వికీపీడియా:విషయ ప్రాముఖ్యత (పుస్తకాలు)

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

This guideline provides some additional criteria for use in deciding whether a book should or should not have an article on Wikipedia. Satisfying this notability guideline generally indicates a book warrants an article.

A book that meets either the general notability guideline or the criteria outlined in this or any other subject-specific notability guideline, and which is not excluded under the What Wikipedia is not policy, is presumed to merit an article.

Failure to satisfy the criteria outlined in this guideline (or any other notability guideline) is not a criterion for speedy deletion.

The criteria provided by this guideline are rough criteria. Accordingly, a book may be notable, and merit an article, for reasons not particularized in this or any other notability guideline.

Claims of notability must adhere to Wikipedia's policy on verifiability. It is not enough to simply assert that a book meets a criterion. Verifiable reliable sources that substantiate that claim must actually exist.

"విషయ ప్రాముఖ్యత" అనే పదప్రయోగం ఇక్కడ ఉపయోగించిన రీతిలో ఏదేని పుస్తకం యొక్క సాహితీ విలువలు లేదా ఉతృష్ట రచనా శైలి లేదా పుస్తకంలోని విషయాల యొక్క ప్రాముఖ్యతను ప్రతిఫలించట్లేదు. ఒక పుస్తకం అద్భుతమైన శైలిలో, ఆకట్టుకునే విధంగా రచించబడిన ఉన్నా, ఆ పుస్తకం నిర్ధారించదగ్గ మూలాలు, వనరులతో సహా విజ్ఞానసర్వస్వంలో వ్యాసం వ్రాయటానికి తగ్గ విధంగా ప్రాచుర్యం పొంది ఉండకపోవచ్చు.

వర్తించే పరిధి గురించి సూచన[మార్చు]

"పుస్తకం" అన్న పదానికి చాలా విస్తృతమైన అర్ధం ఉన్నా, ఈ విషయ ప్రాముఖ్యత మార్గదర్శకాలు ఈ దిగువన పేర్కొన్న ప్రచురణలకు నిర్ధిష్టంగా వర్తించవు: కామిక్సు పుస్తకాలు; చిత్రపు నవలలు (మాంగా ప్రచురణలకు మాత్రం వర్తిస్తుంది); మేగజిన్లు; డిక్షనరీలు, థిసారస్లు, విజ్ఞానసర్వస్వాలు, అట్లాసులు మరియు ఆల్మానాక్లు, పంచాంగాలు తదితర రెఫరెన్సు గ్రంథాలు; సూచనా పుస్తకాలు, నొటేషన్ పుస్తకాలు మరియు లిబ్రెట్టోలు మెదలైన సంగీతానికి సంబంధించిన ప్రచురణలు మరియు పరీక్షా శిక్షణ పుస్తకాలు. వీటికి వీటి అనుగుణమైన నిర్ధిష్ట మార్గదర్శకాలు భవిష్యత్తులో ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నది. అప్పటి దాకా, ఈ మార్గదర్శకాలు సూచనప్రాయంగా అన్వయించుకోవచ్చు.

ఈ దిగువన ఇవ్వబడిన క్రైటీరియా ఎలక్ట్రానిక్ పుస్తకాలు లేదా ఈ-బుక్స్ కూడా వర్తిస్తాయి. అయితే ఈ-పుస్తకాల విషయప్రాధాన్యతను పుస్తకాల విషయప్రాధాన్యతా ప్రమాణాలతో పాటు అంతర్జాలపు సమాచారానికి సంబంధించిన ప్రమాణాలతో కూడా బేరీజు వెయ్యాలి. అంతే కాక ఈ పుస్తకం ప్రాజెక్టు గుటెన్‌బర్గ్ లేదా అటువంటి మరేదైనా ప్రాజెక్టులలో ఉన్నదా అని నిర్ధారించుకోవాలి.

ప్రమాణాలు[మార్చు]

A book is generally notable if it verifiably meets through reliable sources, one or more of the following criteria:

  1. The book has been the subject[1] of multiple, non-trivial[2] published works appearing in sources that are independent of the book itself.[3] This includes published works in all forms, such as newspaper articles, other books, television documentaries and reviews. Some of these works should contain sufficient critical commentary to allow the article to grow past a simple plot summary. This excludes media re-prints of press releases, flap copy, or other publications where the author, its publisher, agent, or other self-interested parties advertise or speak about the book.[4]
  2. The book has won a major literary award.
  3. The book has been considered by reliable sources to have made a significant contribution to a notable motion picture, or other art form, or event or political or religious movement.
  4. The book is the subject of instruction at multiple grade schools, high schools, universities or post-graduate programs in any particular country.[5]
  5. The book's author is so historically significant that any of his or her written works may be considered notable. This does not simply mean that the book's author is him/herself notable by Wikipedia's standards; rather, the book's author is of exceptional significance and the author's life and body of work would be a common study subject in literature classes.[6]

These criteria are presented as rules of thumb for easily identifying books that Wikipedia should probably have articles about. In almost all cases, a thorough search for independent, third-party reliable sources will be successful for a book meeting one or more of these criteria. However, meeting these criteria is not an absolute guarantee that Wikipedia should have a separate, stand-alone article entirely dedicated to the book.

ఇతర విచారణలు[మార్చు]

కనీస ప్రమాణాలు[మార్చు]

ఒక పుస్తకానికి కనీసక్రమంలో ఐ.ఎస్.బి.ఎన్ సంఖ్య ఉండాలి (1975 తర్వాత ప్రచురించిన పుస్తకాలు), కనీసం ఒక డజనుకు పైగా గ్రంథాలయాల్లో పొందుపరచి ఉండాలి మరియు ఆయా దేశపు జాతీయ గ్రంథాలయపు గ్రంథ సూచికలో స్థానం కలిగి ఉండాలి. ఉదాహరణకు, అమెరికాలో పుస్తకాలు లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రేసుచే గ్రంథాలయ సూచికతో వర్గీకరింపబడతాయి. అదే విధంగా యునైటెడ్ కింగ్డమ్‌లో బ్రిటీషు లైబ్రరీ, ఆస్ట్రేలియాలో నేషనల్ లైబ్రరీ ఆఫ్ ఆస్ట్రేలియా, కెనడాలో లైబ్రరీ అండ్ అర్కైవ్స్ ఆఫ్ కెనడా, ఫ్రాన్సులో బిబ్లియోథెక్ నేషనాల్ దే ఫ్రాన్స్, సింగపూర్లో నేషనల్ లైబ్రరీ బోర్డు, బ్రెజిల్లో ఫుండకావ్ బిబ్లియోతేకా నాషియోనాల్, అర్జెంటీనాలో బిబ్లియోతేకా నాషియోనాల్ దె లా రిపబ్లికా అర్జెంటీనా మరియు భారతదేశంలో భారత జాతీయ గ్రంథాలయం తత్సమానమైనవి. పూర్తి జాబితాకు జాతీయ గ్రంథాలయాల జాబితా చూడండి.

అయితే, ఇవి ఎక్స్‌క్లూజనరీ క్రైటీరియా rather than inclusionary; కేవలం ఈ కనీస ప్రమాణాలను తృప్తి పరచినంత మాత్రాన ఒక పుస్తకం విషయప్రాముఖ్యత కలదని నిర్ధారించలేము. కానీ ఈ కనిష్ట ప్రమాణాలను కూడా చేరుకోలేని పుస్తకాలు మాత్రం విషయ ప్రాముఖ్యతలేనివి అని నిర్ధారించవచ్చు. ఇందులోను వెసలుబాట్లు ఉంటాయి- కనీస ప్రమాణాలను తృప్తి పరచకపోయినా విషయప్రాధాన్యత కలవి- కానీ అలాంటివి చాలా అరుదుగా తారసపడతాయి. అవి విషయప్రాధాన్యత కలవి అని నిర్ధారించడానికి గల హేతువులను స్పష్టంగా ఉదహరించాలి.

స్వీయ ప్రచురణలు[మార్చు]

ఈ విషయంలో, కేవలం స్వీయ ప్రచురణ లేదా రచయితలే డబ్బిచ్చి వేయించిన ప్రచురణ కావటం, ఆ పుస్తకానికి విషయప్రాముఖ్యత ఉండకపోవచ్చని సూచిస్తుంది కానీ ఖచ్చితంగా లేదని నిర్ధారించకూడదు. [7] మినహాయింపులు ఉంటాయి. అంటే స్వీయప్రచురణలైనా, బాగా చర్చించబడి, సమీక్షించబడినవి అనమాట. అవి ఎలాగూ మొదటి నియమం ప్రకారం అర్హత పొందుతాయి.

ఈ పైన ఉన్న కనీస ప్రమాణాల విభాగాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని, అనేక వానిటీ ప్రెస్ ప్రచురణలకు ఐ.ఎస్.బి.ఎన్ సంఖ్యలు ఉంటాయి, జాతీయ గ్రంథాలయాలచే కేటాలగు చెయ్యబడి ఉండవచ్చు, గూగుల్ శోధనలో ఈ పుస్తక వివరాలు కనిపించవచ్చు, కేవలం ఇవన్నీ ఉన్నంత మాత్రం చేత ఒక పుస్తకం విషయప్రాధాన్యత కలదైనట్టిది కాదు అని గమనించాలి.

ఒక పుస్తకం యొక్క రచయిత కానీ, సంబంధిత పార్టీలు కానీ ఆ పుస్తకం యొక్క వికీపీడియా వ్యాసాన్ని సృష్టిస్తే, అది తప్పకుండా ఆ వ్యాసం వికీపీడియాలో చేర్చకూడదనే వాదానికి మరింత బలాన్నిచ్చినట్టు పరిగణించాలి. దీనిపై మరింత సమాచారానికి See Wikipedia:Conflict of interest and Wikipedia:Autobiography చూడండి.

అంతర్జాల పుస్తకవిక్రేతలు[మార్చు]

బార్న్స్ అండ్ నోబుల్.కామ్ మరియు అమెజాన్.కామ్ వంటి అంతర్జాల పుస్తక వికేత్రల సైట్లలో ఒక పుస్తకం అమ్మబడుతూ ఉండటాన్ని బట్టి ఆ పుస్తకం యొక్క విషయప్రాముఖ్యత నిర్ధారించలేము. ఎందుకంటే ఈ ఇరు వెబ్‌సైట్లు ఎటువంటి పుస్తకాలు అమ్మవచ్చు అనే విషయంపై చాలా వదులైన నియమాలున్నాయి. ఈ వెబ్‌సైట్లలోఅనేక వ్యానిటీ ప్రెస్ ప్రచురణలు కూడా లిస్టింగు చేయబడిఉన్నవి. అమెజాన్ అమ్మకాల ర్యాంకు (పుస్తకం యొక్క లిస్టింగులో ప్రోడక్ట్ డీటెయిల్స్ విభాగంలో ఈ సంఖ్య ఇవ్వబడి ఉంటుంది) ఒక పుస్తకం ఎంత ఉన్నతస్థాయికి ఎదిగితే ఆ పుస్తకానికి వ్యాసం ఉండవచ్చు అన్న అంశంపై ఏకాభిప్రాయం లేదు.

ఇంకా ప్రచురించబడని పుస్తకాలు[మార్చు]

వికీపీడియా భవిష్యత్తు చూసే మాయాదర్పణం కాదు. ప్రచురణలో ఉన్న పుస్తకాలు, లేదా ఇంకా ప్రచురించబడని పుస్తకాలపై వ్యాసాలు సృష్టించడాన్ని తీవ్రంగా నిరుత్సహపరుస్తుంది. అలాంటి వ్యాసాలకు ఈ మార్గదర్శకాలతో పాటు అదనంగా, ఆ పుస్తకాల యొక్క ప్రచురణ కొరకై వేచిచూస్తుండటం కూడా విషయప్రాధాన్యత సంతరించుకుంటేనే అలాంటి వ్యాసాన్ని ఉంచేందుకు సమ్మతించాలి. అలా వ్యాసం సృష్టించిన పక్షంలో, అనేక స్వతంత్ర మూలాలు ఈ పుస్తకం తప్పక ప్రచురించబడుతుందని గట్టి ఆధారాలు చూపాలి. ఈ మూలాలు పుస్తకం యొక్క పేరుతో పాటు, రమారమిగా పుస్తకం ప్రచురితమయ్యే తేదీని సూచిందాలి.

సమాకాలేతర పుస్తకాలు[మార్చు]

తొలగింపున కొరకై వ్యాసాలుచే ప్రతిపాదించబడి, విషయప్రాధాన్యత విషయంలో నిర్ణయం తీసుకోవలసిన అవసరం వచ్చే పుస్తకాల వ్యాసాలలో చాలమటుకు సమకాలీన ఆధునిక యుగంలో ప్రచురితమైన పుస్తకాలపై వ్రాసిన వ్యాసాలే ఉంటాయి. కానీ, అరుదుగా అంతకు చాలాముందు ప్రచురించిన పుస్తకాలపై వ్యాసాలు విషయప్రాధాన్యత వివాదాస్పదమై నిర్ధారణకు వస్తాయి. అయితే, ప్రముఖంగా ఆధునిక యుగానికి సూచించిన ఈ మార్గదర్శకంలోని నియమాలు అలాంటి పుస్తకాలకు సరిగా వర్తించకపోవచ్చు. అలాంటి సందర్భంలో ఇంగిత జ్ఞానంపై మరింతగా ఆధారపడిన పద్ధతిలో ఆ పుస్తకం గురించి విస్తృతంగా వ్రాయబడిందా, ఇటీవలి కాలంలో పునర్ముద్రింపబడిందా, పూర్వం దీనికి చక్కని పేరుప్రతిష్టలు ఉండేవా?, సాహిత్యచరిత్రలో దీని స్థానం తదితర అంశాలు పరిగణలోకి తీసుకోవాలి.

అకడామిక్ మరియు సాంకేతిక పుస్తకాలు[మార్చు]

అకడామిక్ మరియు సాంకేతిక పుస్తకాల యొక్క ఉద్దేశము మరియు లక్ష్యము విభిన్నమైనది. అదే విధంగా, వీటి ప్రచురణ ప్రక్రియ మరియు పద్ధతులు కూడా సాధారణ ప్రజలకు ఉద్దేశించిన పుస్తకాల కంటే విభిన్నంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా ఇవి అత్యంత ప్రత్యేకితములై (స్పెషలైజ్డు), పరిమిత ప్రతులు ముద్రింపబడతాయి మరియు ప్రత్యేక గ్రంథాలయాల్లోనూ, ప్రత్యేక పుస్తకాల షాపుల్లోనే లభ్యమౌతాయి. ఈ కారణాల వళ్ల, ప్రధాన స్రవంతిలో ఉన్న పుస్తకాలకు వర్తించే చాలామటకు స్టాండర్డ్సు అకాడమిక్ పుస్తకాలకు వర్తించవు. ఇక్కడ కూడా ఇంగితము ఉపయోగించవలెను. అలాంటి సందర్భాలలో, విషయ ప్రాముఖ్యత నిర్ధారించడానికి, పుస్తకాన్ని అకాడమిక్ ప్రచురణాలయం ముద్రించినదా,[8] ఎంత విస్తృతంగా ఈ పుస్తకం ఇతర అకాడెమిక్ ప్రచురణలు లేదా మీడియాలో ఉదహరించబడింది,[9] ఈ పుస్తకం దాని పరిధిలోని స్పెషాలిటీలో లేదా అనుబంధ రంగాలలో ఎంత ప్రభావం కలది, మరియు ఆ పుస్తకం అనేక ప్రసిద్ధ విద్యా సంస్థలలో బోధనకు ఉపయోగించబడుతున్నదా, లేదా తప్పకుండా చదవవలసిన పాఠ్యంగా నిర్ణయించబడినదా అన్న సూచనలు సహకరిస్తాయి.

పుస్తకాధారితమైన ఇతర వ్యాసాలు[మార్చు]

పుస్తకాలపై వ్యాసాలు, విభజించి, పునర్విభజించి, పుస్తకంలోని చిన్నచిన్న అంశాలపై విస్తారమైన వ్యాసాలు వ్రాయకూడదని వికిపీడీయాలో సాధారణ ఏకాభిప్రాయం. ప్రతి విభజనతోటి వ్యాసపు విషయప్రాధాన్యత స్థాయి తరుగుతూ ఉంటుంది. దీని అర్ధమేమిటంటే, ఒక పుస్తకం విషయప్రాధాన్యత కలదైనా, ఆ పుస్తకంలోని పాత్రలు కానీ మరో విషయంపై కానీ వ్యాసాలు సృష్టించడాన్ని సాధారణంగా నిరుత్సాహపరుస్తారు. చాలా సందర్భాలలో పుస్తకం ప్రత్యేక వ్యాసం సృష్టించేంత విషయప్రాధాన్యత కలదై ఉంటుంది కానీ, దీనికి సంబంధించిన ఉపవ్యాసాలు విషయప్రాధాన్యత కలిగి ఉండకపోవచ్చు. దీనికీ అక్కడక్కడ మినహాయింపులు తారసపడతాయి. ఉదాహరణకు కన్యాశుల్కం (నాటకం) లోని గిరీశం పాత్ర ప్రత్యేక వ్యాసం ఉండేంత విషయప్రాధాన్యత కలదని భావించవచ్చు. ఒక పుస్తకపు వ్యాసాన్ని విషయప్రాధాన్యత చూపించలేనంతగా చాలా చిన్న చిన్న ఖండాలుగా విభజించినప్పుడు, అందులోని విషయాలని తిరిగి పుస్తకపు వ్యాసంలో విలీనం చేయటం సబబైనది.

కొన్ని సందర్భాలలో పుస్తకం విషయప్రాధాన్యతా ప్రమాణాలను చేరుకోనప్పుడు, రచయితకు వికీపీడీయాలో వ్యాసం ఉంటే, పుస్తకానికి ప్రత్యేక వ్యాసం సృష్టించే బదులుగా, సమాచారాన్నిరచయిత వ్యాసంలో కలపటం సమంజసం.

వనరులు[మార్చు]

  • Clicking on any linked ISBN number on Wikipedia takes you to Special:Booksources where preformatted links for the specific book are provided, allowing access to multiple library catalogues, bookseller databases and other book resources.
This might be an issue as different formats of a book (i.e. ebook, audiobook, printed book) will have different ISBNs, and they will often not be sequential, especially for older books that were originally published before ebooks or audiobooks existed.
  • Library of Congress Online Catalog: A searchable database useful in identifying publisher, edition, etc.
  • The British Library's online catalogue.
  • The Literary Encyclopedia: 3300 profiles of authors, works and literary and historical topics and references of 18,000 works.
  • Norton anthology of world literature: Useful in the exploration of world literature.
  • Worldcat: search for a book in library catalogues. Contains 1.8 billion items in 18,000 libraries worldwide.
  • Questia Online Library , allows full-text search, and paid subscription reading access to 64,000+ books and 1,000,000+ journal, magazine, and newspaper articles in their collection. Their strength is full text of recent academic books by major publishers such as Oxford University Press, University of North Carolina Press, and Greenwood Press, along with thousands of older academic books that are available only in larger university libraries.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

Notes[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 The "subject" of a work means non-trivial treatment and excludes mere mention of the book, its author or of its publication, price listings and other nonsubstantive detail treatment.
  2. 2.0 2.1 "తుఛ్ఛము కాని" అన్న క్లాజు వ్యక్తిగత వెబ్‌సైట్లు, బ్లాగులు, బులెటిన్ బోర్డులు, యూజ్‌నెట్ టపాలు, వికీలు మరియు ఇతర విశ్వసనీయత లేని మాధ్యమాలను మినహాయిస్తుంది. An analysis of the manner of treatment is crucial as well; Slashdot.org for example is reliable, but postings to that site by members of the public on a subject do not share the site's imprimatur. Be careful to check that the author, publisher, agent, vendor. etc. of a particular book are in no way interested in any third party source.
  3. 3.0 3.1 స్వతంత్రమైన అంటే ప్రచురణారంగానికి బయటివారని కాదు, కేవలం పుస్తకం యొక్క రచనలో పాల్గొన్నవారని మాత్రమే గ్రహించాలి.
  4. 4.0 4.1 Self-promotion and product placement are not the routes to having an encyclopedia article. The published works must be someone else writing about the book. (See Wikipedia:Autobiography for the verifiability and neutrality problems that affect material where the subject of the article itself is the source of the material). The barometer of notability is whether people independent of the subject itself (or of its author, publisher, vendor or agent) have actually considered the book notable enough that they have written and published non-trivial works that focus upon it.
  5. 5.0 5.1 ఈ నియమం ఆయా బోధనాంశాలను బోధించడానికి, అదే లక్ష్యంగా కూర్చిన పాఠ్యపుస్తకాలు లేదా రెఫెరెన్సు గ్రంథాలకు వర్తించదు. (ఉదాహరణకు: ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ 10వ తరగతి తెలుగు వాచకానికి వ్యాసం సృష్టించకూడదు). ఈ నియమం కేవలం స్వతంత్ర కృతులు అవి ఎంత ఉత్కృష్టమైన వంటే వాటిపై అధ్యయనం చేయటానికి ఎంచుకొనే విధంగా ఉండాలి. అంటే అవి తత్త్వశాస్త్రంలో గానీ, సాహిత్యంలో లేదా విజ్ఞానశాస్త్రంలో ప్రసిద్ధమైన కృతులు ఈ నియమం క్రింద వస్తాయి. but only independent works deemed sufficiently significant to be the subject of study themselves, such as major works in philosophy, literature, or science.
  6. 6.0 6.1 For example, a person whose life or works is a subject of common classroom study.
  7. పబ్లిష్ అమెరికా వంటి కొన్ని ప్రింట్ ఆన్ డిమాండ్ ప్రచురణకర్తలు, తాము ఇతర సాంప్రదాయక అడ్వాన్సు ఇచ్చి, రాయల్టీని ముట్టజెప్పే ప్రచురణకర్తల వంటి ప్రచురణకర్తలమేనని చెప్పుకుంటాయి. తాము వానిటీ ప్రెస్సుగా అంగీకరించవు. నిర్వచనాల మల్లాగుల్లాలు పక్కనపెట్టి పబ్లిష్‌అమెరికా మరియు దానిని పోలిన ఇతర ప్రచురణా సంస్థలను, వాటిచే పుస్తకాలు ప్రచురింప జేసే విధానాన్ని బట్టి, విషయప్రాధాన్యత నిర్ధారించే విషయంలో మాత్రం వీటిని వానిటీ ప్రెస్సులుగానే భావించాలి.
  8. Publication by a prominent academic press should be accorded far more weight than the analogous benchmark defined for publication of mainstream book by well known commercial publishers, by virtue of the non-commercial nature of such presses, and the peer review process that some academic books must pass before publication is allowed to go forward. See university book publishers for a partial list of such presses. Note that because a large portion of (en.)Wikipedia articles are written by English speaking people from English speaking nations, this list currently has an English speaking bias.
  9. A book's subject may be so specialized, such as in the esoteric math or physics spheres, that only a few hundred (or fewer) people in the world are situated to understand and comment on the material.