Jump to content

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ (ఇండియా)

వికీపీడియా నుండి
వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్
వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ చిహ్నం
క్రియాశీలకంJuly 22, 1949
దేశంభారత్
శాఖభారతీయ వాయు సేన
రకముఆపరేషనల్ వాయు సేన Operational Air Command
పాత్రగగనతల రక్షణ/ఆధిక్యత,శతృవల పై తిరిగి దాడి, స్థల సేనకు మద్దత్తు, ఆపదల్లోప్రజలకు మద్దత్తు.
ముఖ్యాలయంన్యూ ఢిల్లీ
కార్యకలాపాలు1962 చైనా -ఇండియా యుద్ధం , 1971 ఇండియా -పాకిస్థాన్ యుద్ధం , ఆపరేషన్ మేఘదూత్
కమాండర్స్
ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ ఇన్ ఛీఫ్(ఏ ఓ సీ ఇన్ సీ )ఎయిర్ మార్షల్ Jజితేంద్ర మిశ్రా , AVSM, VSM[1]
ప్రసిద్ధ
కమాండర్లు
ఎయిర్ మార్షల్ ఎమ్ ఎస్ డి వోలేన్
ఎయిర్ మార్షల్ అనిల్ యశ్వంత్ టిప్నిశ s
ఎయిర్ మార్షల్ ఆరూప్ రహా Raha
Air Chief Marshal Norman Anil Kumar Browne
ఎయిర్ ఛీఫ్ మార్షల్ శ్రీనివాసపురం కృష్ణస్వామి

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ (Western Air Command – WAC)* భారత వైమానిక దళానికి (IAF)క చెందిన ఒక ప్రధాన ప్రాంతీయ కమాండ్. దీని ప్రధాన కార్యాలయం *న్యూఢిల్లీ*లో ఉంది.

ఇది భారత వైమానిక దళంలోనే *అత్యంత పెద్ద కమాండ్, ఇందులో మొత్తం 16 వైమానిక దళ స్థావరాలు (Air Force Bases – AFBs) ఉన్నాయి. ఉత్తర భారతదేశానికి పూర్తి గగనతల రక్షణ కల్పించడం ఈ కమాండ్ యొక్క ప్రధాన బాధ్యత.

బాధ్యతా పరిధి (Area of Responsibility)

[మార్చు]

పడమర వైమానిక కమాండ్ బాధ్యతా పరిధి జమ్మూ & కాశ్మీర్ నుంచి రాజస్థాన్ వరకు ఉన్న సరిహద్దుని , పొరుగు దేశాలయిన పాకిస్థాన్, చైనా ల నుండి గగనతల రక్షణ కల్పిస్తుంది. .

అదనంగా 'డబ్లూ ఏ సీ' పరిధిలోకి హిమాచల్ ప్రదేశ్, పంజాబ్, హర్యానా,ఢిల్లీ (జాతీయ రాజధాని ప్రాంతం, పశ్చిమ ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాలు, ప్రాంతాలు కూడా ఈ కమాండ్ [2]

చరిత్ర.

[మార్చు]

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ ను 1947లో మొదటగా నంబర్ 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ గా ఏర్పాటు చేశారు, చేశారు, ఆ సమయంలో ఈ కమాండ్, భారత వైమానిక దళం లోని అన్ని ఫ్లయింగ్ యూనిట్లను, అలాగే శిక్షణ కేంద్రాలను కూడా కూడా ఈ గ్రూప్ నీయంత్రణలోనే ఉండేవి. 1949 జూలై 22న, నంబర్ 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్ ని ఆపరేషనల్ కమాండ్ గా పేరు మార్చారు . 1958లో ఆపరేషనల్ కమాండ్, కమాండింగ్ ఆఫీసర్ హోదాను ఎయిర్ కమోడోర్ నుండి ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ గానూ ,ఆ తరువాత ఎయిర్ మార్షల్ హోదాకు పెంచారు.

1962 నాటి భారత-చైనా యుద్ధం తరువాత,భారత వైమానిక దళం తన కార్య కలాపాలను పునర్వ్యవస్థీకరించిది. నిర్దిష్ట బాధ్యతల సీమలను, ప్రాంతాలను నిర్ణయిస్తూ, ఫ్లయింగ్ కోర్ ను వివిధ ఆపరేషనల్ కమాండ్ లుగా విభజించింది. 1963 జూన్ 10న నెంబర్ 1 ఆపరేషనల్ కమాండ్ కు దాని ప్రస్తుత పేరును వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ గా నామకరణం చేశారు.

ఉత్తర భారతదేశంలోని పడమర వైపు *పాకిస్తాన్, తూర్పు వైపు **చైనా* సరిహద్దులతో అత్యంత కీలకమైన ప్రాంతంలో ఉన్నందున

స్వాతంత్య్రం తరువాత భారతదేశం పాల్గొన్న దాదాపు అన్ని ప్రధాన సైనిక ఆపరేషన్లలో *పడమర వైమానిక కమాండ్ కీలక పాత్ర పోషించింది*.

ఏ సైనిక చర్య జరిగినా, ఆపరేషనల్ కార్యకలాపాల కేంద్ర బిందువుగా ఈ కమాండ్ నిలిచింది.


*ప్రధాన కార్యకలాపాలు*

*సియాచెన్ లాజిస్టిక్స్ ఆపరేషన్లు*

సియాచిన్ హిమానీనదం(గ్లెసియర్) వద్ద మోహరించిన భారత్ సైనికులకు సరఫరా కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తుంది. సియాచిన్ ఫార్వర్డ్ ఎయిర్ బేస్ నుండి ఈ కార్యకలాపాలు నిర్వహించబడతాయి. ఈ సరఫరా .

పనులకు ఎంఐ-17, హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్, హెచ్ఏ ఎల్ చీతా హెలికాప్టర్లను ఉపయోగిస్తారు.

*యుద్ధ కార్యకలాపాలు*

[మార్చు]

భారతదేశం స్వాతంత్య్రం పొందిన తరువాత జరిగిన దాదాపు అన్ని ప్రధాన యుద్ధాలలో *పడమర వైమానిక కమాండ్ ప్రధాన ఆపరేషనల్ కమాండ్‌గా* వ్యవహరించింది.

వాటిలో ముఖ్యమైనవి:

సంస్థాగత నిర్మాణం

[మార్చు]
హిండన్ వాయు సేన స్టేషన్

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ ప్రధాన కార్యాలయం న్యూఢిల్లీలోని సుబ్రతో పార్కులో ఉంది. దీనికి ఎయిర్ మార్షల్ హోదాకు చెందిన ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్(సి-ఇన్ -సి) నాయకత్వం వహిస్తారు. సి-ఇన్-సి కింద సీనియర్ ఎయిర్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్, సీనియర్ మెయింటెనెన్స్ స్టాఫ్ ఆఫీసర్, ఇంకా ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ లేదా ఎయిర్ మార్షల్ హోదాలో ఉన్న సీనియర్ ఆఫీసర్ ఇన్ ఛార్జ్ ఆఫ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఉంటారు. వారు కమాండ్ యొక్క రోజువారీ కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తారు . కమాండ్ లోని వివిధ వింగ్ లు, ఇతర కార్యాలయాల మధ్య అనుసంధానకర్తగా ఆయన పనిచేస్తారు.

డబ్ల్యుఎసికి, చండీగఢ్ సమీపంలోఒక ఫార్వర్డ్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉంది.అది ఆర్మీ వెస్ట్రన్ కమాండ్ సమీపంలో ఉంటుంది. జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని ఉధంపూర్ లో 1982లో ఏర్ ఆపరేషన్స్ గ్రూప్ ఏర్పడింది, ఇది ప్రధానంగా జమ్మూ కాశ్మీర్ లడఖ్ రక్షణకు బాధ్యత వహిస్తుంది.


,

1983 జూలైలో ఆదంపూర్‌లో భారత వైమానిక దళ నం. 224 స్క్వాడ్రన్, ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ స్క్వాడ్రన్ *2007లో మూసి వేసే వరకు పడమర వైమానిక కమాండ్ ఆధీనంలోనే పనిచేసింది.

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ విమాన స్థావరాలు, స్క్వాడ్రన్లు

[మార్చు]
వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ (ఇండియా) is located in India
Adampur
Adampur
Ambala
Ambala
Amritsar
Amritsar
Awantipur
Awantipur
Bhatinda
Bhatinda
Chandigarh
Chandigarh
Halwara
Halwara
Hindon
Hindon
Leh
Leh
Palam, Delhi
Palam, Delhi
Pathankot
Pathankot
Sarsawa
Sarsawa
Siachen
Siachen
Sirsa
Sirsa
Srinagar
Srinagar
Udhampur
Udhampur
Location of WAC Air Bases


పడమర వైమానిక కమాండ్‌కు చెందిన విమాన స్థావరాలు ఈ ప్రాంతాల్లో ఉన్నాయి:

,ఆదంపూర్, అంబాలా, అమృత్‌సర్, అవంతీపూర్, భటిండా, చండీగఢ్ హల్వారా, హిండన్, లేహ్, పాలం (దిల్లీ), పఠాన్‌కోట్, సర్సావా, సియాచెన్, సిర్సా, శ్రీనగర్, ఉదంపూర్.

 





స్క్వాడ్రన్లు
[మార్చు]
స్క్వాడ్రన్ బేస్ పరికరాలు గమనికలు
నెం. 41 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ పాలమ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ అవ్రో 748 & డో-228M నెం. 3 వింగ్
నెం. 3 స్క్వాడ్రన్ ఐఏఎఫ్ పఠాన్కోట్వైమానిక దళం స్టేషన్ మిగ్-21 బైసన్
నెం. 125 హెలికాప్టర్ స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ పఠాన్కోట్ వైమానిక దళం స్టేషన్ బోయింగ్ అపాచీ
నెం. 5 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ అంబాలా వైమానిక దళం స్టేషన్ జాగ్వార్ IS నెం. 7 వింగ్
నెం. 14 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ అంబాలా వైమానిక దళం స్టేషన్ జాగ్వార్ IS నెం. 7 వింగ్
నెం. 17 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ అంబాలా వైమానిక దళం స్టేషన్ డసాల్ట్ రాఫెల్ నెం. 7 వింగ్
నెం. 47 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ ఆదంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్ మిగ్-29 నెం. 8 వింగ్
నెం. 223 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ ఆదంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్ మిగ్-29 నెం. 8 వింగ్
నెం. 220 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ హల్వారా వైమానిక దళం స్టేషన్ సు-30 ఎంకెఐ నెం. 9 వింగ్
నెం. 221 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ హల్వారా వైమానిక దళం స్టేషన్ సు-30 ఎంకెఐ నెం. 9 వింగ్
నెం. 25 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ చండీగఢ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ ఐఎల్-76/ఏఎన్-32 నెం. 12 వింగ్
నెం. 48 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ చండీగఢ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ ఏఎన్-32 నెం. 12 వింగ్
నెం. 126 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్ చండీగఢ్ వైమానిక దళం స్టేషన్ ఎంఐ-26/చినూక్ నెం. 12 వింగ్
114 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ లే వైమానిక దళం స్టేషన్ హెచ్ఏఎల్

చీతా

నెం. 23 వింగ్ ఐఎఎఫ్
నెం. 130 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ లే వైమానిక దళం స్టేషన్ ఎంఐ-17 నెం. 23 వింగ్ ఐఎఎఫ్
నెం. 129 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ హిండన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ ఎంఐ-17 నెం. 28 వింగ్
నెం. 131 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్ హిండన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ హెచ్ఏఎల్

చీతా

నెం. 28 వింగ్
నెం. 181 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్ హిండన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ స్టేషన్ బోయింగ్ 737-200 నెం. 28 వింగ్
నెం. 117 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ సరసావా వైమానిక దళం స్టేషన్ హెచ్ఏఎల్ ధ్రువ్ నెం. 30 వింగ్
నెం. 152 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ సరసావా వైమానిక దళం స్టేషన్ ఎంఐ-17 నెం. 30 వింగ్
నెం. 132 హెలికాప్టర్ ఫ్లైట్, ఐఏఎఫ్ ఉధంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్ హెచ్ఏఎల్

చీతా

నెం. 39 వింగ్
నెం. 153 హెలికాప్టర్ యూనిట్, ఐఏఎఫ్ ఉధంపూర్ వైమానిక దళం స్టేషన్ ఎంఐ-17 నెం. 39 వింగ్
నెం. 21 స్క్వాడ్రన్ ఐఏఎఫ్ సిర్సా వైమానిక దళం స్టేషన్ సుఖోయ్-30 ఎంకెఐ[2] నెం. 45 వింగ్
నెం. 51 స్క్వాడ్రన్ ఐఎఎఫ్ శ్రీనగర్ వైమానిక దళం స్టేషన్ మిగ్ 21 బైసన్

వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్ లో 10 శాశ్వత వైమానిక దళం స్టేషన్లు (ఎఎఫ్ఎస్) , సియాచెన్ తో సహ 6 ఫార్వర్డ్ బేస్ సపోర్ట్ యూనిట్లు (ఎఫ్బిఎస్యులు) , డబ్ల్యుఎసికి కేటాయించబడ్డాయి. వీటితో పాటు, డబ్ల్యుఎసిలో 200 కి పైగా కార్యాచరణ స్థావరాలు, అడ్వాన్స్ ల్యాండింగ్ గ్రౌండ్స్ (ఎఎల్జి) , కార్యాచరణ కేంద్రాలు కూడా ఉన్నాయి.

డబ్ల్యుఎసి నియంత్రణలో ఉన్న వైమానిక దళం స్టేషన్లు/వింగ్స్ః [3]

ఫార్వర్డ్ బేస్ సపోర్ట్ యూనిట్స్ (FBSU)

[మార్చు]
బేస్ ఐసిఎఒ రన్ వే ఎత్తు సమన్వయాలు రాష్ట్రం/భూభాగం
అమృత్సర్ ఎఎఫ్ఎస్ VIAR 16/34 755 అడుగులు/230 మీ  31°42′27.95″N 74°47′57.25″E / 31.7077639°N 74.7992361°E / 31.7077639; 74.7992361 (Amritsar AFS) పంజాబ్
భటిండా ఎఎఫ్ఎస్ VIBT 13/31 700 అడుగులు/213 మీ  30°16′12.50″N 74°45′20.78″E / 30.2701389°N 74.7557722°E / 30.2701389; 74.7557722 (Bhatinda AFS) పంజాబ్
సరసావా ఎఎఫ్ఎస్ VISP 09/27 891 అడుగులు/272 మీ  29°59′39.53″N 77°25′27.25″E / 29.9943139°N 77.4242361°E / 29.9943139; 77.4242361 (Sarsawa AFS) ఉత్తర ప్రదేశ్
సియాచిన్ గ్లేసియర్ ఎఎఫ్ఎస్ 22, 000 అడుగులు/6,706 మీ  35°30′N 77°00′E / 35.5°N 77.0°E / 35.5; 77.0 (Siachen Glacier AFS) లడఖ్
సిర్సా ఎఎఫ్ఎస్ VISA 05/23 650 అడుగులు/198 మీ  29°33′38.09″N 75°00′21.87″E / 29.5605806°N 75.0060750°E / 29.5605806; 75.0060750 (Sirsa AFS) హర్యానా
ఉధంపూర్ ఎఎఫ్ఎస్ VIUX 18/36 1, 950 అడుగులు/594 మీ  32°54′08.06″N 75°09′18.54″E / 32.9022389°N 75.1551500°E / 32.9022389; 75.1551500 (Udhampur AFS) జమ్మూ & కాశ్మీర్

ఎయిర్ ఆఫీసర్ లు / ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ ఇన్ ఛీఫ్ లు

[మార్చు]
ర్యాంక్ పేరు. ఊహించిన కార్యాలయం ఎడమ కార్యాలయం
ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ నెం. 1 ఆపరేషనల్ గ్రూప్
ఎయిర్ కమోడోర్ మెహర్ సింగ్ 1947 డిసెంబరు 22[4] 1948 సెప్టెంబరు 27
ఆస్పి ఇంజనీర్ 1948 సెప్టెంబరు 27[4] 1949 జూలై 21
ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్ ఆపరేషనల్ కమాండ్
ఎయిర్ కమోడోర్ ఆస్పి ఇంజనీర్ 1949 జూలై 22[5] 1950 డిసెంబరు 11
అర్జన్ సింగ్ 1950 డిసెంబరు 12[5] 1952 డిసెంబరు 11
ఆత్మ రామ్ నందా 1952 డిసెంబరు 12[5] 1955 డిసెంబరు 7
అర్జన్ సింగ్ 1955 డిసెంబరు 8[5] 1958 ఏప్రిల్ 30
ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ ఆపరేషనల్ కమాండ్
ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ అర్జన్ సింగ్ 1958 మే 1[5] 1959 నవంబరు 17
ఎర్లిక్ విల్మోట్ పింటో 1959 నవంబరు 17[5] 1963 జూన్ 9
ఎయిర్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ వెస్ట్రన్ ఎయిర్ కమాండ్
ఎయిర్ వైస్ మార్షల్ ఎర్లిక్ విల్మోట్ పింటో 1963 జనవరి 10[6] 1963 నవంబరు 22
ప్రతాప్ చంద్ర లాల్ 1963 నవంబరు 24[6] 1964 సెప్టెంబరు 30
రామస్వామి రాజారాం 1964 అక్టోబరు 1[6] 1966 మార్చి 4
శివదేవ్ సింగ్ 1966 మార్చి 5[6] 1968 ఫిబ్రవరి 29
ఎయిర్ మార్షల్ 1969 మార్చి 1[6] 1969 జూలై 31
మినూ మెర్వాన్ ఇంజనీర్ 1969 ఆగస్టు 6[6] 1973 మార్చి 31
హృషికేశ్ మూల్గావ్కర్ 1973 ఏప్రిల్ 1[6] 1976 జనవరి 31
ఎడుల్ జహంగీర్ ధతిగార 1976 ఫిబ్రవరి 1[6] 1978 సెప్టెంబరు 3
దిల్బాగ్ సింగ్ 1978 అక్టోబరు 1[6] 1980 డిసెంబరు 31
లక్ష్మణ్ మాధవ్ కత్రే 1981 జనవరి 5[6] 1983 ఫిబ్రవరి 28
మాల్కం షిర్లీ డుండాస్ వోల్లెన్ 1983 మార్చి 1[6] 1981 సెప్టెంబరు 30
డెనిస్ ఆంథోనీ లాఫోంటైన్ 1981 నవంబరు 1[6] 1985 జూలై 2
మన్ మోహన్ సింగ్ 1985 జూలై 22[6] 1988 జూలై 31
ప్రీతి సింగ్ 1988 ఆగస్టు 1[6] 1992 ఏప్రిల్ 30
స్వరూప్ కృష్ణ కౌల్ 1992 మే 1[6] 1993 జూలై 31
ప్రతాప్ రావు 1993 సెప్టెంబరు 3[6] 1994 జూలై 5
సతీష్ కుమార్ సరీన్ 1994 జూలై 6[6] 1995 జూలై 31
అనిల్ యశ్వంత్ టిప్నిస్ 1995 ఆగస్టు 1[6] 1997 మార్చి 31
వినోద్ పాట్నీ 1997 ఏప్రిల్ 1[6] 1999 అక్టోబరు 31
శ్రీనివాసపురం కృష్ణస్వామి 1999 నవంబరు 1[6] 2001 జూలై 1
వినోద్ కుమార్ భాటియా 2001 ఆగస్టు 1[6] 2002 ఏప్రిల్ 28
ఆది రుస్తోమ్జీ గాంధీ 2002 ఏప్రిల్ 29[6] 2003 నవంబరు 16
శశింద్ర పాల్ త్యాగి 2003 నవంబరు 16[6] 2004 డిసెంబరు 31
అవేద్ష్ కుమార్ సింగ్ 2005 జనవరి 1[6] 2007 జనవరి 31
పద్మజిత్ సింగ్ అహ్లువాలియా 2007 ఫిబ్రవరి 1[6] 2007 డిసెంబరు 31
ప్రణబ్ కుమార్ బార్బోరా 2008 జనవరి 1[6] 2009 మే 31
నార్మన్ అనిల్ కుమార్ బ్రౌన్ 2009 జనవరి 1[6] 2010 డిసెంబరు 31
దినేష్ చంద్ర కుమారియా 2011 జనవరి 1[6] 2012 మే 31
అరూప్ రహా 2012 జూన్ 1[6] 2013 జూన్ 30
సునీత్ శ్రీపాద్ సోమన్ 2013 జూలై 1[6] 2015 ఆగస్టు 31
శిరీష్ బాబన్ డియో 2015 సెప్టెంబరు 1[6] 2016 డిసెంబరు 31
చంద్రశేఖర్ హరి కుమార్ 2017 జనవరి 1[6] 2019 ఫిబ్రవరి 28
రఘునాథ్ నంబియార్ 2019 మార్చి 1[6] 2019 అక్టోబరు 31
బాలకృష్ణన్ సురేష్ 2019 నవంబరు 1[6] 2020 జూలై 31
వివేక్ రామ్ చౌదరి 2020 ఆగస్టు 1[6] 2021 జూన్ 30
బలభద్ర రాధాకృష్ణ 2021 జూలై 1[6] 2021 సెప్టెంబరు 30
అమిత్ దేవ్ 2021 అక్టోబరు 1[6] 2022 ఫిబ్రవరి 28
శ్రీకుమార్ ప్రభాకరన్ 2022 మార్చి 1[6] 2022 డిసెంబరు 31
పంకజ్ మోహన్ సిన్హా 2023 జనవరి 1 2024 డిసెంబరు 31
జితేంద్ర మిశ్రా 2025 జనవరి 1 నిటారుగా

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. (Press release). PIB. 2025-01-01 https://pib.gov.in/PressReleseDetailm.aspx?PRID=2089242&reg=3&lang=1. {{cite press release}}: Missing or empty |title= (help)
  2. "AFS Sirsa Su -30MKI for Reference".
  3. "IAF Commands". Defenceindia.com. Archived from the original on 13 April 2009.
  4. 4.0 4.1 "No 1 Operational Group (WAC), Indian Air Force - Database". Bharat Rakshak (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్).
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 "Operational Command, Indian Air Force - Database". Bharat Rakshak (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్).
  6. 6.00 6.01 6.02 6.03 6.04 6.05 6.06 6.07 6.08 6.09 6.10 6.11 6.12 6.13 6.14 6.15 6.16 6.17 6.18 6.19 6.20 6.21 6.22 6.23 6.24 6.25 6.26 6.27 6.28 6.29 6.30 6.31 6.32 6.33 6.34 6.35 6.36 6.37 "Western Air Command - BRF". Bharat Rakshak. Retrieved 15 May 2021.