వికీపీడియా(యాంత్రిక అనువాద కూర్పు)

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Merge-arrow.svg
ఈ వ్యాసాన్ని లేదా వ్యాస విభాగాన్ని వికీపీడియా వ్యాసంలో విలీనం చెయ్యాలని ప్రతిపాదించడమైనది. (చర్చించండి)

Script error: No such module "Pp-move-indef".

Wikipedia
Wikipedia-logo-en-big.png
Wikipedia's multilingual portal shows the project's different language editions.
Screenshot of Wikipedia's multilingual portal.
చిరునామా www.wikipedia.org
నినాదం The free encyclopedia that anyone can edit.
వ్యాపారాత్మకమా? No
సైటు రకం Online encyclopedia
సభ్యత్వం Optional
లభ్యమయ్యే భాషలు 236 active editions (267 in total)[1]
కంటెంట్ లైసెన్స్ Creative Commons Attribution/Share-Alike 3.0
and GFDL dual-license
యజమాని Wikimedia Foundation (non-profit)
సృష్టికర్త Jimmy Wales, Larry Sanger[2]
విడుదల తేదీ జనవరి 15, 2001 (2001-01-15) (17 years ago)
అలెక్సా ర్యాంక్
  1. 7[3]
ప్రస్తుత పరిస్థితి Perpetual work-in-progress[4]
  • వికీపీడియా అనేది ఒక ఉచితమైన, వెబ్-ఆధారమైన మరియు బహుభాషలలో తోడ్పడుతున్న విశ్వకోశం. ఇది లాభాపేక్షలేని వికీమీడియా సంస్థ మద్దతుయిచ్చిన ప్రణాళికలో పుట్టింది.దీని పేరు వికీ సంయుక్తముగా వెబ్ సైట్లు రూపకల్పన చేసే సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, హవాయియాన్ పదం వికీ నుంచీ దీనర్ధం "చురుకు". ఇంకా విశ్వకోశం చేరికతో ఏర్పడింది. వికీపీడియా యొక్క 13 మిలియన్ల కథనాలను (దానిలో 2.9 మిల్లియన్లు ఇంగ్లీష్ వికీ పీడియాలో ఉన్నాయి) ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న స్వయంసేవకుల సహాయంతో రాశారు, మరియు దీనిలో ఉన్న కథనాలు వికీపీడియా వెబ్ సైట్ లో ప్రవేశించినవారు ఎవరైనా సవరణ చేయవచ్చు. జనవరి 2001 లో జిమ్మి వేల్స్ మరియు లారీ సన్గేర్చే ఆరభించబడిన, దీనికి ఇంటర్నెట్లో సాధారణ గ్రంథ పరిశీలన చేయడానికి ప్రస్తుతం అత్యంత ప్రజాదరణ ఉంది.[3][5][6][7]
  • వికీపీడియా విమర్శకులు విధాన పక్షపాతం మరియు వైరుధ్యం లేకపోవడంపై నిందించారు, మరియు దీని సంపాదకీయ విధానంలో దాఖలా పత్రముల కన్నా సమ్మతిని అనుకూలంగా తీసుకుంటున్నారని ఆరోపించారు. వికీపీడియా యొక్క విశ్వసనీయత మరియు కచ్చితత్వం కూడా ఒక సమస్యే. నిపుణుల పని సూచించిన ప్రకారం విద్యావైముఖ్యం స్వల్పకాలికమైనదే అయినప్పటికీ, ఇతర విమర్శలు ఈ విద్యవైముఖ్య అనుకూలత పైన, అవాస్తవము లేక సరిచూడబడని సమాచారాన్ని జోడించడంపైన కేంద్రీకృతమయ్యాయి.[8][9]
  • వికీపీడియా ప్రాముఖ్యం విశ్వకోశ సూచకమే కాకుండా తరచుగా వార్తలను నవీకరిస్తుంది. ఎందుకంటే ఎంతో వేగంగా ఇటీవలి సంఘటనలను కథనాలద్వారా ప్రత్యక్షం చేయగలుగుతుంది అని ది న్యూ యార్క్ టైమ్స్ నుంచీ జోనాథన్ డీ [10] మరియు 5వ ఇంటర్నేషనల్ సింపోసియం ఆన్ లైన్ జర్నలిజం[11] లోని ఆండ్రూ లీ ఉదహరించారు.
  • ఆన్ లైన్ తోడ్పాటు విజయాన్ని వేగవంతం చేసినందుకు మరియు ప్రపంచంలోని మిలియన్ల వాడుకదారులు ఉపయోగించటాన్ని సమ్మతిస్తూ టైం మాగజైన్ 2006లో యుని ఈ సంవత్సర వ్యక్తిగా గుర్తించినప్పుడు, అది వెబ్ 2.0సేవలు అందించటంలో మూడు ఉదాహరణలు ఉదహరిస్తూ వికీపీడియాను YouTube మరియు MySpaceతో కలిపి చెప్పారు.[12]

చరిత్ర[మార్చు]

వికీపీడియా ఒరిజినల్లీ డేవలప్డ్ ఫ్రొం అనదర్ ఎన్సైక్లోపీడియా ప్రాజెక్ట్, నుపెడియా.
  • లారీ సంగేర్ మరియు జిమ్మి వాల్స్ వికీపీడియా సంస్థాపకులు.[14][15] విశ్వకోశమును ప్రజలే సంపాదకీయం చేయగల గమ్యాన్ని నిర్వచించినందుకు వాల్స్ ఘనతపొందగా [16][17] వికీ ఈ గమ్యస్థానం చేరడానికి కావలసిన వ్యూహనిర్మాణం చేసినందుకుగాను సన్గేర్ ఘనతపొందాడు.[18] 2001 జనవరి 10 నుపెడియా ప్రణాళికకోసం వికీ నుంచి సరఫరా అయ్యేటట్టుగా నుపెడియా మెయిలింగు జాబితాలో కల్పన చేయాలని లరీ సన్గేర్ ప్రతిపాదించారు.[19]

వికీపీడియాను 2001 జనవరి 15లో ఆంగ్ల-భాషలో ఒకేఒక ముద్రణను www.wikipedia.com ప్రవేశపెట్టారు[20]. తొలి నెలలలోనే [16] "వికీపీడియా తటస్తమైన ఆలోచనా" విధానము [21] ఏర్పాటుచేశారు, ఇది పక్షపాతములేని నుపెడియా పూర్వవిధానము వంటిదే.ఆరంభములో కొన్నే నియమాలు ఉండటంవల్ల నుపెడియా ప్రభావము లేకుండా వికీపీడియా స్వతంత్రముగా పనిచేసింది.[16]

గ్రాఫ్ అఫ్ ది ఆర్టికల్ కౌంట్ ఫర్ ది ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా, ఫ్రొం 2001 జనవరి 10, టు 2007 సెప్టెంబర్ 9 (ది డేట్ అఫ్ ది టు-మిలియన్త్ ఆర్టికల్ )
  • ఆరంభములో వికీపీడియా సహాయాన్ని నుపెడియా, స్లాష్ డాట్ పోస్టింగ్స్ ఇంకా సెర్చ్ ఇంజన్ ఇండెక్సింగ్ నుండి పొందింది. 2001 చివరికి ఇంచుమించుగా 18 భాషలలో మరియు 20,000 కథనాలతో ఎదిగింది. 2002 చివరికి 26 భాషలలో ముద్రణలు, 2003 చివరికి 46, ఇంకా 2004 చివరి రోజులలో 161కి చేరింది.[22] 2003 నుపెడియా సర్వర్లు శాశ్వతముగా పడిపోయేదాకా, ఇది ఇంకా వికీపీడియా కలిసేఉన్నాయి, తర్వాత దీని మూలగ్రంథాన్ని వికీపీడియాలో చేర్చారు. 600 ఏళ్ళ నాటినుంచీ రికార్డును నిలుపుకున్న యోన్గల్ విశ్వకోశాన్ని(1407) మించి 2009 సెప్టెంబర్ 9 నాటికి ఆంగ్ల వికీపీడియా 2 మిలియన్ల-కథనాలను దాటింది, ఇది అత్యంత పెద్ద విశ్వకోశముగా నమోదుకాబడింది.[23]
  • ఆంగ్ల భాష కేంద్రముగా ఉన్న వికీపీడియాలో వ్యాపార ప్రకటనల నుంచీ భయం మరియు అదుపు చేయలేకపోవటాన్ని గమనించి విశ్వకోశ పుస్తకసముదాయము ఏర్పరచటానికి స్పానిష్ వికీపీడియా వాడుకదారులు ఫిబ్రవరి 2002 లో విభజించారు.[24] తర్వాత ఆ సంవత్సరంలో వాల్స్ వికీపీడియా ప్రకటనలను ప్రదర్శించదని ప్రకటించాడు, మరియు దీని వెబ్ సైట్ ను wikipedia.org కు మార్చాడు.[25] సంపాదకీయ కారణాలతో వేర్వేరు ప్రణాలికలు వికీపీడియా నుంచి విభజించబడ్డాయి. విక్ఇన్ఫోకు తటస్తమైన దృష్టి అవసరములేదు ఇంకా ఇది మూలమైన పరిశోధనకు అనుమతినిస్తుంది.నవీన వికీపీడియా-స్ఫూర్తినిచ్చే ప్రణాలికలు— ఏవనగా Citizendium, Scholarpedia, Conservapedia,మరియు Google's Knol[ఆధారం కోరబడింది]ఉన్నాయి— వికీపీడియాలో గమనించి, ముఖ్యముగా దాని విధానాలలో ఉన్న పరిమితులు, తోటివాళ్ళ సమీక్ష, మూల పరిశోధన, మరియు వ్యాపార ప్రకటనలుచేయటం లాంటివి సంబోధించారు.
  • వికీమీడియా సంస్థనువికీపీడియా ఇంకా నుపెడియా నుంచి 2003 జూన్ 20లో కల్పన చేశారు.[26] 2004 సెప్టెంబర్ 17లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ పేటెంట్ అండ్ ట్రేడ్ మార్క్ ఆఫీసులో వికీపీడియా వర్తకముద్ర కోసము దరఖాస్తు చేసుకుంది. 2006 జనవరి 10లో ఈ ముద్ర రిజిస్ట్రేషన్ స్థితిని మంజూరు చేసింది. వర్తక ముద్రకు రక్షణను 2004 డిసెంబరు 16 లో జపాన్ మరియు 2005 జనవరి 20 లో యురోపియన్ యూనియన్ సమ్మతమును తెలిపాయి. సాంకేతికంగా ఒక విధి గుర్తు, ఈ గుర్తు ఉద్దేశము ఏమంటే: " సాధారణ విశ్వకోశ జ్ఞాన సమాచారాన్ని ఏర్పరిచి దానిని ఇంటర్నెట్ ద్వారా అందించటము."[ఆధారం కోరబడింది] వికీపీడియా వర్తకముద్రను ఉపయోగించి ఇతర ఉత్పత్తులు, పుస్తకాలు ఇంకా డివిడి లకు అనుమతి పొందటానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.[27]

వికీపీడియా స్వభావం[మార్చు]

సంపాదకీయం ప్రతిరూపం[మార్చు]

దస్త్రం:Wiki feel stupid v2.ogvIMAGE OPTIONS In April 2009, the conducted a Wikipedia usability study, questioning users about the editing mechanism.REF START

  • సాంప్రదాయ విశ్వకోశముల లోని ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా లాగ కాకుండా, వికీపీడియా కథనాలు తోటివాళ్ళ సమీక్షణకు వెళ్ళవు మరియు ఈ కథనాలలో మార్పులు చేసుకునే అవకాశము వెంటనే ఉంటుంది.ఏ కథయినా కూడా దాన్ని కల్పించిన లేదా సంపాదకుని సొంతం కాదు, లేక ఏ గుర్తింపు పొందిన అధికారి సొత్తు కాదు . ప్రతి కథనం సంపాదకము అజ్ఞాతంగా లేక వాడుకదారుని ఖాతా ద్వారా చేయబడుతుంది, విధ్వంసానికి అవకాశం ఉన్న కొన్ని పేజీలు మాత్రం నిర్ధారించిన వాడుకదారులు కానీ లేక విపరీత సందర్భాలలో అధికారులచే కానీ సంపాదకము చేయబడుతుంది. రిజిస్టర్ చేయబడిన వాడుకదారులు మాత్రమే కొత్త కథనం (ఆంగ్ల ముద్రణ మాత్రం) కల్పన చేయగలుగుతారు. ఫలితముగా, వికీపీడియా దాని పనితనానికి "ఏ విధమైన న్యాయబద్ద వాగ్ధానము చేయట్లేదు".[28] సాధారణ గ్రంథపరిశీలన పనిలో, వికీపీడియాలోని కొంత వస్తుసముదాయమును వికీపీడియాలోని సంపాదకులతో [29] సహా కొంతమంది ఆక్షేపనగా ఇంకా అవమానకరముగా ఉందని కనుగొన్నారు.[30] నిదర్శనముగా 2008లో వికీపీడియా ఆంగ్ల ముద్రణలో ముహమ్మద్ వర్ణనలుచేర్చుకొనే అర్జీను తోసిపుచ్చింది.రాజకీయముగా నాజూకుగా ఉండే విషయాలు ఉండటం వల్ల పీపుల్'స్ రిపబ్లిక్ అఫ్ చైనా కొన్ని ప్రదేశాలలో వికీపీడియా సైట్ ప్రవేశమునకు ప్రతిబంధకము చేసింది.[31] (ఇది కూడా చూడండి: IWF block of Wikipedia)
  • వికీపీడియా లోని సమాచారము చట్టబద్దమైనవి, (ప్రత్యేకముగా ఫ్లోరిడా లోని కాపీ రైట్ చట్టం), ఇక్కడ నుండే వికీపీడియా సర్వర్లు నడుపబడుతున్నాయి, ఇంకా వివిధ సవరించే విధానాలు మరియు ఉపదేశాలు వికీపీడియా ఒక విశ్వకోశము అనే అభిప్రాయమును పటిష్ఠము చేయటానికి ఉన్నాయి. వికీపీడియా లోని ప్రతిదీ ఒక కచ్చితమైన సర్వజ్ఞానసంపన్నమైన విషయము మరియు ఇది పొందుపరుచుటకు యోగ్యమైనది. వికీపీడియా పద ప్రయోగములో "ప్రసిద్దమైనది"అయితే [32] దానిని సర్వతోముఖ విషయముగా భావిస్తారు; అనగా, నమ్మదగిన మాధ్యమిక ఆధారాల ద్వారా ప్రయోజనకరమైన గుర్తింపు వచ్చిన(ప్రచార సాధనాలు లేదా పెద్ద విద్యా పత్రికలు)వాటిని స్వతంత్ర చర్చనీయాంశ విషయముగా ఎంచుకుంటారు. రెండవది, వికీపీడియా ఇంతకుముందే నిరూపించబడిన మరియు గుర్తించబడిన జ్ఞానాన్ని వెల్లడించాలి.[33] వేరొక విధముగా, ఇది కొత్త సమాచారములో లేదా మూల గ్రంథములో ఉండకూడదు. సవాలు చేసే అధికారము విశ్వసనీయ ఆధారాలను కోరుతుంది. వికీపీడియా వర్గములోనే తరచుగా ఈ సమాసమును వాడతారు" సరిచూచుట, నిజముకాదు", చదివేవారు వారే నిజానిజాలు కనిపించే కథనాలలో అన్వయించుకునే విధముగా ఉండాలనే ఆలోచనే వ్యక్తపరుస్తుంది.[34] చివరగా, వికీపీడియా ఏ పక్షము తీసుకోదు.[35] అన్ని అభిప్రాయాలు మరియు దృష్టికోణాలు బయట ఆధారాలపై ఆరోపిస్తే, తగినంత కథనం కవరేజి భాగాన్ని ఆనందించవచ్చు. [82] వికీపీడియా సంపాదకులు ఒక సంస్థగా విధానాలను మరియు సలహాలను రాస్తూ ఇంకా సరిచూచుచూ ఉంటారు, [84] మరియు తొలగించటంద్వారా, వివరణ జతచేయటము ద్వారా లేక సరియైన స్థాయిని చేరలేని కథనంలో విషయాలను మారుస్తూ నిర్భంధము చేస్తారు.(ఇది కూడా చూడండి డిలీషనిజం మరియు ఇన్క్లుజనిజం) [36][37]
ఎడిటర్స్ కీప్ ట్రాక్ అఫ్ చేంజెస్ టు ఆర్టికల్స్ బై చెకింగ్ ది డిఫ్ఫేరెన్స్ బిట్వీన్ టు రివిజన్స్ అఫ్ అ పేజ్, డిస ప్లేయ్డ్ హియర్ ఇన్ రెడ్.
  • వికీపీడియా అధికారములోని కథనాల సాఫ్టువేర్ ను చందాదారులు రిజిస్టర్ చేసినా చెయ్యకపోయినా లాభాన్ని పొందవచ్చు.ప్రతి కథనానికి జతచేసిన చరిత్ర పేపరులో గతములో ఆ కథనంమీద చేసిన పునర్విమర్శలు నమోదు కాబడతాయి, అయినప్పటికీ అపకీర్తికరమైన విషయాల పునర్విమర్శ , నేర బెదిరింపులు లేదా కాపీ రైట్ ఉల్లంఘనాలు తర్వాత తీసివేయబడతాయి.[38][39] ఈ లక్షణము పాతవి ఇంకా కొత్తవి పోల్చటానికి సులభమవుతుంది, సంపాదకునికి అక్కర్లేదు అనుకున్నవి కావలసిన మార్పులు చేయడానికి లేక పోయిన విషయాన్ని పూర్వస్థితి తేవటానికి అవకాశము ఉంటుంది."చర్చ" పేజీలు ప్రతికథనానికి సంభందించిన పనిని ఎక్కువ సంపాదకుల మధ్య సమతుల్యాన్ని ఉంచుతుంది. [92]క్రమముగా ఇచ్చే వారు తరచుగా వారికి నచ్చే కథనాల "watchlist" ఉంచుకుంటారు,తద్వారా వారు సులభముగా తాజాగా వచ్చిన మార్పులను ఆ కథనాలలో తెలుసుకోగలుగుతారు. బోట్స్ అనే కంప్యూటర్ ప్రోగ్రాంలు తప్పులను చేసినవెంటనే, తొలగించటానికి ఉపయోగిస్తారు,[93] అక్షరక్రమములో తప్పులు ఇంకా శైలిలో తప్పులను సరిదిద్దడానికీ, లేక కథనాలను ఆరంభించటానికి సంఖ్యాసంబంధమైన విషయాలనుంచి భూగోళశాస్త్రము విషయాలు నియమానుసారముగా వ్రాయబడతాయి.

సంపాదకము చేసే విధానము[మార్చు]

  • వికీపీడియా బాహాటముగా సంపాదకము చేసే విధానము విమర్శలకు కేంద్రమైనది. ఉదాహరణకి కథనాన్ని చదివేవారు ఆ కథనంలో తప్పు జరిగిందా లేదా అనేది కచ్చితముగా ఏ దశలోనూ చెప్పలేరు.నైపుణ్యము లేనివారు సంపాదకము చేయటంవల్ల విలువ తగ్గిపోతుందని విమర్శకులు వాదిస్తారు. ఎందుకంటే వ్రాసేవారు పూర్తిగా తిరిగి రాయకుండా కొంచం భాగాలనే తిరిగిరాస్తారు, దీనితో అధిక ఇంకా అల్ప విలువలు కల విషయాలు తిరిగివ్రాయటముతో కలసి పోతాయి. చరిత్రకారుడు రాయ్ రోసేంజ్వీగ్గుర్తించారు: "మొత్తంమీద వికీపీడియాలో వ్రాయటము ఆచిల్లెస్ హీల్. కమిటీలు చాలా తక్కువసార్లు బాగా రాస్తాయి, ఇంకా వికీపీడియాలో ప్రవేశించినవి వేర్వేరు ప్రజలు రాసిన వాక్యాలు లేదా పేరాలు కలగొలుపుగా ఉండటంవల్ల దీని నాణ్యము కోతకోసినట్లు ఉంటుంది." [40] ఇవన్నీ వికీపీడియా సరియైన సమాచారము ఇచ్చే నమ్మకమైనదేనా అనే ప్రశ్న ఉత్పన్నమవుతుంది.

వికీపీడియా వృద్ది[మార్చు]

  • 2008లో ఇద్దరు పరిశోధకులు వికీపీడియా వృద్ది నిలకడగా ఉందని వాదించారు.[41]

విశ్వసనీయత మరియు పక్షపాతము[మార్చు]

  • పక్షపాత విధానము మరియు పొందికలేకపోవటము పై వికీపీడియా నిందించబడింది;[42] వికీపీడియా బహిరంగ విధానము మరియు సరియైన సమాచార మూలములు లేకపోవటంవల్ల ఇవి నమ్మదగినవిగాలేవు అని విమర్శకులు వాదించారు.[43] కొందరి వ్యాఖ్యాతలు సూచించిన ప్రకారం వికీపీడియా సాధారణముగా నమ్మదగినదే, కానీ ఇచ్చిన ఏదైనా కథనం విశ్వసనీయత స్పష్టముగా ఉండదు.[44]గ్రంథపరిశీలన పనిచేసే సంప్రదాయ సంపాదకులు అటువంటివాటిలో ఎన్సైక్లోపిడియా బ్రిటానికా Encyclopaedia Britannica /2}వంటివారు ఈ ప్రణాళిక యొక్క ఉపయోగాన్ని ఇంకా విశ్వకోశమనే పదవిని ప్రశ్నించాయి. [103]చాలా విశ్వవిద్యాలయ లెక్చరర్లు వారి విద్యార్థులను విద్యకు సంభందించిన పని కోసం ఏ ఎన్సైక్లోపీడియాను చూడటాన్ని నిరుత్సాహపరిచేవారు, ప్రాథమిక మూలాలను ఎన్నుకునేవారు, [105]కొంతమంది ముఖ్యముగా వికీపీడియా ఉదహరింపులను బహిష్కరించారు.[45] స్థాపకుల్లో ఒకరు జిమ్మి వాల్స్ ఏవిధమైన ఎన్సైక్లోపీడియాలైనా సాధారణంగా ప్రాథమిక ఆధారాలంత కచ్చితముకాదు, మరియు అధికారికముగా దానిమీద ఆధారపడకూడదు.[46]
జాన్ సీగెన్లేర్ హేజ్ డిస్క్రిబెడ్ వికీపీడియా యాస్ "అ ఫ్లాడ్ అండ్ ఇర్రెస్పాన్సిబుల్ రీసెర్చ్ టూల్." [110]
  • 2009 లోని పుస్తకము ది వికీపీడియా రెవోల్యుషన్ రచయితా ఆండ్రూ లీ ప్రకారము: " వికిలో జరిగే అన్ని సంగతులు తనిఖీ చేయటానికి బహిరంగంగా ఉంటాయి....నమ్మకమనేది ఇదే వర్గములోని ఇతరుల పనిని గమనించి మరియు ప్రజల ఇష్టాలను ఇంకా పొగిడే ఇష్టాలను కనుగొనుటవల్ల నిర్మించబడుతుంది."[52] ఆర్థికవేత్త టైలెర్ కోవెన్ వ్రాస్తూ, " ఒకవేళ నన్ను ఆర్దికశాస్త్రములోని కథనం వికీపీడియా లేక ప్రసార సాధనాలు పేర్కొన్న పత్రికలో ఉన్నది ఏది నిజమో ఊహించమన్న నేను ఎక్కువ ఆలోచించకుండా వికీపీడియానే ఎంచుకుంటాను." చాలా కల్పనకాని సంప్రదాయ ఆధారాలుకూడా పక్షపాతవైఖరితో బాధపడ్డాయని అతను వ్యాఖ్యానించాడు.నవలా ఫలితాలు పత్రికా కథనాలలో ఎక్కువగా వృత్తాంతము ఇచ్చి, ఇంకా దానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని వార్తల నివేదికనుంచి తొలగించారు.అయినప్పటికీ ఇంటర్నెట్ సైట్ లో తప్పులు తరచుగా జరుగుతూనే ఉంటాయని అతను హెచ్చరించాడు, అందుకోసం విద్యావేత్తలు ఇంకా నిపుణులు వాటిని సరిదిద్దడానికి మెళుకువగా ఉండాలి.[53]
  • ఫిబ్రవరి 2007, హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయములోని ప్రొఫెసర్లు వికీపీడియాని వారి పాఠ్యసూచీలో చేర్చాలని అనుకుంటున్నారని ది హార్వర్డ్ క్రిమ్సన్ వార్తాపత్రికలో ప్రకటించారు, కానీ వికీపీడియా వాడటములో వారి ఇంద్రియ జ్ఞానము వేరుగా ఉంది.[54] జూన్ 2007,లో అమెరికన్ లైబ్రరీ అసోసియేషన్ మాజీ అధ్యక్షుడుమైఖేల్ గోర్మన్ గూగుల్ తో[55] పాటు వికీపీడియాను ఖండించారు,మరియు ఆయన చెప్తూ విద్యావేత్తలు ఎవరైతే వికీపీడియాకు సమ్మతి తెలుపుతున్నారో వారి "తెలివి పథ్యము గురించి చెప్పే వైద్యుడు ప్రతి దానికీ పథ్యముగా బిగ్ మాక్ను తినమన్నట్టుగా ఉంటుంది"."ఈ తరములో తెలివిగల హానిచేయు కీటకాలు ఇంటర్నెట్ మించి చూడలేని వారు విశ్వవిద్యాలయాలలో జన్మిస్తున్నారు" అని కూడా చెప్పారు. వెబ్ సైట్లకి చందా కట్టడంద్వారా మరియు కాగితాలమీదే మాత్రమే కనిపించే పాఠ్యాంశాలు నేర్చుకోకుండా వెబ్ ఆధారమైన మూలాలతో విద్యార్థులను నిరుత్సాహపరుస్తున్నారు అని అన్నారు. అదే కథనంలో (ఆక్స్ఫర్డ్ ఇంటర్నెట్ ఇన్స్టిట్యూట్ లోని పరిశోధనా సభ్యుడు) జెన్నీ ఫ్రై విద్యావేత్తలు ఎవరు వికీపీడియాను చూస్తారో వారిపై వ్యాఖ్యానిస్తూ: " పిల్లలను మీరు తెలివితేటలలో బద్దకస్తులు అనలేరు ఎందుకంటే వీరు వాడే ఇంటర్నెట్ విద్యావేత్తలు వారి పరిశోధనకి కూడా వాడుతున్నారు.వ్యత్యాసమేమంటే వారికున్న అనుభవమువల్ల వారు ఏది గుర్తుంచుకోవాలి ఇంకా ఏది అధికారికంగా ఉందో విమర్శాత్మకంగా చూడగలుగుతారు.పిల్లలకి ఇంటర్నెట్ ఎలా వాడాలో సరియైన పద్దతిలో ఇంకా విమర్శాత్మకముగా ఎలాఉండాలో నేర్పించాలి."[55]
  • వికీపీడియా వర్గము వికీపీడియాపై నమ్మకాన్ని పెంచటానికి ప్రయత్నించింది.ఆంగ్ల-భాష వికీపీడియాలో దాని కథనాల నైపుణ్యమును తీర్మానించటానికి ఒక కొలతబద్దను ప్రవేశపెట్టింది;[135] మిగిలిన ముద్రణలు కూడా దీనిని అమలుచేసాయి. సుమారు 2500 ఆంగ్ల కథనాలు కఠినమైన విధానమునుంచి ఉత్తీర్ణమై అత్యున్న స్థాయికి చేరి "కనిపించే కథనాలుగా" ఘనతపొందాయి ;[137] ఈ కథనాలలో సహ-ముద్రణ సంస్థల పునర్విమర్శలు, చక్కగా వ్రాసిన వారి ప్రకరణము గురించి పూర్తిగా తెలియచేయటము జరిగింది.[139]నిశ్చితమైన పునర్విమర్శలనుండి కథనాల పాఠాంతరాలు ఎలావచ్చాయో చదివేవారు చూడటానికి జర్మన్ వికీపీడియా "నిర్దిష్టమైన తర్జుమాలను"[141] సాగించటానికి కావలసిన విధానాన్ని పరీక్షిస్తోంది. ఈ "పునర్విమర్శల" ప్రతిపాదనను మిగిలిన భాషా ముద్రణలలో ప్రవేశపెట్టటానికి ఏకీభావము అవ్వలేదు.[56][57] ఇంకొక ప్రతిపాదన ఏంటంటే సాఫ్ట్ వేర్ను ఉపయోగించి వికీపీడియా చందాదారులకు ప్రత్యేకముగా "నమ్మకానికి కొలతలు "ఏర్పరచటం, ఇంకా ఈ కొలతలను ఉపయోగించటంవల్ల వెంటనే ఏ మార్పులుచేయాలనేది చూడగానే నిశ్చయిస్తుంది.[58]

వికీపీడియా వర్గము[మార్చు]

  • వికీపీడియా వర్గము "ఉద్యోగపాలనలో విధానాలు" స్థాపించినది, దీనితోపాటు ఒక నిర్దిష్టమైన అధికారపద్ధతిలో స్వయంసేవకులకు సంపాదకము చేసే అధికారమును వినియోగించే అవకాశము ఇచ్చింది.[59][60][61]
  • వికీపీడియా వర్గాన్ని వర్ణిస్తూ"సంప్రదాయం లాగా" [62] ఉన్నప్పటికీ, దీనిలో అన్నీ తప్పుడు శబ్దాలే లేకపోయినప్పటికీ,[63] ఇంకా ఇది మాత్రం అనుభవములేకుండా ఉపయోగించేవారికి సహకరించటంలో విఫలమైనది అని విమర్శించారు. [159]వర్గములో మంచిపేరున్నసంపాదకులు స్వయంసేవకుల స్థితి నుంచి ముందు స్థాయిల లోకి వెళ్ళవచ్చు; ఇది "పరిపాలకుడు"తో ఆరంభము అవుతుంది, [161] [163] ప్రత్యేకథికారము ఉన్న ఒక వర్గము వాడుకదారులు ఎవరికైతే సామర్ధ్యం ఉందో వారు పేజీలను తొలగించటము, హింసాకరమైన లేక సంపాదకీయ గొడవలప్పుడు కథనాలను మార్చకుండా భందించటము ఇంకా దీనిని ఉపయోగించేవారు సంపాదకము చేయకుండా చూడటము చేస్తారు. పేరు ఉన్నప్పటికీ, పరిపాలకులు నిర్ణయాలు-చేయటములో ఏవిధమైన హక్కును కలిగిలేరు; బదులుగా వారు ఎక్కువగా ప్రభావితమున్న ప్రణాలికలను సంపాదకము చేయటానికే పరిమితముచేసేవారు తద్వారా మామూలు సంపాదకులకు అనుమతిఉండేది కాదు, మరియు వాడుకదారులు భంగము కలిగించే సపాదకము చేయకుండా నిషేధించేవారు(హింసాచర్యలు వంటివి).[64]
వికిమనియా, యాన్ యాన్యువల్ కాన్ఫరెన్స్ ఫర్ యూజర్స్ అఫ్ వికీపీడియా అండ్ అదర్ ప్రాజెక్ట్స్ ఆపెరేటెడ్ బై ది వికీమీడియా ఫౌండేషన్.
  • ఏ ఒడంబడిక లేని ఆదర్శముగా విశ్వకోశ నిర్మాణానికి వికీపీడియా ఎదుగుతుండగా "ఎవరు వికీపీడియా రాస్తారు?" అనే ప్రశ్న, తరచుగా వెబ్ 2.0 ప్రాజెక్టులను డిగ్గ్ వంటివి సూచిస్తూ ఈ ప్రణాళికలో ఎక్కువగా అడగబడుతుంది.[65] జిమ్మి వాల్స్ ఒకసారి " ఒక వర్గము..కొన్ని వందల స్వయంసేవకుల అంకితమైన ఒక వర్గము" ఇంత పెద్ద మొత్తములో వికీపీడియాకు తమ రచనలు పంపుతూఉండగా ఇంకా అందుచే ఈ ప్రణాళిక " ఒక సంప్రదాయ సంస్థ వంటిదే " అని వాదించారు. వాల్స్ చేసిన ఒక సర్వేలో 50% పైన సంపాదకములు 7% వాడుకదారులే చేస్తారని కనుగొన్నారు.(ఆ సమయములో : 524 ప్రజలు). తర్వాత ఈ లెక్కించే పద్ధతిపై ఆరోన్ స్వర్త్జ్గొడవపడ్డాడు, అతను మచ్చుగా తీసుకున్నవాటిలో వాడుకదారులచే అతితక్కువ సంపాదకము చేసిన పెద్దమొత్తములో వీరి సారాంశమే (అక్షరముల సంఖ్య లెక్కకట్టారు)ఉందని ఆరోపించారు.[66] 2007 లో డార్ట్ మౌత్ కాలేజ్ పరిశోధకులు చేసిన సర్వేలో "అజ్ఞాతముగా మరియు ఎప్పుడో ఒకసారి రచనలు వికీపీడియా పంపటం ... దీనిని పంపించేవారి జ్ఞానం ఎంత నమ్మదగిన మూలమంటే ఈ సైట్ లో రిజిస్టర్ కాబడిన వారంత" అని కనుగొన్నారు.[67]
  • కొంతమంది రచనలు పంపేవారు వారి శాఖలో అధికారులైనప్పటికీ, వికీపీడియా వారి రచనలకు ముద్రించిన మరియు పరీక్షించిన మూలాల తోడ్పాటు ఇవ్వాలి. పరిచయపత్రాల కన్నా ఏకీభావమును అభిమానించిన ఈ పధకమునకు "శ్రేష్ఠుల వ్యతిరేకిగా" ముద్ర వేశారు.[68]
  • ఆగస్టు 2007లో విర్గిల్ గ్రిఫ్ఫిత్ అభివృద్ధి చేసిన వికీ స్కానర్ వెబ్ సైట్ వికీపీడియా ఖాతాలు లేకుండా సంపాదకులు ఏకీభావముతో వికీపీడియాలో చేసిన మార్పులకు ఆధారాలను కనిపెట్టటం ఆరంభించింది.ఈ ప్రోగ్రాం ద్వారా చాలా సంఘాలు లేక ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలు వారి సంభందించిన, వారి వ్యక్తిగత లేక వారి పనికి సంభందించిన పనిని తెలియచేసేవాటిని చాలా సంపాదకము చేయబడినట్లు తెలిసింది.[69]
  • 2003 వికీపీడియాను ఒక వర్గముగా సర్వే చేసిన ఆర్థికశాస్త్రములో Ph.D. విద్యార్థి యాన్డ్రియ సిఫ్ఫోలిలి వాదన ప్రకారము వికీసాఫ్ట్ వేర్ లో పాల్గొనటానికి లావాదేవీ ఖర్చు తక్కువగా ఉండటమనేది కలసిపనిచేసి అభివృద్ధి సాధించటానికి దోహదపడుతుంది, మరియు " సృజనాత్మక నిర్మాణ " పద్ధతిలో పాల్గొనటానికి ఉత్సాహాన్ని ఇస్తుంది.[70]ఆక్స్ఫర్డ్ ఇంటర్నెట్ ఇన్స్టిట్యూట్ మరియు హార్వర్డ్ లా పాఠశాల లోని బెర్క్మన్ సెంటర్ ఫర్ ఇంటర్నెట్ & సొసైటీకు చెందిన జోనాథన్ జిత్ట్రైన్ 2008 లోని తన పుస్తకము ది ఫ్యూచర్ అఫ్ ది ఇంటర్నెట్ అండ్ హౌ టు స్టాప్ ఇట్ అనే దానిలో వికీపీడియా విజయాన్ని ఒక సర్వే లాగా చూసి ఏ విధముగా బహిరంగ విధానముతో వెబ్ లో నూతనత్వము తీసుకొచ్చారనేది రాశారు.[71] 2008 లోని ఒక సర్వేలో వికీపీడియా వాడుకదారులులో న్యాయ ప్రవర్తన ఉన్నప్పటికీ వికీపీడియా వాడని వారితో పోలిస్తే తక్కువ ఒప్పుకోవటము ఇంకా సంకుచితముగా ఉంటారని తెలిపింది.[72][73]

పనిచేయవిధానము[మార్చు]

వికీమీడియా ఫౌండేషన్ మరియు వికీమీడియా ఉపసంస్థలు[మార్చు]

వికీమీడియా ఫౌండేషన్ లోగో
  • వికీపీడియా ఆధ్వర్యాన్ని ఇంకా మూలధనాన్ని చూసుకునేది వికీమీడియా ఫౌండేషన్, వికీపీడియా సంభందిత ప్రాజెక్ట్లు వికీ బుక్స్ లాంటివి కూడా చూసుకునే ఇది లాభాపేక్ష లేని సంస్థ.వికీమీడియా ఉపసంస్థలలో ముఖ్యమైనవి వికీమీడియా సంఘాలు (చాప్టర్లు ) . స్థానిక వికీపీడియా వాడుకదారుల సంఘాలు, కూడా ఈ పధకము ఉత్తీర్ణతకి, అభివృద్ధికి, ఇంకా మూలధన సేకరణ కార్యక్రమాలలో పాల్గొంటారు.

సాఫ్ట్ వేర్ మరియు హార్డ్ వేర్[మార్చు]

  • వికీపీడియా వారికోసంచేసిన మీడియా వికీఉచిత ఓపెన్ సోర్సుPHPలో రాసిన మరియు MySQL డేటా బేస్ లో నిర్మించిన వికీ సాఫ్ట్ వేర్ మీద ఆధారపడి పనిచేస్తుంది.[77] ఈ సాఫ్ట్ వేర్ ప్రోగ్రామింగులో మాక్రో లాంగ్వేజ్, వేరియబుల్స్ట్రాన్స్ క్లూజన్ విధానము టెమ్ప్లేట్స్కోసం, మరియు URL రిడైరెక్షన్ వాడుతుంది. మీడియా వికీకు అనుమతి GNU జనరల్ పబ్లిక్ లైసెన్సు నుండి ఉంది, ఇంకా దీనిని వికీమీడియా ప్రాజెక్ట్లకు మరియు అలానే వికీ ప్రాజెక్ట్లకు ఉపయోగిస్తారు. అసలు వికీపీడియా క్లిఫ్ఫోర్డ్ ఆడమ్స్(ఫేజ్ I) పెర్ల్ లో రాసిన యూజ్మోడ్వికీ మీద నడిచింది, దీనికి ఆరంభములో కథనంలో హైపర్ లింక్స్ కోసం కేమెల్ కేస్ అవసరమైనది; ప్రస్తుత డబల్ బ్రాకెట్ విధానము తర్వాత చేర్చారు.జనవరి 2002 (ఫేజ్ II) ఆరంభములో, వికీపీడియా PHP వికీ ఇంజన్ MySQL డేటాబేస్ తో పనిచేయటం ఆరంభించినది, ఈ సాఫ్ట్ వేర్ వికీపీడియా కోసం మాగ్నస్ మన్స్క్వారు చేశారు. ఫేజ్ II సాఫ్ట్ వేర్ లో విపరీతముగా పెరుగుతున్న డిమాండును కోసము అనేక పర్యాయాలు మార్పులు చేశారు. జూలై 2002 (Phase III)లో, వికీపీడియా మూడవ తరం సాఫ్ట్ వేర్ కు మారింది, అది మీడియా వికీ, దీనిని రాసింది లీ డానిఎల్ క్రోకెర్.
  • చాలా మీడియా వికీ విస్తరణలు [78] మీడియా వికీ సాఫ్ట్ వేర్ పనిచేసే విధానాన్ని పెంచటానికి చేశారు.
  • ఏప్రిల్ 2005 లో Lucene ఎక్స్టెన్షన్[79]ను [80] మీడియా వికీ బిల్ట్ -ఇన్ సెర్చ్ కు జతచేశారు మరియు వికీపీడియా MySQLనుంచి సెర్చింగ్ కోసం Lucene కు మారింది. ప్రస్తుతము జావాలో వ్రాసిన మరియు లుసెనే లైబ్రరీ 2.0[81] మీద ఆధారపడిన లుసెనే సెర్చ్ 2 ఉపయోగిస్తుంది.
ఓవర్వ్యూ అఫ్ సిస్టం ఆర్కిటెక్చర్, ఏప్రిల్ 2009. సి సర్వర్ లేఅవుట్ డయాగ్రమ్స్ ఆన్ మెటా-వికీ.
  • వికీపీడియా ప్రస్తుతము Linux సర్వర్ల (ముఖ్యముగా Ubuntu) సమూహాన్ని [82][83] ZFSకోసం అతికొద్ది ఓపెన్ సోలారిస్ మెషీన్లతో వాడుతోంది. ఫిబ్రవరి 2008,నాటికి ఫ్లోరిడాలో 300, 26 ఆంస్టర్డామ్లో, ఇంకా 23 Yahoo!యొక్క కొరియన్ హోస్టింగ్ అవకాశం ఉన్న సియోల్లో ఇవి ఉన్నాయి.[84] వికీపీడియా ఒకే సర్వర్ ను 2004 దాకా వాడేది, సర్వర్ పెట్టటం విభజించిన మల్టీ టైర్ ఆర్కిటెక్చర్లో విస్తరించింది.జనవరి 2005, ఈ ప్రణాళిక ఫ్లోరిడాలో 39అంకితమైన సర్వర్లతో పనిచేసింది. దీని అమరికలో MySQLలో పనిచేసే ఒక డేటాబేసు సర్వర్, చాలా స్లేవ్ డేటాబేసు సెర్వెర్స్, 21 వెబ్ సర్వర్లుఅపచే HTTP సర్వర్ను నడిపాయి, మరియు ఏడు స్క్విడ్ కాచే సర్వర్లు ఉన్నాయి.
  • ఒక రోజు సమయములో వికీపీడియా సెకండుకి 25,000 నుంచీ 60,000 పేజీల మధ్య అభ్యర్ధనలను పొందుతుంది.[85] పేజీ అభ్యర్ధనను ముందుగా స్క్విడ్ క్యాచింగ్ సర్వర్ ఫ్రంట్ -ఎండ్ లేయర్ కు పంపుతుంది.[86] స్క్విడ్ కాచేలో సర్వ చేయని అభ్యర్ధనలను లినక్సు వర్చుఅల్ సర్వర్సాఫ్ట్ వేర్ ద్వారా లోడ్ బాలన్సింగ్ సర్వర్ కు వెళ్ళబడుతుంది, ఇది అభ్యర్ధనను ఒక అపచే వెబ్ సర్వర్ ద్వారా డేటానుంచి పేజీ భాషాంతరీకరణకు వెళుతుంది.అభ్యర్ధన ప్రకారము వెబ్ పేజీలను విడుదల చేస్తుంది, వికీపీడియాలోని అన్ని భాషా ముద్రణలలో పేజీ భాషాంతరీకరణ జరుగుతుంది. వేగమును ఇంకా పెంచటానికి, పంపిణీ చేసిన కాచే మెమొరీలో భాషాంతరీకరణ చేసిన పేజీలను చెల్లెంతవరకూ ఉంచుతారు, సాధారణ పేజీల ప్రవేశం ద్వారా పేజీల భాషాంతరీకరణను పూర్తిగా వదిలివేస్తారు. నెదర్లాండ్స్ ఇంకా కొరియాలో ఉన్న రెండు పెద్ద సమూహాలు వికీపీడియా ట్రాఫిక్ లోడ్ ను క్రమము చేస్తాయి.

అనుమతి మరియు భాషా ప్రచురణలు[మార్చు]

  • వికీపీడియా లోని అన్ని అంశాలు GNU ఫ్రీ డాక్యుమెన్టేషన్ లైసెన్సు (GFDL)క్రింద ఉన్నాయి,కాపీ లెఫ్ట్ అనుమతి కింద తిరిగి పంపిణీచేయటం, మూలములనుండి గ్రహింపబడినది కల్పనా చేయటం, ఇంకా రచయితలు కాపీ రైట్ ను వారి వద్దే ఉంచుకుంటే వ్యాపార లాభం చూడటం ఉండేవి, జూన్ 2009 లో ఈ సైట్ క్రియేటివ్ కామన్స్ అట్త్రిబ్యుషన్ -షేర్అలైక్ (CC-by-SA) 3.0 కు మారింది.[87] వికీపీడియా క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్సెస్కు మారాలని ప్రయత్నించింది ఎందుకంటే GFDL,ముందుగా సాఫ్ట్ వేర్ వివరాల పుస్తకాలకోసం రూపొందించింది, ఇది ఆన్ లైన్ సూచనలిచ్చే పనికి సరిపోదు ఎందుకంటే రెండు అనుమతులకు పోటీ సాధ్యపడదు.[88] వికీమీడియా ఫౌండేషన్ అభ్యర్ధనకు బదులు యిస్తూ నవంబరు 2008 లో ఫ్రీ సాఫ్ట్ వేర్ ఫౌండేషన్(FSF) GFDL కొత్త తర్జుమాను వికీపీడియా కోసం ప్రత్యేకముగా చేసింది,relicense its content to CC-BY-SA దీనిని 2009 ఆగస్టు 1 నాటికి మొదలైనది.వికీపీడియా మరియు సంభందిత ప్రాజెక్ట్లు సంఘములో లైసెన్స్ మార్చాలా వద్దా అనే దాని మీద అభిప్రాయసేకరణ చేశారు.[89] ఈ సేకరణ ఏప్రిల్ 9 నుండి 30 వరకూ జరిగింది.[90] ఈ ఫలితాలలో 75.8% "కావాలి", 10.5% "వద్దు", ఇంకా 13.7% "తటస్తము"గా ఉన్నారు.[91] సేకరణ ఫలితాల ఆధారముగా, వికీమీడియా ట్రస్టీల బోర్డు క్రియేటివ్ కామన్స్ లైసెన్సుకు మారటానికే ఎంచుకున్నారు, ఇది 2009 జూన్ 15 నుండి అమలులోకి వచ్చింది.[91] వికీపీడియా కేవలము సర్వీసు ఇచ్చేదిగా ఉండటమువల్ల అది కోర్టులో విజయవంతముగా ఉపయోగపడింది.[92][93]
పర్సెంటేజ్ అఫ్ అల్ వికీపీడియా ఆర్టికల్స్ ఇన్ ఇంగ్లీష్ (రెడ్) అండ్ టాప్ టెన్ లార్జెస్ట్ లాంగ్వేజ్ ఎడిషన్స్ (బ్లూ). యాజ్ అఫ్ జూలై 2007, లెస్ దాన్ 23% అఫ్ వికీపీడియా ఆర్టికల్స్ ఆర్ ఇన్ ఇంగ్లీష్.
  • మీడియా ఫైల్స్(ఉదా,బొమ్మల ఫైల్స్) ఉపయోగించటం భాషల సంపాదకములో మారుతుంది.కొన్ని భాషల సంపాదకము, ఆంగ్ల భాష లాంటిది, వికీపీడియా ఉచితము కాని బొమ్మల ఫైల్స్ ను ఫెయిర్ యూజ్ సిద్దాంతము కింద వాడుతుంది, కానీ మిగిలినవి దీనిని ఎంచుకోలేదు.ఇది ఎందుకంటే దేశాల మధ్య ఉన్న వేర్వేరు కాపీ రైట్ చట్టాల వల్లనే; ఉదాహరణకి, ఫెయిర్ యూజ్ అనే అభిప్రాయము జపనీస్ కాపీ రైట్ చట్టం లేనే లేదు. ఫ్రీ కంటెంట్లైసెన్సు (e.g., క్రియేటివ్ కామన్స్' cc-by-sa)కింద ఉన్న మీడియా ఫైల్స్ ఇతర భాషా సంపాదకాలలో వికీమీడియా కామన్స్నిక్షిప్తము చేసేచోటు నుంచీ పంచ పడతాయి, ఇది వికీమీడియా ఫౌండేషన్ నడపబడుతున్న ఒక ప్రాజెక్టు.
  • ప్రస్తుతము వికీపీడియా భాషా ముద్రణలు 262 ఉన్నాయి; దీనిలో 24 కి 100,000 కథనాలు ఇంకా 81కి 1,000 కథనాలు ఉన్నాయి.[1] అలెక్సా ప్రకారము,ఆంగ్ల సమితి (en.wikipedia.org; ఆంగ్ల వికీపీడియా) ఇంచుమించుగా 52% వికీపీడియా క్రమముగా పెరిగే ట్రాఫిక్ ను తీసుకుంటుంది, మిగిలిన భాషలలో మిగిలింది ఈ విధముగా పంచబడుతుంది (స్పానిష్: 19%, ఫ్రెంచ్: 5%, పోలిష్: 3%, జర్మన్: 3%, జపనీస్: 3%, పోర్చుగీసు: 2%).[3] జూలై 2008,నాటికి అతిపెద్ద ఐదు భాషా ముద్రణలు (కథనాల లెక్క ప్రకారము) ఇంగ్లీష్, జర్మన్, ఫ్రెంచ్, పోలిష్, మరియు జపనీస్ వికీపీడియా.[94]
  • వికీపీడియా వెబ్ -ఆధారమైనది కావటం వల్ల మరియు ప్రపంచ వ్యాప్తమైనది కావటంవల్ల, ఒకే భాషలో రచనలు పంపేవారు వేరు వేరు ప్రాంతీయ భాషలను వాడతారు లేదా వివిధ దేశాల నుంచి రావచ్చు.( ఇదే పరిస్థితిఆంగ్ల ప్రచురణలో ఉంది) ఈ వ్యత్యాసాలు అక్షర గుణితము లోని వ్యత్యాసాలవల్ల (ఉదా. color vs. colour ) [95] లేక అభిప్రాయాల వల్ల విభేదాలకి దారి తీస్తాయి[96]
  • వివిధ భాషా ప్రచురణలు ప్రపంచ విధానాలకు "తటస్త అభిప్రాయము"కు కట్టుబడి ఉన్నా వారు కొన్ని విధానాల మరియు ఆచరణలపై వారు విభేదిస్తారు,ముఖ్యముగా ఫెయిర్ యూజ్ కింద వారు ఉచిత అనుమతి పొందిన బొమ్మలను వాడేరా లేదా అనేది ఉంటుంది.[97][98][99]
కాన్ట్రిబ్యుటర్స్ ఫర్ ఇంగ్లీష్ వికీపీడియా బై కంట్రీ యాజ్ అఫ్ సెప్టెంబర్ 2006. [241]
  • జిమ్మి వాల్స్ వికీపీడియాను వర్ణిస్తూ, " అత్యున్న నైపుణ్యము కల విశ్వకోశాన్ని నిర్మించి ఇంకా ఈ భూమండలం మీద ఉన్న ప్రతిఒక్కరికీ వారి భాషలో అందించడానికే ఈ ప్రయత్నము" అని చెప్పారు.[100] ప్రతి ప్రచురణ ఏంటో కొంత స్వతంత్రంగానే ఉన్నా, ఆన్నిటిమీద ఒక అజమాయిషీ ఉంచటానికి ప్రయత్నాలు చేశారు. వీటిని కొన్నిటిని మెటా -వికీ లో భాగంగా సమీకరించారు, వికీమీడియా ఫౌండేషన్ లోని వికీ అన్ని ప్రాజెక్ట్ ల నిర్వహించటానికి ఉంది. (వికీపీడియా ఇంకా మిగిలినవి).[101] మెటా -వికీ అన్ని భాషల ప్రచురణల సంఖ్యలను వికీపీడియాకు అందచేస్తుంది,[102] ఇంకా వికీపీడియాలో ఉండవలసిన కథనాల జాబితాను నిర్వహిస్తుంది.[103] ఈ జాబితాలో ప్రాధమిక సమాచారం ఉంటుంది: జీవితచరిత్ర, చరిత్ర, భూగోలశాస్త్రము, సంఘము, సంప్రదాయం, విజ్ఞానశాస్త్రము, సాంకేతికం, ఆహార ఉత్పత్తులు, ఇంకా గణితశాస్త్రము.మిగిలినవాటికి, ఒక భాషకు సంభందించిన కథనాలు వేరొక భాషలలో ఉండే అవకాశమూ తక్కువ.ఉదాహరణకి, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని చిన్న పట్టణాల గురించి ఆంగ్లములోనే లోనే ఉండే అవకాశము ఉంది.
  • తర్జుమా చేసిన కథనాలలో కొంతభాగము మాత్రమే ప్రచురణలలో ఉంటుంది, ఎందుకంటే తమంతతాముగా కథనాలు తర్జుమా అవ్వటానికి అనుమతిలేదు.[104] కథనాలు ఒక భాషలోకన్నా ఎక్కువ లభ్యమయ్యేవాటిలో "ఇంటర్వికీ" లింక్స్ ఉండవచ్చు, మిగిలిన కథనాల ప్రచురణలతో సంభందం ఉంటుంది.
  • వికీపీడియా సేకరించిన కథనాలు ఆప్టికల్ డిస్క్లో ముద్రించారు. ఆంగ్లములోని 2006 వికీపీడియా CD సెలక్షన్లో 2,000 కథనాలదాకా ఉన్నాయి.[105][106] పోలిష్ దానిలో 240,000 కథనాలు ఉన్నాయి.[107] జెర్మన్ వి కూడా ఉన్నాయి.[108]

సంప్రదాయ గుర్తింపు[మార్చు]

గ్రాఫ్ షోయింగ్ ది నెంబర్ అఫ్ [257].
వికీపీడియా షోన్ ఇన్ వైర్డ్ ఆల్'స్ మ్యూజిక్ వీడియో ఫర్ హిజ్ సాంగ్ "వైట్ & నెర్డి".
  • కథనాల సంఖ్యలతో సంఖ్యా వృద్దితో పాటు [109] వికీపీడియా సాధారణ సంబంధము ఉన్న వెబ్ సైట్ గా నిలకడగా 2001 లో ఆరంభము అయినప్పటినుంచీ ఘనత సాధించింది.[110]అలెక్సా మరియు కంస్కోర్ ప్రకారము, వికీపీడియా ప్రపంచ వ్యాప్తముగా ఎక్కువ సార్లు చూసే పది వెబ్ సైట్ లలో ఒకటిగా ఉంది.[7][111] పదిటిలో వికీపీడియా ఒక్కటే లాభాపేక్ష లేని వెబ్ సైట్. వికీపీడియా అభివృద్ధి Google సెర్చ్ ఫలితాల తర్వాత ఎక్కువైనది;[112] వికీపీడియాకు దాదాపు 50% సెర్చ్ ఇంజన్ ట్రాఫిక్ Google నుంచి వస్తుంది,[113] దీనిలో చాలా భాగం విద్యా పరిశోధనకు సంభందించింది.[114] ఏప్రిల్ 2007 లో Pew ఇంటర్నెట్ అండ్ అమెరికన్ లైఫ్ ప్రాజెక్ట్ వారు యుస్ లో ఇంటర్నెట్ వాడే వారిలో 1/3 మంది వికీపీడియాను సలహానడిగారు.[115] ప్రకటనలు చూపిస్తే అక్టోబరు 2006 నాటికి ఊహప్రకారము ఈ సైట్ మార్కెట్ విలువ $580 మిల్లియన్లు.[116]
దస్త్రం:Onion wikipedia.jpg
ది ఆనియన్ న్యూస్ పేపర్ హెడ్ లైన్ "వికీపీడియా సెలెబ్రేట్స్ 750 యియర్స్ అఫ్ అమెరికన్ ఇండిపెన్డెన్స్ "
  • వికీపీడియా జర్నలిజంలో కూడా ఆధారంగా ఉపయోగపడింది,[125] కొన్నిసార్లు ఆరోపణలు లేకపోయినప్పటికీ, చాలామంది రిపోర్టర్లు వికీపీడియా నుంచి దొంగిలించటంవల్ల వారిని పనిలోంచి తీసివేశారు.[126][127][128]

జూలై 2007 లో BBC రేడియో 4[129]లో వికీపీడియా మీద 30-నిమిషాల ప్రసారములో, పెరుగుతున్న వాడకము ఇంకా అందరికీ తెలియటమువల్ల వికీపీడియాను ఎక్కువగా ప్రజా సంప్రదాయాలలో సూచించటమువల్ల దీనిని 21 వ శతాబ్దములో సుప్రసిద్దముగా గుర్తించిన పేర్లలో (Google, Facebook, You Tube)ఉంది, ఇంకా వీటికి ఏవిధమైన సంజాయిషీ అవసరములేదు,20వ శతాబ్దములోని హూవేరింగ్ లేక కోక్ లాగానే ఇవి కూడా.వికీపీడియా బహిరంగ విధానమువల్ల ఆన్లైన్ విశ్వకోశములోని కథనాల అక్షరములను మార్చటము లేక హింసాత్మకముగా చేయటము చేయవచ్చని చాలామంది దుయ్యబట్టారు.గుర్తించదగినది ఏమనగా హాస్యనటుడు స్టీఫెన్ కోల్బెర్ట్ తన టివి ప్రదర్శన ది కోల్బెర్ట్ రిపోర్ట్లో చాలా ఉపకథలలో వికీపీడియాను వికటకవిత్వము చేశారు లేదా సూచించారు, మరియు దానికి సంభందించేట్టుగా "వికిఅలిటీ" అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు.[51]

  • ఈ సైట్ చాలా విధాలుగా ప్రచారసాధనాలను ప్రభావితము చేసింది.కొన్ని ప్రచారసాధనాలు వికీపీడియా సున్నితముగా ప్రవేశపెట్టిన తప్పులను దూషించాయి, వాటిలో జూలై 2006లో మొదట పేజిలో వచ్చిన ది ఆనియన్లో "వికీపీడియా అమెరికా 750 సంవత్సరాల స్వాతంత్రాన్ని ఉత్సవంగా జరుపుకుంటోంది" అనే పేరు పెట్టారు.[130] మిగిలినవారు వికీపీడియాను ఎవరైనా సంపాదకము చేయవచ్చు అనే దానిని సమర్ధించవచ్చు, ఏలాగంటే ది ఆఫీస్ ఉపకథ "ది నెగోషిఏషన్" లోని పాత్రధారుడు మైఖేల్ స్కాట్ "వికీపీడియా ఒక ఎప్పటికీ అత్యుత్తమమైనది. ప్రపంచములో ఎవరైనా ఏ కథావిషయము గురించైనా వ్రాయవచ్చు, అందుచేత నీకు తెలుసు నువ్వు యెంత సమాచారమును పొందగలుగుతావని". కొంతమంది వికీపీడియా విధానాలను దూషించేవారు, xkcd లాంటి వారు "వికిపిడియన్ ప్రోటేస్టర్ " అని పేరుపెట్టారు.
యాన్ xkcd స్ట్రిప్ ఎంటైటిల్డ్ "వికీపీడియన్ ప్రోటెస్టర్ "
  • ఏప్రిల్, 2008లో డచ్ సినీనిర్మాత IJsబ్రాండ్ వాన్ వీలెన్ 45-నిమిషాల టెలివిజన్ డాక్యుమెంటరీ ది ట్రూత్ యకార్దింగ్ టు వికీపీడియా తీశారు.[131] వికీపీడియా ఇంకొక డాక్యుమెంటరీ సినిమా ట్రూత్ ఇన్ నమ్బెర్స్: ది వికీపీడియా స్టొరీ 2009 లో విడుదలకు సిద్దముగా ఉంది. దీనిని చాలా ఖండములలో తీశారు, ఈ సినిమా వికీపీడియా చరిత్రను చూపించిఉంటుంది మరియు ప్రపంచములోని ఇతర సంపాదకుల సంభాషణలు ఉన్నాయి.[132][133]
  • 2007 సెప్టెంబర్ 28 ఇటాలియన్ రాజకీయనాయకుడు ఫ్రాంకో గ్రిలిని ఒక ప్రతినిధి సభలో కల్చరల్ మంత్రి సర్వదిగ్దర్షక చిత్ర స్వేచ్చపై ప్రశ్నను లేవనెత్తారు.అటువంటి స్వేచ్ఛాలు లేకపోవటంవల్ల వికీపీడియా " ఎక్కువ సలహాలు అడిగే వెబ్ సైట్ లలో ఏడవ స్థానం "లో ఉండటానికి అవకాశము యిచ్చిందని దీనితో ఇటాలియన్ భవంతులు ఇంకా కళ నిషేధింపబడుతోందని, దీనివల్ల యాత్రికుల ఆదాయము దెబ్బతింటుందని ఆయన చెప్పారు.[134]
జిమ్మి వాల్స్ రిసీవింగ్ ది క్వడ్రిగా అ మిషన్ అఫ్ ఎన్లైటెన్మెంట్ అవార్డ్
  • సెప్టెంబర్ 16, 2007, ది వాషింగ్టన్ పోస్ట్ వృత్తాంతము ప్రకారము 2008 యు.స్. ఎన్నికల కాన్వాసులో వికీపీడియా కేంద్ర బిందువైనది, ఏలాగంటే "ఒక అభ్యర్ధి పేరును గూగుల్లో టైపు చేస్తే ఇంకా మొదటి ఫలితాలు వచ్చే వికీపీడియా పేజీలో ఒక ప్రకటనలోలాగా ఆ అభ్యర్ధి గురించి పూర్తిగా వివరిస్తుంది. . ఇప్పటికే, ప్రతి రోజూ అధ్యక్షుని ఎంట్రీలని సంపాదకములు, పరీక్షలు ఇంకా చర్చలు లెక్కలేనన్ని సార్లు చేశారు.[312]అక్టోబర్ 2007 లో ర్యుటర్స్ లోని "వికీపీడియా పేజ్ ది లేటెస్ట్ స్టేటస్ సింబల్" అనే కథనాలో వికీపీడియాలో కథనం ఉంటే మనిషికి గుర్తింపు ఉందనే దానిమీద చెప్పారు.[135]
  • వికీపీడియా మే 2004 లో రెండు అతిపెద్ద అవార్డులను గెలుచుకొంది.[136] మొదటిది డిజిటల్ కమ్యునిటీస్ అఫ్ ది యాన్యువల్ ప్రిక్స్ అర్స్ ఎలేక్ట్రోనికా పోటీలో గోల్డెన్ నీకా అవార్డు ; దీనితోపాటు €10,000 (£6,588; $12,700) మంజూరు చేశారు, ఇంకా దానితర్వాత సంవత్సరము ఆస్ట్రియాలో జరిగే PAE సైబర్ ఆర్ట్స్ ఫెస్టివల్ కు ఆహ్వానం వచ్చాయి. రెండవది "సంఘముల " తరగతిలో జడ్జేస్' వెబ్బి అవార్డును పొందారు.[137] వికీపీడియా వెబ్బి "ఉత్తమ అభ్యాసము"కు ఎంపిక అయినది.జనవరి 26, 2007లో వికీపీడియా హైయెస్ట్ బ్రాండ్ రాన్కింగ్ లో brandchannel.com చదివేవారిచే నాల్గవ స్థానం పొందింది, " 2006 లో ఏ బ్రాండ్ ఎక్కువ ప్రభావితము చేసింది?" అనే ప్రశ్నకు వికీపీడియాకు 15% ఓట్లు వచ్చాయి.[138]
  • సెప్టెంబర్ 2008లో వికీపీడియా వేర్క్ స్టాట్ డ్యుటచ్ల్యాండ్ వారి క్వాడ్రిగాఅ మిషన్ అఫ్ యెన్లైటేన్మెంట్ /1} అవార్డును బోరిస్ Tadić, ఎకార్ట్ Höfling, ఇంకా పీటర్ గాబ్రిఎల్తో తీసుకున్నారు. ఈ అవార్డును జిమ్మి వాల్స్కు డేవిడ్ వెయిన్బెర్గేర్ఇచ్చారు.[139]

సంభందిత ప్రాజెక్టులు[మార్చు]

{{{1}}} గురించిన మరింత సమాచారము కొరకు వికీపీడియా యొక్క సోదర ప్రాజెక్టులు:అన్వేషించండి

Wiktionary-logo.svg [[wiktionary:Special:Search/{{{1}}}|నిఘంటువు నిర్వచనాలు]] విక్క్షనరీ నుండి
Wikibooks-logo.svg [[wikibooks:Special:Search/{{{1}}}|పాఠ్యపుస్తకాలు]] వికీ పుస్తకాల నుండి
Wikiquote-logo.svg [[wikiquote:Special:Search/{{{1}}}|ఉదాహరణలు]] వికికోటు నుండి
Wikisource-logo.svg [[wikisource:Special:Search/{{{1}}}|మూల పుస్తకాల నుండి]] వికి మూల పుస్తకాల నుండి
Commons-logo.svg [[commons:Special:Search/{{{1}}}|చిత్రాలు మరియు మాద్యమము]] చిత్రాలు మరియు మాద్యమము నుండి
Wikinews-logo.png [[wikinews:Special:Search/{{{1}}}|వార్తా కథనాలు]] వికీ వార్తల నుండి

  • వికీపీడియా రాకముందు ప్రజలచే వ్రాయబడిన చాలా ఇంటరాక్టివ్ మల్టీమీడియా విశ్వకోశములు వచ్చాయి.దీనిలో మొదటిది 1986 BBC డొమెస్ డే ప్రాజెక్ట్, దీనిలో టెక్స్ట్ ( BBC మైక్రో కంప్యూటర్లలో ఎంటర్ చేసిన)ఇంకా యుకె నుంచి 1 మిలియన్ చందాదారులు పంపిన ఫోటోలు మరియు భూగోళశాస్త్రాన్ని, కళను, ఇంకా యుకె సంప్రదాయాన్ని కూడా పొందుపరచారు. ఇది మొదటి ఇంటరాక్టివ్ మల్టీమీడియా ఎన్సైక్లోపీడియా (ఇంకా మొదటి పెద్ద ఇంటర్నల్ లింక్స్తో ముడిపడిన మల్టీమీడియా డాక్యుమెంట్), దీనిలో ఎక్కువ కథనాలను యుకె పటము ద్వారా పొందవచ్చును. డొమెస్డే ప్రాజెక్ట్ యూజర్-ఇంటర్ఫేస్ ఇంకా విషయములో కొంతభాగము ఎప్పుడు వెబ్ సైట్ లో అనుకరణ చేయబడింది.[323]ఆన్ లైన్ లో ప్రజలచే ఎంట్రీలు చేయించి విజయవంతమైన విశ్వకోశములలో h2g2 ఒకటి, దీనిని డగ్లస్ ఆడమ్స్ కల్పనచేశారు,ఇంకా BBC దీనిని నడిపింది. ఈ h2g2 ఎన్సైక్లోపీడియా చాలా మృదువైనది, దీని దృష్టంతా సమాచారము ఇంకా హాస్యము అందించే కథనాలమీదే ఉండేది. ఈ రెండు ప్రాజెక్టులకి వికీపీడియాతో సారూప్యము ఉన్నప్పటికీ ఇవి వాడుకదారులకి పూర్తి సంపాదక స్వేచ్ఛను యివ్వాలేదు.ఇదేవిధమైన వికీ కాని ప్రాజెక్ట్, GNUపీడియా ప్రాజెక్ట్ నుపెడియా ఆరంభమైన కాలములో వచ్చింది; అయినప్పటికీ అది విరమణ పొంది ఇంకా దాని రూపకర్త ఫ్రీ సాఫ్ట్ వేర్ మనిషి రిచర్డ్ స్టాల్మాన్ తన మద్దతును వికీపీడియాకు ఇచ్చారు.[13]
  • వికీపీడియాకు అనుభందిత సంస్థలు ఎన్నో ఉన్నాయి, వాటిని కూడా వికీమీడియా ఫౌండేషన్ నడుపుతుంది. మొదటిది, "ఇన్ మెమోరియం: సెప్టెంబర్ 11 వికీ",[140] దీనిని అక్టోబరు 2002 లో రూపకల్పన చేశారు[141] దీనిలో సెప్టెంబర్ 11 దాడులువివరించారు; అక్టోబరు 2006లో దీనిని మూసివేశారు.విక్షనరీ, ఒక డిక్షనరీ ప్రాజెక్ట్, డిసెంబరు 2002లో ఆరంభించారు;[142] వికీకోట్ దీనిలో భాషితముల సమాహారము ఉంటుంది, ఒక వారం తర్వాత వికీమీడియా మరియు సంయుక్తముగా రాసిన ఉచిత పుస్తకాలు వికీ బుక్స్ను ఆరంభించారు.అప్పట్నుంచీ వికీమీడియా చాలా ప్రాజెక్ట్లను ఆరంభించినది, వాటిలో వికీవర్సిటీ, దీనిద్వారా ఆన్ లైన్ లో నేర్చుకోవటానికి కావలసిన ఉచిత మెటీరియల్ను రూపొందించారు.[143] ఏ ఒక్క అనుభంద ప్రాజెక్ట్ కూడా వికీపీడియా అంత విజయము సాధించలేక పోయింది.
  • వికీపీడియా లోని కొన్ని భాగాలలో సమాచారాన్ని అభివృద్ధి చేశారు, తరచుగా కచ్చితమైన కారణాలకోసం పునర్విమర్శ చేశారు.

ఉదాహరణకి వికీపీడియా సిరీస్ అఫ్ CDs/DVDs, దీనిని వికిపీడియన్స్ ఇంకా SOS పిల్లలు(ఇదే "వికీపీడియా ఫర్ స్కూల్స్") ఉత్పత్తి చేస్తారు, ఇది వికీపీడియా నుంచి సరిచూచిన ఉచిత మరియు వ్యాపార దృష్టి లేనిది, దీనిని UK జాతీయ పటనాంశాలలో ఇంకా ప్రపంచములో ఆంగ్లము ఎక్కువ మాట్లాడే వారికి ఉపయోగపడాలని చేసింది. వికీపీడియా ఫర్ స్కూల్స్ ఆన్-లైన్ లో లభ్యమవుతుంది: దీనికి సమానమైన ముద్రించిన విశ్వకోశము ఇంచుమించుగా ఇరవై వాల్యూములు ఉంటుంది.వికీపీడియా అనుభందములోని కొన్ని కథనాలను ప్రింటు చేసిన పుస్తకముగా మార్చటానికి ప్రయత్నించారు.[144]

  • మిగిలిన వెబ్ సైట్ లు సంయుక్తమైన విజ్ఞాన ఆధారం అభివృద్ధి వికీపీడియా నుంచి లేదా వికీపీడియాకి స్ఫూర్తినిచ్చింది. వాటిలో కొన్ని Susning.nu, Enciclopedia Libre, ఇంకా WikiZnanie ఇలాంటివి ఏవిధమైన పునర్విమర్శను పాటించదు, కొన్ని సంప్రదాయ సమానమైన పునర్విమర్శలు వాడతాయి వాటిలో ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ లైఫ్, స్టాన్ ఫోర్డ్ ఎన్సైక్లోపీడియా అఫ్ ఫిలాసఫీ, Scholarpedia, h2g2, మరియు Everything2 ఉన్నాయి. వికీపీడియా స్థాపకుల్లో ఒకరు లర్రి సాన్గెర్ ఆన్ లైన్ విశ్వకోశము సిటిజెన్డియంను మొదలుపెట్టారు, దీనితో వికీపీడియాలో "ఎక్స్పర్ట్ ఫ్రెండ్లీ" ప్రయత్నము చేశారు.[145][146][147]

ఇది కూడా చూడండి[మార్చు]

Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Portal/images/w' not found.

గమనిక[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 "Statistics". English Wikipedia. Retrieved 2008-06-21. 
  2. Jonathan Sidener. "Everyone's Encyclopedia". The San Diego Union-Tribune. Retrieved 2006-10-15. 
  3. 3.0 3.1 3.2 "Five-year Traffic Statistics for Wikipedia.org". Alexa Internet. Retrieved 2008-07-15. 
  4. "Wikipedia:Wikipedia is a work in progress". Wikipedia. Retrieved 2008-07-03. 
  5. Bill Tancer (2007-05-01). "Look Who's Using Wikipedia". Time. Retrieved 2007-12-01. The sheer volume of content [...] is partly responsible for the site's dominance as an online reference. When compared to the top 3,200 educational reference sites in the U.S., Wikipedia is #1, capturing 24.3% of all visits to the category  Cf. బిల్ టన్సెర్ (గ్లోబల్ మేనేజర్, హిట్ వైజ్), "వికీపీడియా, సెర్చ్ అండ్ స్కూల్ హోంవర్క్", హిట్ వైజ్ : యాన్ ఎక్స్పెరియన్ కంపెనీ (బ్లాగ్), మార్చ్ 1, 2007. రిట్రీవ్డ్ డిసెంబర్ 18, 2008.
  6. Alex Woodson (2007-07-08). "Wikipedia remains go-to site for online news". Reuters. Retrieved 2007-12-16. Online encyclopedia Wikipedia has added about 20 million unique monthly visitors in the past year, making it the top online news and information destination, according to Nielsen//NetRatings. 
  7. 7.0 7.1 "Top 500". Alexa. Retrieved 2007-12-04. 
  8. Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, and Kushal Dave (2004). "Studying Cooperation and Conflict between Authors with History Flow Visualizations" (PDF). Proceedings of the ACM Conference on Human Factors in Computing Systems (CHI). Vienna, Austria: ACM SIGCHI: 575–582. doi:10.1145/985921.985953. ISBN 1-58113-702-8. Retrieved 2007-01-24. 
  9. Reid Priedhorsky, Jilin Chen, Shyong (Tony) K. Lam, Katherine Panciera, Loren Terveen, and John Riedl (GroupLens Research, Department of Computer Science and Engineering, University of Minnesota) (2007-11-04). "Creating, Destroying, and Restoring Value in Wikipedia" (PDF). Association for Computing Machinery GROUP '07 conference proceedings. Sanibel Island, Florida. Retrieved 2007-10-13. 
  10. Jonathan Dee (2007-07-01). "All the News That's Fit to Print Out". The New York Times Magazine. Retrieved 2007-12-01. 
  11. Andrew Lih (2004-04-16). "Wikipedia as Participatory Journalism: Reliable Sources? Metrics for Evaluating Collaborative Media as a News Resource" (PDF). 5th International Symposium on Online Journalism. University of Texas at Austin. Retrieved 2007-10-13. 
  12. "Time's Person of the Year: You". TIME. Time, Inc. 2006-12-13. Retrieved 2008-12-26. 
  13. 13.0 13.1 Richard M. Stallman (2007-06-20). "The Free Encyclopedia Project". Free Software Foundation. Retrieved 2008-01-04. 
  14. Jonathan Sidener (2004-12-06). "Everyone's Encyclopedia". The San Diego Union-Tribune. Retrieved 2006-10-15. 
  15. Meyers, Peter (2001-09-20). "Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You". New York Times. The New York Times Company. Retrieved 2007-11-22.  'I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph,' said Larry Sanger of Las Vegas, who founded Wikipedia with Mr. Wales. 
  16. 16.0 16.1 16.2 Sanger, Larry (April 18, 2005). "The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir". Slashdot. Retrieved 2008-12-26. 
  17. Sanger, Larry (January 17, 2001). "Wikipedia Is Up!". Internet Archive. Retrieved 2008-12-26. 
  18. "Wikipedia-l: LinkBacks?". Retrieved 2007-02-20. 
  19. Sanger, Larry (2001-01-10). "Let's Make a Wiki". Internet Archive. Archived from the original on 2003-04-14. Retrieved 2008-12-26. 
  20. "Wikipedia: HomePage". Archived from the original on 2001-03-31. Retrieved 2001-03-31. 
  21. "వికీపీడియా: న్యూట్రల్ పాయింట్ అఫ్ వ్యూ, వికీపీడియా (జనవరి 21, 2007)
  22. "statistics "Multilingual statistics" Check |url= value (help). Wikipedia. March 30, 2005. Retrieved 2008-12-26. 
  23. "Encyclopedias and Dictionaries". Encyclopædia Britannica, 15th ed. 18. Encyclopædia Britannica. 2007. pp. 257–286. 
  24. "[long] Enciclopedia Libre: msg#00008". Osdir. Retrieved 2008-12-26. 
  25. Clay Shirky (February 28, 2008). Here Comes Everybody: The Power of Organizing Without Organizations. The Penguin Press via Amazon Online Reader. p. 273. ISBN 1-594201-53-6. Retrieved 2008-12-26. 
  26. జిమ్మి వాల్స్: "యనౌన్సింగ్ వికీమీడియా ఫౌండేషన్", జూన్ 20, 2003, <వికీపీడియా -l@wikipedia.org>
  27. Nair, Vipin (December 5, 2005). "Growing on volunteer power". Business Line. Retrieved 2008-12-26. 
  28. "Wikipedia:General disclaimer". English Wikipedia. Retrieved 2008-04-22. 
  29. Schliebs, Mark (2008-09-09). "Wikipedia users divided over sexual material". news.com.au. Archived from the original on 2008-09-11. Retrieved 2008-12-26. 
  30. "Wikipedia is not censored". Wikipedia. Retrieved 2008-04-30. 
  31. Sophie Taylor (2008-04-05). "China allows access to English Wikipedia". Reuters. Retrieved 2008-07-29. 
  32. "Wikipedia:Notability". Retrieved 2008-02-13. A topic is presumed to be notable if it has received significant coverage in reliable secondary sources that are independent of the subject. 
  33. "Wikipedia:No original research". Retrieved 2008-02-13. Wikipedia does not publish original thought 
  34. "Wikipedia:Verifiability". Retrieved 2008-02-13. Material challenged or likely to be challenged, and all quotations, must be attributed to a reliable, published source. 
  35. "Wikipedia:Neutral_point_of_view". Retrieved 2008-02-13. All Wikipedia articles and other encyclopedic content must be written from a neutral point of view, representing significant views fairly, proportionately and without bias. 
  36. "The battle for Wikipedia's soul". The Economist. 2008-03-06. Retrieved 2008-03-07. 
  37. "Wikipedia: an online encyclopedia torn apart". Daily Telegraph. 2007-11-10. Retrieved 2008-03-11. 
  38. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Torsten_Kleinz అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  39. ది జపనీస్ వికీపీడియా, ఫర్ ఎగ్జాంపుల్ , ఇస్ నోన్ ఫర్ డిలీటింగ్ యెవ్రి మెన్షన్ అఫ్ రియల్ నేమ్స్ అఫ్ విక్టింస్ అఫ్ సర్టైన్ హై-ప్రొఫైల్ క్రైమ్స్, ఈవెన్ దో దే మే స్టిల్ బి నోటేడ్ ఇన్ అదర్ లాంగ్వేజ్ ఎడిషన్స్.
  40. Roy Rosenzweig. "Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past". The Journal of American History Volume 93, Number 1 (June, 2006): 117-46. Retrieved 2007-10-29. 
  41. డియోమిడిస్ స్పిన్ఎల్లిస్అండ్ పానజియోటిస్ లౌరిదాస్ (2008): ది కొలాబరేటివ్ ఆర్గనైజేషన్ అఫ్ . In కమ్యూనికేషన్స్ అఫ్ ది ACM, ఆగష్టు 2008, Vol 51, No 8, పేజెస్ 68 - 73. DOI:10.1145/1378704.1378720. కోట్ : "మోస్ట్ న్యూ ఆర్టికల్స్ ఆర్ క్రిఎటేడ్ షార్ట్లీ ఆఫ్టర్ అ కర్రెస్పాన్డింగ్ రెఫెరెన్సు టు దెం యీజ్ ఎంటర్డ్ ఇన్టు ది సిస్టం". సి ఆల్సో: ఇన్ఫ్లెషనరీ హైపొథిసిస్ అఫ్ వికీపీడియా గ్రోత్
  42. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; Who అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  43. Stacy Schiff (2006-07-31). "Know It All". The New Yorker. 
  44. ఉదహరింపు పొరపాటు: సరైన <ref> కాదు; AcademiaAndWikipedia అనే పేరుగల ref లకు పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  45. Jaschik, Scott (2007-01-26). "A Stand Against Wikipedia". Inside Higher Ed. Retrieved 2007-01-27. 
  46. Helm, Burt (2005-12-14). "Wikipedia: "A Work in Progress"". BusinessWeek. Retrieved 2007-01-29. 
  47. పబ్లిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ రీసెర్చ్ – వికీపీడియా వాచ్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2007-01-28.
  48. Seigenthaler, John (2005-11-29). "A False Wikipedia 'biography'". USA Today. Retrieved 2008-12-26. 
  49. థామస్ L. ఫ్రైడ్మాన్ ది వరల్డ్ యీజ్ ఫ్లాట్ , p. 124, ఫరార్ , స్త్రాస్ & జిరాక్స్ , 2007 ISBN 978-0-374-29278-2
  50. Bergstein, Brian (2007-01-23). "Microsoft offers cash for Wikipedia edit". MSNBC. Retrieved 2007-02-01. 
  51. 51.0 51.1 Stephen Colbert (2006-07-30). "Wikiality". Comedycentral.com. Retrieved 2008-12-26. 
  52. Noam Cohen (2009-03-29). "Wikipedia: Exploring Fact City". The New York Times. Retrieved 2009-03-29. 
  53. Tyler Cowen (2008-03-14). "Cooked Books". The New Republic. Retrieved 2008-12-26. 
  54. చైల్డ్, మాక్స్వెల్ L.,"ప్రొఫెస్సొర్స్ స్ప్లిట్ ఆన్ వికీ డిబేట్ ", ది హార్వర్డ్ క్రిమ్సన్, మండే, ఫిబ్రవరి 26, 2007.
  55. 55.0 55.1 చోలే స్టోట్హార్ట్ , వెబ్ థ్రెటెన్స్లెర్నింగ్ యితోస్ , ది టైమ్స్ హైయర్ ఎడ్యుకేషన్ సపుల్మెంట్ , 2007, 1799 (జూన్ 22), పేజ్ 2
  56. Schewek, Sj, Arnomane (2005-01-02). "Reviewed article version". Wikimedia Meta. Wikimedia Foundation. Retrieved 2009-02-15. 
  57. Zondor (2006-09-22). "Stable versions". Wikipedia. Wikimedia Foundation. Retrieved 2009-02-15. 
  58. Giles, Jim (2007-09-20). "Wikipedia 2.0 - now with added trust". NewScientist.com news service. Retrieved 2008-12-26. 
  59. Hafner, Kate (June 17, 2006). "Growing Wikipedia Refines Its 'Anyone Can Edit' Policy". New York Times. Retrieved 2009-07-12. 
  60. Corner, Stuart (June 18, 2006). "What's all the fuss about Wikipedia?". iT Wire. Retrieved 2007-03-25. 
  61. Wilson, Chris (2008-02-22). "The Wisdom of the Chaperones". Slate. Retrieved 2008-03-04. 
  62. Arthur, Charles (2005-12-15). "Log on and join in, but beware the web cults". Guardian. Retrieved 2008-12-26. 
  63. Lu Stout, Kristie (2003-08-04). "Wikipedia: The know-it-all Web site". CNN. Retrieved 2008-12-26. 
  64. "Wikipedia:Administrators". Retrieved 2009-07-12. 
  65. Kittur, Aniket. "Power of the Few vs. Wisdom of the Crowd: Wikipedia and the Rise of the Bourgeoisie" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2011-07-22. Retrieved 2008-02-23. 
  66. Swartz, Aaron (2006-09-04). "Raw Thought: Who Writes Wikipedia?". Retrieved 2008-02-23. 
  67. "Wikipedia "Good Samaritans Are on the Money". Scientific American. 2007-10-19. Retrieved 2008-12-26. 
  68. లర్రి సాన్గెర్, వై వికీపీడియా మస్ట్ జేట్టిసన్ ఇట్స్ యాంటి-యిలిటిజం , Kuro5hin, డిసెంబర్ 31, 2004.
  69. Hafner, Katie (2007-08-19). "Seeing Corporate Fingerprints From the Editing of Wikipedia". New York Times. Retrieved 2008-12-26. 
  70. ఆండ్రియా సిఫ్ఫోలిలి , "ఫన్టం అథారిటీ, సెల్ఫ్-సెలెక్టివ్ రిక్రూట్మెంట్ అండ్ రిటెన్షన్ అఫ్ మెంబెర్స్ ఇన్ విర్త్యువల్ కమ్యునిటీస్ : ది కేస్ అఫ్ వికీపీడియా", ఫస్ట్ మండే డిసెంబర్ 2003.
  71. Zittrain, Jonathan (2008). The Future of the Internet and How to Stop It — Chapter 6: The Lessons of Wikipedia. Yale University Press. ISBN 978-0300124873. Retrieved 2008-12-26. 
  72. యైర్ అమిచై–హంబర్గర్ , నామా లండన్, రినట్ మడిఎల్, త్సహి హయత్ పర్సనాలిటీ కెరక్టరిక్స్టిక్స్ అఫ్ వికీపీడియా మెంబెర్స్ సైబర్ సైకాలజీ & బిహేవియర్ డిసెంబర్ 1, 2008, 11(6): 679-681. doi:10.1089/cpb.2007.0225
  73. వికిపీడియన్స్ ఆర్ 'క్లోజ్డ్ ' అండ్ 'డిజ్ఎగ్రియబుల్ '
  74. "The Wikipedia Signpost". Wikipedia. Retrieved 2009-03-24. 
  75. Cohen, Noam (2007-03-05). "A Contributor to Wikipedia Has His Fictional Side". The New York Times. Retrieved 2008-10-18. 
  76. Rubel, Steve (2005-12-19). "Ten More Wikipedia Hacks". WebProNews. Retrieved 2008-10-18. 
  77. Mark Bergman. "Wikimedia Architecture" (PDF). Wikimedia Foundation Inc. Retrieved 2008-06-27. 
  78. "Version: Installed extensions". 
  79. Michael Snow. "Lucene search: Internal search function returns to service". Wikimedia Foundation Inc. Retrieved 2009-02-26. 
  80. Brion Vibber. "[Wikitech-l] Lucene search". Retrieved 2009-02-26. 
  81. "Lucene Search 2: extension for MediaWiki". Wikimedia Foundation Inc. Retrieved 2009-02-26. 
  82. Todd R. Weiss (October 9, 2008 (Computerworld)). "Wikipedia simplifies IT infrastructure by moving to one Linux vendor". Computerworld.com. Retrieved 2008-11-01.  Check date values in: |date= (help)
  83. "Wikipedia adopts Ubuntu for its server infrastructure". Arstechnica.com. Retrieved 2008-11-01. 
  84. "Wikimedia servers at wikimedia.org". Retrieved 2008-02-16. 
  85. "మంత్లీ రిక్వెస్ట్ స్టాటిస్టిక్స్", వికీమీడియా. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-10-31.
  86. Domas Mituzas. "Wikipedia: Site internals, configuration, code examples and management issues" (PDF). MySQL Users Conference 2007. Retrieved 2008-06-27. 
  87. "Wikimedia community approves license migration". Wikimedia Foundation. Wikimedia Foundation. Retrieved 2009-05-21. 
  88. Walter Vermeir (2007). "Resolution:License update". Wikizine. Retrieved 2007-12-04. 
  89. "Licensing update/Questions and Answers". Wikimedia Meta. Wikimedia Foundation. Retrieved 2009-02-15. 
  90. "Licensing_update/Timeline". Wikimedia Meta. Wikimedia Foundation. Retrieved 2009-04-05. 
  91. 91.0 91.1 http://meta.wikimedia.org/wiki/Licensing_update/Result
  92. "Wikipedia cleared in French defamation case". Reuters. 2007-11-02. Retrieved 2007-11-02. 
  93. Anderson, Nate (2008-05-02). "Dumb idea: suing Wikipedia for calling you "dumb"". Ars Technica. Retrieved 2008-05-04. 
  94. "Wikipedia:Multilingual statistics". English Wikipedia. Retrieved 2007-12-23. 
  95. "spelling". Manual of Style. Wikipedia. Retrieved 2007-05-19. 
  96. "Countering systemic bias". Retrieved 2007-05-19. 
  97. "Fair use". Meta wiki. Retrieved 2007-07-14. 
  98. "Images on Wikipedia". Retrieved 2007-07-14. 
  99. Fernanda B. Viégas (2007-01-03). "The Visual Side of Wikipedia" (PDF). Visual Communication Lab, IBM Research. Retrieved 2007-10-30. 
  100. [242] ^ జిమ్మి వాల్స్ , "వికీపీడియా యీజ్ యాన్ ఎన్సైక్లోపీడియా", మార్చ్ 8, 2005, <Wikipedia-l@wikimedia.org>
  101. "Meta-Wiki". Wikimedia Foundation. Retrieved 2009-03-24. 
  102. "Meta-Wiki Statistics". Wikimedia Foundation. Retrieved 2008-03-24. 
  103. "List of articles every Wikipedia should have". Wikimedia Foundation. Retrieved 2008-03-24. 
  104. "Wikipedia: Translation". English Wikipedia. Retrieved 2007-02-03. 
  105. "వికీపీడియా ఆన్ DVD". లింటర్వెబ్ . యాక్సెస్స్డ్ జూన్ 1, 2007. "లింటర్వెబ్ యీజ్ ఆథరైజ్డ్ టు మేక్ అ కమర్షియల్ యూజ్ అఫ్ ది వికీపీడియా ట్రేడ్మార్క్ రిస్ట్రిక్టెడ్ టు ది సెల్లింగ్ అఫ్ ది ఎన్సైక్లోపీడియా CDs అండ్ DVDs."
  106. "వికీపీడియా 0.5 అవైలబుల్ ఆన్ అ CD-ROM". వికీపీడియా ఆన్ DVD . లింటర్వెబ్ . యాక్సేస్స్ద్ జూన్ 1, 2007. "ది DVD ఆర్ CD-ROM వెర్షన్ 0.5 వస్ కమర్షియల్లి అవైలబుల్ ఫర్ పర్చేజ్."
  107. "Polish Wikipedia on DVD". Retrieved 2008-12-26. 
  108. "Wikipedia:DVD". Retrieved 2008-12-26. 
  109. "Wikipedia:Modelling Wikipedia's growth". Retrieved 2007-12-22. 
  110. "694 Million People Currently Use the Internet Worldwide According To comScore Networks". comScore. Retrieved 2007-12-16. Wikipedia has emerged as a site that continues to increase in popularity, both globally and in the U.S.  Text "date-2006-05-04 " ignored (help)
  111. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3556: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).[dead link]
  112. Petrilli, Michael J. "Wikipedia or Wickedpedia?". Hoover Institution. 8 (2). Retrieved 2008-03-21. 
  113. "Google Traffic To Wikipedia up 166% Year over Year". Hitwise. 2007-02-16. Retrieved 2007-12-22. 
  114. "Wikipedia and Academic Research". Hitwise. 2006-10-17. Retrieved 2008-02-06. 
  115. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3556: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  116. Karbasfrooshan, Ashkan (2006-10-26). "What is Wikipedia.org's Valuation?". Retrieved 2007-12-01. 
  117. in the media "Wikipedia:Wikipedia in the media" Check |url= value (help). Wikipedia. Retrieved 2008-12-26. 
  118. "Bourgeois et al. v. Peters et al." (PDF). Retrieved 2007-02-06. 
  119. "WIKIPEDIAN Justice" (PDF). Retrieved 2009-06-09. 
  120. C-38 గవర్నమెంట్ అఫ్ కెనడా సైట్ | సైట్ డు గౌవేర్నేమేంట్ డు కెనడా , LEGISINFO (మార్చ్ 28, 2005)
  121. Arias, Martha L. (2007-01-29). "Wikipedia: The Free Online Encyclopedia and its Use as Court Source". Internet Business Law Services. Retrieved 2008-12-26.  (ది నేమ్ "వరల్డ్ ఇంటేలెక్చువాల్ ప్రాపర్టీ ఆఫీస్ " షుడ్ హౌఎవెర్ రీడ్ "వరల్డ్ ఇంటేలెక్చువాల్ ప్రాపర్టీ ఆర్గనైజేషన్ " ఇన్ దిస్ సోర్స్)
  122. Cohen, Noam (2007-01-29). "Courts Turn to Wikipedia, but Selectively". New York Times. Retrieved 2008-12-26. 
  123. Aftergood, Steven (2007-03-21). "The Wikipedia Factor in U.S. Intelligence". Federation of American Scientists Project on Government Secrecy. Retrieved 2007-04-14. 
  124. Butler, Declan (December 16, 2008). "Publish in Wikipedia or perish". Nature News. doi:10.1038/news.2008.1312. 
  125. Shaw, Donna (February/March 2008). "Wikipedia in the Newsroom". American Journalism Review. Retrieved 2008-02-11.  Check date values in: |date= (help)
  126. షిజుక న్యూస్పేపర్ ప్లగియరైజ్ద్ వికీపీడియా ఆర్టికల్ , జపాన్ న్యూస్ రివ్యూ , జూలై 5, 2007
  127. "Express-న్యూస్ స్టేఫేర్ రిజైన్స్ ఆఫ్టర్ ప్లగియరిజం ఇన్ కాలం యీజ్ డిస్కవార్డ్",సాన్ యాన్టొనియో ఎక్స్ప్రెస్స్-న్యూస్, జనవరి 9, 2007
  128. "ఎంక్వైరీ ప్రాంట్ రిపోర్టర్ 'స్ డిస్మిసల్", హోనోలులు స్టార్ -బుల్లెటిన్ , జనవరి 13, 2007.
  129. "Radio 4 Documentary". Retrieved 2008-12-26. 
  130. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3556: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  131. Schonfeld, Erick (April 8, 2008). "The Truth According to Wikipedia". TechCruch.com. Retrieved 2009-05-30. 
  132. "Truth in Numbers: The Wikipedia Story". Wikidocumentary.wikia.com. Retrieved 2008-11-01. 
  133. Hart, Hugh (March 11, 2007). "Industry Buzz". SFGate.com. Retrieved 2008-12-26. 
  134. "Comunicato stampa. On. Franco Grillini. Wikipedia. Interrogazione a Rutelli. Con "diritto di panorama" promuovere arte e architettura contemporanea italiana. Rivedere con urgenza legge copyright". October 12, 2007. Retrieved 2008-12-26. 
  135. Jennifer Ablan (2007-10-22). "Wikipedia page the latest status symbol". Reuters. Retrieved 2007-10-24. 
  136. "ట్రోఫీ బాక్స్", మెటా -వికీ(మార్చ్ 28, 2005).
  137. "Webby Awards 2004". The International Academy of Digital Arts and Sciences. 2004. Retrieved 2007-06-19. 
  138. Zumpano, Anthony (2007-01-29). "Similar Search Results: Google Wins". Interbrand. Retrieved 2007-01-28. 
  139. "Die Quadriga — Award 2008". Retrieved 2008-12-26. 
  140. "In Memoriam: September 11, 2001". Retrieved 2007-02-06. 
  141. ఫస్ట్ ఎడిట్ టు ది వికీ ఇన్ మెమోరియం: సెప్టెంబర్ 11 వికీ (అక్టోబర్ 28, 2002),
  142. "అనౌన్స్మెంట్ అఫ్ విక్షనరీ 'స్ క్రియేషన్", డిసెంబర్ 12, 2002. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2007-02-02.
  143. "అవర్ ప్రాజెక్ట్స్ ", వికీమీడియా ఫౌండేషన్. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2007-01-24
  144. http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/5549589/Wikipedia-turned-into-book.html
  145. Frith, Holden (March 26, 2007,). "Wikipedia founder launches rival online encyclopedia". The Times. Retrieved 2007-06-27. Wikipedia's de facto leader, Jimmy Wales, stood by the site's format. – Holden Frith.  Check date values in: |date= (help)
  146. Orlowski, Andrew (September 18, 2006). "Wikipedia founder forks Wikipedia, More experts, less fiddling?". The Register. Retrieved 2007-06-27. Larry Sanger describes the Citizendium project as a "progressive or gradual fork", with the major difference that experts have the final say over edits.  – Andrew Orlowski.
  147. Lyman, Jay (September 20, 2006). "Wikipedia Co-Founder Planning New Expert-Authored Site". LinuxInsider. Retrieved 2007-06-27. 

సూచనలు[మార్చు]

అకాడెమిక్ స్టడీస్
Books
  • Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3556: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  • Broughton, John (2008). Wikipedia - The Missing Manual. O'Reilly Media. ISBN 0-596-51516-2.  (సి బుక్ rev. బై బకేర్,యాజ్ లిస్టెడ్ బిలో.)
  • Broughton, John (2008). Wikipedia Reader's Guide. Sebastopol: Pogue Press. ISBN 059652174X. 
  • Lih, Andrew (2009). The Wikipedia Revolution. New York: Hyperion. ISBN 1401303714. 
బుక్ రివ్యూస్ అండ్ అదర్ ఆర్టికల్స్
లెర్నింగ్ రిసోర్సెస్
మీడియా డిబేట్
అదర్ మీడియా కవరేజ్

బాహ్య లింకులు[మార్చు]


మూస:Wikipedia మూస:Wikimedia Foundation మూస:Wikipedias


pnt:Βικιπαίδεια