సతారా రాష్ట్రం
సతారా సంస్థానం | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1818–1849 | |||||||||
 | |||||||||
.jpg) 1832లో సతారా సంస్థానం | |||||||||
| Status | బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి చెందిన సంస్థాన రాజ్యం | ||||||||
| రాజధాని | సతారా | ||||||||
| అధికార భాషలు | మరాఠీ | ||||||||
| Religion | హిందూమతం, ఇతర అల్పసంఖ్యాక మతాలు | ||||||||
| ప్రభుత్వం | రాచరికం | ||||||||
| ఛత్రపతి / రాజా | |||||||||
• 1818 – 1839 | ప్రతాప్ సింగ్ (మొదటి) | ||||||||
• 1839 – 1849 | షాహాజీ (చివరి) | ||||||||
| History | |||||||||
• Established | 1818 | ||||||||
• Disestablished | 1849 | ||||||||
| విస్తీర్ణం | |||||||||
| 1901 | 11,144 km2 (4,303 sq mi) | ||||||||
| 1848 | 7,924 km2 (3,059 sq mi) | ||||||||
| జనాభా | |||||||||
• 1901 | 671,000 | ||||||||
| ద్రవ్యం | రూపాయి, పైసా, శివరాయి | ||||||||
| |||||||||
| Today part of | భారతదేశం | ||||||||
సతారా రాష్ట్రం భారతదేశంలో మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం తరువాత 1818లో మరాఠా సమాఖ్య పతనం తరువాత సృష్టించబడిన మరాఠా రాజ్యం, దీనిని 1849లో బ్రిటిష్ వారు డాక్ట్రిన్ ఆఫ్ లాప్స్ ఉపయోగించి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఈ రాష్ట్రాన్ని మరాఠా రాజ్య స్థాపకుడు శివాజీ వారసులు అయిన భోంస్లే రాజవంశం పాలించింది.
ఈ రాష్ట్రానికి మొదటి రాజు ప్రతాప్ సింగ్, 1818లో పేష్వా బాజీరావ్ II ఓడించిన తరువాత బ్రిటిష్ వారు సింహాసనాన్ని అధిష్టించారు. ప్రతాప్ సింగ్ 1838లో పదవీచ్యుతుడయ్యాడు. అతని సోదరుడు షాహాజీ అతని తరువాత వచ్చాడు, కానీ 1848లో సహజ వారసుడు లేకుండా మరణించాడు, ఆ సమయంలో డాక్ట్రిన్ ఆఫ్ లాప్స్ (1848) కింద విలీనం కావడానికి ముందు మొత్తం సతారా రాచరిక రాష్ట్రం ఆదాయం 15,00,000 రూపాయలుగా ఉండేది. ఆ తరువాత 1901 లో ఆదాయం 30,00,000 రూపాయలుగా ఉండేది. ఆ సమయంలో, ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ప్రభుత్వం షాహాజీ దత్తపుత్రుడిని కంపెనీ సిద్ధాంతం ప్రకారం అతని వారసుడిగా అంగీకరించడానికి నిరాకరించింది, ఈ విధానాన్ని అప్పటి గవర్నర్ లార్డ్ డల్హౌసీ ప్రవేశపెట్టి, ఆ భూభాగాన్ని పెరుగుతున్న బ్రిటిష్ రాజ్యంలో విలీనం చేశారు.[1][2]
మరాఠా సామ్రాజ్య పాలకులు
[మార్చు]సతారా రాష్ట్రంః
- మొదటి శివాజీ (r. 1674-1680) (మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపకుడు, 1674లో రాయ్గడ్ కోట వద్ద ఛత్రపతిగా పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడు.
- సంభాజీ (r. 1680-1689) (శివాజీ కుమారుడు, ఔరంగజేబు తో పోరాడారు, కాని 1689 లో బంధించి ఉరితీయబడ్డారు.
- మొదటి రాజారాం (r. 1689-1700) (శివాజీ, రాజారాం మహారాజ్ చిన్న కుమారుడు 1700లో ఊపిరితిత్తుల వ్యాధితో మరణించాడు.
- శివాజీ మహారాజు మనవడు రెండవ శివాజీ (r. 1700-1708) (ఔరంగజేబు మరణం తరువాత 1707లో శివాజీ మహారాజు మనుమడు, మొఘలులచే విడుదల చేయబడ్డాడు. అతని పాలనలో మరాఠా సామ్రాజ్యం యొక్క వాస్తవ పాలకులు అయిన పేష్వాల ఎదుగుదల కనిపించింది.
- మొదటి షాహు (r. 1708-1749) (సంభాజీ కుమారుడు, ఛత్రపతి శివాజీ మనవడు, మొఘల్ చక్రవర్తి అతనిని చెర నుండి విడుదల చేసిన తరువాత సతారా మొదటి పాలకుడు)
- రెండవ రాజారాం (r. 1749-1777) (నామమాత్రంగా, రాజారాం I యొక్క మనవడు, (రాణి తారాబాయి) మొదటి షాహు తరువాత పాలించారు, కానీ పేష్వాలు పరిపాలనను నియంత్రించినందున నిజమైన అధికారం చాలా తక్కువగా ఉంది.
- రెండవ షాహు (r. 1777-1808) (ఆయన పాలనలో బ్రిటిష్ జోక్యం పెరిగింది)
- ప్రతాప్ సింగ్ (r. 1808-1839-1818లో పేష్వాల పతనం తరువాత, అతను తన రాజ్య సార్వభౌమత్వంలో కొంత భాగాన్ని బ్రిటిష్ కంపెనీకి అప్పగిస్తూ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీతో ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేశాడు [3]
- మూడవ షాజీ (ఏ. పి. పి. ఎ. సాహెబ్ (r. 1839-1848) (బ్రిటిష్ వారు సతారాను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి ముందు చివరి పాలకుడు)
- వెంకట్జీ (భావు సాహెబ్ (r. 1848-1864)
- మొదటి ప్రతాప్ సింగ్ (భావు సాహెబ్ (r. 1865-1874)
- మూడవ రాజారాం (అబ్బా సాహెబ్) (r. 1874-1904)
- శివాజీ రాజారాం (అన్నా సాహెబ్) (r. 1904-1914)
- ప్రతాప్సిన్హ్ II (భావు సాహెబ్ (r. 1914-1925)
- షాహు (బాలా సాహెబ్) (r. 1925-1950)
- ప్రతాప్ సింగ్ (బాబా సాహెబ్ (r. 1950-1978)
- ఉదయనరాజే భోసలే (1978-ప్రస్తుతం)
భూభాగం
[మార్చు]ఈ రాష్ట్రంలో ఆధునిక సతారా జిల్లా, పూణే జిల్లా కొన్ని భాగాలు, సాంగ్లీ జిల్లా, సోలాపూర్ జిల్లా, కర్ణాటకలోని బీజాపూర్ జిల్లా ఉన్నాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- కొల్హాపూర్ రాష్ట్రం
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Kulkarni, Sumitra (1995). The Satara raj, 1818-1848 : a study in history, administration, and culture (1st ed.). New Delhi: Mittal Publications. pp. 2–3. ISBN 9788170995814.
- ↑ Ramusack, Barbara N. (2007). The Indian princes and their states (Digitally print. version. ed.). Cambridge: Cambridge Univ. Press. pp. 81–82. ISBN 978-0521039895. Retrieved 13 October 2016.
- ↑ Kulkarni (1995).