వైజయంతిమాల
| వైజయంతిమాల | |
|---|---|
| జననం | ఆగస్టు 13, 1933 మద్రాసు |
| వృత్తి | నటి, భరతనాట్య కళాకారిణి, గోల్ఫ్ క్రీడాకారిణి |
| భార్య / భర్త | డాక్టర్.సి.యల్. బాలి |
| పిల్లలు | ఒక మగబిడ్డ (సుచింద్ర బాలి) |
| తండ్రి | యం.డీ.రామన్ |
| తల్లి | వసుంధరా దేవి |

వైజయంతిమాల (ఆంగ్లం : Vyjayanthimala) పాత తరం తెలుగు, తమిళ సినిమా నటి. 1933 ఆగస్టు 13 చెన్నైలో జన్మించింది. తరువాత ఆమె హిందీ చిత్ర రంగంలో ప్రవేశించి పేరు తెచ్చుకొన్నారు. ఈమె మంచి నర్తకి, భరతనాట్యంలో ప్రవీణురాలు. 1950, 1960 దశకాలలో హిందీ సినిమాలలో నటించి అనేక అవార్డులు పొందారు. ఆ తరువాత పార్లమెంటు సభ్యురాలిగానూ ఉన్నారు.
వైజయంతీ మాలకు 2024 జనవరి 25న కేంద్ర ప్రభుత్వం పద్మ విభూషణ్ అవార్డును ప్రకటించగా[1], మే 10న రాష్ట్రపతి భవన్లో పురస్కారాన్ని భారత రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము చేతులమీదుగా అందుకుంది.[2]
నటిగా
[మార్చు]| సంవత్సరం | సినిమా | పాత్ర | భాష | గమనికలు |
|---|---|---|---|---|
| 1949 | వజ్కై | మోహన శివశంకరలింగం | తమిళం | తెరపై అరంగేట్రం & తమిళ అరంగేట్రం |
| 1950 | జీవితం | మోహినీ శివశంకర లింగేశ్వర ప్రసాద్ | తెలుగు | ఒరిజినల్ తమిళ్లో వాజ్కై మరియు తెలుగు అరంగేట్రం పేరుతో ఏకకాలంలో చిత్రీకరించబడింది |
| విజయకుమారి | పాశ్చాత్య నర్తకి | తమిళం | అతిథి పాత్ర | |
| 1951 | బహార్ | లత | హిందీ | బాలీవుడ్ సినిమా రంగప్రవేశం |
| 1953 | లడ్కీ | రాణి మెహ్రా | హిందీ | |
| 1954 | పెన్ | రాణి | తమిళం | లడ్కీతో ఏకకాలంలో తీశారు |
| సంఘం | రాణి | తెలుగు | లడ్కీ మరియు చివరి తెలుగు చిత్రంతో ఏకకాలంలో చిత్రీకరించబడింది | |
| నాగిన్ | మాల | హిందీ | ||
| పెహ్లీ ఝలక్ | బీనా | హిందీ | ||
| ఆశా నిరాషా | ఆశా | కన్నడ | పూర్తయింది విడుదల కానిది | |
| మిస్ మాలా | మాల | హిందీ | ||
| 1955 | యాస్మిన్ | యాస్మిన్ | హిందీ | |
| సితార | వేదం | హిందీ | ||
| జషన్ | సీమ/మాల్టీ | హిందీ | ద్విపాత్రాభినయం | |
| దేవదాస్ | చంద్రముఖి | హిందీ | ఉత్తమ సహాయ నటిగా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది , కానీ అవార్డును తిరస్కరించింది | |
| 1956 | తాజ్ | రూప్నగర్ యువరాణి | హిందీ | |
| అంజాన్ | రత్న | హిందీ | సంవేర్ ఇన్ ఢిల్లీ అని కూడా అంటారు | |
| న్యూఢిల్లీ | జాంకీ సుబ్రమణ్యం | హిందీ | ||
| మర్మ వీరన్ | రాజకుమారి విజయ | తమిళం | తెలుగులో వేగుచుక్క | |
| పత్రాణి | యువరాణి మృణాల్లా | హిందీ | ||
| కిస్మెత్ కా ఖేల్ | అనోఖి | హిందీ | ||
| దేవతా | నాగరాణి | హిందీ | ||
| 1957 | నయా దౌర్ | రజని | హిందీ | పట్టాలియిన్ సబతం గా తమిళంలోకి డబ్ చేయబడింది |
| కత్పుత్లీ | పుష్ప | హిందీ | ||
| ఏక్ ఝలక్ | మాల | హిందీ | ||
| ఆశా | నిర్మల | హిందీ | ||
| 1958 | సితారోన్ సే ఆగే | కాంత | హిందీ | |
| సాధన | రజనీ/చంపా బాయి | హిందీ | ద్విపాత్రాభినయం చేయడంతోపాటు ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డు కూడా గెలుచుకుంది | |
| వంజికోట్టై వాలిబన్ | యువరాణి మందాకిని | తమిళం | తెలుగులో విజయకోట వీరుడు | |
| రాజ్ తిలక్ | యువరాణి మందాకిని | హిందీ | తమిళంలో వంజికోట్టై వాలిబన్గా ఏకకాలంలో తీశారు | |
| మధుమతి | మధుమతి / మాధవి / రాధ (ట్రిపుల్ రోల్) | హిందీ | ప్రతిపాదన- ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డు ; ఆస్కార్కి భారతదేశం యొక్క అధికారిక ప్రవేశం | |
| అమర్ దీప్ | మీనా/అరుణ | హిందీ | ద్విపాత్రాభినయం | |
| 1959 | పైఘం | మంజు | హిందీ | |
| జవానీ కి హవా | లత | హిందీ | ||
| అతిశయ పెన్ | నిర్మల | తమిళం | ||
| 1960 | రాజా భక్తి | యువరాణి మృణాళిని | తమిళం | |
| పార్తిబన్ కనవు | కుంధవి | తమిళం | తెలుగులో వీర సామ్రాజ్యం | |
| ఇరుంబు తిరై | మంజు | తమిళం | ||
| కాలేజీ అమ్మాయి | కమల | హిందీ | ||
| బాగ్దాద్ తిరుడాన్ | జరీనా | తమిళం | తెలుగులో బాగ్దాద్ గజదొంగ | |
| 1961 | శాంతి | తమిళం | తెలుగులో విరిసిన వెన్నెల | |
| నజరానా | వాసంతి | హిందీ | ||
| గుంగా జుమ్నా | ధన్నో | హిందీ | ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది ; ఉత్తమ నటిగా BFJA అవార్డు | |
| ఆస్ కా పంచీ | నీనా బక్షి | హిందీ | ||
| 1962 | రుంగోలి | నిర్మల "నిమ్మో" | హిందీ | |
| జూలా | సుమతి | హిందీ | ||
| డాక్టర్ విద్య | గీత / డా. విద్య | హిందీ | ||
| 1963 | చిత్తూరు రాణీ పద్మిని | చిత్తూరు యువరాణి రాణి పద్మిని | తమిళం | చివరి తమిళ చిత్రం |
| 1964 | జిందగీ | బీనా | హిందీ | |
| సంగం | రాధ | హిందీ | ఉత్తమ నటిగా ఫిల్మ్ఫేర్ అవార్డును గెలుచుకుంది ; రాజ్ కపూర్ యొక్క మొదటి టెక్నికలర్ చిత్రం | |
| ఫూలోన్ కీ సెజ్ | కరుణా | హిందీ | ||
| నాయకుడు | యువరాణి సునీత | హిందీ | 1.37:1 నిష్పత్తి (1.85:1 నిష్పత్తి) వెలుపల చిత్రీకరించబడిన మొదటి భారతీయ చిత్రం | |
| ఇషార | మాల | హిందీ | ||
| 1965 | నయా కానూన్ | జ్యోతి | హిందీ | |
| 1966 | దో దిలోన్ కి దస్తాన్ | హిందీ | ||
| ఆమ్రపాలి | ఆమ్రపాలి | హిందీ | ఆస్కార్కి భారతదేశం యొక్క అధికారిక ప్రవేశం | |
| సూరజ్ | యువరాణి అనురాధ సింగ్ | హిందీ | ||
| 1967 | హతే బజారే | చిప్లి | బెంగాలీ | |
| ఛోటీ సి ములాకత్ | రూపా చౌదరి | హిందీ | ||
| నగల దొంగ | షాలినీ దేవి సింగ్ / షాలు | హిందీ | ||
| 1968 | సుంఘుర్ష్ | మున్నీ/లైలా-ఇ-ఆస్మాన్ | హిందీ | ద్విపాత్రాభినయం మరియు ఉత్తమ నటిగా BFJA అవార్డును కూడా గెలుచుకుంది |
| సాథి | శాంతి | హిందీ | ||
| దునియా | మాల | హిందీ | ||
| 1969 | ప్యార్ హాయ్ ప్యార్ | కవిత | హిందీ | |
| యువరాజు | యువరాణి అమృత | హిందీ | ||
| 1970 | గన్వార్ | పార్వతి (పారో) | హిందీ | చివరి చిత్రం |
కొరియోగ్రాఫర్గా
[మార్చు]| సంవత్సరం | సినిమా | తారాగణం | పాట | భాష | గమనికలు |
|---|---|---|---|---|---|
| 1964 | నాయకుడు | దిలీప్ కుమార్ , వైజయంతిమాల | తేరే హుస్న్ కీ క్యా తారీఫ్ కరూన్
ముఝే దునియా వాలో షరాబీ న సంఝో |
హిందీ | |
| సంగం | రాజ్ కపూర్ , వైజయంతిమాల , రాజేంద్ర కుమార్ | ప్రధాన క్యా కరూన్ రామ్ | హిందీ | క్యాబరే నృత్యానికి అనుకరణ |
నిర్మాతగా
[మార్చు]| సంవత్సరం | సినిమా | తారాగణం | భాష | గమనికలు |
|---|---|---|---|---|
| 1982 | కథోడుతాన్ నాన్ పెసువేన్ | రామ్జీ, శ్రీప్రియ , మేనక | తమిళం | రాజియమ్మాళ్తో సహ-నిర్మాత
14 జనవరి 1982న విడుదలైంది |
నేపథ్య గాయనిగా
[మార్చు]| సంవత్సరం | సినిమా | పాట | సహ గాయకుడు(లు) | భాష | గమనికలు |
|---|---|---|---|---|---|
| 1967 | హేటీ బజారే | చేయే థాకీ చేయీ థాకీ | మృణాల్ చక్రవర్తి | బెంగాలీ |
రాజకీయ ప్రస్థానం
[మార్చు]వైజయంతిమాల రాజకీయ జీవితం 1984లో ప్రారంభమైంది. ఆమె 1984 తమిళనాడు సాధారణ ఎన్నికల్లో దక్షిణ చెన్నై నియోజకవర్గం నుండి భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసింది. ఆమెకు ప్రత్యర్థిగా Era Sezhiyan ఉన్నారు. ఆయన జనతా పార్టీ నాయకుడు, అనుభవజ్ఞ పార్లమెంటేరియన్. ఎన్నికల ప్రచార సమయంలో సెళియన్ “నన్ను లోక్సభకు పంపండి. ఆమెను ఆర్.ఆర్. సభకు (సూక్ష్మ కళలను ప్రోత్సహించే సంస్థ) పంపండి” అనేలా ప్రేరేపక వ్యాఖ్యలు చేశారు. అయితే వ్యంగ్యంగా, ఆమె సుమారు 48,000 ఓట్ల మెజారిటీతో విజయం సాధించింది. ఆమెకు 3,13,848 ఓట్లు వచ్చి 51.92% ఓటు శాతం లభించింది. అనంతరం 1985 జనవరి చివర్లో ఆమె లోక్సభలో అడుగుపెట్టింది. అదే సమయంలో అమితాబ్ బచ్చన్ కూడా లోక్సభలో ప్రవేశించారు.
1989లో జరిగిన తమిళనాడు సాధారణ ఎన్నికల్లో ఆమె మళ్లీ పోటీ చేయాల్సి వచ్చింది. ఈసారి ఆమెకు ప్రత్యర్థిగా అలాది అరుణ ఉన్నారు. ఆయన Dravida Munnetra Kazhagam పార్టీకి చెందినవారు. ఈ ఎన్నికల్లో కూడా ఆమె సుమారు 12,584 ఓట్ల తేడాతో విజయం సాధించింది.[3]
తరువాత 1993లో ఆమెను రాజ్యసభకు ఆరు సంవత్సరాల కాలపరిమితి కోసం నామినేట్ చేశారు. 1999లో ఆమె భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రాథమిక సభ్యత్వానికి రాజీనామా చేసింది. పార్టీ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ కు రాసిన తన రాజీనామా లేఖలో, “రాజీవ్ గాంధీ మరణానంతరం పార్టీ తన ప్రకటిత సిద్ధాంతాల నుండి దూరమవుతూ ఉండడాన్ని బాధతో గమనించాను. పార్టీ పునాది స్థాయితో సంబంధాన్ని కోల్పోయింది. నిజాయితీ గల పార్టీ కార్యకర్తలను నిర్లక్ష్యం చేస్తూ ఉండడాన్ని రోజూ చూస్తున్నాను” అని పేర్కొంది. ఇంకా, “ప్రజలకు మన వైఖరిని సమర్థించడం కష్టమవుతోంది. నా మనస్సాక్షి ఇకపై పార్టీలో కొనసాగడానికి అనుమతించదు” అని చెప్పింది. అనంతరం 1999 సెప్టెంబర్ 6న ఆమె భారతీయ జనతా పార్టీలో చేరింది.
అవార్డులు
[మార్చు]- భరతనాట్యం: 1982లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు ప్రదానం చేయబడింది.
- పద్మ విభూషణ్: భారత ప్రభుత్వం 2024లో ఆమెను పద్మ విభూషణ్ పురస్కారంతో సత్కరించింది.
బయటి లింకులు
[మార్చు]- ↑ Andhrajyothy (26 January 2024). "కృషికి తగ్గ ప్రతిఫలం.. ప్రతిభకు పట్టం". Archived from the original on 26 జనవరి 2024. Retrieved 26 January 2024.
- ↑ Andhrajyothy (10 May 2024). "చిరంజీవి, వైజయంతీ మాలకు పద్మవిభూషణ్ ప్రదానం". Archived from the original on 11 May 2024. Retrieved 11 May 2024.
- ↑ "Vyjayanthimala - Trivia". IMDb (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-03-04.
- Wikipedia articles with VIAF identifiers
- Wikipedia articles with LCCN identifiers
- Wikipedia articles with ISNI identifiers
- Wikipedia articles with GND identifiers
- Wikipedia articles with MusicBrainz identifiers
- 1936 జననాలు
- తెలుగు సినిమా నటీమణులు
- బాలీవుడ్
- జీవిస్తున్న ప్రజలు
- భారతీయ మహిళా గాయకులు
- తెలుగు కళాకారులు
- తమిళనాడు మహిళలు
- కళైమామణి పురస్కార గ్రహీతలు
- పద్మ పురస్కారాలు