షహీద్ (1965 సినిమా)
| షహీద్ | |
|---|---|
 | |
| దర్శకత్వం | ఎస్. రామ్ శర్మ |
| రచన | బతుకేశ్వర్ దత్ దిన్ దయాళ్ శర్మ (మాటలు, స్క్రీన్ ప్లే) |
| నిర్మాత | కేవల్ కశ్యప్ |
| తారాగణం |
|
| ఛాయాగ్రహణం | రంజోద్ ఠాకూర్ |
| కూర్పు | బిఎస్ గ్లాడ్ విష్ణు కుమార్ సింగ్ |
| సంగీతం | ప్రేమ్ ధావన్ |
విడుదల తేదీ | 1965 జనవరి 1 |
| దేశం | భారతదేశం |
| భాష | హిందీ |
షహీద్ (అనువాదం. అమరవీరుడు) 1965లో ఎస్. రామ్ శర్మ దర్శకత్వం వహించిన దేశభక్తి సినిమా, ఈ సినిమాను కేవల్ కశ్యప్ నిర్మించగా మనోజ్ కుమార్, కామిని కౌశల్, ప్రాణ్ ప్రధాన పాత్రల్లో నటించారు. ఇఫ్తేఖర్ , నిరూప రాయ్ , ప్రేమ్ చోప్రా, మదన్ పూరి & అన్వర్ హుస్సేన్ సహాయక పాత్రల్లో నటించారు. ఇది భగత్ సింగ్ జీవితం ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ప్రేమ్ ధావన్ సంగీతం సమకూర్చాడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్ పాటలను రాశాడు. మనోజ్ కుమార్ దేశభక్తి సినిమాల శ్రేణిలో షహీద్ మొదటిది, తరువాత ఉపకార్ (1967), పురబ్ ఔర్ పశ్చిమ్ (1970), క్రాంతి (1981) వంటివి వచ్చాయి.
ఈ సినిమా 1965 జనవరి 1న విడుదలై బాక్సాఫీస్ వద్ద విజయం సాధించింది. ఆ సంవత్సరంలో అత్యధిక వసూళ్లు సాధించిన పదకొండవ సినిమా, దీనికి బాక్సాఫీస్ ఇండియా "హిట్" తీర్పు ఇచ్చింది.[1] 13వ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలలో, షహీద్ హిందీలో ఉత్తమ చలన చిత్రంగా అవార్డు, జాతీయ సమైక్యతపై ఉత్తమ చలన చిత్రమైన నర్గీస్ దత్ అవార్డు, బి. కె. దత్ & దిన్ దయాల్ శర్మలకు ఉత్తమ స్క్రీన్ప్లే అవార్డు గెలుచుకున్నారు.[2][3]
69వ భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని ఇండియన్ డైరెక్టరేట్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్స్ & రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ సంయుక్తంగా సమర్పించిన ఈ సినిమా 2016 ఆగస్టు 15న స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ చలన చిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడింది.[4][5]
కథ
[మార్చు]బ్రిటిష్ ఇండియా 1911 సంవత్సరంలో, బ్రిటిష్ వారికి వ్యతిరేకంగా రాజగురు ఆందోళన చేసినందుకు కిషన్ సోదరుడు అజిత్ సింగ్ అరెస్టు చేసినప్పుడు సర్దార్ కిషన్ సింగ్, అతని కుమారుడు భగత్ తో సహా అతని కుటుంబం బాధపడతారు. జైలు నుండి తప్పించుకున్నట్లు భావించిన తరువాత అతను రహస్యంగా అదృశ్యమయ్యాడు, మళ్ళీ ఎప్పుడూ వినబడడు. ఇది యువ భగత్ సింగ్ మనస్సుపై బలమైన ముద్ర వేస్తుంది. అతను పెద్దయ్యాక, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ నేతృత్వంలోని స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చేరాడు. 1928లో, సైమన్ కమిషన్ వ్యతిరేకంగా నిరసన కవాతుకు నాయకత్వం వహించినందుకు లాలా లజపత్ రాయ్ పై పోలీసులు లాఠీఛార్జ్ చేశారని, తరువాత అతను గాయాలతో మరణించాడని అతను చూస్తాడు. భగత్, చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, రాజ్ గురు , సుఖ్దేవ్, జైగోపాల్ సహాయక సూపరింటెండెంట్ జె. పి. సాండర్స్ చంపడం ద్వారా ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకుంటారు. డిసెంబర్ 17న, అతను స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్ నుండి బయలుదేరుతున్నప్పుడు వారు అతన్ని కాల్చి చంపారు. హత్య తరువాత, భగత్, ఇతరులు సిఐడి లేదా పోలీసులచే అరెస్టు కాకుండా ఉండటానికి లాహోర్ విడిచి వెళ్లాలని నిర్ణయించుకుంటారు. భగత్ తన రూపాన్ని ఆంగ్లో-ఇండియన్ పెద్దమనిషిగా మార్చుకుని ఆజాద్, రాజ్గురులతో పాటు లాహోర్ నుండి తప్పించుకుంటాడు.
నాలుగు నెలల తరువాత, భగత్ సింగ్, కామ్రేడ్ బటుకేశ్వర్ దత్ నిరసన చర్యగా ఢిల్లీలోని సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీలో బాంబు పేల్చారు. భగత్ సన్నిహిత స్నేహితుడు సుఖ్దేవ్ తో సహా ఇతర స్వాతంత్ర్య సమరయోధులతో కలిసి, వారిని అరెస్టు చేసి, విచారణ చేసి, జైలుకు పంపుతారు. వారిని లాహోర్ జైలులో నిర్బంధిస్తారు, అక్కడ జైలు గార్డులు వారిని నిరంతరం హింసిస్తారు, హింసిస్తారు.
భారతీయ ఖైదీల పట్ల దుర్వినియోగం చూసిన తరువాత, భగత్, అతని తోటి స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు నిరాహార దీక్షను ప్రకటిస్తారు, ఆ సమయంలో జతీంద్రనాథ్ మరణిస్తాడు. ఖైదీలను చూసే విధానాన్ని మార్చడానికి ప్రభుత్వం అంగీకరిస్తుంది. సాండర్స్ హత్య కేసు కొనసాగుతుండగా, భగత్, అతని సహచరులు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదాన్ని ఖండిస్తూ కోర్టులో పదునైన ప్రసంగాలు చేస్తారు. చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, భగవతి చరణ్ వోహ్రా స్వాతంత్ర్య సమరయోధులు తప్పించుకోవడానికి సహాయం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తారు, కానీ ఆ ప్రయత్నం విఫలమవుతుంది, భగవతి ఈ ప్రక్రియలో మరణిస్తుంది. ఆ తరువాత ఆల్ఫ్రెడ్ పార్క్లో బ్రిటిష్ పోలీసులతో జరిగిన ఎన్కౌంటర్లో చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు (అతను ఎన్నడూ సజీవంగా పట్టుబడనని ప్రతిజ్ఞ చేశాడు).
విచారణ ముగిసిన తరువాత, భగత్ సింగ్, రాజ్ గురు, సుఖ్దేవ్ అందరికీ 1930 అక్టోబరు 7న మరణశిక్ష విధించబడింది. ప్రజల నిరసనలకు భయపడి, బ్రిటిష్ వారు భగత్ సింగ్, రాజ్ గురు లను అధికారికంగా ఉరితీయడానికి ఒక రోజు ముందు 1931 మార్చి 23న రహస్యంగా ఉరి తీయడానికి పంపారు. వారు ఉరితీయబడటానికి ముందు ఆ పురుషులు "విప్లవం దీర్ఘాయువు పొందండి!" అని కేకలు వేస్తారు.
నటీనటులు
[మార్చు]- భగత్ సింగ్ గా మనోజ్ కుమార్
- సుఖ్దేవ్ థాపర్ గా ప్రేమ్ చోప్రా
- శివరామ్ రాజ్ గురు అనంత్ మరాఠే
- కామిని కౌశల్ విద్యావతి కౌర్ సంధుగా (భగత్ తల్లి)
- దుర్గా భాబీ నిరుప రాయ్
- చైల్ బిహారీగా శైలేష్ కుమార్
- చంద్రశేఖర్ ఆజాద్ గా మన్మోహన్
- డాకు కేహర్ సింగ్ గా ప్రాణ్
- మదన్ పూరి-మేజర్ పి. డి. చోప్రా (లాహోర్ సెంట్రల్ జైలు జైలర్)
- ధనీరామ్గా అసిత్ సేన్
- జైలు వార్డెన్ ఛత్తర్ సింగ్ గా అన్వర్ హుస్సేన్
- కమల్ కపూర్, పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ రాయ్ బహదూర్ సూర్యనారాయణన్ గా
- సర్దార్ అజిత్ సింగ్ (భగత్ మామ) గా క్రిషన్ ధావన్
- సర్దార్ కిషన్ సింగ్ సంధు (భగత్ తండ్రి) గా డి. కె. సప్రు
- సుశీలగా ఇంద్రాణి ముఖర్జీ
- లాహోర్ లో పబ్లిక్ ప్రాసిక్యూటర్ గా ఇఫ్తెఖర్
- జైగోపాల్ గా రఘుచరణ్ నందూరి
- పం. ప్రసంగ దృశ్యాలలో జవహర్లాల్ నెహ్రూ తనలాగే
- ప్రసంగ దృశ్యాలలో మహాత్మా గాంధీ
- అబ్దుల్ కలాం ఆజాద్ గా అర్నవ్ యాదవ్
- సదర్ పటేల్ గా మనీత్ ఖండూజా
- యశ్వంత్ గా సుధీర్ (గుర్తింపు లేనిది)
నిర్మాణం
[మార్చు]మనోజ్ కుమార్ తన పాత్ర కోసం సిద్ధం కావడానికి నాలుగు సంవత్సరాల పరిశోధన అవసరమని 2017లో వెల్లడించారు. "నేను వార్తాపత్రిక కార్యాలయాలను సందర్శించి, స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు సంబంధించిన పాత పుస్తకాలు, పత్రికలు, పత్రాలు, నేను చేతులెత్తేసే ఏదైనా చదివాను. మద్రాసులో (ఇప్పుడు చెన్నై) నేను అక్కడ చిత్రీకరిస్తున్న నా సినిమాల షూటింగ్ పూర్తి చేసి, పుస్తకాలు చదివిన తరువాత హిందూ లైబ్రరీకి వెళ్తాను" అని వివరించారు. ఆయన భగత్ సింగ్ పాత్రను బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి ఆ కాలంలోని న్యాయవాది, అనేక మంది స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను కలిశారు.[6]
ఈ సినిమా షూటింగ్ 1963లో ప్రారంభమై 1965లో విడుదలైంది.[6]
పాటలు
[మార్చు]| # | పేరు | గాయకులు |
|---|---|---|
| 1 | "ఐ వతన్ ఐ వతన్ హమ్కో తేరి కసమ్" | మహ్మద్ రఫీ |
| 2 | "సర్ఫరోషి కి తమన్నా" | మహ్మద్ రఫీ, మన్నా డే & రాజేంద్ర మెహతా |
| 3 | "జోగి, హామ్ తో లత్ గయే తేరే ప్యార్ మెన్" | లతా మంగేష్కర్ |
| 4 | "ఓ మేరా రంగ్ దే బసంతి చోళ" | ముఖేష్, మహేంద్ర కపూర్, లతా మంగేష్కర్, రాజేంద్ర మెహతా |
| 5 | "పాగాడి సంభల్ జట్టా" | మహ్మద్ రఫీ |
| 6 | "వతన్ పే మార్నే వాలే జిందా రహేగా తేరా నామ్" | మహ్మద్ రఫీ |
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Boxofficeindia.com". 2012-02-10. Archived from the original on 10 February 2012. Retrieved 2020-11-02.
- ↑ "13th National Film Awards". International Film Festival of India. Archived from the original on 20 అక్టోబరు 2012. Retrieved 2 మే 2012.
- ↑ "13th National Film Awards (PDF)" (PDF). Directorate of Film Festivals.
- ↑ "Pune: A film festival that celebrates freedom". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2016-08-09. Retrieved 2021-06-30.
- ↑ "70th Independence Day" (PDF). dff.nic.in.
- ↑ 6.0 6.1 "Shaheed: The definite Bhagat Singh film which almost didn't get made, listen to its songs". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2017-03-23. Retrieved 2023-11-08.