరియు SCB ఈ కుంభకోణంలో ప్రధాన ఆటగాళ్ళు మాత్రమే కాదు, కుంభకోణం యొక్క మొత్తం ప్రక్రియను ప్రారంభించాయి."

విదేశీ బ్యాంకులపై ఆర్‌బిఐ ఎందుకు చర్యలు తీసుకోలేదు?

80 ల చివరలో మరియు 90 ల ప్రారంభంలో భారతదేశ విదేశీ మారక పరిస్థితులు చాలా పెళుసుగా ఉన్నాయి. "మేము అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో విదేశీ బ్యాంకుల నుండి రుణాలు మరియు రుణాలపై ఆధారపడాలి" అని అప్పటి ఆర్బిఐ గవర్నర్ ఎస్ వెంకిటరామనన్ జెపిసికి చెప్పారు, విదేశీ బ్యాంకులపై ఆర్బిఐ యొక్క నిష్క్రియాత్మకత గురించి అడిగినప్పుడు

సెక్యూరిటీల మార్కెట్లో పిఎస్‌యు సంస్థలు నీడ వ్యవహారాలలో ఎలా చిక్కుకున్నాయి?

ప్రభుత్వం క్రమంగా బడ్జెట్ మద్దతును ఉపసంహరించుకోవడంతో, మూలధన వ్యయ ప్రణాళికలు లేనప్పుడు కూడా పిఎస్‌యులు బాండ్ మార్కెట్ల నుండి భారీ మొత్తాలను సేకరించడం ప్రారంభించారు. కొన్నిసార్లు పిఎస్‌యులు చేసిన పెద్ద ప్రజా సమస్యలు తగినంతగా తీసుకోనివారిని కనుగొనలేదు. కాబట్టి పిఎస్‌యులు బ్యాంకులతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయి: బ్యాంకులు సమస్యలలో గణనీయమైన భాగాన్ని చందా చేశాయి మరియు పిఎస్‌యులు ఈ నిధులను సమస్యలకు సభ్యత్వం పొందిన బ్యాంకుల పిఎంఎస్ పథకాలలో ఉంచాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో, పిఎంఎస్ పథకాల నుండి వచ్చే రాబడి పిఎస్‌యులు బాండ్లపై చెల్లించాల్సిన వడ్డీ కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి.

పిఎంఎస్ పథకాలలో పిఎస్‌యులకు డబ్బు సంపాదించడానికి ఇతర కారణాలు ఉన్నాయా?

అవును. పిఎస్‌యులు బ్యాంకుల సహాయం లేకుండా డబ్బును సేకరించగలిగినప్పటికీ, బాండ్‌హోల్డర్లకు వడ్డీని చెల్లించగలిగేంత రాబడిని సంపాదించాల్సిన అవసరం ఉంది. చాలా పిఎంఎస్ పథకాలు అందమైన రాబడిని వాగ్దానం చేశాయి. పిఎంఎస్‌ను అందించే బ్యాంకులు రాబడికి హామీ ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదు, కాని పిఎస్‌యులు మరియు బ్యాంకుల మధ్య అలిఖిత అవగాహన ఉంది, return హించిన రాబడిపై.

సెక్యూరిటీల మార్కెట్లో పిఎస్‌యుల ప్రమేయం ఎంతవరకు ఉంది?

ఏప్రిల్ 1990 మరియు 1992 డిసెంబర్ మధ్య, విదేశీ బ్యాంకులు నిర్వహిస్తున్న పోర్ట్‌ఫోలియో మేనేజ్‌మెంట్ సర్వీసెస్ (పిఎంఎస్) పథకాలు మరియు జాతీయం చేసిన బ్యాంకుల ఎన్‌బిఎఫ్‌సి ఆయుధాలలో పిఎస్‌యులు సుమారు 36,000 కోట్ల రూపాయలు పెట్టుబడి పెట్టాయి. ఇక్కడ రెండు ఉల్లంఘనలు జరిగాయి. ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలు, ప్రభుత్వ రంగ బాండ్లు మరియు ట్రెజరీ బిల్లులలో మాత్రమే పిఎస్‌యులు పెట్టుబడులు పెట్టవచ్చని ప్రభుత్వ నిబంధనలు తెలిపాయి. నిధులను బ్యాంకులకు అప్పగించిన తరువాత, పిఎస్‌యులు తమ డబ్బు ఎక్కడ పెట్టుబడి పెట్టబడుతుందో తనిఖీ చేయడానికి ఎప్పుడూ బాధపడలేదు.

రెండవది, పిఎస్‌యులకు 1992 జనవరిలో మాత్రమే విదేశీ బ్యాంకులతో లావాదేవీలు చేయడానికి అనుమతి ఇవ్వబడింది. కాని పిఎస్‌యులు అధికారిక ఆమోదానికి ముందే విదేశీ బ్యాంకులతో వ్యవహరిస్తున్నారు.

పిఎంఎస్ అమరిక బ్యాంకులు మరియు బ్రోకర్లకు ఎలా సహాయపడింది?

పిఎమ్ఎస్ పథకాల ద్వారా సేకరించిన నిధులను రెడీ ఫార్వర్డ్ లావాదేవీల ముసుగులో బ్రోకర్లకు మరియు కార్పొరేట్‌లకు కూడా అప్పుగా ఇస్తారు. బ్యాంకులు నేరుగా బ్రోకర్లు మరియు కార్పొరేట్‌లకు రుణాలు ఇస్తే, ఆర్‌బిఐ మార్గదర్శకాలు వర్తిస్తాయి. కానీ పిఎంఎస్ మార్గం ద్వారా పూర్తి చేసినప్పుడు, వారు సాంకేతికంగా తమ వినియోగదారుల తరపున నిధులను పెట్టుబడి పెట్టారు.

కాపెక్స్ కోసం నిధులు PMS పథకాలకు మళ్లించబడటం వలన కొన్ని PSU ప్రాజెక్టులు ఆలస్యం అయ్యాయి, ఎందుకంటే PMS పథకాలకు ఒక సంవత్సరం లాక్-ఇన్ నిబంధన ఉంది.

బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో అవకతవకలు స్టాక్ మార్కెట్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం చూపాయి?

ఏప్రిల్ 1991 మరియు 1992 మే మధ్య, బ్యాంకుల సెక్యూరిటీ లావాదేవీలు మొత్తం 13 లక్షల కోట్ల రూపాయలు. వీటిలో, విలువ ప్రకారం కేవలం 5 శాతం ఒప్పందాలు పూర్తిగా కొనుగోళ్లు లేదా సెక్యూరిటీల అమ్మకాలను కలిగి ఉంటాయి. మిగిలినవి ఫైనాన్సింగ్ ఒప్పందాలు.

అదే సమయంలో, బిఎస్ఇ సెన్సెక్స్ సుమారు 1200 నుండి రికార్డు స్థాయిలో 4467 కు చేరుకుంది.

స్పష్టంగా, బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నుండి వచ్చిన డబ్బు స్టాక్ మార్కెట్‌ను నింపడం మరియు స్టాక్ ధరలను అధికంగా పెంచడం.

సెక్యూరిటీస్ కుంభకోణానికి మరేదైనా కోణం ఉందా?

అంతగా తెలియని అంశం ఏమిటంటే బ్యాంకులు బిల్లు తగ్గింపులో అవకతవకలు. చాలా బ్యాంకులు బిల్లు తగ్గింపుపై ఆర్బిఐ మార్గదర్శకాలను, మరియు బిల్లులు నిజమైనవి కానప్పటికీ లేదా ఆర్బిఐ నిబంధనలకు అనుగుణంగా లేనప్పటికీ కార్పొరేట్లు మరియు ఎన్బిఎఫ్సిలకు అధునాతన నిధులను ఉల్లంఘించాయి. కార్పొరేట్‌లు తరచూ నిధులను గ్రూప్ కంపెనీల వాటాలను కొనుగోలు చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.

సెక్యూరిటీస్ కుంభకోణంలో హర్షద్ మెహతా పాత్ర ఏమిటి?

హర్షద్ మెహతా స్టాక్ మార్కెట్ ప్లేయర్‌తో పాటు మనీ మార్కెట్ బ్రోకర్. అతను స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా మరియు దాని అనుబంధ సంస్థలైన నేషనల్ హౌసింగ్ బ్యాంక్, యుకో బ్యాంక్ మరియు ANZ గ్రైండ్లేస్ యొక్క అభిమాన బ్రోకర్. బ్యాంకులు ఇతర బ్యాంకులతో సెక్యూరిటీలను వర్తకం చేయాల్సి ఉండగా, ఈ నిధులు ఎక్కువగా హర్షద్ మెహతా వ్యక్తిగత ఖాతాకు జమ చేయబడ్డాయి. హర్షద్ తన స్టాక్ మార్కెట్ కార్యకలాపాల కోసం ఈ నిధులను ఉపయోగించాడు, మరియు పున cost స్థాపన వ్యయ సిద్ధాంతాన్ని పెడచెవిన పెట్టడం, స్టాక్ ధరలను మందకొడిగా పెంచింది.

పున cost స్థాపన వ్యయ సిద్ధాంతం మరియు హర్షద్ యొక్క సంస్కరణ ఏమిటి?

పున cost స్థాపన ఖర్చు అనేది ప్రస్తుత మార్కెట్ ధర వద్ద ఒక సంస్థ పాత ఆస్తిని భర్తీ చేయాల్సిన నగదు. హర్షద్ దృష్టిలో, తయారీ సంస్థ యొక్క స్టాక్ మార్కెట్ విలువ ఇదే విధమైన సామర్థ్యాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి అవసరమైన పెట్టుబడికి సమానంగా ఉండాలి. ఉదాహరణకు, ఒక నిర్దిష్ట సామర్థ్యం గల కొత్త సిమెంట్ లేదా స్టీల్ ప్లాంట్‌ను నిర్మించడానికి 500 కోట్ల రూపాయలు తీసుకుంటే, ఆ సామర్థ్యం ఉన్న ప్రస్తుత సంస్థ విలువ 500 కోట్ల రూపాయలు.

ఈ సిద్ధాంతానికి మార్కెట్లో ఆమోదం లభించినందుకు ధన్యవాదాలు, సిమెంట్ మేజర్ ఎసిసి యొక్క షేర్ ధర రెండేళ్ళలోపు రూ .300 నుండి రూ .10,000 వరకు పెరిగింది. ఇదే విధమైన స్పైక్ అనేక ఇతర స్టాక్లలో కూడా కనిపించింది.

హర్షద్ మరియు ఎలుగుబంటి కార్టెల్ మధ్య గొడవ ఏమిటి?

ప్రధానంగా హర్షద్ యొక్క ప్రత్యర్థులు అయిన బ్రోకర్ల బృందం చాలా తక్కువ షేర్లను విక్రయించింది, స్టాక్ మార్కెట్లో ఉన్న ఉత్సాహానికి ఫండమెంటల్స్ మద్దతు లేదని మరియు ర్యాలీని కొనసాగించలేవని ఒప్పించారు. తన వద్ద ఉన్న బ్యాంకింగ్ నిధులకు ధన్యవాదాలు, హర్షద్ తన కొనుగోలు స్థానాలను ముందుకు తీసుకెళ్లగలిగాడు మరియు ధరలను మరింత పెంచాడు. ధరల నిరంతర పెరుగుదల హర్షద్ ప్రత్యర్థులను ఆర్థికంగా దెబ్బతీసింది. వారి చిన్న స్థానాలను పెంచడానికి, వారు బహిరంగ మార్కెట్లో వాటాలను కొనుగోలు చేశారు, ఇది ర్యాలీకి మరింత ఆజ్యం పోసింది మరియు వారికి ఎక్కువ డబ్బు ఖర్చు అవుతుంది.

సహజంగానే, అవి ప్రమాదకర స్థితిలో ఉన్నాయి మరియు వాటా ధరలు మరింత పెరిగితే నాశనాన్ని ఎదుర్కొన్నాయి.

విషయాలు విప్పడం ఎలా ప్రారంభమైంది?

సెక్యూరిటీల ట్రేడింగ్‌లో ప్రబలిన ఉల్లంఘనల కారణంగా, బ్యాంకుల పెట్టుబడి శాఖలో 'రంధ్రాలు' అభివృద్ధి చెందాయి. ఈ రంధ్రాలు ఎక్కువ కాలం గుర్తించబడలేదు ఎందుకంటే పోర్ట్‌ఫోలియోకు SGL బదిలీ ఫారమ్‌లు లేదా BR లు మద్దతు ఇస్తున్నాయి, ఇవి చేతిలో ఉన్నాయి లేదా బ్రోకర్లచే పంపిణీ చేయబడతాయి. SGL బదిలీ ఫారమ్‌లు లేదా BR లు సెక్యూరిటీల మద్దతుతో ఉన్నాయో లేదో తనిఖీ చేయడానికి కొంతమంది బాధపడతారు. సెక్యూరిటీల మద్దతు లేని ఎస్‌జిఎల్ బదిలీ ఫారమ్‌లతో కొత్త లావాదేవీలను సృష్టించడం ద్వారా పుస్తకాలు మోసపూరితంగా సమతుల్యమయ్యాయి.

చివరకు కుంభకోణం నుండి మూత పేల్చిన సంఘటన ఏమిటి?

జనవరి 1992 లో, ఆర్బిఐ సెక్యూరిటీ లావాదేవీలలో అక్రమాలకు బ్యాంకుల పుస్తకాలను పరిశీలించడం ప్రారంభించింది. ఎస్‌బిఐ పెట్టుబడి శాఖలో ఏప్రిల్‌లో ఆర్‌బిఐ 649 కోట్ల రూపాయల కొరతను కనుగొంది. బ్యాంకు తన బ్రోకర్ హర్షద్ మెహతాకు చెల్లించిన సెక్యూరిటీలను కలిగి లేదు. ఎస్బిఐ ఒత్తిడిలో, ఏప్రిల్ 13 మరియు ఏప్రిల్ 24 మధ్య హర్షద్ సుమారు 620 కోట్ల రూపాయలు చెల్లించాడు. ఇందులో రూ .489.75 కోట్లు నేషనల్ హౌసింగ్ బ్యాంక్ చెక్కుల ద్వారా గ్రైండ్లేస్ బ్యాంకుకు అనుకూలంగా డ్రా చేసి హర్షద్ ఖాతాకు జమ అయ్యాయి. ఇది NHB మరియు Grindlays మధ్య సెక్యూరిటీ లావాదేవీగా కనిపించింది, కాని NHB కి దాని కోసం చూపించే సెక్యూరిటీలు లేవు. చివరకు పిల్లి బ్యాగ్ నుండి బయటపడింది.

ఆర్బిఐ అతనిని పిన్ చేయకుండా, హర్షద్ ఎస్బిఐతో సమస్యను పరిష్కరించగలరా?

దురదృష్టవశాత్తు, హర్షద్ కోసం, ఏప్రిల్ 16 న బిఎస్ఇ వాణిజ్య కార్యకలాపాలను నిలిపివేసింది, ఎందుకంటే సెబీ నుండి తిరిగి నమోదు చేసుకోవాలని మరియు అధిక రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు చెల్లించాలని కోరిన బ్రోకర్లు సమ్మెకు దిగారు.

ఇది హర్షద్ తన హోల్డింగ్స్‌లో కొంత భాగాన్ని విక్రయించకుండా మరియు ఎస్‌బిఐకి తిరిగి చెల్లించకుండా నిరోధించింది. బ్రోకింగ్ సంఘం ఒత్తిడితో, సెబీ ఏప్రిల్ 20 న పెంపును తగ్గించింది.

పాత టైమర్లు హర్షద్ సమస్యల గురించి తెలుసుకున్న బేర్ కార్టెల్ ఇతర డిమాండ్లు చేయడం ద్వారా సమ్మెను పొడిగించారు. హర్షద్ బేర్ కార్టెల్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలతో ఒక విదేశీ బ్యాంకును సంప్రదించి, తన హోల్డింగ్స్‌లో కొంత భాగాన్ని డిస్కౌంట్‌తో అందిస్తున్నట్లు చెబుతారు. కానీ ఆ ఒప్పందం కార్యరూపం దాల్చలేదు.

చివరకు ఏప్రిల్ 27 న వ్యాపారం తిరిగి ప్రారంభమైంది, కాని అప్పటికి హర్షద్‌కు చాలా ఆలస్యం అయింది.

తరువాత ఏం జరిగింది?

ఎస్బిఐలో కొరత యొక్క ఆవిష్కరణ మరియు తరువాత ఎన్హెచ్బి చెల్లింపులను బహిర్గతం చేయడం సెక్యూరిటీ మార్కెట్లో సంక్షోభాన్ని సృష్టించింది. ఇతర బ్రోకర్లు కూడా కొన్ని బ్యాంకుల పెట్టుబడి దస్త్రాలలో 'రంధ్రాలను' భర్తీ ఒప్పందాల ద్వారా దాచలేకపోయారు. ఒకదాని తరువాత ఒకటి, వివిధ బ్యాంకుల వద్ద కల్పిత ఒప్పందాలు బహిర్గతమయ్యాయి. ఎటువంటి అంతర్లీన సెక్యూరిటీలు లేకుండా BR లు మరియు SGL ఫారాలను జారీ చేసిన బ్యాంక్ ఆఫ్ కరాడ్ మరియు మెట్రోపాలిటన్ కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంక్, భారీ నష్టాలను చవిచూశాయి.

మే మధ్య నాటికి, సిబిఐ హర్షద్ మెహతా బ్యాంక్ ఖాతాలను స్తంభింపజేసి అతని ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకుంది. మూడు వారాల తరువాత, హర్షద్‌ను సిబిఐ అరెస్టు చేసింది.

ఈ కుంభకోణం వార్తలు కావడంతో, మరియు స్టాక్ మార్కెట్లోకి ఫండ్ ప్రవాహం ఎండిపోవడంతో, షేర్ ధరలు ముక్కున వేలేసుకున్నాయి. ఏప్రిల్ చివరి వారంలో 4467 గరిష్ట స్థాయి నుండి, బిఎస్ఇ సెన్సెక్స్ ఆగస్టు నాటికి ఉప -2600 కు కుప్పకూలింది.

స్కామ్ యొక్క పరిమాణం ఎంత?

ఈ కుంభకోణం పరిమాణం రూ .4024 కోట్లు అని జానకిరామన్ కమిటీ అంచనా వేసింది.

ఈ మొత్తం ఎలా వచ్చింది?

నేషనల్ హౌసింగ్ బ్యాంక్, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ సౌరాష్ట్ర, ఎస్బిఐ క్యాపిటల్ మార్కెట్స్, స్టాండర్డ్ చార్టర్డ్ బ్యాంక్, కాన్బ్యాంక్ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్, కాన్బ్యాంక్ మ్యూచువల్ ఫండ్ మరియు ఆంధ్ర బ్యాంక్ ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ యొక్క ఏడు ఆర్థిక సంస్థల బహిర్గతం ఆధారంగా ఈ అంచనా. ఈ సంస్థలు ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలు మరియు పిఎస్‌యు బాండ్ల కోసం ఇతర సంస్థలకు సమిష్టిగా రూ .4024 కోట్లు చెల్లించాయి. కానీ చెల్లించిన డబ్బు కోసం చూపించడానికి వారికి సెక్యూరిటీలు లేవు మరియు కొన్ని సందర్భాల్లో, నకిలీ సెక్యూరిటీలను కలిగి ఉన్నాయి. ప్రచురణ

10[మార్చు]

హర్షద్ మెహతా అనగానే గుర్తుచ్చేది భారత స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలోని (1992 సెక్యూర్టీస్) అతిపెద్ద కుంభకోణం. హర్షద్ మెహతా అనగానే గుర్తుచ్చేది భారత స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలోని (1992 సెక్యూర్టీస్) అతిపెద్ద కుంభకోణం. ఈ కుంభకోణానికి సూత్రధారి అయిన హర్షత్ మెహతా మరణానంతరం, ఆయన కుటుంబానికి 27 ఏళ్ల తర్వాత బిగ్ రిలీఫ్ వచ్చింది. మెహతా కుటుంబంపై ఉన్న ట్యాక్స్ డిమాండ్ ను ఇన్ కం ట్యాక్స్ ట్రిబ్యునల్ తిరస్కరించింది. దీంతో ఎన్నో ఏళ్లుగా ట్యాక్స్ ఊబిలో కూరుకుపోయిన మెహతా భార్య జ్యోతి, సోదరుడు అశ్విన్ కు భారీ ఊరట కలిగింది. 1992లో ఆదాయ పన్ను శాఖ మెహతా కుటుంబానికి రూ.2వేల కోట్లు పన్ను విధించింది. దీనిపై దశాబ్దాలుగా హర్షద్ మెహతా కుటుంబం కోర్టులు చుట్టూ తిరిగింది. బ్యాంకుల పిటిషన్లకు ఎన్నో కౌంటర్ పిటిషన్లు దాఖలు చేసింది. సుదీర్ఘ కాలం క్లయిమ్స్ పర్వం కొనసాగింది. ఎట్టకేలకు మెహతా కుటుంబానికి అనుకూలంగా తీర్పు వెలువడింది. కోట్ల ట్యాక్స్ నుంచి ఉపశమనం దొరికింది.

 హర్షద్ మెహతా ఎవరంటే..

ఇండియాలో ఫస్ట్ టైం జరిగిన అతిపెద్ద స్కాం.. హర్షద్ మెహతా కుంభకోణం (1992 సెక్యూర్టీస్ స్కాం). చాలా తక్కువ మందికి మాత్రమే ఈ కుంభకోణం గురించి తెలుసు. ఇండియాలో బిగ్ బుల్ మార్కెట్ అయిన దలాల్ స్ట్రీట్ లో ‘హర్షద్ మెహతా’ అనే వ్యక్తి స్టాక్ షేర్ బ్రోకర్. బ్యాంకుల నుంచి కోట్ల రూపాయలు (15 రోజుల వ్యవధిలో) లోన్లు తీసుకోవడం.. దాన్ని స్టాక్ మార్కెట్ లో పెట్టుబడులు పెడుతుండేవాడు. అదే 15 రోజుల్లో స్టాక్ మార్కెట్లో లాభాలు గడించి బ్యాంకులకు చెల్లించేవాడు. ఒక్క బ్యాంకు నుంచి మరో బ్యాంకుకు, అలా ఒక్కో బ్యాంకులో లోన్లు మీద లోన్లు తీసుకుంటూ మనీ రోటేట్ చేస్తుండేవాడు. RF deal, (రెడీ ఫార్వడ్ డీల్, బ్యాంకు రీసిప్ట్).. పలు బ్యాంకుల నుంచి లోన్లు తీసుకుంటూ మెహతా బురిడి కొట్టించాడు. స్టాక్ మార్కెట్ ను తెలివిగా ఉపయోగించుకుని తన మార్కెట్ సామ్రాజ్యాన్ని నెలకొల్పాడు. ఆ విషయం గుర్తించిన బ్యాంకులు అతని దగ్గర నుంచి డబ్బులు విత్ డ్రా చేయడం మొదలుపెట్టాయి. ఆ తరువాత హర్షద్ పై బ్యాంకులు 72 క్రిమినల్ కేసులను నమోదు చేశాయి.

 ఇందులో అన్నీ సివిల్ కేసులే ఫైల్ చేశాయి. ఈ కేసులను విచారించిన సుప్రీంకోర్టు హర్షద్ ను దోషిగా తేలుస్తూ 5 ఏళ్ల జైలు శిక్షతో పాటు రూ.25వేలు జరిమానా విధించింది. మెహతాను థానె జైలుకు తరలించారు. డిసెంబర్ 31, 2001 రోజు ప్రపంచమంతా న్యూ ఇయర్ వేడుకులు జరుపుకుంటోంది. ఆ రాత్రి ఉన్నట్టుండి మెహతా తన కడుపులో నొప్పిగా ఉందని చెప్పడంతో వెంటనే థానె సివిల్ ఆస్పత్రికి తరలించారు. అక్కడే చికిత్స పొందుతూ అదే రోజు అర్ధరాత్రి 12.30 గంటలకు హర్షద్ తుదిశ్వాస విడిచారు. తన 47ఏళ్ల వయస్సులోనే మెహతా మరణించాడు. అప్పటికే ఆయనపై 27 కేసులు పెండింగ్ లో ఉన్నాయి.    రూ.4 కోట్లు ట్యాక్స్ ఎగవేత

1992, ఫిబ్రవరి 28 నుంచి మెహతా కుటుంబంపై ఆదాయ శాఖ చర్యలు చేపట్టింది. అప్పటినుంచి వరసగా వారి సంబంధిత ఆస్తులపై తనిఖీలు చేపట్టింది. సోదాల్లో ఎన్నో డాక్యుమెంట్లు, షేర్ మార్కెట్ కు సంబంధించిన సర్టిఫికెట్లను స్వాధీనం చేసుకుంది. 1992, జూన్ 4న సీబీఐ మెహతా కుటుంబానికి సంబంధించిన ఆస్తులపై సెర్చ్ ఆపరేషన్ జరిపింది. అనంతరం హర్షద్ మెహతా తన 1992-93 ఏడాది ఆదాయంపై ట్యాక్స్ రిటర్న్ దాఖలు చేశాడు. ట్యాక్స్ డిపార్ట్ మెంట్ దాన్ని తిరస్కరించింది. మెహతా ఫ్యామిలీ రూ.4 కోట్లు ట్యాక్స్ ఎగ్గొట్టినట్టు 1995లో ఆదాయ పన్ను శాఖ గుర్తించింది. చివరికి ఈ వ్యవహారం కాస్తా ఇన్ కం ట్యాక్స్ ట్రిబ్యునల్ కు చేరింది. 23ఏళ్ళ తరువాత ట్రిబ్యునల్.. మెహతా కుటుంబ పన్ను కట్టాలనే ఐటీ శాఖ డిమాండ్ ను తోసిపుచ్చింది. క్లీన్ చిట్ ఇచ్చింది. పన్ను కట్టాల్సిన అవసరం లేదని తేల్చింది.

 జేబులో రూ.40తో ముంబై వచ్చి..

1954 జూలై 29న గుజరాత్ లోని రాజ్ కోట్ జిల్లాలో ఓ పేద కుటుంబంలో జన్మించాడు. మెహతా తండ్రి ఓ ప్యూన్. తన జేబులో రూ.40తో ముంబై నగరానికి వచ్చాడు. 1976లో ముంబైలోని లాలా లజ్ పత్ రాయ్ కాలేజీ కామర్స్ లో గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశాడు. డిగ్రీ పూర్తి చేశాక కొన్ని ఏళ్లపాటు పలు కంపెనీల్లో ఉద్యోగం చేశాడు. న్యూ ఇండియా అస్యు రేన్స్ కంపెనీ లిమిటెడ్ లో సేల్స్ పర్సన్ గా చేరాడు. షేర్ మార్కెట్ పై ఉన్న ఆసక్తితో 1980లో జాబు వదిలేసి స్టాక్ బ్రోకర్ గా అవతరమెత్తాడు. అక్కడి నుంచి సబ్ బ్రోకర్ నుంచి స్టాక్ బ్రోకర్ అంచెలు అంచెలుగా ఎదిగి స్టాక్ మార్కెట్ లో తన సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించాడు. కోట్లు కూడబెట్టాడు. 1984లో తన సోదరుడితో కలిసి సొంత కంపెనీ స్థాపించాడు. గ్రో మోర్ రీసెర్చ్ అండ్ అసెట్ మేనేజ్ మెంట్ అనే సంస్థను నెలకొల్పాడు. అనంతరం బాంబ్వే స్టాక్ ఎక్సేంజీ లో బ్రోకర్ గా చేరాడు. 1986లో ట్రేడింగ్ ఫుల్ యాక్టివ్ గా ఉంటూనే.. 1990 ప్రారంభంలో ఫేమస్ స్టాక్ బ్రోకర్ గా ఫేమస్ అయ్యాడు. అప్పటి నుంచి మెహతా కంపెనీలో ఎందరో ప్రముఖులు పెట్టుబడులు పెట్టేందుకు ముందుకొచ్చారు

టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా link https://telugu.samayam.com/business/business-news/famous-corporate-financial-scams-in-india/articleshow/62930189.cms Cnbc tv news httpss://www.google.com/amp/s/www.cnbctv18.com/market/scam-1992-harshad-mehta-scam-explained-7417101.htm/amp

హర్షద్ మెహతా కుంభకోణం(1992)[మార్చు]

భారత స్టాక్ మార్కెట్ చరిత్రలోని (1992 సెక్యూర్టీస్) అతిపెద్ద కుంభకోణం. ఈ కుంభకోణానికి సూత్రధారి హర్షత్ మెహతా ఇండియాలో బిగ్ బుల్ మార్కెట్ అయిన దలాల్ స్ట్రీట్ లో హర్షద్ మెహతా స్టాక్ షేర్ బ్రోకర్ ఉండేవాడు. బ్యాంకుల నుంచి కోట్ల రూపాయలు లోన్లు తీసుకోవడం. దాన్ని స్టాక్ మార్కెట్ లో పెట్టుబడులు పెడుతుండేవాడు. స్టాక్ మార్కెట్లో లాభాలు వచ్చినా తరువాత బ్యాంకులకు చెల్లించేవాడు. ఒక్క బ్యాంకు నుంచి మరో బ్యాంకుకు, అలా ఒక్కో బ్యాంకులో లోన్లు మీద లోన్లు తీసుకుంటూ మనీ రోటేట్ చేస్తుండేవాడు. పలు బ్యాంకుల నుంచి లోన్లు తీసుకుంటూ మెహతా బురిడి కొట్టించాడు. ఆ విషయం గుర్తించిన బ్యాంకులు అతని దగ్గర నుంచి డబ్బులు విత్ డ్రా చేయడం మొదలుపెట్టాయి. ఆ తరువాత హర్షద్ పై బ్యాంకులు 72 క్రిమినల్ కేసులను నమోదు చేశాయి.అన్నీ సివిల్ కేసులే ఫైల్ చేయబడ్డాయి. ఈ కేసులో హర్షద్ ను దోషిగా తేలుస్తూ 5 ఏళ్ల జైలు శిక్షతో పాటు రూ.25వేలు జరిమానా విధించారు. మెహతాను థానె జైలుకు తరలించారు.