వీరరాజేంద్ర చోళుడు

వీరరాజేంద్ర చోళుడు
వీరరాజేంద్ర చోళుడు
రాజకేసరివర్మన్, కరికాల చోళుడు, వీర చోళుడు, మహారాజాధిరాజ, పాండ్య కులాంతక, కోనేరిన్మైకొండన్, శ్రీమేదినివల్లభ, ఆహవమల్ల కుల కాలన్, సకలభువనాశ్రయ
	11వ శతాబ్దానికి చెందిన వీరరాజేంద్రుని బంగారు కహవను
చోళ చక్రవర్తి
పరిపాలన	1063–1070
పూర్వాధికారి	రాజేంద్ర II
ఉత్తరాధికారి	అతిరాజేంద్రుడు
కడారం రాజు
Reign	1067–1070
Predecessor	పదవి స్థాపించబడింది
Successor	అతిరాజేంద్రుడు
జననం	1002; తంజావూరు, చోళ సామ్రాజ్యం (ఆధునిక తంజావూరు, తమిళనాడు, భారతదేశం)
మరణం	1070 (68 ఏళ్లు); గంగైకొండ చోళపురం, చోళ సామ్రాజ్యం (ఆధునిక జయంకొండం, తమిళనాడు, భారతదేశం)
మహారాణి	అరుళ్మొళినంగై
వంశము	అతిరాజేంద్రుడు; గంగై కొండన్; రాజసుందరి
రాజవంశం	చోళ
తండ్రి	రాజేంద్ర I
తల్లి	ముక్కోకిలన్ అడిగల్
మతం	హిందూమతం

వీరరాజేంద్ర చోళుడు (1002 - 1070) ఒక చోళ చక్రవర్తి. రాజేంద్ర I కుమారుడైన ఇతను తన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం తన అన్నలు రాజాధిరాజ I, రాజేంద్ర II ఆధీనంలో గడిపాడు. తన పాలన తొలిరోజుల్లో ఇతను విద్యార్థుల కోసం వసతి గృహంతో పాటు వేదాలు, శాస్త్రాలు, వ్యాకరణం అభ్యసించడానికి ఒక పాఠశాలను స్థాపించాడు.^[5] ఇతను వీరసోళన్ పేరుతో ఒక ఆసుపత్రిని కూడా స్థాపించాడు.^[5] బుద్ధమిత్రుడు ప్రసిద్ధ తమిళ బౌద్ధ వ్యాకరణ గ్రంథం వీరసోళియం ఇతని పాలనా కాలంలో రాశాడు.^[6]

వీరరాజేంద్రుని పాలన చోళ సామ్రాజ్యం తన సరిహద్దులను విస్తరించడానికి, ఉన్న భూభాగాలను రక్షించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్న కాలంలో జరిగింది. వీరరాజేంద్రుని అన్నయ్య రాజు రాజాధిరాజ I మరణం, మరో అన్నయ్య రాజేంద్ర II స్వల్పకాలిక పాలన ఈ ప్రయత్నాలకు ఆటంకం కలిగించాయి.

మొత్తం మీద ఈ ముగ్గురు సోదరులు ఒకరి తర్వాత ఒకరుగా 16–20 సంవత్సరాల పాటు పాలించారు.^[7] సింహళీయులు (సిలోన్), పాండ్యులు, చేర పెరుమాళ్లు వంటి చోళుల సాంప్రదాయ శత్రువులు, సామంతులు ఈ అస్థిరతను ఆసరాగా చేసుకుని స్వేచ్ఛ పొందేందుకు లేదా చోళులపై యుద్ధం చేసేందుకు ప్రయత్నించారు. వీరరాజేంద్రుడు తన ప్రజల పట్ల దయతో రక్షణ కల్పించే సమర్థుడైన, ధైర్యవంతుడైన పాలకుడిగా వర్ణించబడ్డాడు. ఇతను చోళ రాజ్యాలపై అధికారాన్ని తిరిగి విధించాడు, చాళుక్యులు, పాండ్యుల పట్ల కనికరం లేకుండా వ్యవహరించాడు. ఇతని సొంత పాలన 10 సంవత్సరాల కంటే తక్కువ కాలం కొనసాగింది, కరూర్‌లోని వివిధ శాసనాలలో ఇది చిత్రీకరించబడింది. ఇతను చోళ భూభాగాలను కాపాడుకోవడంలోనే కాకుండా ఇండోనేషియా, మలేషియా, శ్రీలంక, నికోబార్ వంటి సుదూర ప్రాంతాలలో విదేశీ విజయాలు సాధించడంలో కూడా సఫలమయ్యాడు.^[8]

తొలి జీవితం

వీరరాజేంద్రుడు తన అన్నయ్య రాజాధిరాజు పాలన తొలి భాగంలో శ్రీలంక చోళ ప్రతినిధిగా (వైస్రాయ్) నియమించబడ్డాడు.^[9]^[10] తదనంతరం తన మరో అన్నయ్య రాజేంద్ర II పాలనా కాలంలో ఇతను ఉరైయూర్ పాలకుడిగా పనిచేశాడు.^[11]

సైనిక ఘర్షణలు

వీరరాజేంద్రుడు పశ్చిమ చాళుక్య సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా అనేక యుద్ధాలు చేశాడు, వేంగి చాళుక్యులపై చోళులకు ఉన్న ఆసక్తి ఈ ఘర్షణలకు ప్రధాన కారణం. ఇతను విసయ్యవాడై (ఆధునిక విజయవాడ) సమీపంలో పశ్చిమ చాళుక్యులతో పోరాడాడు, కృష్ణా నది ఒడ్డున వారిని ఓడించి తూర్పు చాళుక్యుల భూభాగాలపై చోళుల అధికారాన్ని తిరిగి నొక్కి చెప్పాడు.^[12] ఇతను సింహళ నాడు (సిలోన్) పై కూడా దండెత్తాడు, చోళుల నియంత్రణ నుండి తమ రాజ్యాన్ని విడిపించుకోవడానికి సింహళ రాజులు చేసిన ప్రయత్నాలను కనికరం లేకుండా అణిచివేశాడు.^[13]

తొలి యుద్ధాలు

తన పాలన తొలి కాలంలో వీరరాజేంద్రుడు పొత్తాపి రాజును, కేరళ రాజును (చేర పెరుమాళ్) చంపాడు. పాండ్య భూభాగాల్లో పాండ్య యువరాజులు చేసిన తిరుగుబాటును కూడా ఇతను అణిచివేయవలసి వచ్చింది. ఈ యుద్ధాలు జరుగుతుండగానే పశ్చిమ చాళుక్య రాజు సోమేశ్వర I వీరరాజేంద్రుని పూర్వీకుడు రాజేంద్ర II చేతిలో తనకు గతంలో జరిగిన అవమానానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి చోళ భూభాగంపై దండెత్తాడు.^[14] మొదట సోమేశ్వర I తన కుమారుడు విక్కలన్ (విక్రమాదిత్య VI) ను చోళ రాజధాని గంగైకొండ చోళపురంపై దాడికి పంపాడు. 1066లో పశ్చిమ చాళుక్య రాజు సోమేశ్వర I పాలనా కాలంలో విక్రమాదిత్య VI చోళ సామ్రాజ్యంపై దండెత్తి రాజధాని గంగైకొండ చోళపురం వరకు చొచ్చుకుపోయాడు, తిప్పికొట్టబడేలోపు నగరాన్ని బెదిరించాడు.^[15]^[16]^[17] వీరరాజేంద్రుడు పాండ్యులు, సింహళీయులు, చేర పెరుమాళ్ రాజులను లొంగదీసుకుని వారిని సామంతులుగా చేసిన తర్వాత తిరిగి వస్తున్నాడు. ఇతను వెంటనే విక్రమాదిత్య VI ని ఓడించి చోళ రాజధానిని రక్షించే బాధ్యతను చేపట్టాడు. వీరరాజేంద్రుడు ఆపై చాళుక్య యువరాజులు విక్రమాదిత్య (విక్కలన్), సింగణన్‌లను వెంబడించి వారిని గంగపాడి వద్ద ఓడించాడు. తదనంతరం ఇద్దరు యువరాజులు, సోమేశ్వర I కుమారుల నాయకత్వంలోని మరో చాళుక్య సైన్యాన్ని ఓడించిన తరువాత ఇతను చాళుక్య రాజధానికి వెళ్లి, యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయిన సోమేశ్వర I ని ఓడించాడు.

వందనాలు ! శ్రేయస్సు కలుగుగాక ! ధైర్యమే (అతని) ఏకైక సహాయంగా, ఉదారతే (అతని) ఏకైక ఆభరణంగా ఉండగా, (రాజు) రాజదండాన్ని ధరించి చీకటి కలి (యుగాన్ని) పారద్రోలాడు. కూడలసంగమం వద్ద ఆహవమల్లను భయపెట్టాడు, వెనక్కి తగ్గుతున్న విక్కలన్ (అంటే విక్రమాదిత్య VI), సింగనన్ (అంటే జయసింహ) వీపులను చూశాడు, అతని (అంటే ఆహవమల్ల) గొప్ప రాణులతో పాటు ఐశ్వర్యాన్ని, వాహనాలను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.

— (లైన్ 1.) నం. 82.- కిలూర్ వద్ద శాసనం^[18]

నిర్ణయించిన యుద్ధభూమిలో ఆహవమల్లను రెండవసారి భయపెట్టాడు, తనతో పుట్టిన అన్నయ్య ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాడు, వేంగై-నాడును స్వాధీనం చేసుకున్నాడు, విజేతల అభిషేకం చేసాడు.

— (లైన్ 3.) నం. 82.- కిలూర్ వద్ద శాసనం^[19]

వీరరాజేంద్రుడు చాళుక్యులపై చేసిన మూడవ యుద్ధం సోమేశ్వర I తన కుమారుడు విక్రమాదిత్య VI ని వేంగిని ఆక్రమించడానికి పంపినప్పుడు జరిగింది. రాజేంద్ర II మరణం కారణంగా వేంగి పశ్చిమ చాళుక్యుల పాలనలో సామంతుడిగా మారిందని సోమేశ్వరుడు భావించాడు. వీరరాజేంద్రుని సైన్యాలు వేంగి వద్ద పశ్చిమ చాళుక్యులను ఓడించాయి, ఆ తర్వాత వారు చాళుక్య రాజధాని కళ్యాణపురను (బసవకల్యాణ్) చుట్టుముట్టాయి. వారు కంపిలిలోని కోటను కొల్లగొట్టి సోమేశ్వర I రాణిని, ఖజానాను స్వాధీనం చేసుకున్నారు, అతని సేనాపతులను, విశ్వసనీయ సామంతులను నిర్మూలించారు. వారు సోమేశ్వర I గుర్రాలను, ఏనుగులను కూడా పట్టుకున్నారు.^[20]^[21]

వీరరాజేంద్రుడు సిలోన్, మదురై, చేర పెరుమాళ్ రాజ్యం, పొత్తాపి వద్ద తిరుగుబాట్లను విజయవంతంగా అణిచివేశాడు, పశ్చిమ చాళుక్యులను (రట్టపాడి ఏడున్నర లక్షల వద్ద) సామంతులుగా మార్చాడు.^[22]

కొనసాగుతున్న చాళుక్య యుద్ధాలు

వీరరాజేంద్రుని పాలన పశ్చిమ చాళుక్యులకు వ్యతిరేకంగా ఇతను సాధించిన వివిధ విజయాలను వివరించే అనేక శాసనాలతో గుర్తించబడింది. వీరరాజేంద్రుడు రాజవకముందే పశ్చిమ చాళుక్యులపై జరిగిన యుద్ధాలలో పాల్గొన్నాడు. సింహాసన వారసుడు రాజమహేంద్ర నాయకత్వంలో వీరరాజేంద్రుడు ముడక్కారు యుద్ధంలో చాళుక్య దళాలతో పోరాడాడు. దండనాయక వలదేవ, ఇతర సైనిక నాయకుల నేతృత్వంలోని చాళుక్య దళాలను ఓడించాడు. ఈ యుద్ధంలో దండనాయక, ఇతర నాయకులు పడిపోయారు; ఇరుగయ్యన్ తదితరులు తమ రాజు సోమేశ్వరుడు, గర్విష్టి అయిన విక్రమాదిత్య VI తో కలిసి చోళ సైన్యం భీకర దాడిని ఎదిరించలేక వెనక్కి తగ్గవలసి వచ్చింది. రాజమహేంద్ర శాసనం కూడా ఒక యుద్ధ ఏనుగు ద్వారా ఇతను ఆహవమల్లను ముడక్కారు వద్ద వెనక్కి తిరిగేలా చేశాడని పేర్కొంది.^[23]^[24] వీరరాజేంద్రుని పాలనా కాలంలో ఈ యుద్ధంలో ఓడిపోయిన సోమేశ్వరుడు ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని చోళులతో యుద్ధానికి పిలుపునిచ్చాడు. కరూర్, తిండివనంలోని తన శాసనాలలో సోమేశ్వర-I కుమారులు విక్రమాదిత్య VI (విక్కలన్), జయసింహ (సింగణన్) చెదిరిన జుట్టుతో యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయారని వీరరాజేంద్రుడు గర్వంగా పేర్కొన్నాడు. సోమేశ్వర I సైన్యాలను తాను ఐదు సార్లకు తగ్గకుండా ఓడించానని వీరరాజేంద్రుడు పేర్కొన్నాడు. ఈ యుద్ధాలు కూడలసంగమం, గంగైకొండచోళపురం, కరూర్, కంపిలి, వేంగి వద్ద జరిగాయి. ప్రతిసారీ సోమేశ్వర I సేనాపతుల (చాముండరాజు వంటివారు) తలలు నరికివేయబడ్డాయి. మదువన, విక్రమాదిత్య VI జయసింహ, అన్నలతో కలిసి యుద్ధభూమి నుండి పారిపోయారు, చివరకు ఆహవమల్ల సోమేశ్వర I కూడా యుద్ధం నుండి పారిపోయాడు. మరొక యుద్ధంలో సోమేశ్వర I రెండవ కుమారుడు సోమేశ్వర II కన్నడ దేశం నుండి బహిష్కరించబడ్డాడు. అప్పుడు సోమేశ్వర I వీరరాజేంద్రుని యుద్ధానికి సవాలు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.^[25]

సోమేశ్వర I వీరరాజేంద్రుడికి ఒక లేఖ రాస్తూ చాళుక్య దళాలు గతంలో ఓడిపోయిన యుద్ధ ప్రదేశానికి సమీపంలో కూడల్ సంగమం అనే ప్రదేశంలో యుద్ధానికి ఒక సైట్‌ను కేటాయించాడు. ఈ సందేశం అందిన వెంటనే వీరరాజేంద్రుడు యుద్ధానికి బయలుదేరి చాళుక్య సైన్యం రాక కోసం కందై సమీపంలో విడిది చేశాడు.^[26] మణిమంగళం వద్ద లభించిన వీరరాజేంద్రుని శాసనం ప్రకారం యుద్ధానికి నిర్ణయించిన ఖచ్చితమైన తేదీ క్రీ.శ 1067 సెప్టెంబర్ 10 సోమవారం.

చోళ సైన్యం ఊహించిన యుద్ధం కోసం ఒక నెల కంటే ఎక్కువ కాలం ఎదురుచూసింది, కానీ సోమేశ్వర I సైన్యం రాలేదు. అప్పుడు చోళ సైన్యం చుట్టుపక్కల గ్రామీణ ప్రాంతాలను నాశనం చేసి తుంగభద్ర నది ఒడ్డున విజయ స్థంభాన్ని నిర్మించింది.^[27]

కూడల సంగమం వద్ద చోళులను ఎదుర్కోవద్దని సోమేశ్వరుడు తీసుకున్న నిర్ణయానికి ధృవీకరించదగిన, తెలిసిన కారణం ఏదీ లేదు. అతని మొదటి కుమారుడు, ఎంపిక చేసిన వారసుడు సోమేశ్వర II, విక్రమాదిత్య VI మధ్య వారసత్వ వివాదం నడుస్తోంది, విక్రమాదిత్య VI తన తండ్రి కోసం పోరాడటానికి ఇష్టపడలేదు. కన్నడ దేశం నుండి సోమేశ్వర II బహిష్కరించబడిన తరువాత పెరుంబెర్ వద్ద ఉన్న వీరరాజేంద్రుని శాసనం విక్రమాదిత్య VI వీరరాజేంద్రునితో పొత్తు పెట్టుకున్నాడని వివరిస్తుంది. వీరరాజేంద్రుడు వెంటనే విక్రమాదిత్య VI ని చాళుక్య సింహాసనానికి వారసుడిగా నామినేట్ చేశాడు, తన కుమార్తె కుమారుడు విక్రమాదిత్య VI తర్వాత తదుపరి చాళుక్య రాజు అవుతాడని వాగ్దానం తీసుకున్న తరువాత తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.^[28]

క్రీ.శ 1068 మార్చిలో సోమేశ్వర I నీటిలో మునిగి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. వీరరాజేంద్రుని రికార్డులు సోమేశ్వర I పశ్చిమ సముద్రంలో దాక్కోవడానికి ప్రయత్నించాడని చెబుతున్నాయి, చోళ సైన్యం నుండి పారిపోతూ సోమేశ్వర I అరేబియా సముద్రంలో మునిగిపోయే అవకాశం ఉందని ఇది సూచిస్తుంది.^[29]

కూడల్ సంగమం నుండి తూర్పు చాళుక్య రాజ్యంపై తమ నియంత్రణను తిరిగి స్థాపించడానికి చోళ సైన్యం వేంగికి వెళ్ళింది. సోమేశ్వర I తన మరణానికి ముందు వేంగిని ఆక్రమించి తన ఆధీనంలో ఉన్న ఒక కీలుబొమ్మ పాలకుడిని ప్రతిష్టించడానికి తన కుమారుడు విక్రమాదిత్య VI (విక్కలన్), ఒక సీనియర్ నమ్మకమైన జనరల్‌ను పంపాడు. విసయ్యవాడై లేదా ఆధునిక విజయవాడ సమీపంలో కృష్ణా నది ఒడ్డున జరిగిన యుద్ధంలో వీరరాజేంద్రుడు జననాథ నేతృత్వంలోని పశ్చిమ చాళుక్య సైన్యాన్ని ఓడించాడు. వీరరాజేంద్రుడు ఆపై తూర్పు చాళుక్య రాజ్యం మొత్తాన్ని జయించాడు, పశ్చిమ చాళుక్యులతో పొత్తు పెట్టుకున్న కళింగ (ఒడిషా) రాజును ఓడించి దానిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. వీరరాజేంద్రుడు తూర్పు చాళుక్య యువరాజు విజయదిత్య VI ని వేంగి సింహాసనంపై ప్రతిష్టించాడు.^[30] వీరరాజేంద్ర చోళుడు ఆహవమల్ల సోమేశ్వర I ని ఐదు సార్లకు తగ్గకుండా ఓడించాడు. వీరరాజేంద్ర చోళుడు అతని ఇద్దరు కుమారులు విక్కలన్ (విక్రమాదిత్య VI), సింగనన్ (జయసింహ III)లను కూడల సంగమ యుద్ధాలలో అనేకసార్లు పారద్రోలాడు. వీరరాజేంద్ర చోళుడు కంపిలి యుద్ధంలో సోమేశ్వర I పెద్ద కుమారుడు, యువరాజు సోమేశ్వర II ని కూడా ఓడించి క్రీ.శ 1068లో అతని పట్టాభిషేక మహోత్సవాన్ని భగ్నం చేశాడు.^[31]^[32]^[33]

శ్రీలంకలో యుద్ధం

ద్వీపం దక్షిణ భాగమైన రోహణ జిల్లా చుట్టూ పాలిస్తున్న సింహళ రాజు విజయబాహు తన బలాన్ని విస్తరించుకోవాలని, ఆక్రమణదారులైన చోళులను తరిమికొట్టాలని భావించాడు. రోహణ జిల్లాపై దాడి చేయడానికి వీరరాజేంద్రుడు ద్వీపంలో ఉన్న చోళ సైన్యాన్ని పంపాడని మహావంశ రికార్డులు చెబుతున్నాయి. విజయబాహు అప్పుడు బర్మా రాజు సహాయం కోరాడు, అతను విజయబాహుకు సహాయం చేయడానికి ఓడలను, సైనికులను పంపాడు. ఈ సహాయంతో విజయబాహు లంక ఉత్తర ప్రావిన్సులలో తిరుగుబాటు సృష్టించడంలో సఫలమయ్యాడు. ద్వీపంలో ఉన్న చోళ దళాలు, ప్రధాన భూభాగం నుండి పంపబడిన బలగాలు ఈ తిరుగుబాట్లను నియంత్రించగలిగినప్పటికీ, విజయబాహు తదుపరి కొన్నేళ్లపాటు ద్వీపంలో చోళుల ఆక్రమిత ప్రాంతాలలో తిరుగుబాట్లు, అవాంతరాలు సృష్టిస్తూనే ఉన్నాడు.^[34]

కడారం దండయాత్ర

వీరరాజేంద్రుని ఏడవ సంవత్సరం రికార్డులు సహాయం, రక్షణ కోసం వచ్చిన ఒక రాజు తరపున అతను కడారం (కెడః) జయించి అతనికి అప్పగించాడని పేర్కొన్నాయి. ఇది జరిగిన సంభావ్య తేదీ క్రీ.శ 1068. చోళులు తదుపరి 20 సంవత్సరాల పాటు ప్రస్తుతం ఇండోనేషియా, మలేషియా ప్రాంతాలలో వరుస దాడులు, ఆక్రమణలను కొనసాగించారు. ఇది మొదట సుదూర తూర్పు ప్రాంతాలపై చోళ రాజ్యం పట్టును పునరుద్ఘాటించింది, శ్రీలంకలోని వారి సబార్డినేట్ విభాగాలతో సహా చోళ భూభాగాల నుండి వ్యాపారులపై జావా-మలయా ద్వీపకల్పంలోని కొన్ని రాజ్యాలు పెట్టిన అడ్డంకులను తొలగించడానికి కూడా ఇది వీలు కల్పించింది. తరువాత శ్రీవిజయ, కేదిరి, చంపా మొదలైనవి స్వతంత్రమైనప్పటికీ, వీరరాజేంద్రుని కాలం నుండి దాదాపు చోళ రాజ్యం చివరి రోజుల వరకు, కనీసం క్రీ.శ 1215 వరకు, తమిళకం, సుదూర తూర్పు ప్రాంతాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు నిరాటంకంగా కొనసాగాయి.^[35]

శాసనాలు, సాహిత్యం

వీరరాజేంద్రుని శాసనాలు వీరమే-తునైయాగవుం అనే ఉపోద్ఘాతంతో ప్రారంభమవుతాయి, అతను రాజకేసరి అనే బిరుదును ధరించాడు. చింగిల్‌పుట్ జిల్లాలోని ఒక ఆలయానికి చెందిన రాజు శాసనం అతని జన్మ నక్షత్రం ఆశ్లేష అని చెబుతుంది.^[36] రామ్‌నాడ్ జిల్లా తిరుపత్తూర్‌లోని తిరుత్తలీశ్వర ఆలయానికి చెందిన మరొక శాసనం రాజు తండ్రిని పూర్వదేశం, గంగా, కడారం (అంటే కెడః) విజేతగా పేర్కొంది.^[37]

కన్యాకుమారి శాసనం వీరరాజేంద్రదేవ అలియాస్ వీర-చోళుని వివరిస్తుంది;

“

(మన్నత వంశానికి చెందిన రాజులను కూడలసంగమం వద్ద చంపాడు; వేంగి, కళింగ దేశాలను జయించాడు; చోళ, తుండిర, పాండ్య, గంగవాడి, కులుత దేశాలలో బ్రహ్మదేయాలను స్థాపించాడు; ఆహవమల్ల సోమేశ్వరుని వీపును మూడుసార్లు చూశాడు).^[38]

”

ఒట్టకూత్తర్ రాసిన విక్రమ చోళన్ ఉలా వీరరాజేంద్రుని గురించి ప్రస్తావించింది:

వీరరాజేంద్ర చోళ రాజు కూడల సంగమం నగరంలో లెక్కలేనన్ని ప్రకాశించే, మదమెక్కిన ఏనుగులను చంపాడు, గొప్ప పరణి కావ్యంలో కవులచే ప్రశంసించబడ్డాడు. అతను విక్రమ చోళుని వంశానికి చెందినవాడు ^[39]

— ఒట్టకూత్తర్, విక్రమ చోళన్ ఉలా, 22వ పద్యం

పొత్తు

సోమేశ్వర I మరణానంతరం అతని కుమారుడు సోమేశ్వర II క్రీ.శ 1068 ఏప్రిల్‌లో చాళుక్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. వెంటనే అతనికి అతని తమ్ముడు విక్రమాదిత్యకు మధ్య వివాదం తలెత్తి పశ్చిమ చాళుక్య దేశంలో అంతర్యుద్ధం చెలరేగింది. విక్రమాదిత్య VI వీరరాజేంద్రుని చోళ ఆస్థానానికి పారిపోయాడు, అక్కడ రాజు అతనికి మంచి ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు. తాను విక్రమాదిత్య VI ని పశ్చిమ చాళుక్య రాజుగా గుర్తించినట్లు వీరరాజేంద్రుడే స్వయంగా నమోదు చేశాడు.^[26] వీరరాజేంద్రుడు తన కుమార్తెను విక్రమాదిత్య VI కి ఇచ్చి వివాహం చేసి అతనితో పొత్తు కుదుర్చుకున్నాడు, రెండు సామ్రాజ్యాల మధ్య ఉన్న సుదీర్ఘ శత్రుత్వాన్ని నిలిపివేశాడు.

వ్యక్తిగత జీవితం

తిరుముక్కుడల్ వద్ద ఉన్న వెంకటేశ పెరుమాళ్ ఆలయం దృశ్యం

వీరరాజేంద్రుడు రాజాధిరాజ చోళుడు, రాజేంద్ర చోళుడు II కి తమ్ముడు, వారి అనేక శాసనాలలో క్రమం తప్పకుండా కనిపిస్తాడు.^[11] తంజావూరులోని బృహదీశ్వర ఆలయంలో అతని వారసులలో ఒకరైన కులోత్తుంగ చోళ I తన పాలన 15వ సంవత్సరంలో వేయించిన శాసనం నుండి వీరరాజేంద్రుని రాణి పేరు అరుమొళినంగై అని తెలుస్తుంది.^[40] వీరరాజేంద్ర చోళుని కుమార్తె రాజసుందరి తూర్పు గంగా రాజవంశానికి చెందిన యువరాజును వివాహం చేసుకుంది, ఆమె కుమారుడు అనంతవర్మన్ చోడగంగ దేవ తూర్పు గంగా రాజవంశానికి మూలపురుషుడు అయ్యాడు.

మరణం, వారసత్వం

తన పాలన నాల్గవ సంవత్సరానికి చెందిన తిరునమనల్లూర్ శాసనం ద్వారా వీరరాజేంద్రుడు సకలభువనాశ్రయ, శ్రీమేదినివల్లభ, మహారాజాధిరాజ చోళకుల-సుందర, పాండ్యకులాంతక, ఆహవమల్లకుల-కాల, ఆహవమల్లనై-ముమ్మడి-వెన్-కండ రాజశ్రయ, వీర-చోళ, కరికాల చోళ, సూర్య వంశ కీర్తి, శ్రీ-వీరరాజేంద్రదేవ, రాజకేసరివర్మ పెరుమానడిగళ్ (కన్నడ దేశానికి చెందిన పెర్మనడి నోలంబ పల్లవ బిరుదుల మాదిరిగానే), కోనేరిన్మైకొండన్ వంటి బిరుదులను కలిగి ఉన్నట్లు తెలుస్తుంది. ^[41] తిరునమనల్లూర్‌ను తిరునవ్లూర్ లేదా రాజాదిత్యపురం అని కూడా పిలుస్తారు, అతని గొప్ప పూర్వీకుడు రాజాదిత్య చోళుని పేరు మీదుగా దీనికి ఆ పేరు పెట్టారు. ^{[citation needed]}

వీరరాజేంద్ర చోళుడు క్రీ.శ 1070 ప్రారంభంలో మరణించాడు.^[42] అతను బహుశా తన అన్నయ్య రాజేంద్ర II లేదా రాజాధిరాజ చోళుని కంటే చాలా చిన్నవాడు కాదు, బహుశా అతను సింహాసనాన్ని అధిష్టించే నాటికి మధ్య వయస్సుకు చేరుకుని ఉండవచ్చు. ^{[citation needed]} వీరరాజేంద్రుని తర్వాత అతని కుమారుడు, వారసుడైన అతిరాజేంద్ర చోళుడు అధికారంలోకి వచ్చాడు. ^{[citation needed]}

అతని వారసుడు కులోత్తుంగ I తంజావూరు శాసనం వీరరాజేంద్రుని రాణి పేరు అరుమొళి నంగై అని ఇస్తుంది.^[43] అతనికి అలవందన్ అనే అన్నయ్య కూడా ఉన్నాడు, వీరరాజేంద్రుడు అతనికి 'రాజరాజ' లేదా రాజాధిరాజ అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు.^[44] తన పాలన ప్రారంభంలో వీరరాజేంద్రుడు తన కుమారుడు మదురాంతకను చోళేంద్ర అనే బిరుదుతో తొండైమండలానికి వైస్రాయ్‌గా నియమించాడు. చరిత్రకారుడు సేతురామన్ ప్రకారం ఈ మదురాంతకన్ రాజాధిరాజ చోళ I కుమారుడు.^[45] మరొక కుమారుడు గంగైకొండచోళ పాండ్య భూభాగాలకు వైస్రాయ్ చేయబడ్డాడు. ఈ ఇద్దరు కుమారులలో అతిరాజేంద్రుడు ఎవరో తెలియదు. తన అన్నయ్య రాజాధిరాజు మాదిరిగానే వీరరాజేంద్రుడు కూడా తన తండ్రిని పూర్వదేశం, గంగై, కడారం తీసుకున్న వ్యక్తిగా పేర్కొన్నాడు.^[37] అతను చాలా పెద్ద సంఖ్యలో మంజూరులు, శాసనాలను జారీ చేసిన వ్యక్తిగా ప్రసిద్ధి చెందడం అతని పాలనలో అత్యంత విశేషమైన అంశం. రాజు చిదంబరంలో తిల్లాై (శివన్) భగవానుని పాదాల వద్ద భక్తుడు, ఆ స్వామికి అతను అధిక నాణ్యత గల కెంపులతో కూడిన హారాన్ని బహుకరించాడు. అయితే తన పూర్వీకులందరిలాగే అతను విష్ణుమూర్తితో సహా అన్ని మతాల దేవాలయాలను పోషించాడు, శ్రద్ధ వహించాడు.^[46]

గమనికలు

↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 376.
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 376.
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 376.
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 343. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 July 2025.
1 2 South Indian Shrines: Illustrated by P. V. Jagadisa Ayyar p.23
↑ History of Ancient India by Sakkottai Krishnaswami Aiyangar p.127
↑ Nilakanta Sastri, K.A. (1935)
↑ Cholas I.
↑ Mysore gazetteer, Volume 2, Issue 2, page 1055
↑ The Cholas: mathematics reconstructs the chronology, page 55
1 2 South Indian Inscriptions: Miscellaneous inscriptions in Tamil (4 pts. in 2), page 62
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in ఇంగ్లీష్).
↑ Cholas I.
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1955). "A History of South India: From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar" (PDF). Internet Archive. Oxford University Press. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: July 22, 2025.
↑ Sen, 1999, p. 384
↑ Someshvara I supported the cause of Shaktivarman II, son of Vijayaditya II while the Cholas preferred Rajendra, son of the previous king Rajaraja Narendra (Kamath, 2001, p. 103)
↑ Sastri, 1955, p. 169
↑ https://www.whatisindia.com/inscriptions/south_indian_inscriptions/volume_3/no_81_to_82_virarajendra_i.html#_ftn12
↑ https://www.whatisindia.com/inscriptions/south_indian_inscriptions/volume_3/no_81_to_82_virarajendra_i.html#_ftn12
↑ Cholas I.
↑ "South Indian Inscriptions Volume_3 - Inscription at Tirunamanallur & Kilur @ whatisindia.com". www.whatisindia.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-08-02.
↑ Cholas I.
↑ A military history of medieval India by Gurcharn Singh Sandhu p.144
↑ Cholas I.
↑ Cholas I.
1 2 The Cambridge Shorter History of India p.190
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in ఇంగ్లీష్).
↑ Cholas I.
↑ Cholas I.
↑ Cholas I.
↑ Tamil Civilization: Quarterly Research Journal of the Tamil University, Volume 3. Tamil University, 1985 - India, South. p. 134.
↑ P. V. Jagadisa Ayyar (1982). South Indian Shrines: Illustrated. Asian Educational Services. p. 471. ISBN 978-81-206-0151-2.
↑ Sakkottai Krishnaswami Aiyangar. History of Ancient India. Seema Publications, 1980 - India. p. 126.
↑ Cholas I.
↑ Cholas I.
↑ P. V. Jagadisa Ayyar. South Indian Shrines: Illustrated. Asian Educational Services, 1982 - Hindu shrines - 638 pages. p. 52.
1 2 D. Raphael. Temples of Tamil Nadu, Works of Art. Fast Print. Service, 01-Jan-1996 - Hindu temples - 242 pages. p. 146.
↑ Chakravarti, N. p (1933). Epigraphia Indica Vol.22.
↑ p 9
↑ South Indian inscriptions, Volume 2, Parts 1-2
↑ Cholas I.
↑ Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in ఇంగ్లీష్).
↑ Conjeeveram Hayavadana Rao (rao sahib), Benjamin Lewis Rice. Historical. Government Press, 1930 - Mysore (India : State). p. 1094.
↑ Pran Nath Chopra, T. K. Ravindran, N. Subrahmanian. Ancient period. S. Chand, 1979 - India, South. p. 136.{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
↑ N. Sethuraman. The Cholas: Mathematics Reconstructs the Chronology. Sethuraman, 1977. p. 52.
↑ Nilakanta Sastri, K.A. (1955), A History of South India - From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar (Reprinted 2003).

మూలాలు

South Indian Inscriptions: Miscellaneous inscriptions in Tamil (4 pts. in 2) By Eugen Hultzsch, Hosakote Krishna Sastri, V. Venkayya, Archaeological Survey of India
Nilakanta Sastri, K.A. (1935). The CōĻas, University of Madras, Madras (Reprinted 1984).
Nilakanta Sastri, K.A. (1955). A History of South India, OUP, New Delhi (Reprinted 2002).
Nilakanta Sastri, K.A. (1955), A History of South India - From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar (Reprinted 2003).
Nilakanta Sastri, K.A. (1935)

మునుపటి

రాజేంద్ర II

చోళ
క్రీ.శ 1063–1070

తదుపరి

అతిరాజేంద్రుడు

[1] Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 376.

[2] Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 376.

[3] Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 376.

[4] Sastri, K. A. Nilakanta (1935). The Cholas. University of Madras. p. 343. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 29 July 2025.

[South_Indian_Shrines_P._V2-5] 1 2 South Indian Shrines: Illustrated by P. V. Jagadisa Ayyar p.23

[ReferenceB2-6] History of Ancient India by Sakkottai Krishnaswami Aiyangar p.127

[7] Nilakanta Sastri, K.A. (1935)

[8] Cholas I.

[Mysore_gazetteer,_Volume_2,_Issue_2,_page_1055-9] Mysore gazetteer, Volume 2, Issue 2, page 1055

[The_Cholas:_mathematics_reconstructs_the_chronology,_page_55-10] The Cholas: mathematics reconstructs the chronology, page 55

[South_Indian_Inscriptions:_Miscellaneous_inscriptions_in_Tamil_(4_pts._in_2),_page_62-11] 1 2 South Indian Inscriptions: Miscellaneous inscriptions in Tamil (4 pts. in 2), page 62

[12] Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in ఇంగ్లీష్).

[13] Cholas I.

[14] Sastri, K. A. Nilakanta (1955). "A History of South India: From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar" (PDF). Internet Archive. Oxford University Press. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: July 22, 2025.

[brilliant-15] Sen, 1999, p. 384

[puppet-16] Someshvara I supported the cause of Shaktivarman II, son of Vijayaditya II while the Cholas preferred Rajendra, son of the previous king Rajaraja Narendra (Kamath, 2001, p. 103)

[puppet1-17] Sastri, 1955, p. 169

[18] ttps://www.whatisindia.com/inscriptions/south_indian_inscriptions/volume_3/no_81_to_82_virarajendra_i.html#_ftn12

[19] ttps://www.whatisindia.com/inscriptions/south_indian_inscriptions/volume_3/no_81_to_82_virarajendra_i.html#_ftn12

[20] Cholas I.

[21] "South Indian Inscriptions Volume_3 - Inscription at Tirunamanallur & Kilur @ whatisindia.com". www.whatisindia.com. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-08-02.

[22] Cholas I.

[23] A military history of medieval India by Gurcharn Singh Sandhu p.144

[24] Cholas I.

[25] Cholas I.

[ReferenceA-26] 1 2 The Cambridge Shorter History of India p.190

[27] Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in ఇంగ్లీష్).

[28] Cholas I.

[29] Cholas I.

[30] Cholas I.

[31] Tamil Civilization: Quarterly Research Journal of the Tamil University, Volume 3. Tamil University, 1985 - India, South. p. 134.

[32] P. V. Jagadisa Ayyar (1982). South Indian Shrines: Illustrated. Asian Educational Services. p. 471. ISBN 978-81-206-0151-2.

[33] Sakkottai Krishnaswami Aiyangar. History of Ancient India. Seema Publications, 1980 - India. p. 126.

[34] Cholas I.

[35] Cholas I.

[36] P. V. Jagadisa Ayyar. South Indian Shrines: Illustrated. Asian Educational Services, 1982 - Hindu shrines - 638 pages. p. 52.

[D._Raphael_146-37] 1 2 D. Raphael. Temples of Tamil Nadu, Works of Art. Fast Print. Service, 01-Jan-1996 - Hindu temples - 242 pages. p. 146.

[38] Chakravarti, N. p (1933). Epigraphia Indica Vol.22.

[https://www.projectmadurai.org/pm_etexts/pdf/pm0415_01.pdf-39] 9

[South_Indian_inscriptions,_Volume_2,_Parts_1-2-40] South Indian inscriptions, Volume 2, Parts 1-2

[41] Cholas I.

[42] Sastri, K. A. Nilakanta (1958). History of South India (in ఇంగ్లీష్).

[43] Conjeeveram Hayavadana Rao (rao sahib), Benjamin Lewis Rice. Historical. Government Press, 1930 - Mysore (India : State). p. 1094.

[44] Pran Nath Chopra, T. K. Ravindran, N. Subrahmanian. Ancient period. S. Chand, 1979 - India, South. p. 136.{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)

[45] N. Sethuraman. The Cholas: Mathematics Reconstructs the Chronology. Sethuraman, 1977. p. 52.

[46] Nilakanta Sastri, K.A. (1955), A History of South India - From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar (Reprinted 2003).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]