వింధ్యాచల్ ఆలయం
| వింధ్యాచల్ ఆలయం | |
|---|---|
विंध्याचल धाम, माँ विंध्यवासिनी शक्तिपीठ | |
 మా వింధ్యవాసిని ఆలయం, వింధ్యాచల్ | |
| మతం | |
| అనుబంధం | హిందూదూ |
| జిల్లా | మిర్జాపూర్ జిల్లా |
| దేవుడు | వింధ్యవాసిని |
| Festivals | కజరి |
| స్థానం | |
| ప్రదేశం | వింధ్యాచల్ |
| రాష్ట్రం | ఉత్తర ప్రదేశ్ |
| దేశం | భారత్ |
| నిర్మాణ శైలి | |
| Type | Structural |
| Style | నాగరా శిల్పం |
వింధ్యాచల్ ఆలయం (దీనిని మా వింధ్యవాసిని ఆలయం, వింధ్యాచల్ ధామ్ అని కూడా అంటారు) వింధ్యవాసిని దేవతకు అంకితం చేయబడిన ఒక ప్రముఖ హిందూ దేవాలయం. దీనిని గంగా నది ఒడ్డున ఉన్న వింధ్యాచల్ లోని మిర్జాపూర్ జిల్లా, ఉత్తర ప్రదేశ్ లో కనుగొనవచ్చు. ఇది భారతదేశంలోని ప్రసిద్ధ శక్తిపీఠాలులో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది.[1][2]
ఈ దేవతను కజరి (లేదా కజాలి) దేవిగా కూడా పిలుస్తారు, ఇది ఆమె కోహ్లు-తెల్లని వర్ణం కారణంగా ఏర్పడిన పేరు. [3] వింధ్యవాసిని జయంతి సందర్భంగా ఆమె గౌరవార్థం కజరి పండుగ కూడా నిర్వహించబడుతుంది.[4]
శాస్త్రాల ప్రకారం, వింధ్యాచల్ నగరం దేవి దుర్గా దేవికి నివాసస్థానంగా కూడా భావించబడుతుంది. సమీపంలో అనేక ఇతర దేవాలయాలు ఉన్నాయి, వాటిలో అష్టభుజి దేవి ఆలయం, కాళీ ఖోహ్ ఆలయాలు ముఖ్యమైనవి. దేవి మహిషాసురుని సంహరించాక వింధ్యాచల్లో నివసించాలన్నదే ఆమె నిర్ణయం అని భావిస్తారు. నవరాత్రి పండుగ సమయంలో వేలాది భక్తులు ఈ దేవాలయాన్ని సందర్శిస్తారు, నగరం దీపాలు, పూలతో అలంకరించబడుతుంది.[5]
ప్రధాన దేవత వింధ్యవాసిని తన పేరును వింధ్య పర్వత శ్రేణి నుండి పొందింది, దీని అర్థం “వింధ్యలో నివసించేది” అని అవుతుంది.
చరిత్ర
[మార్చు]ఈ ఆలయం గురించి దుర్గా సప్తశతిలో ప్రస్తావించబడింది. కృష్ణుడు జన్మించిన అదే రాత్రి యశోద గర్భం నుండి దుర్గాదేవి జన్మించిందని అందులో వ్రాయబడింది. మధుర రాజు అయిన కంసుడు ఆ శిశువును ఒక రాయికి కొట్టి చంపడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ఆమె అద్భుతంగా అతని పట్టు నుండి తప్పించుకుని, దేవతా స్వరూపంగా మారిపోయింది.
ప్రాప్యత
[మార్చు]వారణాసిలోని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి విమానాశ్రయం వింధ్యాచల్ ఆలయానికి అత్యంత సమీపంలో ఉన్న విమానాశ్రయం, ఇది సుమారు 72 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. ఢిల్లీ-హౌరా, ముంబై-హౌరా మార్గాలలో వింధ్యాచల్ రైల్వే స్టేషన్ (BDL) సమీప రైల్వే స్టేషన్. ఇది ఆలయం నుండి సుమారు 1 కిలోమీటరు దూరంలో ఉంది. ఆలయం నుండి సుమారు 9 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మీర్జాపూర్ రైల్వే స్టేషన్ (MZP) నుండి కూడా ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు. ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ బస్సులు, టాక్సీలు, స్థానిక కార్ల ద్వారా వింధ్యాచల్కు చేరుకోవచ్చు. ఇది జాతీయ రహదారి 2 (NH 2) ద్వారా అనుసంధానించబడి ఉంది..[6]
వింధ్య కారిడార్
[మార్చు]ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం, కాశీ విశ్వనాథ్ కారిడార్ నమూనాలో వింధ్య కారిడార్ను నిర్మిస్తోంది. తీర్థయాత్రను సులభతరం చేయడానికి, వింధ్యాచల్ ఆలయం చుట్టూ సుమారు ₹224 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో ఈ కారిడార్ను నిర్మిస్తున్నారు. ఈ కారిడార్ను అహ్రౌరా నుండి తెచ్చిన గులాబీ రంగు రాళ్లతో, జైపూర్ కళాకారులచే నైపుణ్యంగా చెక్కించి నిర్మిస్తున్నారు. మా వింధ్యవాసిని కారిడార్ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం, మా వింధ్యవాసిని ఆలయాన్ని సుందరంగా తీర్చిదిద్దడం, 'ప్రదక్షిణ' మార్గం కోసం 50 అడుగుల వెడల్పు గల స్థలాన్ని సృష్టించడం, యాత్రికుల కోసం ప్రపంచ స్థాయి సౌకర్యాలను కల్పించడం. కారిడార్ నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత, మా వింధ్యవాసిని ఆలయం గంగా నది ఒడ్డు నుండి కనిపిస్తుంది. [7][8]
వింధ్యాచల్లోని త్రికోణ ప్రదక్షిణలో వింధ్యాచల్ ఆలయం, సమీపంలోని ఇతర దేవతల అనేక ఆలయాలు ఉన్నాయి, వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనవి అష్టభుజ దేవి ఆలయం, కాళీఖోహ్ ఆలయం. ఈ ప్రదక్షిణ మార్గంలో, యోగమాయా దేవికి (దుర్గాదేవి) అంకితం చేయబడిన వింధ్యాచల్ ఆలయం, వింధ్యవాసిని ఆలయం నుండి 6 కి.మీ దూరంలో ఉన్న ప్రాచీన గుహ రూపంలో ఉన్న కాళీ ఖోహ్ ఆలయం (రక్తబీజ అనే రాక్షసుడిని సంహరించిన దుర్గాదేవి రూపమైన మహాకాళికి అంకితం చేయబడింది),, వింధ్యవాసిని ఆలయం నుండి 8 కి.మీ దూరంలో ఒక చిన్న కొండపై ఉన్న మహా సరస్వతి దేవికి అంకితం చేయబడిన అష్టభుజ ఆలయం ఉన్నాయి.[9]
భక్తుల రికార్డు సంఖ్యలు
[మార్చు]2025 ప్రయాగ్ మహా కుంభమేళా హిందూ తీర్థయాత్ర సమయంలో, కోటి మందికి పైగా యాత్రికులు వింధ్యాచల్ ఆలయాన్ని కూడా సందర్శించారు. అంతకు ముందు 2024లో నవరాత్రుల సమయంలో, 15 లక్షల మంది యాత్రికులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించారు. తద్వారా, ఈ ఆలయ యాత్ర ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద శాంతియుత సమావేశాలలో ఒకటిగా స్థానం సంపాదించుకుంది.
సంబంధిత అంశాలు
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Sengar, Resham (7 June 2019). "Vindhyachal–a unique hill station blessed with the presence of Durga and Ganga". The Times of India.
- ↑ Singh, Vinay (22 April 2022). "Uttar Pradesh: Mauritian PM's mother offers birthday prayers at Vindhyavasini Temple in Mirzapur". The Times of India.
- ↑ Singh, Sanjay (2009). Yatra 2 Yatra.
- ↑ "विंध्याचल धाम में कजली उत्सव का शुभारंभ". Dainik Bhaskar. 23 August 2024.
- ↑ Singh, Sapna (7 April 2022). "उत्तर प्रदेश के इस शहर को माना जाता है देवी दुर्गा का निवास स्थान". Navbharat Times.
- ↑ "Vindhyachal Dham". Mirzapur.nic.in. District Administration of Mirzapur.
- ↑ "Complete Vindhya Corridor in six months: Yogi". Hindustan Times. 25 September 2022.
- ↑ "Vindhyachal Corridor, worth ₹300 crore, aims to give 'grand view' to UP temple". Hindustan Times. 1 August 2021.
- ↑ "VINDHYACHAL MANDIR". Vindhyachal Mandir.