వింధ్యాచల్

వింధ్యాచల్
పట్టణం
దేశం	భారతదేశం
రాష్ట్రం	ఉత్తర ప్రదేశ్
జిల్లా	మీర్జాపూర్ జిల్లా
జనాభా  (2001)
• మొత్తం	2,05,264
భాషలు
• అధికార భాష	హింది
• అదనపు అధికార భాష	ఉర్దూ
• స్థానిక భాషలు	మిర్జాపురి, ఆవధి, బఘేలీ
టైమ్ జోన్	UTC+5:30 (IST)
వాహన నమోదు	UP‑63

వింధ్యాచల్ ఉత్తర ప్రదేశ్లోని మిర్జాపూర్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక నగరం. ఇది ఒక ప్రముఖ హిందూ యాత్రిక పుణ్యక్షేత్రం, ఎందుకంటే ఇక్కడ ప్రసిద్ధ దేవి వింధ్యవాసిని ఆలయం ఉంది. పురాణాల ప్రకారం, దేవి వింధ్యవాసిని మహిషాసురుని సంహరించడానికి అవతరించినట్లుగా నమ్మబడుతుంది. ఈ కథను ‘దుర్గా సప్తశతి’లో కూడా వివరించారు.

Vindhyavasini mata

వింధ్యవాసిని ఆలయం

వింధ్యాచల్ వారణాసి నుండి 65 కిలోమీటర్ల దూరంలో, ప్రయాగ్ రాజ్ నుండి 85 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఇది వింధ్యవాసిని దేవతకు (యశోద-నందుల కుమార్తె) అంకితం చేయబడిన ఒక ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రం. వింధ్యవాసిని దేవి తక్షణమే వరాలను ప్రసాదిస్తుందని నమ్ముతారు. వింధ్యవాసిని దేవి ఆలయం మీర్జాపూర్ నుండి 8 కిలోమీటర్ల దూరంలో, పవిత్ర గంగా నది ఒడ్డున ఉంది. ఇది వింధ్యవాసిని యొక్క అత్యంత పూజనీయమైన శక్తిపీఠాలలో ఒకటి. ఈ ఆలయాన్ని ప్రతిరోజూ పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు సందర్శిస్తారు. చైత్ర (ఏప్రిల్), అశ్విన్ (అక్టోబర్) మాసాలలో నవరాత్రుల సమయంలో పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు ఇక్కడకు వస్తారు. జ్యేష్ఠ మాసంలో (జూన్) కాజలి పోటీలు నిర్వహిస్తారు. ఈ ఆలయం కాళీ ఖోహ్ నుండి కేవలం 2 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ప్రస్తుతం, 'వింధ్య కారిడార్' అనే ప్రభుత్వ నియంత్రిత ప్రాజెక్ట్ పేరుతో మొత్తం వింధ్యవాసిని ఆలయ సముదాయం పెద్ద ఎత్తున పునరుద్ధరించబడుతోంది.

త్రికోణ పరిక్రమ

రద్దీగా ఉండే వింధ్యవాసిని ఆలయం

సమీపంలో ఇతర దేవతల అనేక దేవాలయాలు ఉన్నాయి, వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవి అష్టభుజ దేవి ఆలయం, కాళీఖో ఆలయం. ఇక్కడ ఒక పరిక్రమ (ప్రదక్షిణ) ఉంది. అందుల్ఫో క్రిందివి ఉంటాయి:

• మా వింధ్యవాసిని దేవి ఆలయం, యోగమాయా (దుర్గా) దేవతకు అంకితం చేయబడింది.
• కాళీ ఖో ఆలయం, మహా కాళీ దేవతకు అంకితం చేయబడిన పురాతన గుహ రూపంలో ఉంటుంది (వింధ్యవాసిని ఆలయం నుండి 6 కి.మీ దూరంలో). ఇక్కడ, రక్తబీజ అనే రాక్షసుడిని సంహరించడానికి హిందూ దేవత దుర్గా దేవి యొక్క అవతారంగా దేవతను పూజిస్తారు.
• అష్టభుజ ఆలయం, మహా సరస్వతి దేవతకు అంకితం చేయబడింది (ఒక చిన్న కొండపై, వింధ్యవాసిని ఆలయం నుండి 8 కి.మీ దూరంలో).

త్రికోణ పరిక్రమలోని ముఖ్య ప్రదేశాలు

దుర్గాసప్తశతి (మార్కండేయ పురాణం) 11వ అధ్యాయంలో వర్ణించిన విధంగా, అస్థిపంజర రూపంలో ఉన్న కాళీ మాతకు అంకితం చేయబడిన కంకాలి దేవి ఆలయం.

శివ సమూహ అవధూత ఆశ్రమం, గెరువా తలాబ్ సమీపంలో సహజంగా ఏర్పడిన శ్రీ చక్రం యొక్క కేంద్ర బిందువు. మహర్షి లాల్భట్ట మహారాజ్ నిర్వికల్ప సమాధిని పొందిన ప్రదేశం ఇది. అవధూత కృపానందనాథ్ ఈ పరంపరను కొనసాగించారు. సమూహం ప్రతి సంవత్సరం వసంత పంచమి పవిత్ర సందర్భంలో తమ స్థాపన దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటుంది. ఈ ప్రదేశంలో సమూహం వివిధ సందర్భాలలో సాధనా శిబిరాలను నిర్వహిస్తుంది.

జనాభా వివరాలు

1. 2011 జనాభా లెక్కల తాత్కాలిక డేటా ప్రకారం, మీర్జాపూర్-కమ్-వింధ్యాచల్ పట్టణ సముదాయం జనాభా 245,817గా ఉంది, వీరిలో పురుషులు 131,534, మహిళలు 114,283. 0–6 సంవత్సరాల వయస్సు గల జనాభా 29,619. 7 సంవత్సరాలు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్న జనాభాలో ప్రభావవంతమైన అక్షరాస్యత రేటు 77.85 శాతంగా ఉంది.
2. 2001 భారత జనాభా లెక్కల ప్రకారం, వింధ్యాచల్, మీర్జాపూర్‌లను కలిపి 'మీర్జాపూర్-కమ్-వింధ్యాచల్' అనే పేరుతో ఒకే జనాభా గణన సంస్థగా పరిగణించారు. దీని జనాభా 205,264, వీరిలో పురుషులు 109,872, మహిళలు 95,392. 0 నుండి 6 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల జనాభా 28,666. స్థూల అక్షరాస్యత రేటు 62.9%, ప్రభావవంతమైన అక్షరాస్యత రేటు 72.1%.
3. అవధి మాండలికమైన మీర్జాపురి, ఈ నగరంలో మాట్లాడే స్థానిక భాష.

పట్టణం

వింధ్యాచల్, ఒక శక్తి పీఠం, ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని మీర్జాపూర్ జిల్లాలో పుణ్యక్షేత్రం. ఇక్కడ ఉన్న వింధ్యవాసిని దేవి ఆలయం ఒక ప్రధాన ఆకర్షణ, చైత్ర, అశ్వినీ మాసాల నవరాత్రులలో అమ్మవారి ఆశీర్వాదం కోసం వందలాది మంది భక్తులు వస్తారు.

పట్టణంలోని ఇతర పవిత్ర స్థలాలు అష్టభుజ ఆలయం, సీతా కుండ్, కాళీ ఖో, బుదే నాథ్ ఆలయం, నారద్ ఘాట్, గెరువా తలాబ్, మోటియా తలాబ్, లాల్ భైరవ, కాల భైరవ దేవాలయాలు, ఏక్దంత్ గణేష్, సప్త సరోవరం, సాక్షి గోపాల్ ఆలయం, గోరక్ష-కుండ్, మత్స్యేంద్ర దేవి ఆలయం, తశికేశ్వర్ దేవి ఆలయం, అవధూత్ ఆశ్రమం, భైరవ కుండ్. మీర్జాపూర్ దగ్గరి రైలు మార్గం. వింధ్యాచల్ సమీపంలోని పట్టణాలకు సాధారణ బస్సు సర్వీసులున్నాయి. సమీప రైల్వే స్టేషన్ మీర్జాపూర్. కొన్ని ముఖ్యమైన రైళ్లు కూడా వింధ్యాచల్ రైల్వే స్టేషన్‌లో ఆగుతాయి (కోడ్: BDL). సాధారణ బస్సు సర్వీసులు వింధ్యాచల్‌ను సమీప పట్టణాలకు కలుపుతాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

• వింధ్య శ్రేణి
• వింధ్యాచల్ ఆలయం

బాహ్య లింకులు

• వింధ్యవాసిని దేవాలయం