వి. కె. మూర్తి
| వి. కె. మూర్తి | |
|---|---|
 2010లో వి. కె. మూర్తి | |
| జననం | వెంకటరామ పండిట్ కృష్ణమూర్తి 1923 నవంబరు 26 మైసూరు, మైసూర్ రాజ్యం, బ్రిటిష్ రాజ్ |
| మరణం | 2014 ఏప్రిల్ 7 (వయసు: 90) బెంగళూరు, భారతదేశం |
| జాతీయత | భారతీయుడు |
| వృత్తి | సినిమాటోగ్రాఫర్ |
| క్రియాశీలక సంవత్సరాలు | 1951–2001 |
| పురస్కారాలు | దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు (2008) |
వెంకటరామ పండిట్ కృష్ణమూర్తి (1923 నవంబరు 26 - 2014 ఏప్రిల్ 7), వృత్తిపరంగా వి. కె. మూర్తిగా ప్రసిద్ధి చెందిన భారతీయ సినిమాటోగ్రాఫర్.[1] ఒకప్పుడు వయోలిన్ వాయిద్యకారుడు, జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్న స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు అయిన ఆయన, గురుదత్ సినిమాల్లో రెగ్యులర్ కెమెరామెన్ గా ఉండేవాడు. ఆయన భారతీయ సినిమాలో అత్యంత ప్రముఖమైన చిత్రాలలో కొన్నింటిని, పూర్తి నలుపు, తెలుపు రంగులలో అందించాడు. ఆయన భారతదేశపు మొట్టమొదటి సినిమా స్కోప్ చిత్రం కాగజ్ కే ఫూల్ ను కూడా చిత్రీకరించాడు. చలనచిత్ర పరిశ్రమకు, ముఖ్యంగా భారతీయ చలనచిత్ర పరిశ్రమకు ఆయన చేసిన కృషికి గాను 2005లో ఐఫా జీవితకాల సాఫల్య పురస్కారం లభించింది. భారతీయ చలనచిత్ర రంగానికి ఆయన చేసిన సేవలకు గాను 2010లో దాదా సాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డుతో సత్కరించబడ్డాడు. దీంతో ఆయన, దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డుకు ఎంపికైన మొదటి సినిమాటోగ్రాఫర్ గా ప్రసిద్ధి చెందాడు.[2]
80 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆయన 2001లో ముంబై నుండి తిరిగి బెంగళూరు వెళ్లి, అక్కడ బసవనగుడి లోని శంకరపురంలో తన నివాసంలో పదవీ విరమణ జీవితాన్ని గడిపాడు.
ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]వి. కె. మూర్తి 1923 నవంబరు 26న మైసూరులో జన్మించాడు.[3] అతను లక్ష్మీపురం పాఠశాలలో చదువుకున్నాడు, అక్కడ అతను సంగీతాన్ని ఒక అంశంగా ఎంచుకుని వయోలిన్ వాయించడం నేర్చుకున్నాడు.[4] 1946లో శ్రీ జయచామరాజేంద్ర పాలిటెక్నిక్ (ప్రస్తుత ప్రభుత్వ చలనచిత్ర, టెలివిజన్ ఇన్స్టిట్యూట్) నుండి సినిమాటోగ్రఫీలో డిప్లొమా పొందాడు.[1] విద్యార్థిగా, అతను భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొని 1943లో జైలు పాలయ్యాడు. దృశ్య మాధ్యమం పట్ల బలంగా ఆకర్షితులయ్యి, ఈ రంగంలో వృత్తిని కొనసాగించాలని అకాంక్షతో, అతను తన చదువును విడిచిపెట్టి బొంబాయి (ఇప్పుడు ముంబై) వెళ్ళాడు.
కెరీర్
[మార్చు]మహారాణా ప్రతాప్ తో కలిసి వి. కె. మూర్తి తన సినీ ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించాడు. గురుదత్ దర్శకుడిగా తొలిసారిగా 1951లో వచ్చిన బాజీ చిత్రంలో ఆయన సినిమాటోగ్రాఫర్ వి. రాత్రాకు సహాయకుడిగా పనిచేసాడు. ఇది నచ్చిన దత్, అతని తదుపరి చిత్రం జాల్ (1952) కోసం అతన్ని తీసుకున్నాడు, ఇది ఆయన ప్రధాన సినిమాటోగ్రాఫర్ గా చేసిన మొదటి చిత్రం.[5] ఆయన, 1964లో గురుదత్ మరణించే వరకు గురుదత్ బృందంలో భాగంగా ఉన్నాడు.
1959లో గురుదత్ రూపొందించిన కాగజ్ కే ఫూల్ చిత్రం వచ్చింది, ఇది దర్శకుడి ఉత్తమ చిత్రాలలో ఒకటిగా విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకుంది. అన్నింటికంటే మించి, ఇది దాని సినిమాటోగ్రఫీకి అనేక ప్రశంసలను గెలుచుకుంది. ఈ రంగంలో అసమానమైన చరిత్రను సృష్టించింది. సినిమాటోగ్రాఫర్ గా వి. కె. మూర్తి విస్తృత ప్రశంసలు అందుకున్నాడు, ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫ్ గా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డును అందుకున్నాడు. 1962లో సాహిబ్ బీబీ ఔర్ గులాం చిత్రంతో మళ్లీ ఈ అవార్డును గెలుచుకోవడంతో ఆయన ఈ ఘనతను పునరావృతం చేసినట్టయింది. గురుదత్ తీసిన ప్యాసా, సాహిబ్ బీబీ ఔర్ గులాం, ఆర్ పార్ వంటి చిత్రాలలో మూర్తి చేసిన కొన్ని ఉత్తమ చిత్రాలుగా నిలిచాయి. దత్ మరణం తరువాత, మూర్తి కమల్ అమ్రోహితో కలిసి అతని కళాఖండాలు పాకీజా, రజియా సుల్తాన్ చిత్రాలకు పనిచేసాడు. ఆ తరువాతి సంవత్సరాల్లో, అతను ప్రమోద్ చక్రవర్తి (నయా జమానా, జుగ్ను), శ్యామ్ బెనగళ్, గోవింద్ నిహలానీ (తమస్) వంటి దర్శకులతో కలిసి పనిచేసాడు.
రాజేంద్ర సింగ్ బాబు దర్శకత్వం వహించిన అత్యంత ప్రశంసలు పొందిన కన్నడ చిత్రాలలో ఒకటైన హువు హన్ను చిత్రానికి కూడా మూర్తి సినిమాటోగ్రాఫర్ గా వ్యవహరించాడు. ఆ చిత్రంలో ఒక పాత్రలో కూడా ఆయన కనిపించాడు. మూర్తి విస్తృతంగా ప్రశంసలు పొందిన టెలివిజన్ ధారావాహిక భరత్ ఏక్ ఖోజ్ కు ప్రధాన సినిమాటోగ్రాఫర్, దీనిని దూరదర్శన్ నిర్మించింది, శ్యామ్ బెనగళ్ దర్శకత్వం వహించాడు.
అవార్డులు
[మార్చు]- ఫిల్మ్ఫేర్ ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్ అవార్డు - కాగజ్ కే ఫూల్ (1959)
- ఫిల్మ్ఫేర్ ఉత్తమ సినిమాటోగ్రాఫర్ అవార్డు - సాహిబ్ బీబీ ఔర్ గులాం (1962)
- ఐఫా లైఫ్టైమ్ అచీవ్మెంట్ అవార్డు -ఆమ్స్టర్డామ్, 2005.
- 2008 సంవత్సరానికి దాదా సాహెబ్ ఫాల్కే అవార్డు
మరణం
[మార్చు]అతను 91 సంవత్సరాల వయస్సులో 2014 ఏప్రిల్ 7న బెంగళూరులోని తన నివాసంలో మరణించాడు.[6] ఆయనకు కుమార్తె ఛాయా మూర్తి ఉన్నది.
ఎంపిక చేసిన ఫిల్మోగ్రఫీ
[మార్చు]- హువు హన్ను (1993 కన్నడ చిత్రం)
- దీదార్ (1992)
- ఖులే ఆమ్ (1992)
- కల్యుగ్ ఔర్ రామాయణ (1987)
- నాస్తిక్ (1983)
- జుగ్ను (1973)
- నయా జమానా (1971)
- సూరజ్ (1966)
- లవ్ ఇన్ టోక్యో (1966)
- జిద్దీ (1964)
- సాహిబ్ బీబీ ఔర్ గులామ్ (1962)
- చౌద్విన్ కా చాంద్ (1960)
- కాగజ్ కే ఫూల్ (1959)
- 12 ఓ'క్లాక్ (1958)
- ప్యాసా (1957)
- సి. ఐ. డి. (1956)
- మిస్టర్ & మిసెస్ '55 (1955)
- ఆర్-పార్ (1954)
- బాజ్ (1953)
- జాల్ (1952)
- బాజీ (1951)
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 Khajane, Muralidhara (20 January 2010). "Murthy first cinematographer to win Phalke award". The Hindu. Archived from the original on 21 January 2010. Retrieved 22 January 2010.
- ↑ "Guru Dutt and Me". Open The Magazine (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 27 January 2010. Retrieved 6 July 2021.
- ↑ "Guru Dutt and Me". Open The Magazine (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 2010-01-27. Retrieved 2022-01-09.
- ↑ "Poetry in picture". The Hindu. 20 July 2007. Retrieved 7 April 2014.
- ↑ "Guru Dutt and Me". Open The Magazine (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 2010-01-27. Retrieved 2022-01-09.
- ↑ "'Kagaz Ke Phool' cinematographer VK Murthy passes away". ibnlive.com. 7 April 2014. Archived from the original on 8 April 2014. Retrieved 7 April 2014.