శివసూత్రాలు
| శ్రేణిలో భాగం |
| శైవం |
|---|
 |
శివ సూత్రాలు (దేవనాగరి: शिवसूत्र; IAST: శివసూత్ర) డెబ్బై ఏడు సూత్రాల సంకలనం, ఇవి కాశ్మీర శైవంగా పిలువబడే ఆధ్యాత్మిక రహస్యవాదం సంప్రదాయానికి పునాదిగా నిలుస్తాయి[1]. వీటిని సా.శ. 9వ శతాబ్దానికి చెందిన ఋషి వసుగుప్తునికి ఆపాదిస్తారు[2][3][4].
చరిత్ర, అనువాదాలు
[మార్చు]శ్రీనగర్ సమీపంలోని ప్రస్తుత షాలిమార్ తోటల వెనుక ఉన్న హర్వాన్ వాగు లోయలోని మహాదేవ పర్వతం దగ్గర వసుగుప్తుడు నివసించాడని చెబుతారు. ఒక సిద్ధుడు లేదా దేవతామూర్తి కలలో కనిపించి ఈ సూత్రాలను అందించాడని ఒక పురాణ కథనం. శివుడు స్వయంగా కలలో కనిపించి, ఒక శిల వద్దకు వెళ్లాలని, అక్కడ ఈ బోధనలు చెక్కబడి ఉంటాయని ఆదేశించాడని మరొక కథనం.[5]
చారిత్రాత్మకంగా శివ సూత్రాలు, దాని ద్వారా ఉద్భవించిన కాశ్మీర శైవ పాఠశాల ఒక తాంత్రిక లేదా ఆగమ సంప్రదాయానికి చెందినవి[6]. కాశ్మీర శైవం అనేది శైవం, ఆగమం, తంత్రంల కలయిక.
వసుగుప్తుని సమకాలికులు లేదా వారసులు అనేక వ్యాఖ్యానాలు రాశారు. వీటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది క్షేమరాజు రచించిన విమర్శిని (సా.శ. 10వ శతాబ్దం), దీనిని జయదేవ సింగ్[7], స్వామి లక్ష్మణ్ జూ[8], గాబ్రియేల్ ప్రదీపక[9] ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు. మరొకటి భాస్కరుడు (సా.శ. 11వ శతాబ్దం) రచించిన వార్తిక అనే వ్యాఖ్యానం, దీనిని డాక్టర్ మార్క్ డిచ్కోవ్స్కీ ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు.[10]
శివ సూత్రాలకు ఆంగ్లంలో అనేక అనువాదాలు ఉన్నాయి. రాఫెల్ టొరెల్లా చేసిన సూత్రాలు, క్షేమరాజు విమర్శిని ఇటాలియన్ అనువాదం కూడా అందుబాటులో ఉంది. డెమెట్రియోస్ థె. వాస్సిలియాడెస్ శివ సూత్రాలను, క్షేమరాజు విమర్శినిని గ్రీకు భాషలోకి అనువదించారు.[11] గెరార్డ్ డి. సి. కుయికెన్ ఎటువంటి అదనపు అంతర్దృష్టులు, వ్యాఖ్యానం లేకుండా సూత్రాలను అక్షరాలా అనువదించి ప్రచురించారు.[12] గాబ్రియేల్ ప్రదీపక క్షేమరాజు విమర్శిని ఆధారంగా శివ సూత్రాలకు పదానికో పదం అనువాదం అందించారు[13].
క్రియా యోగ (బాబాజీ పరంపర) ఐదవ గురువు శైలేంద్ర శర్మ 1993లో శివ సూత్రాలకు యోగ వ్యాఖ్యానాలు ఇచ్చారు.[14] 2014లో శివ సూత్రాల కొత్త ఆంగ్ల అనువాదం కాస్కేడ్స్ అనే అధ్యాయాలుగా నిర్వహించబడిన వినూత్న వ్యాఖ్యానంతో పాటు అందుబాటులోకి వచ్చింది.[15]
నిర్మాణం
[మార్చు]శివ సూత్రాల గ్రంథం మూడు అధ్యాయాలుగా విభజించబడింది, ప్రతి ఒక్కటి విముక్తి సాధించడానికి కొన్ని మార్గాలను (ఉపాయాలను) వ్యవహరిస్తుంది[7]. మొదటి అధ్యాయం త్రిక శైవం సాధారణ తాత్విక నేపథ్యాన్ని అందిస్తుంది, ఆ తర్వాత శంభువుకు అనగా శివుడికి సంబంధించిన మార్గమైన శాంభవోపాయాన్ని వివరిస్తుంది. అక్కడ, కేవలం సంకల్పం దిశానిర్దేశం ద్వారా ఆలోచన లేని స్థితిలో శివుడు నిజమైన 'నేను'గా, వాస్తవికత నిజమైన స్వభావంగా వెల్లడవుతాడు. రెండవ అధ్యాయంలో వివరించబడిన మార్గాలు శాక్తోపాయానికి, అనగా శక్తికి సంబంధించిన మార్గాలకు చెందుతాయి. ఇవి 'నేను' అనే స్పృహపై (అదే శక్తి) ఏకాగ్రత పెట్టడం ద్వారా, అన్ని అంతర్గత, బాహ్య పరిణామాలను దాని అభివ్యక్తిగా అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా యోగిని ఆలోచన లేని స్థితికి తీసుకువస్తాయి. చివరగా, మూడవ అధ్యాయం ఆణవోపాయం, పరిమిత వ్యక్తికి (అణువుకు) సంబంధించిన మార్గాలతో వ్యవహరిస్తుంది. 'నేను' అనే స్పృహను నేరుగా ధ్యానించలేని యోగి బుద్ధి, ప్రాణశక్తి, భౌతిక శరీరం, ఇంద్రియాలు లేదా బాహ్య వస్తువులపై ఏకాగ్రత పెట్టడం ద్వారా దానిని గుర్తిస్తాడు. స్వీయ-సాక్షాత్కారం ఈ మూడు మార్గాలు శివ సూత్రాలలో అత్యున్నత స్థాయి నుండి అత్యల్ప స్థాయి క్రమంలో ప్రదర్శించబడ్డాయి. యోగి అత్యున్నత మార్గంతో ప్రారంభించాలి, అభ్యాసం విఫలమైతే కింది స్థాయి మార్గాలను ఆశ్రయించాలి[16].
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]గ్రంథ పట్టిక
[మార్చు]- Kshemaraja (1911). The Shiva Sutra Vimarshini: Being the Sutras of Vasu Gupta with the Commentary Called Vimarshini.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Pandit, Balajin Natha (1990). History of Kashmir Saivism (1st ed.). Srinagar: Utpal Publ. ISBN 978-81-85217-01-7.
- ↑ Jagadish Chandra Chatterji (1914). Kashmir Shaivaism. SUNY Press. pp. 156–. ISBN 978-0-88706-179-0.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - ↑ Vasugupta (1992). The Aphorisms of Siva: The Siva Sutra with Bhaskara's Commentary, the Varttika. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-1264-0.
- ↑ Swami Lakshmanjoo (2007). Shiva Sutras: The Supreme Awakening. AuthorHouse. pp. 10–. ISBN 978-1-4343-1407-9.
- ↑ Dyczkowski, Mark S. G. (1987). The Doctrine of Vibration: An Analysis of the Doctrines and Practices of Kashmir Shaivism. Albany, New York: State University of New York Press. p. 21. ISBN 0-88706-432-9.
- ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు;:0అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ 7.0 7.1 Vasugupta; Kṣemarāja; Vasugupta (2003). Singh, Jaideva (ed.). Śiva Sūtras: the yoga of supreme identity; text of the Sūtras (Reprint ed.). Delhi: Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0407-4.
- ↑ Lakshman Joo, Swami (2007). Hughes, John (ed.). Shiva Sutras: The Supreme Awakening (2nd ed.). Universal Shaiva Fellowship. ISBN 978-1-4343-1407-9.
- ↑ Pradīpaka, Gabriel. "Śivasūtravimarśinī (Shiva Sutra Vimarshini) - Sanskrit & Trika Shaivism". www.sanskrit-trikashaivism.com. Retrieved 2026-02-13.
- ↑ About Dr. Mark Dyczkowski [1][2][3] Archived 2025-05-23 at the Wayback Machine
- ↑ Vassiliades, Demetrios Th. (2015). Σίβα Σούτρα του Vasugupta με τη Śiva Sūtra Vimarśinī του Kshemarāja. ISBN 978-960-87774-7-7.
- ↑ The Shiva Sutra of Vasugupta: Sanskrit and English Translation: Gerard D. C. Kuiken[4]
- ↑ Pradīpaka, Gabriel. "Śivasūtra-s (Shiva Sutras) - Non-dual Shaivism of Kashmir - Sanskrit & Trika Shaivism". www.sanskrit-trikashaivism.com. Retrieved 2026-02-13.
- ↑ Shiva-Sutras[5]
- ↑ Translation.
- ↑ Pradīpaka, Gabriel. "Meditation 1 (according to Non-dual Shaivism of Kashmir)-1 - Sanskrit & Trika Shaivism". www.sanskrit-trikashaivism.com. Retrieved 2026-02-19.