సండూర్ రాష్ట్రం
| సండూర్ రాష్ట్రం | |||||
| రాచరిక రాష్ట్రం | |||||
| |||||
|
| |||||
 | |||||
| చరిత్ర | |||||
| - | Established | 1713 | |||
| - | భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం | 1949 | |||
| విస్తీర్ణం | |||||
| - | 1901 | 433 km2 (167 sq mi) | |||
| జనాభా | |||||
| - | 1901 | 11,200 | |||
| Density | 25.9 /km2 (67 /sq mi) | ||||
| Today part of | కర్ణాటక, భారతదేశం | ||||
సండూర్ రాష్ట్రం బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో భారతదేశంలోని ఒక మరాఠా రాచరిక రాష్ట్రం. ఇది మద్రాస్ స్టేట్స్ ఏజెన్సీలో భాగంగా ఉండేది.[1] దీని రాజధాని సండూర్ పట్టణం.[2]
చరిత్ర
[మార్చు]1731 నుండి భారతదేశంలో విలీనం అయ్యే వరకు, సండూర్ రాష్ట్రాన్ని మరాఠా రాజ కుటుంబీకులు పాలించారు.[3] 1776 - 1790 లలో దీని భూభాగం మైసూరు రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. 27 అక్టోబర్ 1817, 1 జూలై 1818 మధ్య కాలంలో సండూర్ మరాఠాల ఆధిపత్యంలోకి చేరింది. 1801లో, బళ్ళారి జిల్లా బ్రిటిష్ భారతదేశానికి బదిలీ చేయబడింది. సండూర్ రాజులు మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ రాజకీయ ఆధిపత్యం కిందకు వచ్చారు. 1 జూలై 1818న సండూర్ అధికారికంగా ఒక బ్రిటిష్ రక్షిత ప్రాంతంగా మారింది.[4]
ఈ రాష్ట్ర విస్తీర్ణం 433 చ.కి.మీ. (161 చ.మైళ్లు); 1901లో జనాభా 11,200. రామదుర్గ్ సైనిక విశ్రాంతి కేంద్రం జిల్లా పశ్చిమ సరిహద్దులోని కొండల శ్రేణిలో ఉంది.[5]
సండూర్ రాజు 10 ఆగస్టు 1947న భారత యూనియన్ లో విలీనం కావడానికి అంగీకరించాడు. పాలకుడి అంచనా వార్షిక ఆదాయం రూ.3,500/-. 1 ఏప్రిల్ 1949న పొరుగున ఉన్న మద్రాసు రాష్ట్రపు (గతంలో నేరుగా పాలించబడిన వలస మద్రాసు ప్రావిన్స్) బళ్ళారి జిల్లాలో విలీనం అయ్యే వరకు సండూర్ ఒక ప్రత్యేక ప్రాదేశిక సంస్థగా ఉండిపోయింది.
సండూర్ రాష్ట్రం తరువాత అప్పటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో భాగమైన బళ్ళారి జిల్లాలో చేర్చబడింది. 1953లో బళ్ళారి జిల్లా మైసూరు రాష్ట్రానికి బదిలీ చేయబడింది, దీని పేరు తరువాత కర్ణాటకగా మార్చబడింది.
భారత డొమినియన్‌లో విలీన పత్రంపై యశ్వంత్ రావు ఘోర్పడే 10 ఆగస్టు 1947న సంతకం చేశారు. దీని ద్వారా 1949లో సండూర్ రాష్ట్రం మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీతో విలీనం చేయబడింది. భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల ఏర్పాటు తర్వాత, 1956లో సండూర్ మైసూరు రాష్ట్రానికి బదిలీ చేయబడింది. రాజా యశ్వంత్ రావు 1996లో మరణించే వరకు ప్రజా జీవితంలో ప్రముఖమైన, చురుకైన పాత్రను పోషించడం కొనసాగించాడు. ఇతని తర్వాత ఇతని కుమారుడు ఎం. వై. ఘోర్పడే నామమాత్రపు రాజు అయ్యాడు. ఎం. వై. ఘోర్పడే రాష్ట్ర ఆర్థిక, గ్రామీణాభివృద్ధి, పంచాయతీరాజ్ మంత్రిగా, కర్ణాటక శాసనసభ సభ్యునిగా, భారత పార్లమెంటు (లోక్ సభ) సభ్యునిగా పనిచేశాడు.[మూలాలు అవసరం]
రాచరిక చిహ్నాలు
[మార్చు]కోట్ ఆఫ్ ఆర్మ్స్
[మార్చు]వెండి రంగు మధ్యలో నిలువుగా "ఘోర్పడ్" (ఉడుము) సహజ రంగులో ఉంటుంది; పునాది వద్ద గులాబీ రంగులో, సహజ రంగులో ఒక ఫిరంగి; పైన గులాబీ రంగులో ఆకుపచ్చ రంగు "శివ లింగం", రెండు బంగారు గోపురాల మధ్య ఉంటుంది. శిరస్త్రాణం: ముఖకవచంతో సహా మొత్తం బంగారు రంగులో ఉంటుంది. కిరీటం: మాల మీద "ఛత్రం" (గొడుగు), అంతా బంగారు రంగులో ఉంటుంది. మద్దతుదారులు: తొండాలు పైకెత్తిన ఏనుగులు, కుడివైపు ఏనుగు వెనుక ఎడమ కాలును, ఎడమవైపు ఏనుగు ముందు కాళ్ళను ఆధార స్థానంపై ఉంచుతాయి, అన్నీ సహజ రంగులలో ఉంటాయి. నినాదం: గులాబీ రంగు రిబ్బన్‌పై నీలం రంగు అక్షరాలతో మరాఠీలో "హిందూరావ్" అని ఉంటుంది. ఆధార స్థానం: సహజ రంగులలో ఉన్న తీగలు, లతలు. లాంబ్రేక్విన్స్ (అలంకార వస్త్రం): వెండి, నీలం రంగులలో.
రాచరిక పతాకం
[మార్చు]దీర్ఘచతురస్రాకార 4x7, రెండుగా చీలిన తోకతో కుంకుమపువ్వు రంగులో ఉండి, ఎగురవేసే వైపున ఒక తెల్లని గీత ఉంటుంది. ఎగురవేసే వైపుకు సమీపంలో, మధ్యలో - కుంకుమపువ్వు రంగు కిరణాలతో ప్రకాశిస్తున్న బంగారు సూర్యుడు. దీని మధ్యలో లేత గోధుమ రంగు మచ్చలతో కూడిన కుంకుమపువ్వు రంగు "ఛత్రం" కింద సహజ రంగులో ఒక "ఘూ" (ఉడుము) ఉంటుంది.[మూలాలు అవసరం]
రాచరిక బిరుదులు
[మార్చు]| పాత్ర | రాచరిక బిరుదు |
|---|---|
| పాలక యువరాజు | శ్రీమంత్ మహరాజ్ శ్రీ (వ్యక్తిగత పేరు) (మారుపేరు) (తండ్రి పేరు) ఘోర్పడే, హిందూరావ్, మమ్లుకత్మదార్ సేనాపతి, సండూర్ రాజా |
| పాలక యువరాజు భార్య | శ్రీమంత్ అఖండ సౌభాగ్యవతి రాణి (వ్యక్తిగత పేరు) ఘోర్పడే, సండూర్ రాణి సాహిబ్ |
| యువరాజు (వారసుడు) | యువరాజ్ శ్రీమంత్ శ్రీ (వ్యక్తిగత పేరు) (మారుపేరు) (తండ్రి పేరు) ఘోర్పడే, సండూర్ యువరాజ్ సాహిబ్ |
| పాలక యువరాజు కుమారులు | రాజ్‌కుమార్ శ్రీమంత్ (వ్యక్తిగత పేరు) (మారుపేరు) (తండ్రి పేరు) రాజే సాహిబ్ ఘోర్పడే |
| పాలక యువరాజు అవివాహిత కుమార్తెలు | రాజ్‌కుమారి శ్రీమంత్ (వ్యక్తిగత పేరు) రాజే సాహిబ్ ఘోర్పడే |
| పాలక యువరాజు వివాహిత కుమార్తెలు | శ్రీమంత్ అఖండ సౌభాగ్యవతి (వ్యక్తిగత పేరు) రాజే (భర్త కుటుంబ పేరు) |
పాలకులు
[మార్చు]
పురుష సంతానం లేకపోవడంతో అనేకసార్లు పాలకుల కుటుంబంలోని చిన్న శాఖల నుండి దత్తత తీసుకోవడం అవసరమైంది. దత్తత ద్వారా వారసుడిని నియమించుకునే హక్కు 1862లో బ్రిటిష్ దత్తత సనద్ ద్వారా ధృవీకరించబడింది.
- 1713 – 1731 మొదటి సిధోజీ రావ్ (జ. సుమారు 1683 – మ. 1731)
- 1731 – 15 మార్చి 1776 మురారి రావు (జ. సుమారు 1699 – మ. 1779)
- 1790 – 1796 రెండవ సిధోజీ రావ్ (జ. 1783 – మ. 1796)
- 1796 – 27 అక్టోబర్ 1817 రెండవ శివ రావు (మొదటిసారి) (మ. 1840; కింద చూడండి)
- 27 అక్టోబర్ 1817 – 1 జూలై 1818 మరాఠా పీష్వా ఆధిపత్యంలో విలీనం
- 1 జూలై 1818 – 2 మే 1840 రెండవ శివ రావు (రెండవసారి) (పైవాడే)
- 2 మే 1840 – 1861 రెండవ వెంకట రావు
- 1861 – 1878 శివషణ్ముఖ రావు
- 3 మే 1878 – 3 డిసెంబర్ 1892 రామచంద్ర విఠల రావు
- 3 డిసెంబర్ 1892 – 24 జూలై 1927 మూడవ వెంకట రావు
- 5 మే 1928 – 15 ఆగస్టు 1947 యశ్వంత్ రావు ఘోర్పడే
దివాన్లు
[మార్చు]- జె. జి. ఫిర్త్ (1885-1897)
- టి. కోదండరామ నాయుడు (1897-1914)
- ఎ. సుబ్బరాయ ముదలియార్
- టి. రామచంద్ర అయ్యర్
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- మరాఠా
- మరాఠా సామ్రాజ్యం
- మరాఠా రాజవంశాలు, రాష్ట్రాల జాబితా
- భారతదేశ రాచరిక రాష్ట్రాల జాబితా
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911). . ఎన్‌సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 24 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 142.
- ↑ Imperial Gazetteer of India, v. 22, p. 42.[permanent dead link]
- ↑ Madras State Administration Report. 1902. p. 113.
Raja Srimant Venkatrao Rao Sahib, Hindu Rao Ghorpade Mamlukat- General and madar, Senapati, Raja of Sandur, is a Mahratta Brahmin by caste and a Hindu by Political. religion. He was born in 1892 and attends a public school at Bellary.
- ↑ Aravind Ganachari (31 January 2020). Indians in the First World War: The Missing Links. SAGE Publishing India. ISBN 9789353289270.
- ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Shadhi1996" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
బయటి లింకులు, ఆధారాలు
[మార్చు]
Media related to Sandur State at Wikimedia Commons- ఇండియన్ ప్రిన్సిలీ స్టేట్స్, www.uq.net.au లో ఆర్కైవ్ చేయబడింది - సండూర్ రాచరిక రాష్ట్ర వంశావళి Archived 2003-11-27 at the Wayback Machine
