వివేకం

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
టర్కీలోని ఇఫెసస్‌లో ఉన్న సెల్సెస్ గ్రంథాలయంలో వివేకం (గ్రీకులో, "Σοφία" లేదా "సోఫియా") మూర్తీభవించింది.

వివేకం (Wisdom) అనేది ప్రజలను, సంఘటనలను లేదా పరిస్థితులను లోతుగా అర్థం చేసుకోవటం మరియు ప్రత్యక్షముగా గ్రహించటం, దీని ఫలితంగా కొద్దిపాటి సమయం, శక్తి లేదా ఆలోచనతో స్థిరంగా ఉత్తమమైన ఫలితాలను సాధించటానికి ఎంపిక లేదా నిర్వహించటానికి లేదా స్ఫూర్తిని పొందే సామర్థ్యం లభిస్తుంది. గ్రహింపులు మరియు విజ్ఞానాన్ని ఆశావాదంతో (ప్రభావవంతంగా మరియు నైపుణ్యంగా) ప్రయోగించే సామర్థ్యాన్ని ఇది కలిగి ఉంది మరియు దాని కారణంగా కావాలనుకున్న ఫలితాలను అందిస్తుంది. వివేకం అనేది సర్వోత్కృష్టమైన నిర్ణయాన్ని కార్యరూపంతో ఏది మంచో లేదా సరైనదో దానితో జోడించిన గ్రహింపుగా ఉంటుంది. సమానార్థాలలో: తీక్షణ బుద్ధి, భేదంవలన గ్రహింపు లేదా పరిజ్ఞానం ఉన్నాయి. వివేకానికి తరచుగా వ్యక్తి యొక్క భావోద్వేగ ప్రతిస్పందనలు అవసరం అవుతాయి ("కోరికలు") అందుచే ఒకరి సిద్ధాంతాలు, తర్కం మరియు విజ్ఞానం వారి చర్యలను నిర్ణయిస్తాయి.

వివేకం యొక్క తత్వశాస్త్రసంబంధమైన దృగ్గోచరములు[మార్చు]

విజ్ఞానాన్ని ఉత్తమంగా ఉపయోగించటమే వివేకం అని ప్రాథమిక తత్వశాస్త్ర సంబంధమైన నిర్వచనం ఉంది. వివేకానికి వ్యతిరేకం అవివేకం.

ప్రాచీన గ్రీకులు వివేకాన్ని ఒక ముఖ్యమైన సద్గుణంగా భావించారు, దేవతలు మెటిస్ మరియు అతెనా వలే మూర్తీభవించి ఉంది. సోక్రటీస్ మరియు ప్లాటోకు, తత్వశాస్త్రమనగా వాస్తవానికి వివేకం మీద ప్రేమ (ఫిలో-సోఫియా). ఇది ప్లాటో యొక్క సంభాషణలను ముఖ్యంగా ది రిపబ్లిక్ ‌లోని వాటని వ్యాపింపచేస్తుంది, ఇందులో అతను ప్రతిపాదించిన స్వర్గధామం (యుతోపియా) యొక్క నాయకులు తత్వశాస్త్ర రాజులుగా ఉన్నారు: దేవుని రూపాన్ని అర్థం చేసుకున్న పాలకులు దాని ప్రకారం నడుచుకొనే ధైర్యాన్ని కలిగి ఉన్నారు. అరిస్టాటిల్, అతని మెటాఫిజిక్స్ ‌లో వివేకాన్ని కారణాలను అర్థం చేసుకునేదిగా నిర్వచించాడు, అనగా. ఎందుకు వస్తువులు ఈ విధంగా ఉన్నాయి అనేది తెలుసుకోవటం, ఇది వస్తువులు కచ్చితమైన విధంగా ఉన్నాయి అనేదాన్ని తెలుసుకోవటం కన్నా ఇది లోతైనది.

క్రీస్తుమతంలో కూడా వివేకం అవసరం అవుతుంది. ఏసుప్రభువు దీనిని నొక్కివక్కాణించాడు.[1][2] పాల్ ది అపోస్ట్ అతని కొరింథియన్స్‌కు వ్రాసిన మొదటి లేఖ్యములో మతసంబంధం లేని మరియు దైవసంబంధమైన వివేకం ఉన్నట్టు వాదించాడు, రెండవదానిని పొందమని క్రైస్తవులను కోరాడు. వివేకంతో దగ్గర సంబంధం ఉన్న దూరదృష్టి, కాథలిసిజం యొక్క నాలుగు ప్రధానమైన సద్గుణాలలో ఒకటిగా ఉంది. క్రైస్తవ తత్వశాస్త్రవేత్త థామస్ ఆక్వినస్ వివేకాన్ని అన్ని సద్గుణాల యొక్క "తండ్రి"గా భావించాడు (అనగా. కారణం, కొలమానం మరియు ఆకృతి).

ఇన్యుట్ సంప్రదాయంలో, వివేకంను వృద్ధిచేసుకోవటం బోధన యొక్క లక్ష్యంగా ఉంది. ఒక వ్యక్తి తెలివిగలవాడైతే అతను ఏది చేయవలసిన అవసరం ఉందో అది చూస్తాడు మరియు ఏది చేయాలో చెప్పించుకోకుండా విజయవంతంగా చేస్తాడు అని ఇన్యుట్ ఎల్డర్ తెలిపారు.

సమకాలీన తత్వశాస్త్రవేత్త అయిన నికొలస్ మాక్స్‌వెల్, విజ్ఞానం పొందటం నుండి దాని దృష్టిని వివేకంను కోరటం మరియు పెంపొందించుకోవటం మీద విద్య దృష్టిని సారించాలని కోరారు, ఇది వారి కొరకు మరియు ఇతరుల కొరకు జీవితంలో ఏది విలువైనదనేది తెలుసుకునే సామర్థ్యాన్ని ఇస్తుందని అతని నిర్వచించాడు.[3]

మానసిక సంబంధ దృగ్గోచరాలు[మార్చు]

వివేకం మీద సాధారణంగా కలిగి ఉండే నమ్మకాలు లేదా జానపద సిద్ధాంతాల మీద మానసిక శాస్త్రవేత్తలు సమాచారాన్ని సేకరించారు.[4] ఈ విశ్లేషణలు "తెలివితేటలు, దృగ్గోచరములు, మతం మీద మమకారం మరియు చతురతతో వివేకం యొక్క దృఢమైన సిద్ధాంతం వేరొక దానితో కలిసి ఉన్నప్పటికీ, వివేకం అనేది ప్రత్యేకమైన పదం మరియు ఇతర పదాలతో మిశ్రితమయిలేదు."[5] అన్నీ కాకుండా చాలా అధ్యయనాలు కనుగొన్న దాని ప్రకారం పెద్దల యొక్క దృగ్గోచర/వివేకం యొక్క స్వీయ-రేటింగులు వయసు మీద ఆధారపడవు.[6][7] వివేకం వయసుతో[7] పాటు పెరుగుతుందనే నమ్మకానికి ఇది విరుద్ధంగా ఉంటుంది, ఇటీవల అధ్యయనం దానికి మద్ధతును అందించింది, దీని ప్రకారం వారి, IQ లేదా లింగంతో సంబంధం లేకుండా, పెద్ద వయసులో ఉన్నవారు ఉత్కృష్టమైన తర్కాన్ని సామాజిక మరియు అంతఃవ్యక్తిగత విభేదాల మీద కలిగి ఉంటారు[8]. అనేక సంస్కృతులలో మూడవ దవడ పన్ను, చివరి పన్నుగా పెరిగేదాన్ని, శబ్దవ్యుత్పత్తిశాస్త్రం వివేకంతో సంబంధాన్ని చూపించింది, ఉదా. ఆంగ్లంలో ఉన్న విజ్డం టూత్ . 2009లో, మెదడు ప్రక్రియలు వివేకంతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయనేదాన్ని అధ్యయనం సమీక్షించింది.[9]

అనుకూల మనస్తత్వశాస్త్రం యొక్క రంగంలోని పరిశోధకులు వివేకాన్ని "విజ్ఞానం మరియు అనుభవం" యొక్క సమతులనంగా వర్ణించారు మరియు "దీనియొక్క ఆలోచనాపూర్వకమైన ఉపయోగం మానవ మనుగడను మెరుగుపరుస్తుంది."[10] ఈ నిర్వచనం ప్రకారం, వివేకాన్ని దిగువన తెలపబడిన ప్రమాణముల ప్రకారం కొలవవచ్చు.[6]

  • తెలివైన వ్యక్తికి స్వీయ-విజ్ఞానం ఉంటుంది.
  • తెలివైన వ్యక్తి మనఃపూర్వకంగా మరియు ప్రత్యక్షంగా ఇతరులతో ఉంటాడు.
  • ఇతరులు తెలివైనవారిని సలహాలు అడుగుతారు.
  • తెలివైన వ్యక్తి చర్యలు అతని/ఆమె నీతిసంబంధ విశ్వాసాలతో ముడిపడి ఉంటాయి.

ఈ ప్రమాణాలను ఉపయోగించే కొలమాన సాధనాలు చక్కటి అంతర్గత స్థిరత్వానికి మరియు తక్కువ పరీక్ష-పునఃపరీక్ష ఆమోదయోగ్యంగా ఉంటాయి విశ్వసనీయత (r 0.35 నుండి 0.67 వరకు ఉన్న పరిధిలో ఉంది).[6]

మతపరమైన దృక్కోణాలు[మార్చు]

కొన్ని మతాలు వివేకానికి సంబంధించి కచ్చితమైన బోధనలను కలిగి ఉన్నాయి.

పురాతన ఈజిప్టు[మార్చు]

సా అనేది మూర్తీభవించిన వివేకం లేదా ప్రాచీన ఈజిప్షియన్ పురాణంలో వివేకం యొక్క దేవుడిని ప్రతిబింబింస్తుంది.

హిబ్రూ బైబిల్[మార్చు]

మూస:Unclear section క్రైస్తవుల బైబిల్ మరియు యూదుల లిపిలో, శాస్త్రీయమైన న్యాయం యొక్క భావన మరియు తెలివైన రాజు సాల్మన్‌చే వివేకాన్ని ప్రదర్శించబడుతుంది, ఇతను 2 క్రానికల్స్ 1లో దేవుడను వివేకం ఇమ్మని కోరతాడు. తెలివైన లోకోక్తులు ఉన్న బుక్ ఆఫ్ ప్రావెర్బ్స్‌లో చాలా వరకూ సాల్మన్‌కు ఆపాదించబడ్డాయి. లోకోక్తులు 1:7 మరియు 9:10లో, దేవుడి మీద భయాన్ని వివేకం యొక్క ఆరంభం లేదా పునాదిగా పిలిచారు, మరియు లోకోకక్తులు 8:13 "దేవుడిని చూసి బయపడటం అంటే నరకాన్ని అసహ్యించుకోవటం" అని తెలిపారు. లోకోక్తులు 1:20లో, కూడా వివేకం స్త్రీ రూపంలో మూర్తీభవించటం గురించి సూచన ఉంది, "వివేకం వీధిలో గొంతెత్తి పిలుస్తోంది, ప్రజా స్థలాలలో ఆమె స్వరాన్ని పెంచుతోంది." 8:22-31 లోకోక్తులలో కూడా ఇది కొనసాగింది, సృష్టి ఆరంభమయ్యే ముందు ఈ మూర్తీభవించిన వివేకం దేవునిలో నిలిచి ఉంది మరియు సృష్టిలో కూడా పాలుపంచుకుంది, మానవులను ముఖ్యంగా ఆనందపరిచింది.

యూదులు మరియు సమరిటన్లలో ఉన్న ప్రాచీన నమ్మకం ప్రకారం, తెలివైనవారు మరియు వారిలో వయసు మళ్ళినవారు గొర్రెలకు ఉండే కొమ్ములను కలిగి ఉంటారు, వీటిని యుహెమిస్టికల్లీ "కాంతి రేఖలు"గా పిలుస్తారు (נקודת אור),దాని కారణంగా దిగువున ఉన్న హిబ్రూ ఆజ్ఞలు ఉన్నాయి:[11]

వివేకం నుండి ("శక్తి" లేదా "పశువు కొమ్ము") అధికారం పుట్టింది.

అతని వివేకం వారి మీద కాంతివలే ప్రకాశించింది (కరాన్ ) ("శక్తి" లేదా "పశువు కొమ్ము") (కెరెన్ ) - ( 'అతని వివేకం శక్తివంతమైన కాంతి రేఖగా ప్రకాశించింది' అనేది మరింత కావ్యపరమైన అనువాదంగా ఉంటుంది).

అయినప్పటికీ ఇది హిబ్రూ కెరెన్ యొక్క తప్పు అనువాదంగా ఉంది, దీనర్థం భావోద్వేగ సందర్భంలో 'గర్వం/ప్రతీకార సవాలు' (సాల్మ్ 75:5), కానీ 'జంతువు కొమ్ము' అనేది నీచమైన సందర్భంలో వాడబడుతుంది.[12] మిచలాంగెలో అతని మోసెస్ విగ్రహానికి కొమ్ములను జతచేయటమనేది బహుశా ప్రముఖ తప్పులలో ఒకటిగా ఉండి ఉండవచ్చు.

సాధారణ ఉద్దేశంలో, "కొమ్ము" అనే హిబ్రూ భావనను శక్తి యొక్క భావోద్వేగ మరియు రాజకీయ తలంపును ప్రదర్శించటానికి తీసుకోబడుతుంది.

వివేకం అనే పదాన్ని 222 సార్లు బైబిల్యొక్క పురాతన భాగం మరియు నూతన భాగంలో సూచించారు . ప్రావెర్బ్స్ మరియు సాల్మ్స్ పుస్తకాలలో నాయకులు వివేకం పొందటాన్ని మరియు పెంపొందించుకోవటాన్ని కోరారు. వివేకం బాధ్యతగా కలిగి ఉందని బైబిల్ తెలిపే కొన్ని విషయాలు క్రింద పేర్కొనబడింది:

ఒక గృహాన్ని నిర్మించటం మరియు (లోకోక్తులు 24:3-4). జీవితాన్ని కాపాడుకోవటం (లోకోక్తులు 3:21-23). భద్రత మరియు మార్గాన్ని సుగమం చేసుకోవటం (లోకోక్తలు 3:21-23). బంగారం లేదా వెండు కన్నా దానిని సొంతం చేసుకోవటం ఉత్తమం (లోకోక్తులు 16:16). సహనాన్ని మరియు ప్రతాపాన్ని అందించేది (లోకోక్తులు 19:11).

క్రొత్త నిబంధన[మార్చు]

అంతేకాకుండా, మతాతీత వివేకం మరియు దైవత్వానికి చెందిన వివేకం మధ్య క్రైస్తవ ఆలోచనలో వ్యతిరేక అంశం . అపోస్ట్ పాల్ పేర్కొంటూ ప్రాపంచిక వివేకం మూర్ఖుడుగా ఉండే క్రీస్తు వాదనలను యోచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, క్రీస్తును కాపాడిన వారందరూ దేవుని వివేకాన్ని కనపరుస్తారు. (1 కొరింథియన్స్ 1:17-31) కూడా, వివేకం అనేది పవిత్ర ఆత్మ అందించిన ఏడు బహుమతులలో ఒకటిగా ఉందని ఆంగ్లికాన్, కాథలిక్ మరియు లుథెరాన్ విశ్వసిస్తారు. 1 కొరింథియన్స్ 12:8-10 తొమ్మిది సద్గుణాల యొక్క ప్రత్యామ్నాయ జాబితాను అందిస్తుంది, అందులో వివేకం ఒకటిగా ఉంది.

ఖురాన్[మార్చు]

ఇస్లాంలో, ఖురాన్ ప్రకారం, వివేకం అనేది మానవజాతి ఆనందించే గొప్ప బహుమతులలో ఒకటి, దీనిని అనేక శ్లోకాలలో చూడవచ్చు: " అతను వివేకాన్ని అతను కావాలనుకున్నవారికి అందిస్తాడు, మరియు ఎవరికి వివేకాన్ని అందించాడో, అతను వాస్తవానికి వారి వద్ద నుండి విపరీతమైన మంచిని . కానీ అర్థం చేసుకునే పురుషులను మినహా ఎవరూ గుర్తుంచుకోరు." [2:269]* (అన్వయింపు యొక్క ఈ అనువాదం అర్థాన్ని అరబిక్ మూలం నుండి తీసుకోబడింది)

సురా (చాప్టర్) 31కు "లుక్మాన్" అని పేరును పెట్టబడింది, ఒక తెలివైన వ్యక్తికి దేవుడు వివేకాన్ని అందించిన తరువాత ఈ పేరు వచ్చింది. ఇతర రకాల ప్రజలకు సమాధానంగా మనిషి ఉదాహరణ అందివ్వబడింది, దీనిని సురా యొక్క ఆరంభంలో పేర్కొనబడింది, ఇతను విజ్ఞానం లేకుండా మాట్లాడతాడు మరియు తప్పుడు ప్రవచనాలతో ప్రజలను మోసగిస్తాడు. ఖురాన్‌లోని అనేక శ్లోకాలలో, అనేకమంది ప్రవక్తలు దేవుని యొక్క దయగా వివేకాన్ని వర్ణించారు. ఉదాహరణకి సురా (భాగం) "ఆల్-ఇమ్రాన్" (ఇమ్రాన్ కుటుంబం)ప్రకారం మేరీమాత పుత్రుడయిన ఏసుప్రభువు బుక్ అండ్ విజ్డం మరియు టోరా అండ్ ది గోస్పెల్‌ను బోధిస్తారు. (శ్లోకం 48)

మానవులు వివేకాన్ని నేర్చుకునే అనేక మార్గాల గురించి ఖురాన్ శ్లోకాలు తెలుపుతాయి. ఉదాహరణకి, సురా 22 సూరత్ ఆల్-హజ్ (పుణ్యక్షేత్రం)లో, "వారు భూమి మీదనే ప్రయాణిస్తారు కదా, అందుచే వారి హృదయాలు (మరియు మనస్సులు) వివేకంను నేర్చుకుంటాయి మరియు వారి చెవులు వినటాన్ని నేర్చుకుంటాయిr? గుడ్డిగా ఉన్నవి నిజానికి వారి కళ్ళు కాదు, కానీ వారి గుండెలలో ఉన్న వారి " (శ్లోకం 46). వేరొక భాగం ఆల్-'అన్నామ్ (ది కాటిల్)లో చెప్పబడింది, "చెప్పు: "రమ్ము, అల్లా వాస్తవానికి నీ నుంచి ఏమి నిషేధించారో నేను చూపిస్తాను": అతనికి సమానంకాని దేనితోనూ చేరవద్దు; తల్లితండ్రులతో మంచిగా ఉండండి; కోరికల కోసం మీ పిల్లలను చంపవద్దు;― మీ కొరకు మరియు వారి కొరకు మేము ఆధారాన్ని అందిస్తాం― సిగ్గుపడే సన్నిహితమైన బాహ్యమైన లేదా రహస్యమైన కోరికలతో రావద్దు; అల్లా వాస్తవంగా పవిత్రంగా చేసిన దానిని న్యాయం మరియు చట్ట మార్గంలో తీసుకో కేవలం జీవితాన్ని కాదు: అతను తెప్పినదానిని ఆచరించు, దానిద్వారా వివేకాన్ని పొందవచ్చు" (శ్లోకం 151)

తూర్పు మతాలు మరియు తత్వశాస్త్రం[మార్చు]

కాన్ఫుకస్ ప్రకారం, వివేకంను మూడు పద్ధతుల ద్వారా నేర్చుకోవచ్చు: ప్రతిఫలింపచేయటం (ఉత్తమమైనది), అనుకరణ (సులభమైనది) మరియు అనుభవించటం (అతిచెడ్డది). వివేకంను ఎవరైనా అడిగితే తప్ప స్వయంగా చెప్పుకునేదికాదు. ఇతులు అడిగితే తప్ప తెలివైన వ్యక్తి అతని వివేకం గురించి ఏనాడు మాట్లాడడు. "డాక్ట్రిన్ ఆఫ్ మీన్," ప్రకారం కాన్ఫికస్ ఇంకనూ తెలుపుతూ, "నేర్చుకోవటం మీద అభిరుచి వివేకంను పోలి ఉంటుంది. గట్టిప్రయత్నంతో అభ్యాసం చేయటం మానవజాతికి సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. సిగ్గు పడటాన్ని తెలుసుకోవటం ధైర్యానికి సంబంధించి (జ్హి,రెం,యి..మెంగ్జీ యొక్క సద్గుణాల మొలకలలోని మూడు)." దీనిని కాన్ఫుసియన్ మహాకావ్యం "గ్రేట్ లెర్నింగ్" ఆరంభంతో పోల్చటం ఆరంభిస్తే, ఇది "గొప్పగా ఉండటానికి నేర్చుకునే విధానంలో స్పష్టమైన గుణంను కలిగి ఉండటం, ప్రజలను ప్రేమించటం మరియు అత్యుత్తమమైన దానిలో బంధించబడి" ఉండటం ఉన్నాయి, రోమన్ సద్గుణం "వివేకం"ను స్పష్టంగా చూడగలరు, ముఖ్యంగా స్పష్టమైన నడవడి స్పష్టమైన మనస్సాక్షిగా తర్జుమా చేసేవారు చూడవచ్చు. (చైనీయుల తత్వశాస్త్రం యొక్క చాన్స్ మూలాల నుండి ).

బౌద్ధ లిపులు బోధించే ప్రకారం, తెలివైన వ్యక్తి శారీరకమైన మంచి నడవడిని, మంచి మాట్లాడే విధానాన్ని మరియు మంచి మానసిక ప్రవర్తనను కలిగి. (AN 3:2 ) తెలివైన వ్యక్తి ఇష్టపూర్వకంగా లేనివి కానీ మంచి ఫలితాలను ఇచ్చే పనులను చే్సతాడు మరియు చెడు ఫలితాలను ఇచ్చే ఇష్టపూర్వకమైన పనులను చేయడు (AN 4:115 ). తెలివితక్కువ అనే విషాన్ని స్వీయ ఎంపిక చేసుకునే దానికి వివేకం అనేది విరుగుడుగా ఉంటుంది. బుద్ధుడు వివేకం గురించి చాలా అంశాలను బోధించాడు, అందులో:

  • బలవంతంగా దేనినైనా నిర్వర్తించటం వలన అతను వివేకాన్ని పొందలేడు (ధమ్మలో స్థాపించబడలేడు). కానీ తెలివైన వ్యక్తి జాగ్రత్తగా ఒప్పు మరియు తప్పు చెడును భేదపరుస్తాడు.[13]
  • అతను అహింసామార్గంలో, న్యాయసమ్మతమైన మరియు సమమైన మార్గంలో ఇతరులను నడిపిస్తాడు, అతను న్యాయం, తెలివి మరియు సత్యానికి మార్గదర్శకుడుగా ఉంటాడు.[14]
  • అధికంగా మాట్లాడటం వలన తెలివిగలవాడుగా అవ్వడు. కానీ ప్రశాంతంగా ఉండి, ద్వేషం మరియు భయం నుండి దూరంగా ఉన్నవానిని తెలివైన వ్యక్తిగా పిలుస్తారు.[15]
  • ఒకవేళ వ్యక్తి మూర్ఖుడుగా మరియు తెలివితక్కువగా ఉండి స్థిరత్వాన్ని ఒక్కటే కలిగి ఉంటే యోగి (ముని) అవ్వడు. కానీ అతను రెండుగా ఉన్న త్రాసులో మంచిని తీసుకొని చెడును తిరస్కరిస్తాడు, అతనే తెలివైన వ్యక్తి; అతను నిజానికి ఆ కారణంగా ముని అవుతాడు. అవి వాస్తవంగా ఉన్న విధంగా మంచి మరియు చెడును గ్రహిస్తాడు, అదే నిజమైన పాండిత్యంగా పిలవబడుతుంది.[16]

తావోయిజం అభ్యాససిద్ధమైన వివేకాన్ని ఏమి చెప్పాలి మరియు ఎప్పుడు చెప్పాలి అనేదాన్ని తెలుసుకోవటం అని వర్ణిస్తారు.

ఇతర మతాలు[మార్చు]

మెసపటోమియన్ మతం మరియు పురాణంలో, ఎంకిను ఇయా అని కూడా పిలుస్తారు, అది వివేకం మరియు తెలివి యొక్క దేవతగా ఉంది. సమతులనం ద్వారా వివేకాన్ని సాధించవచ్చు.

నార్స్ పురాణంలో, దేవుడు ఓడిన్ ముఖ్యంగా వివేకం కొరకు ప్రాముఖ్యత వహించాడు, బాధ మరియు తనను తాను త్యాగం చేసుకోవటంలోని అనేక కష్టాలు మరియు కఠిన పరీక్షల ద్వారా వివేకాన్ని పొందాడు. ఉదాహరణకు అతను తన కన్నును తీసుకొని మంచి విజ్ఞానం మరియు వివేకం యొక్క మార్గదర్శకుడుగా ఉన్న మిమిర్‌కు అందించాడు, బదులుగా బావి నుండి నీటిని అందిస్తాడు.[17] వేరొక ప్రముఖ లెక్క ప్రకారం, ఓడిన్ తొమ్మిది రాత్రులు తనని తాను యగ్‌డ్రాసిల్ నుండి వ్రేలాడేసుకున్నాడు, ఈ ప్రపంచ వృక్షం అన్ని ప్రాణుల నియమాలను సమష్టిగా చేస్తుంది, ఆకలి మరియు దప్పికలతో బాధపడి చివరకు శక్తివంతమైన మాయను ఉపయోగించటం కొరకు సంకేతాల యొక్క విజ్ఞానాన్ని పొందేవరకూ తనను తాను బల్లెంతో గాయపరుచుకుంటాడు.[18] అతను రాక్షసుల నుండి కవిత్వపు మధువును పొందగలుగుతాడు, దేవుళ్ళు మరియు అట్లాంటి అనిత్యుల ప్రయోజనం కొరకు ఈ పానీయం పండితుడు లేదా కవిని ప్రసాదిస్తుంది.[17]

జ్ఞానము[మార్చు]

జ్ఞానాన్ని తరచుగా వివేకంగా లేదా సరిపడే నిర్ణయంతో పనిచేసే ప్రాణి లేదా జీవి యొక్క సామర్థ్యంగా నిర్వచిస్తారు, మానసిక శక్తి తెలివి యొక్క అంశంగా లేదా ప్రత్యామ్నాయంగా అదనపు శక్తి దానియొక్క సొంత లక్షణాలతో ఉంటుంది. రాబర్ట్ స్టెన్బర్గ్[19] తెలివి యొక్క సాధారణ ఉత్తీర్ణతల నుండి నిర్ణయం చేసే సామర్థ్యాన్ని వేరుచేశాడు, ఇది వివేకం కన్నా ఎరిగిన అభిరుచికి దగ్గరగా ఉంటుంది. క్లిష్టమైన, ఉత్సాహవంతమైన వాతావరణంలో శక్తివంతమైన నిర్ణయాన్ని ప్రదర్శించటం వివేకం యొక్క గుర్తుగా ఉంది.

అభూత కల్పన మరియు విజ్ఞానశాస్త్ర కల్పనలో జ్ఞానాన్ని ఒక అత్యవసరమైన మానవ లక్షణంగా వర్ణిస్తారు, అది మానవేతర వైపుకు వ్యక్తి లక్షణంగా తలవంచుతుంది. కంప్యూటర్, చిత్తభ్రమ, పురాణ పాత్రలు లేదా ఇతర వస్తువును ఒకే రకమైన హక్కులు, సామర్థ్యాలు మరియు కోరికలు కలవిగా సంపూర్ణమైన మానవ గుణాలుగా ఇది సూచిస్తుంది. "చైతన్యం", "స్వీయ-అప్రమత్తత" మరియు "స్మృతి"లను శాస్త్ర కల్పనలో ఉపయోగించే విధంగానే ఉపయోగిస్తారు.

సాపియన్స్ అనే మాట లాటిన్ పదం సాపియంటియా నుండి పొందబడింది, దీనర్థం వివేకం.[20] దీనికి సంబంధమున్న లాటిన్ క్రియ సపేరే , దీనర్థం "రుచు చూడటం, తెలివిగా ఉండటం, తెలుసుకోవటం"; సపేరే యొక్క ప్రెజెంట్ పార్టిసుపుల్ మానవుడు హోమో సేపియన్స్' యొక్క భాగంగా ఉంది, కరోలస్ లిన్యూస్‌చే సృష్టించబడిన లాటిన్ రెండు సంఖ్యలరాశి పరిభాషాప్రకరణంచే మానవ జాతులను వర్ణించింది. లిన్యూస్ వాస్తవానికి మానవులకు డిర్నస్ పేరును అందించాడు, దీనర్థం ఈనాటి మనిషి అని ఉంది. కానీ తరువాత వివేకం కల ప్రాణి అధికంగా మానవులని నిర్ణయించాడు, అందుచే సాపియన్స్ అనే పేరును ప్రయోగించాడు. అతను ఎన్నుకొనిన జీవశాస్త్ర సంబంధ పేరు మనిషి యొక్క అసాధారణతను మరియు మిగిలిన జంతు ప్రపంచం నుండి ప్రత్యేకం చేయటానికి ఉద్దేశింపబడింది.

గమనికలు[మార్చు]

  1. మాథ్యూ 11:19, KJV: "ఒక వ్యక్తి యొక్క కుమారుడు తింటూ మరియు త్రాగుతూ వచ్చాడు మరియు వారు తెలిపారు, ఆ మనిషిని పట్టుకోండు మరియు అతను వైన్ బైబర్, సామాన్యుల మరియు పాపాత్ముల స్నేహితుడు అని తెలిపారు. కానీ వివేకం ఆమె పిల్లలకు మద్ధతునిస్తుంది."
  2. మాథ్యూ 10:16, KJV: "పట్టుకోండు, తోడేలుల మధ్యలో నేను ఒక గొర్రెను పంపాను: పాములంత జాగూరకతో మరియు పావురల వలే కీడు చేయకుండా ఉండండి."
  3. వివేకం యొక్క స్నేహితులు, "విద్యా విచారణ ద్వారా మానవజాతి అధిక ప్రజా సమూహం వివేకంను హేతుబద్ధమైన మార్గాల ద్వారా పొందటానికి సహాయపడుతుందనే ఆలోచనకు సానుభూతిగా ఉన్నారు" మాక్స్‌వెల్ స్థాపించారు.
  4. స్టెర్న్‌బెర్గ్, R. J. (1985). తెలివి, కళాత్మకత మరియు వివేకం యొక్క పరిపూర్ణమైన సిద్ధాంతాలు. జర్నల్ ఆఫ్ పర్సనాలిటీ అండ్ సోషల్ సైకాలజీ, 49, 607–62.
  5. బ్రౌన్, S. C., & గ్రీనే, J. A. (2006). వివేకం అభివృద్ధి తరాజు: సిద్ధాంతపరమైన వాటిని అనువదించటం. కాలేజ్ స్టూడెంట్ డెవలప్మెంట్ పత్రిక, 47, 1–19.
  6. 6.0 6.1 6.2 Harter, Andrew C. (2004). "8". In Peterson, Christopher and Seligman, Martin E. P. (సంపాదకుడు.). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford: Oxford University Press. pp. 181–196. ISBN 0-19-516701-5.CS1 maint: multiple names: editors list (link)
  7. 7.0 7.1 Orwoll, L. (1990). R. J. Sternberg (సంపాదకుడు.). Wisdom: Its nature, origins, and development. New York: Cambridge University Press. pp. 160–177. ISBN 0521367182. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  8. Grossmann, Igor (2010). "Reasoning about social conflicts improves into old age". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 107 (16): 7246–7250. doi:10.1073/pnas.1001715107. Retrieved 1 May 2011. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  9. వివేకం యొక్క న్యూరోబయోలజీ : సాహిత్య పర్యవలోకనం.
  10. Peterson, Christopher (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. Oxford: Oxford University Press. p. 106. ISBN 0-19-516701-5. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  11. మాథర్స్, సామ్యూల్ లిడెల్ మక్ గ్రెగర్; రోసెన్రాత్, క్రిస్టియన్ నార్ వాన్ (ఫ్రీహర్). కబ్బాల డెనుడాటా, కబ్బాల వెల్లడి చేయలేదు, జోహార్ యొక్క తరువాతి పుస్తకాలను కలిగి ఉంది. న్యూయార్క్: ది థియోసాఫికల్ పబ్లిషింగ్ కంపెనీ, 1912. p. 107.
  12. [1] HORN, హిబ్రూ
  13. ధమ్మపద v.256
  14. ధమ్మపద' v.257
  15. ధమ్మపద v.258
  16. ధమ్మపద v.268-9
  17. 17.0 17.1 ఫాల్కెస్, ఆంథోనీ (అనువాదం మరియు కూర్పు.) (1987). ఎడ్డా (స్నోరి స్టుర్లసన్). ఎవ్రిమాన్. ISBN 0-460-87616-3.
  18. లారింగ్టన్, కారొలిన్ (అనువాదం మరియు కూర్పు) (1996). పొయటిక్ ఎడ్డా . ఆక్స్ఫర్డ్ వరల్డ్స్ క్లాసిక్స్. ISBN 0-19-283946-2.
  19. Sternberg, Robert J. (2003). Wisdom, Intelligence, and Creativity Synthesized. New York: Cambridge University Press. ISBN 0-521-80238-5.
  20. Lewis, C.T. and Short, C. (1963). Latin Dictionary. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-864201-5.CS1 maint: multiple names: authors list (link)

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • సోఫియా
  • పర్యావరణ సంబంధ వివేకం
  • వివేకం సాహిత్యం
  • తెలివి
  • విజ్ఞానం
  • -wise
  • స్కూల్ ఆఫ్ హార్డ్ నాక్స్
  • సాపియన్స్, సందేహంలేని పుట
  • బౌద్ధమతంలో వివేకం
  • సుగుణం
  • వివేకం పుస్తకం
  • సమూహాల వివేకం
  • స్పృహ
  • అతిగ్రాహ్యత
  • స్వీయ-అప్రమత్తత
  • సపేరే ఆడ్
  • పరిజ్ఞానం

మరింత చదవండి[మార్చు]

మూస:Importance-section

  • ఆలెన్, జేమ్స్ సోలన్, ప్రాపంచిక వివేకం: గ్రేట్ బుక్స్ అండ్ ది మీనింగ్స్ ఆఫ్ లైఫ్, ఫ్రెడెరిక్ C. బీల్, 2008. ISBN 978-1-929490-35-6
  • మిల్లర్, జేమ్స్, L., "వివేకం యొక్క కొలమానాలు: సాంప్రదాయమైన మరియు క్రైస్తవ పూర్వకాలంలో జగత్సంబంధమైన నృత్యం", టొరాంటో విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ, 1986. ISBN 0-8020-2553-6
  • వెలాస్క్వెజ్, సుసాన్ మక్నియల్, "మేథకు ఆవల: మీ సహజజ్ఞాన మనస్సు యొక్క వివేకం", రో యువర్ బోట్ ముద్రణ, 2007. ISBN 978-0-9796410-0-8
  • ఫ్రెడుసి ఫిలోమతిస్, "ఈ వివేకం అనేది ఏంటి?", పత్రిక స్టేట్ ఆఫ్ ది ఆర్ట్, కొలరాడో, 2006
  • E.F. స్చుమాచర్, "స్మాల్ ఈజ్ బ్యూటిఫుల్", హార్పర్ అండ్ రో, న్యూయార్క్, న్యూయార్క్, 1989.
  • స్టెర్న్‌బర్గ్, రాబర్ట్ J., వివేకం: దాని స్వభావం, మూలాలు మరియు అభివృద్ధి (1990). కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్. ISBN 978-0521367189 మూస:Importance-inline

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Wikiquote-logo-en.svg
వికీవ్యాఖ్యలో ఈ విషయానికి సంబంధించిన వ్యాఖ్యలు చూడండి.

మూలాలు[మార్చు]

Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Portal/images/t' not found.

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=వివేకం&oldid=2006560" నుండి వెలికితీశారు