Jump to content

శివారు ప్రాంతం

వికీపీడియా నుండి

పొరుగు ప్రాంతం (Neighbourhood) అనేది ఒక పెద్ద పట్టణం, నగరం, శివారు ప్రాంతం లేదా గ్రామీణ ప్రాంతంలో భౌగోళికంగా ఒకే చోట కేంద్రీకృతమైన సమాజం. కొన్నిసార్లు ఇది ఒకే వీధి, దాని ఇరువైపులా ఉన్న భవనాలతో ఏర్పడుతుంది. పొరుగు ప్రాంతాలు సభ్యుల మధ్య గణనీయమైన ముఖాముఖి సంబంధాలు ఉన్న సామాజిక వర్గాలుగా ఉంటాయి. పరిశోధకులు దీనికి కచ్చితమైన నిర్వచనంపై ఏకాభిప్రాయానికి రాలేదు, అయితే ఈ క్రింది వ్యాఖ్య ప్రారంభ బిందువుగా ఉపయోగపడవచ్చు: "పొరుగు ప్రాంతాన్ని సాధారణంగా భౌగోళికంగా ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంగా, కార్యాచరణ పరంగా సామాజిక నెట్‌వర్క్‌ల సమితిగా నిర్వచిస్తారు. పొరుగు ప్రాంతాలు అనగా ముఖాముఖి సామాజిక సంబంధాలు జరిగే భౌగోళిక విభాగాలు — నివాసితులు ఉమ్మడి విలువలను నెరవేర్చుకోవడానికి, యువతను సామాజికంగా తీర్చిదిద్దడానికి, సమర్థవంతమైన సామాజిక నియంత్రణను నిర్వహించడానికి ప్రయత్నించే వ్యక్తిగత వాతావరణం, పరిస్థితులు."[1]

పారిశ్రామిక విప్లవానికి పూర్వపు నగరాలు

[మార్చు]

పట్టణ పరిశోధకుడు లూయిస్ మమ్‌ఫోర్డ్ మాటల్లో, "మానవులు శాశ్వత కుటుంబ గృహాలలో నివసించే ప్రతిచోటా పొరుగు ప్రాంతాలు ఏదో ఒక రూపంలో ఉనికిలో ఉంటాయి; నగరంలోని అనేక విధులు ఎలాంటి సైద్ధాంతిక ఆందోళన లేదా రాజకీయ మార్గదర్శకత్వం లేకుండా సహజంగానే పొరుగు ప్రాంతాలుగా విభజించబడతాయి."[2] ప్రపంచవ్యాప్తంగా పురాతత్వ శాస్త్రవేత్తలు తవ్వితీసిన తొలి నగరాలలో చాలా వరకు సామాజిక పొరుగు ప్రాంతాలు ఉన్నట్లు ఆధారాలు లభించాయి.[3][4] అనేక చారిత్రక నగరాల పొరుగు జీవితంపై చారిత్రక పత్రాలు వెలుగునిస్తున్నాయి.[5]

పొరుగు ప్రాంతాలు సాధారణంగా ఒకరికొకరు దగ్గరగా నివసించే ప్రజల మధ్య సామాజిక పరస్పర చర్యల ద్వారా ఏర్పడతాయి. ఈ కోణంలో ఇవి నగర లేదా ప్రభుత్వ అధికారుల ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో లేని, కుటుంబాల కంటే పెద్దవైన స్థానిక సామాజిక విభాగాలు. కొన్ని పారిశ్రామిక పూర్వ నగరాల్లో భద్రత, సామాజిక నియంత్రణ, పారిశుధ్యం వంటి ప్రాథమిక మునిసిపల్ విధులు నగర ప్రభుత్వాల కంటే స్థానిక పొరుగు ప్రాంతాల ద్వారానే నిర్వహించబడేవి; చారిత్రక ఇస్లామిక్ నగరాల్లో ఈ పద్ధతి విస్తృతంగా కనిపించేది.[6]

సామాజిక పొరుగు ప్రాంతాలతో పాటు, పన్నుల వసూలు, రికార్డుల నిర్వహణ, సామాజిక నియంత్రణ కోసం అధికారులు పరిపాలనా జిల్లాలను ఉపయోగించేవారు.[7] ఇవి సాధారణంగా పొరుగు ప్రాంతాల కంటే పెద్దవిగా ఉండి, వాటి సరిహద్దులను దాటి విస్తరించేవి. కొన్ని సందర్భాల్లో పరిపాలనా జిల్లాలు పొరుగు ప్రాంతాలతో కలిసిపోయి అధికారుల నియంత్రణ ఎక్కువగా ఉండేది. ఉదాహరణకు, త్యాంగ్ కాలం నాటి చైనా రాజధాని చాంగన్ (Chang'an) లో పొరుగు ప్రాంతాలే జిల్లాలుగా ఉండేవి. అక్కడ అధికారులు నివాసితుల కార్యకలాపాలను కఠినంగా నియంత్రించేవారు.[8]

పారిశ్రామిక పూర్వ నగరాల్లోని పొరుగు ప్రాంతాలు సాంఘిక ప్రత్యేకతను కలిగి ఉండేవి. జాతి ఆధారిత పొరుగు ప్రాంతాలు గతంలో ప్రధానంగా ఉండేవి, నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి. హస్తకళాకారులు, వర్తకులు ఒకే చోట కేంద్రీకృతమయ్యేవారు. విభిన్న మతాలు ఉన్న సమాజాలలో మతం ప్రాతిపదికన పొరుగు ప్రాంతాలు ఏర్పడేవి. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి నగరాలకు వలసలు రావడం పొరుగు ప్రాంతాల సమైక్యతకు తోడ్పడింది. వలస వచ్చిన ప్రజలు తమ పాత పరిచయస్థులు, బంధువులతో కలిసి నివసించడానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చేవారు.[9]

సమాజశాస్త్రం

[మార్చు]

పొరుగు సమాజశాస్త్రం (Neighbourhood sociology) అనేది పట్టణ సమాజశాస్త్రంలో ఒక భాగం. ఇది స్థానిక సమాజాలను అధ్యయనం చేస్తుంది.[10][11] తపాలా సంకేతాలు, ఆరోగ్య వ్యత్యాసాలు, పాఠశాల మానేసే రేట్లు, మత్తుపదార్థాల వినియోగం వంటి పరిశోధనల్లో కూడా పొరుగు ప్రాంతాలను ప్రమాణంగా తీసుకుంటారు.[12] పొరుగు ప్రాంతాన్ని పొరుగువారి మధ్య పరస్పర సహకారం ద్వారా నడిచే ఒక చిన్న స్థాయి ప్రజాస్వామ్యంగా కూడా పరిగణిస్తారు.[13]

అభివృద్ధి

[మార్చు]

పొరుగు ప్రాంతాలు స్థానిక సేవలను అందించడానికి, స్వయం నియంత్రణను పెంచడానికి సేవా కేంద్రాలుగా ఉపయోగపడుతున్నాయి.[14] ఆల్‌ఫ్రెడ్ కాన్ 1970ల మధ్యకాలంలో పేదరికం, ఆదాయ బదిలీలపై పొరుగు ప్రాంతాల సేవల అనుభవాన్ని వివరించారు.[15] పొరుగు ప్రాంతాలు వికలాంగులు, యువత, తక్కువ ఆదాయ వర్గాల ప్రజలకు అవసరమైన సేవలను అందించే ప్రధాన కేంద్రాలు.[16][17] నాన్-ప్రాఫిట్, స్థానిక సమాజ అభివృద్ధి సంస్థలు ఇక్కడ చురుగ్గా పనిచేస్తున్నాయి.[18]

సామాజిక, ఆర్థిక అభివృద్ధి కార్యకర్తలు స్థానిక ప్రాంతాల్లో పునఃపెట్టుబడుల కోసం ఒత్తిడి తెచ్చారు. 2000ల ప్రారంభంలో కమ్యూనిటీ డెవలప్‌మెంట్ కార్పొరేషన్లు, పునరావాస నెట్‌వర్క్‌లు గృహ నిర్మాణం, కమ్యూనిటీ సెంటర్ల వంటి మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదలకు కలిసి పనిచేసాయి.[19] ఈ అభివృద్ధి కార్యక్రమాలలో మత ఆధారిత సంస్థలు కూడా భాగస్వామ్యమయ్యాయి.[20]

పట్టణ రూపకల్పనలో ఒక యూనిట్‌గా

[మార్చు]

1900ల ప్రారంభంలో క్లారెన్స్ పెర్రీ 'నేబర్‌హుడ్ యూనిట్' భావనను స్వయంసమృద్ధి కలిగిన నివాస ప్రాంతంగా వర్ణించారు. న్యూ అర్బనిజమ్‌లో ఈ భావన ఇప్పటికీ ప్రభావవంతంగా ఉంది. ప్రాజెక్టు రూపకర్తలు సాంప్రదాయ సామాజిక సంబంధాలను తిరిగి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. వృద్ధుల జీవన శైలికి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని (Age-Friendly Cities) సృష్టించడానికి పొరుగు ప్రాంతాన్ని విశ్లేషణ యూనిట్‌గా వాడుతున్నారు.[21]

ప్రపంచవ్యాప్తంగా పొరుగు ప్రాంతాలు

[మార్చు]

ఆసియా

[మార్చు]

చైనా

[మార్చు]

చైనాలో, ఈ పదాన్ని అర్బన్ పరిపాలనా విభాగానికి ఉపయోగిస్తారు. వీటిని 'షెక్యు' (社区) లేదా 'సియావోక్యూ' (小区) అని పిలుస్తారు. ఇవి సబ్‌డిస్ట్రిక్ట్ (街道办事处) కింద ఉండే నివాస విభాగాలు. 2,000 నుండి 10,000 కుటుంబాలు ఇందులో ఉంటాయి. వీటిని మళ్లీ కమిటీలు, చిన్న గ్రూపులుగా విభజిస్తారు.

యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్

[మార్చు]

ఈ పదానికి యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో ఎటువంటి అధికారిక లేదా గణాంక హోదా లేదు, కానీ స్థానిక కౌన్సిళ్లు సేవలు అందించడానికి విభజిస్తాయి.[22] పోలీసు నిఘా, స్థానిక ప్రణాళికల కోసం పొరుగు భావనను వాడతారు.[23] 'లోకలిజమ్ యాక్ట్ 2011' నివాసితులకు తమ ప్రాంత అభివృద్ధిలో భాగస్వామ్యం కల్పించింది.[24]

ఉత్తర అమెరికా

[మార్చు]

యునైటెడ్ స్టేట్స్, కెనడాల్లో అసోసియేషన్లు, వాచ్ కమిటీల ద్వారా పాక్షిక అధికారిక హోదా ఉంటుంది. ఇవి పార్కులు, కమ్యూనిటీ భద్రత, ఈవెంట్లను పర్యవేక్షిస్తాయి. సరిహద్దులు స్పష్టంగా లేని చోట జిప్ కోడ్‌లు లేదా వార్డుల ఆధారంగా గుర్తిస్తారు.

దక్షిణ అమెరికా

[మార్చు]

పెరూ

[మార్చు]

పెరూలో పొరుగు ప్రాంతాలను "ఉర్బానిజాసియోన్స్" (urbanizaciones) అంటారు. ఇవి జిల్లాల కింద ఉండే ప్రణాళికాబద్ధమైన నివాస విభాగాలు.[25] 1921లో ఏర్పాటైన శాంటా బీట్రిజ్ దేశంలోనే మొదటి ఆధునిక పొరుగు ప్రాంతంగా పరిగణించబడుతుంది.[26]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • బారంగై (ఫిలిప్పీన్స్)
  • బారియో (స్పానిష్)
  • బైరో (పోర్చుగీస్)
  • బోరో (Borough)
  • సమాజం (Community)
  • పొరుగు ప్రాంతాల నిఘా
  • న్యూ అర్బనిజమ్

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Schuck, Amie and Dennis Rosenbuam 2006 "Promoting Safe and Healthy Neighborhoods: What Research Tells Us about Intervention." The Aspen Institute.
  2. ↑ Mumford, Lewis (January 1954). "The Neighborhood and the Neighborhood Unit". Town Planning Review (in ఇంగ్లీష్). 24 (4): 258. doi:10.3828/tpr.24.4.d4r60h470713003w.
  3. ↑ For example, Spence, Michael W. (1992) "Tlailotlacan, a Zapotec Enclave in Teotihuacan". In Art, Ideology, and the City of Teotihuacan, edited by Janet C. Berlo, pp. 59–88. Dumbarton Oaks, Washington, D.C.
  4. ↑ Stone, Elizabeth C. (1987) Nippur Neighbourhoods. Studies in Ancient Oriental Civilization vol. 44. Oriental Institute, University of Chicago, Chicago
  5. ↑ Some examples: Heng, Chye Kiang (1999) Cities of Aristocrats and Bureaucrats: The Development of Medieval Chinese Cityscapes. University of Hawai'i Press, Honolulu. Marcus, Abraham (1989) The Middle East on the Eve of Modernity: Aleppo in the Eighteenth Century. Columbia University Press, New York. Smail, Daniel Lord (2000). Imaginary Cartographies: Possession and Identity in Late Medieval Marseille. Cornell University Press, Ithaca.
  6. ↑ Abu-Lughod, Janet L. (1987) The Islamic City: Historic Myth, Islamic Essence, and Contemporary Relevance. International Journal of Middle East Studies 19:155–176.
  7. ↑ Dickinson, Robert E. (1961) The West European City: A Geographical Interpretation. Routledge & Paul, London, p. 529. See also: Jacobs, Jane (1961) The Death and Life of Great American Cities. Random House, New York, p. 117.
  8. ↑ Xiong, Victor Cunrui (2000) Sui-Tang Chang'an: A Study in the Urban History of Medieval China. Center for Chinese Studies, University of Michigan, Ann Arbor.
  9. ↑ Kemper, Robert V. (1977) Migration and Adaptation: Tzintzuntzan Peasants in Mexico City. Sage Publications, Beverly Hills. Greenshields, T. H. (1980) "Quarters" and Ethnicity. In The Changing Middle Eastern City, edited by G. H. Blake and R. I. Lawless, pp. 120–140. Croom Helm, London.
  10. ↑ Wellman, B. & Leighton, B. (1979, March). Networks, neighbourhoods and communities: Approaches to the study of the community question. Urban Affairs Quarterly, 14(3): 363-390.
  11. ↑ Warren, D. (1977). The functional diversity of urban neighbourhoods. Urban Affairs Quarterly, 13(2): 151-180.
  12. ↑ Overman, H.G. (2002). Neighborhood effects in large and small neighborhoods. Urban Studies, 39(1): 117-130.
  13. ↑ Rosenblum, Nancy L. (2020-12-01). "The Democracy of Everyday Life in Disaster: Holding Our Lives in Their Hands". Democratic Theory. 7 (2): 69–74. doi:10.3167/dt.2020.070209. ISSN 2332-8894.
  14. ↑ King, B. & Meyers, J. (1996). The Annie E. Casey Foundation's mental health initiative for urban children. (pp. 249-261). In: B. Stroul & R.M. Friedman, Children's Mental Health. Baltimore, MD: Paul H. Brookes.
  15. ↑ Kahn, A.J. (1976). Service delivery at the neighborhood level: Experience, theory and fads. Social Service Review, 50(1): 23-56.
  16. ↑ Kutash, K., Duchnowski, A.J., Meyers, J. & King, B. (1997). Ch. 3: Community and neighborhood-based services for youth. In: S. Henggeler & A. B. Santor, Innovative Approaches to Difficult to Treat Populations. Washington, DC: American Psychiatric Press.
  17. ↑ Riessman, F. (1967). A neighborhood-based mental health approach. (pp.1620184). In: E. Cowen, E. Gardier, & M. Zak, Emergent Approaches to Mental Health Problems. NY, NY: Appleton-Century-Crofts.
  18. ↑ Cunningham, J V. & Kotler, M. (1983). Building Neighborhood Organizations. Notre Dame & London: Notre Dame Press.
  19. ↑ Rubin, H.J. (2000). Renewing Hope Within Neighborhoods of Despair: The Community-Based Development Model. Albany, NY: State University of New York.
  20. ↑ "Mc Roberts, O.M. (2001, January/February). Black Churches, community and development. Shelterforce Online. Washington, DC: Author. at nhi.org". Archived from the original on 2017-05-09. Retrieved 2026-08-08.
  21. ↑ Gan, Daniel R. Y.; Fung, John Chye; Cho, Im Sik (2019). "Neighborhood Experiences of People Over Age 50: Factor Structure and Validity of a Scale". The Gerontologist. 60 (8): e559–e571. doi:10.1093/geront/gnz111. PMID 31504478.
  22. ↑ What is the Neighbourhood system? The Leader of the Council Explains:... Archived మే 23, 2009 at the Wayback Machine
  23. ↑ "NHP". www.neighbourhoodpolicing.co.uk. Archived from the original on 2024-04-25. Retrieved 2026-08-08.
  24. ↑ "Neighbourhood planning". www.rtpi.org.uk (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-08-04.
  25. ↑ "¿Qué es una urbanización? Beneficios y claves para invertir". Los Portales. 2025-07-22.
  26. ↑ "Histórica urbanización Santa Beatriz vuelve a la palestra". Expreso. 2026-04-26.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=శివారు_ప్రాంతం&oldid=4937622" నుండి వెలికితీశారు