వ్యంగ్యం
వ్యంగ్యం అనేది దృశ్య, సాహిత్య, ప్రదర్శన కళల ఒక ప్రక్రియ, ఇది సాధారణంగా కల్పన రూపంలో, అరుదుగా వాస్తవిక రచనల రూపంలో ఉంటుంది. ఇందులో దుర్గుణాలు, మూర్ఖత్వాలు, దుర్వినియోగాలు, లోపాలను ఎగతాళి చేస్తారు. తరచుగా వ్యక్తులు, సంస్థలు, ప్రభుత్వం లేదా సమాజం లోపాలను బహిర్గతం చేయడం లేదా సిగ్గుపడేలా చేయడం ద్వారా వాటిని మెరుగుపరచాలనే ఉద్దేశ్యంతో ఇది ఉంటుంది. [1] వ్యంగ్యం సాధారణంగా హాస్యభరితంగా ఉన్నప్పటికీ, సమాజంలోని నిర్దిష్ట, విస్తృత సమస్యల వైపు దృష్టిని ఆకర్షించడానికి చమత్కారాన్ని ఉపయోగించే నిర్మాణాత్మక సామాజిక విమర్శ చేయడమే దాని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం. వ్యంగ్యం కళ, సినిమాలలో జనాదరణ పొందిన ఇతివృత్తాలను కూడా ఎగతాళి చేయవచ్చు.
వ్యంగ్యం ఒక ప్రముఖ లక్షణం బలమైన విరుద్ధోక్తి లేదా ఎగతాళి —సాహిత్య విమర్శకుడు నార్త్రోప్ ఫ్రై ప్రకారం, "వ్యంగ్యంలో, విరుద్ధోక్తి తీవ్రంగా ఉంటుంది"— [2] కానీ అనుకరణ, హాస్యానుకరణ, అతిశయోక్తి, పక్కపక్కన పెట్టడం, పోలిక, సారూప్యత, ద్వంద్వార్థం అన్నీ వ్యంగ్య ప్రసంగం, రచనలో తరచుగా ఉపయోగించబడతాయి. ఈ "తీవ్రమైన" వ్యంగ్యం లేదా ఎగతాళి, వ్యంగ్యకవి ప్రశ్నించాలనుకునే విషయాలనే తరచుగా ఆమోదిస్తున్నట్లు (లేదా కనీసం సహజమైనవిగా అంగీకరిస్తున్నట్లు) నటిస్తుంది.
వ్యంగ్యం అనేది ఇంటర్నెట్ మీమ్స్, సాహిత్యం, నాటకాలు, వ్యాఖ్యానం, సంగీతం, చలనచిత్రాలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు, పాటల సాహిత్యం వంటి అనేక కళారూపాలలో కనిపిస్తుంది.
వ్యుత్పత్తి, మూలాలు
[మార్చు]వ్యంగ్యం అనే పదం లాటిన్ పదం ' సాటూర్', దాని తర్వాత వచ్చే 'లాంక్స్ సాటురా' అనే పదబంధం నుండి వచ్చింది. సాతుర్ అంటే "నిండుగా" అని అర్థం, కానీ లాంక్స్‌తో కలిపి వాడటం వల్ల దాని అర్థం "మిశ్రమం లేదా కలయిక"గా మారింది: లాంక్స్ సాతురా అనే పదబంధానికి అక్షరాలా అర్థం "వివిధ రకాల పండ్లతో నిండిన పళ్ళెం". [3] అయితే, ఈ పదబంధంలో లాంక్స్ అనే పదం వాడకాన్ని బి.ఎల్. ఉల్మాన్ వివాదాస్పదం చేశారు. [4]
అయితే, క్వింటిలియన్ ఉపయోగించిన 'సతురా' అనే పదం, హెక్సామీటర్ రూపాన్ని తప్పనిసరి చేసిన కఠినమైన ప్రక్రియ అయిన రోమన్ పద్య వ్యంగ్యాన్ని సూచించడానికి మాత్రమే ఉపయోగించబడింది, ఇది తరువాత వ్యంగ్యంగా ఉద్దేశించబడిన దానికంటే ఇరుకైన ప్రక్రియ. [3] [5] షట్పది పద్యాలలో ఉండే వ్యంగ్య రచన అయిన 'సతురా' అనేది పూర్తిగా రోమన్ మూలాలకు చెందిన ఒక సాహిత్య ప్రక్రియ అని క్వింటిలియన్ ప్రసిద్ధంగా చెప్పాడు ( సతురా టోటా నోస్ట్రా ఎస్ట్ ). అతనికి గ్రీకు వ్యంగ్యం గురించి తెలుసు, దానిపై వ్యాఖ్యానించాడు, కానీ ఆ సమయంలో దానిని ఆ పేరుతో పిలవలేదు, అయినప్పటికీ నేడు వ్యంగ్యానికి మూలం అరిస్టోఫేన్స్ 'ఓల్డ్ కామెడీ' అని భావిస్తారు. ఆధునిక విస్తృత అర్థంలో వ్యంగ్యం అనే పదాన్ని ఉపయోగించిన మొదటి విమర్శకుడు అపులేయస్. [3]
క్వింటిలియన్ దృష్టిలో వ్యంగ్యం ఒక కఠినమైన సాహిత్య రూపం, కానీ ఆ పదం త్వరలోనే దాని అసలు సంకుచిత నిర్వచనం నుండి విస్తరించింది. రాబర్ట్ ఇలియట్ ఇలా వ్రాశారు:
వ్యంగ్యం అనే పదం సతురా నుండి ఉద్భవించింది, దాని మూలం గ్రీకు పౌరాణిక పాత్ర అయిన సటైర్ ద్వారా ప్రభావితం కాలేదు. [6] 17వ శతాబ్దంలో, భాషావేత్త ఐజాక్ కాసాబన్, అప్పటి వరకు ఉన్న నమ్మకానికి విరుద్ధంగా, 'సాటిర్' అనే పదం 'సాటిర్' నుండి ఉద్భవించిందనే వాదనను మొట్టమొదటగా ఖండించారు. [7]
హాస్యం
[మార్చు]వ్యంగ్యంలో నవ్వు అనేది ఒక ముఖ్యమైన భాగం కాదు; [8] నిజానికి, "నవ్వు తెప్పించే" ఉద్దేశం లేని వ్యంగ్యాలు కూడా ఉన్నాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, రాజకీయాలు, మతం లేదా కళ వంటి అంశాలపై ఉండే హాస్యం అంతా, అది వ్యంగోక్తి, అనుకరణ, భజన వంటి వ్యంగ్య సాధనాలను ఉపయోగించినప్పటికీ, తప్పనిసరిగా "వ్యంగ్యభరితమైనది" కాదు.
తేలికపాటి వ్యంగ్యానికి కూడా ఒక గంభీరమైన "అనంతర ప్రభావం" ఉంటుంది: ఇగ్ నోబెల్ బహుమతి నిర్వాహకులు దీనిని "ముందు ప్రజలను నవ్వించండి, ఆపై వారిని ఆలోచింపజేయండి" అని వివరిస్తారు. [9]
సామాజిక, మానసిక విధులు
[మార్చు]
కొన్ని సందర్భాల్లో వ్యంగ్యం, విపరీతార్థం ఒక సమాజాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి అత్యంత ప్రభావవంతమైన మూలంగా పరిగణించబడ్డాయి, ఇది సామాజిక అధ్యయనం పురాతన రూపం. అవి ఒక సమూహం సామూహిక మనస్తత్వంలోకి అత్యంత లోతైన అంతర్దృష్టులను అందిస్తాయి, దాని లోతైన విలువలు, అభిరుచులను, సమాజం అధికార నిర్మాణాలను వెల్లడిస్తాయి. కొంతమంది రచయితలు చరిత్ర లేదా మానవశాస్త్రం వంటి హాస్యేతర, కళేతర విభాగాల కంటే వ్యంగ్యాన్ని శ్రేష్ఠమైనదిగా భావించారు. [10] ప్రాచీన గ్రీస్‌కు చెందిన ఒక ప్రముఖ ఉదాహరణలో, తత్వవేత్త ప్లేటోను ఒక స్నేహితుడు ఏథెనియన్ సమాజాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక పుస్తకం గురించి అడిగినప్పుడు, అతను అతనికి అరిస్టోఫేన్స్ నాటకాలను సూచించాడు.
చారిత్రాత్మకంగా, రాజకీయాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, మతం, ఇతర ప్రముఖ అధికార రంగాలలోని ప్రముఖులను ఖండించడానికి, ఎగతాళి చేయడానికి ప్రజల అవసరాన్ని వ్యంగ్యం తీర్చింది. వ్యంగ్యం అనేది నాయకులను, అధికారులను సవాలు చేయడం ద్వారా, ప్రజా చర్చను, సామూహిక కల్పనను ఎదుర్కొంటుంది; అది (రాజకీయ, ఆర్థిక, మతపరమైన, ప్రతీకాత్మకమైన లేదా మరేదైనా) అధికారానికి ప్రజాభిప్రాయ ప్రతిఘటనగా పనిచేస్తుంది. ఉదాహరణకు, ఇది ప్రభుత్వాలను తమ విధానాలను స్పష్టం చేయడానికి, సవరించడానికి లేదా స్థాపించడానికి బలవంతం చేస్తుంది. వ్యంగ్యం పని సమస్యలను, వైరుధ్యాలను బహిర్గతం చేయడం, వాటిని పరిష్కరించాల్సిన బాధ్యత దానికి లేదు. వ్యంగ్య చరిత్రలో ప్రజా ప్రసంగాన్ని ఎదుర్కోవడంలో వ్యంగ్యకారుడి పాత్రకు కార్ల్ క్రాస్ ఒక ప్రముఖ ఉదాహరణను నెలకొల్పాడు.
దాని స్వభావం, సామాజిక పాత్ర కారణంగా, అనేక సమాజాలలో ప్రముఖ వ్యక్తులను, సంస్థలను ఎగతాళి చేయడానికి వ్యంగ్యానికి ఒక ప్రత్యేక స్వేచ్ఛ లభించింది. వ్యంగ్య ప్రేరణ, దాని క్రమబద్ధమైన వ్యక్తీకరణలు, సామాజిక ఉద్రిక్తతను పరిష్కరించే పనిని నిర్వహిస్తాయి. ఆచార విదూషకుల వంటి సంస్థలు, సంఘ వ్యతిరేక ధోరణులకు వ్యక్తీకరణ ఇవ్వడం ద్వారా, సమాజంలోని అణచివేత అంశాల వల్ల ప్రమాదంలో పడిన సామూహిక ఊహలో సమతుల్యత, ఆరోగ్యాన్ని పునఃస్థాపించే ఒక సురక్షా కవాటాన్ని సూచిస్తాయి.
ఒక నిర్దిష్ట సమాజంలో రాజకీయ వ్యంగ్యం స్థితి దానిని వర్గీకరించే సహనం లేదా అసహనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది, , పౌర స్వేచ్ఛలు, మానవ హక్కుల స్థితి. నిరంకుశ పాలనలో రాజకీయ వ్యవస్థపై ఎలాంటి విమర్శనైనా, ముఖ్యంగా వ్యంగ్యాన్ని అణచివేస్తారు. దీనికి ఒక సాధారణ ఉదాహరణ సోవియట్ యూనియన్, అక్కడ అలెగ్జాండర్ సోల్జెనిట్సిన్, ఆండ్రీ సఖరోవ్ వంటి అసమ్మతివాదులు ప్రభుత్వం నుండి తీవ్రమైన ఒత్తిడిని ఎదుర్కొన్నారు. USSR లో రోజువారీ జీవితంపై వ్యంగ్యం అనుమతించబడినప్పటికీ, ఆర్కాడీ రైకిన్ అత్యంత ప్రముఖ వ్యంగ్యకారుడు, రాజకీయ వ్యంగ్యం కథల రూపంలో ఉండేది [11] అవి సోవియట్ రాజకీయ నాయకులను, ముఖ్యంగా బ్రెజ్నెవ్‌ను ఎగతాళి చేశాయి, అతను తన సంకుచిత మనస్తత్వం, అవార్డులు, అలంకరణల పట్ల ప్రేమకు ప్రసిద్ధి చెందాడు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Elliott 2004.
- ↑ Frye, Northrup (1957). Anatomy of Criticism. Princeton, NJ: Princeton UP. p. 222. ISBN 0-691-06004-5.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - 1 2 3 Kharpertian, Theodore D (1990). "Thomas Pynchon and Postmodern American Satire". In Kharpertian (ed.). A hand to turn the time: the Menippean satires of Thomas Pynchon. Fairleigh Dickinson Univ Press. pp. 25–7. ISBN 9780838633618.
- ↑ Ullman, B. L.. "Satura and Satire".
- ↑ Petronius (1996), Satyrica (in ఇంగ్లీష్), translated by Kinney; Branham, University of California Press, ISBN 978-0-520-21118-6
- ↑ Ullman, BL (1913), "Satura and Satire", Classical Philology, vol. 8, no. 2, pp. 172–194, doi:10.1086/359771, JSTOR 262450,
The Renaissance confusion of the two origins encouraged a satire more aggressive than that of its Roman forebearers
- ↑ Szabari, Antonia (October 23, 2009), Less Rightly Said: Scandals and Readers in Sixteenth-Century France (in ఇంగ్లీష్), Stanford University Press, ISBN 978-0-8047-7354-6
- ↑ Birberick; Ganim (2002), The Shape of Change: Essays in Early Modern Literature and La Fontaine in Honor of David Lee Rubin (in ఇంగ్లీష్), Rodopi, ISBN 90-420-1449-0
- ↑ "Ig", Improbable, July 5, 2004, archived from the original on June 4, 2019, retrieved February 20, 2012
- ↑ Coppola, Jo (December 12, 1958). Comedy on Television. Commonweal. p. 288.
- ↑ Yatsko, V, Russian folk funny stories