సత్తైనాథర్ ఆలయం, సిర్కాళి
| సత్తైనాథర్ దేవాలయం | |
|---|---|
.jpg) దేవాలయ గోపురం | |
| ప్రదేశం | |
| దేశం: | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం: | తమిళనాడు |
| జిల్లా: | మయిలాడుతురై |
| ప్రదేశం: | సిర్కాళి |
| అక్షాంశ రేఖాంశాలు: | 11°14′N 79°44′E / 11.233°N 79.733°E |
| నిర్మాణ శైలి, సంస్కృతి | |
| వాస్తు శిల్ప శైలి : | ద్రావిడ శైలి నిర్మాణకళ |
సత్తైనాథర్ ఆలయం, సిర్కాళి (ఇదిని బ్రహ్మపురీశ్వరర్ ఆలయం, తోణియప్పర్ ఆలయం అని కూడా పిలుస్తారు) అనేది శివునికి అంకితమైన ఒక హిందూ దేవాలయం. ఇది భారతదేశం లోని తమిళనాడు రాష్ట్రం, మైలాడుతురై జిల్లాలో ఉన్న సిర్కాళి పట్టణంలో ఉంది.[1] ఈ ఆలయం తేవారం భక్తిగీతాలలో ప్రశంసించబడినది, దీనిని పాడల్ పెట్ర స్థలంగా వర్గీకరించారు. ఇది మూడు అంతస్తులుగా నిర్మించబడిన మూడు వేర్వేరు శివాలయాలతో కూడిన ప్రాచీన దేవాలయ సముదాయం. బ్రహ్మపురీశ్వరర్ గర్భగృహం దిగువ అంతస్తులో ఉంది. బ్రహ్మపురీశ్వరర్తో పాటు అమ్మవారు స్థిర సుందరి/త్రిపురసుందరి లేదా తమిళంలో తిరునిలైనాయకిగా పూజింపబడతారు. రెండవ అంతస్తులో తోణిపై ఉన్న పెరియనక్కర్తో పాటు పెరియనాయకి ఆలయం ఉంది. అందువల్ల ఈ దేవాలయానికి తోణియప్పర్ అనే పేరు వచ్చింది. సత్తైనాథర్/వటుకనాథర్ దేవుడు కూడా ఇక్కడే ప్రతిష్ఠించబడ్డాడు. ఈ ఆలయానికి సంబంధించిన 22 జలాశయాలు ఉన్నాయి.
ఇక్కడ శివుని మూడు వేర్వేరు రూపాలను పూజిస్తారు — శివలింగ రూపంలో (బ్రహ్మపురీశ్వరర్), మధ్యస్థాయిలో విశాలమైన ఉమామహేశ్వరర రూపం (తోణియప్పర్),, పై అంతస్తులో భైరవ రూపం (సత్తైనాథర్). ఈ ఆలయం బాలుడు సంబందర్ కు సంబంధించిన పురాణకథతో అనుబంధించబడింది. ఆలయ చెరువు తీరంలో బాలుడైన సంబంధర్కు పార్వతి దేవి పాలు ఇచ్చిందని విశ్వసిస్తారు. తరువాత ఆయన తేవారం అనే శైవ సంప్రదాయ శివభక్తి సాహిత్యాన్ని రచించి, దక్షిణ భారతదేశంలోని అత్యంత గౌరవనీయ శైవ కవులలో ఒకరిగా నిలిచారు.
వ్యుత్పత్తి, ఆవిర్భావం
[మార్చు].jpg)
.jpg)
ప్రాచీన కాలంలో ఈ పట్టణానికి బ్రహ్మపురం, వేణుపురం, తోణిపురం, కఝుమాలం, పుగలి, సిర్కళీశ్వరం, శ్రీకాళి వంటి పన్నెండు పేర్లు ఉండేవి.[2][3] ప్రజల నమ్మకం ప్రకారం, కాళీ దేవి ప్రధాన దేవత అయిన బ్రహ్మపురీశ్వరరును ఆరాధించిందని విశ్వసిస్తారు. అందువల్ల ఈ ప్రాంతం శ్రీకాళిపురంగా ప్రసిద్ధి చెందింది, అది కాలక్రమేణా శియాలిగా మారింది.[4]
తమిళ పురాణ కథనం ప్రకారం, భూమండలాన్ని ముంచెత్తిన అత్యంత భయంకరమైన ప్రళయ సమయంలో తమిళ దేవుడు శివుడు 64 కళలును ఒక తేలియాడే పడవపై (తమిళంలో తోణి అని పిలుస్తారు) మోసుకెళ్లాడని చెబుతారు. అందువల్ల ఆలయంలోని ప్రధాన దేవత శివుడిని "తోణియప్పర్" (పడవను మోసుకెళ్లినవాడు) అని పిలుస్తారు. అలాగే ఈ ప్రాంతాన్ని "తోణిపురం"గా వ్యవహరిస్తారు.[5][6][7][3] హిందూ దేవుడు బ్రహ్మ ఇక్కడ శివుడిని పూజించాడని విశ్వసిస్తారు. అందుచేత దేవతకు "బ్రహ్మపురీశ్వరర్" (బ్రహ్మచే ఆరాధింపబడినవాడు) అనే పేరు వచ్చింది. దీంతో ఈ ప్రాంతాన్ని "బ్రహ్మపురీశ్వరం" అని కూడా పిలుస్తారు.[8][3]
ఈ పట్టణాన్ని "సత్తైనాథపురం" అని కూడా పిలుస్తారు. ఆధునిక కాలంలో ఇది సిర్కళి పరిధిలోని ఒక ఉపనగరంగా ఉంది. ప్రారంభ చోళ కాలంలో ఈ పట్టణం "కలుమాలం"గా ప్రసిద్ధి చెందింది.[9] ఏడవ శతాబ్దానికి చెందిన శైవ నాయనార్ అయిన తిరుజ్ఞానసంబందర్ శిశువుగా ఉన్నప్పుడు ఆలయ చెరువు ఒడ్డున దివ్యమాత పార్వతి జ్ఞానపాలును అందించిందని విశ్వసిస్తారు. ఆ తరువాత నుంచే చిన్ననాటి సంబందర్ తేవారం కీర్తనలను "తోడుడైయ సేవియన్" తో ప్రారంభించి ఆలపించాడని చెబుతారు. సంబందర్ తన పద్యాలలో ఈ పట్టణాన్ని "కఝి"గా పేర్కొన్నాడు.[5][6][7][3]
బ్రిటిష్ పాలన సమయంలో దీనిని "శియాలి" అని పిలిచేవారు. భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత దీనికి "సిర్కళి" అనే పేరు పెట్టారు.[2]
ఈ ఆలయం ధర్మపురం అధీనము ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించబడుతుంది. ఇది భారతదేశంలోని మయిలాడుతురై పట్టణంలో ఉన్న ఒక శైవ శైవ మఠం లేదా సన్యాస సంస్థ. 1987 నాటికి అధీనము నియంత్రణలో మొత్తం 27 శివ దేవాలయాలు ఉన్నట్లు సమాచారం.
నిర్మాణ శైలి
[మార్చు].jpg)
ఈ దేవాలయానికి ఎత్తైన ప్రాకార గోడలతో కూడిన విశాలమైన ప్రాకారంలు (ఆవరణ ప్రాంగణాలు) ఉన్నాయి. బాహ్య ఆవరణ గోడలపై ఏడు అంతస్తులుగా నిర్మించబడిన రెండు సమూహాల గోపురంలు ఉన్నాయి. రెండవ ప్రాకారం నుండి మొదటి ప్రాకారానికి ప్రవేశ ద్వారంలోని మండపం 10వ–11వ శతాబ్దాలకు చెందినదిగా భావించబడుతుంది.[10]
నాయన్మార్లు కాలంలో ఉన్న అసలు ఆలయంలో, దేవాలయ చెరువు దక్షిణ కట్టపై ఉన్న బ్రహ్మపురీశ్వరర్ గర్భగుడి, ప్రధాన ఆలయానికి పడమర వైపున ఉన్న మౌండుపై తోణియప్పర్ గర్భగుడి, అలాగే రెండవ అంతస్తులో (తోణియప్పర్ ఆలయ దక్షిణ ప్రాకారం నుండి మెట్లు ఎక్కి చేరుకునే విధంగా) ఉన్న సత్తైనాథర్ గర్భగుడి ఉండేవి. అసలు ఆలయ విస్తరణ కులోత్తుంగ చోళుడు I, విక్రమ చోళుడు, కులోత్తుంగ చోళుడు II, కులోత్తుంగ చోళుడు III (చిదంబరం ఆలయ తరహాలో – 11వ నుండి 13వ శతాబ్దాల మధ్య) కాలంలో జరిగింది.[11] ఈ దేవాలయం హిందూ మతంలో పవిత్ర క్షేత్రంగా భావించబడుతుంది. ఇక్కడి దేవతలకు నివాళులర్పించడానికి వేలాదిగా భక్తులు వస్తుంటారు.[12] స్థిర సుందరి రూపంలో ఉన్న పార్వతి విగ్రహం భూగర్భ భాగంలో ప్రత్యేక గర్భగుడిలో స్థాపించబడి ఉంది.[13]
తిరుజ్ఞాన సంబంధర్
[మార్చు].jpg)
.jpg)
సంబందర్ 7వ శతాబ్దంలో జీవించిన తమిళనాడుకు చెందిన యువ శైవ కవి-సన్యాసి.[14] ఆయన 6వ నుండి 10వ శతాబ్దాల మధ్య జీవించిన 63 మంది ప్రముఖ నాయనార్లులో ఒకరు.
శివుడుపై సంబంధర్ రచించిన భక్తిగీతాలు తరువాత మొదటి మూడు భాగాలుగా తిరుమురైగా సంకలనం చేయబడ్డాయి. ఇది తమిళ శైవ సిద్ధాంతంకు ప్రధాన ధార్మిక గ్రంథసంపుటిగా గుర్తించబడుతుంది. ఆయన మరో శైవ సంతుడైన అప్పర్కు సమకాలీనుడు.[15]
సంబందర్ తమిళనాడులోని సిర్కాళిలో నివసించిన శివపాద హృదయార్, ఆయన భార్య భగవతియార్ దంపతులకు జన్మించాడు. వారు శైవ బ్రాహ్మణులు కాగా, ఆ సమయంలో రుగ్వేదంను అనుసరించేవారు. సంబంధర్ చిత్రాల్లో, శిల్పాలలో కనిపించే విధంగా, ఆ సమూహం శిరస్సుపై కుడి వైపు వంగిన శిఖను ధరించేవారని అప్పటి, తరువాతి హాగియోగ్రఫీలలో కూడా ప్రస్తావన ఉంది.
పురాణకథ ప్రకారం, సంబంధర్ మూడేళ్ళ వయస్సులో ఉండగా తల్లిదండ్రులు అతన్ని శివాలయానికి తీసుకువెళ్లారు. అక్కడ శివుడు, ఆయన భార్య పార్వతి బాలునికి దర్శనమిచ్చారు. దేవి అతనికి పాలుపోసిందని విశ్వాసం. బాలుని పెదవులపై పాల చుక్కలు చూసిన తండ్రి ఎవరు పాలిచ్చారని అడిగితే, బాలుడు ఆకాశాన్ని చూపి "తోడుడాయ సెలియాన్" అనే తొలి తేవారం శ్లోకాన్ని ఆలపించాడని కథనం.
ఏడు సంవత్సరాల వయస్సులో యజ్ఞోపవీతధారణ సమయంలో సంబంధర్ స్పష్టంగా వేదాలును వివరిస్తూ ఉపన్యసించాడని చెబుతారు. తరువాతి శతాబ్దంలో జీవించిన శ్రీ శంకరాచార్యుడు కూడా సౌందర్య లహరిలోని ఒక శ్లోకంలో సంబంధర్ను “దైవ జ్ఞానపు పాలతో పోషింపబడిన తమిళ బాలుడు”గా ప్రశంసించాడు.[మూలం అవసరం]
పండుగలు
[మార్చు].jpg)
.jpg)
.jpg)
ఆలయ పూజారులు పండుగల సమయంలో, ప్రతిరోజూ పూజ (ఆచారాలు) నిర్వహిస్తారు. తమిళనాడులోని ఇతర శివాలయాల మాదిరిగానే, ఈ ఆలయ పూజారులు బ్రాహ్మణ ఉపకులానికి చెందిన శైవ సంప్రదాయానికి చెందుతారు. ఆలయ ఆచారాలు రోజుకు ఆరు సార్లు నిర్వహించబడతాయి; ఉదయం 5:30కి ఉషత్కాలం, ఉదయం 8:00కి కలశాంతి, ఉదయం 10:00కి ఉచికాలం, సాయంత్రం 6:00కి సాయరక్షై, రాత్రి 8:00కి ఇరండాం కాలం, రాత్రి 10:00కి అర్ధజామం.
ప్రతి పూజా క్రమంలో మూడు శివ గర్భగృహాలలోనూ నాలుగు ప్రధాన దశలు ఉంటాయి: అభిషేకం (పవిత్ర స్నానం), అలంకారం (శృంగారం), నైవేదనం (ఆహార సమర్పణ), దీపారాధన (దీపాల ఊగింపు).
నాగస్వరం (వాయిద్యం), తవిల్ (తాళ వాయిద్యం) సంగీతం మధ్య, పూజారులు వేద మంత్రాలను పఠిస్తూ, భక్తులు ఆలయ ధ్వజస్తంభం ఎదుట నమస్కారాలు చేస్తూ పూజ జరుగుతుంది. వారపు ఆచారాలలో సోమవారం, శుక్రవారం ప్రత్యేకమైనవి. పక్షవారపు ఆచారాలలో ప్రదోషం ఉంటుంది. నెలవారీ పండుగలలో అమావాసై (అమావాస్య రోజు), కృత్తికై, పౌర్ణమి (పూర్ణచంద్ర రోజు), సతుర్థి ముఖ్యమైనవి.
మతపరమైన ప్రాధాన్యత
[మార్చు]ఈ ఆలయం శైవ సంప్రదాయంలోని ప్రామాణిక గ్రంథమైన తేవారం లో తిరుజ్ఞాన సంబంధర్, తిరునావుక్కరసర్, సుందరర్ వంటి 7వ–8వ శతాబ్దాల ప్రముఖ శైవ సంతులచే ప్రస్తావించబడింది, దీనిని పాడల్ పెట్ర స్థలంగా వర్గీకరించారు.[16] పాలు కావాలని ఏడుస్తున్న బాలుడు సంబంధర్కు పార్వతి దేవి పాలిచ్చిన అద్భుతాన్ని స్మరించుకుంటూ, ఇక్కడ సంబంధర్కు ప్రత్యేక ఆలయ గర్భగృహం ఉంది.[16][17]
ఈ ఆలయంలో శివుని మూడు వేర్వేరు రూపాలలో పూజిస్తారు; శివలింగ రూపం (బ్రహ్మపురీశ్వరర్), మధ్యస్థాయిలో ఉమామహేశ్వరర రూపం (తోణియప్పర్),, పై అంతస్తులో భైరవ రూపం (సత్తైనాథర్).[17] ప్రారంభ ఆలయాన్ని కులోత్తుంగ చోళుడు I, విక్రమ చోళుడు, కులోత్తుంగ చోళుడు II, కులోత్తుంగ చోళుడు III కాలంలో (చిదంబరంలోని ఆలయ నిర్మాణాల మాదిరిగా – 11వ నుండి 13వ శతాబ్దాల మధ్య) విస్తరించారు.
ప్రతి సంవత్సరం తమిళ నెల చిత్తిరై (ఏప్రిల్ – మే)లో 10 రోజుల పాటు ఒక మహోత్సవం నిర్వహించబడుతుంది.[18] హిందూ పురాణ కథనం ప్రకారం, తిరువిడైమరుదూర్లోని మహాలింగస్వామి ఆలయం ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని శివాలయాలకు కేంద్రంగా భావించబడుతుంది. అలాగే సప్త విగ్రహ మూర్తులు (అన్ని శివ దేవాలయాలలోని ఏడు ప్రధాన పరివార దేవతలు) ఆలయాన్ని చుట్టుముట్టిన ఏడు దిశా ప్రాంతాలలో, రాష్ట్రంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఉన్నాయని నమ్మకం ఉంది.[19][20] ఈ ఏడు దేవతలు: చిదంబరం నటరాజ ఆలయంలోని నటరాజుడు (చిదంబరం), తిరుచెంగళూరులోని చండికేశ్వర ఆలయంలో దేవుడు, తిరువలంచుళిలోని వెల్లై వినాయక ఆలయంలో వినాయకుడు, స్వామిమలై మురుగన్ ఆలయంలోని మురుగన్, సిర్కళిలోని సత్తైనాథర్ ఆలయంలో భైరవుడు, సూర్యనార్ కోవిల్లోని సూరియనార్ ఆలయంలో నవగ్రహాలు, అలంగుడి అపత్సహాయేశ్వర ఆలయంలో దక్షిణామూర్తి.[20]
తోణిమలైలోని గ్రీవకోష్టంలో ప్రతిష్ఠించబడిన తోణియప్పర్, భైరవుని ఒక రూపంగా భావించబడుతుంది.[21] ఆలయంలోని వలంపురి మండపంలో అష్టభైరవులు (ఎనిమిది భైరవులు) స్థాపించబడ్డారు. ఈ ప్రతిమలు, శాసనాలు 16వ శతాబ్దం చివరి కాలం నుండి భైరవ ఆరాధన కొనసాగినట్లు సూచిస్తాయి. ఈ సమూహంలోని ఎనిమిది భైరవులు: అసితాంగ, విశాలాక్ష, మార్తాండ, మోదకప్రియ, స్వచంద, విఘ్నసంతుష, ఖేచర, సర్కరాచర. ఈ ప్రతిమలు త్రిశూలం, డమరు, పాశం, ఖడ్గం వంటి ఆయుధాలతో అలంకరించబడ్డాయి.[11]
అరుణగిరినాథర్ 15వ శతాబ్దానికి చెందిన తమిళ కవి. ఆయన తిరువణ్ణామలైలో జన్మించాడు. ఆయన ప్రారంభ జీవితం అల్లరితనం, స్త్రీల పట్ల వ్యసనంతో గడిచిందని చెబుతారు. ఆరోగ్యం క్షీణించిన తరువాత ఆయన అన్నామలైయార్ ఆలయం ఉత్తర గోపురం నుంచి దూకి ఆత్మహత్య చేసుకోవాలని ప్రయత్నించాడు, కానీ దేవుడు మురుగన్ కృపతో రక్షించబడ్డాడు.[22] తరువాత ఆయన మురుగ భక్తుడిగా మారి మురుగుణ్ని మహిమాపరచే తమిళ భక్తిగీతాలను రచించాడు. వాటిలో ప్రసిద్ధమైనది తిరుపుగళ్.[23][24] అరుణగిరినాథర్ అనేక మురుగ ఆలయాలను సందర్శించాడు. తిరిగి తిరువణ్ణామలైకి వెళ్తూ ఈ ఆలయాన్ని దర్శించి, ఆలయంలోని మురుగుని స్తుతిస్తూ కీర్తనలు పాడాడు.[25]
మాయక క్షేత్రాలు అనేవి, బ్రహ్మను శివుడు భస్మం చేసిన ప్రదేశాలుగా భావిస్తారు. ఇలాంటి ఐదు ప్రదేశాలు ఉన్నాయి — కాశీ (వారణాసి) మయానం, కాచ్చి (కాంచీపురం) మయానం, కఝి (సిర్కళి) మయానం, నల్లూరు (తిరునల్లూరు) మయానం, కడవూరు (తిరుకడైయూరు) మయానం.[26]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Census of India, 1961, Volume 7; Volume 9
- ↑ 2.0 2.1 City Corporate cum Business Plan for Sirkazhi Municipality 2009.
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Pillai 1904, p. 91.
- ↑ Rao 2012, pp. 20–23.
- ↑ 5.0 5.1 Ayyar 1991, p. 244.
- ↑ 6.0 6.1 Ayyar 1991, p. 42.
- ↑ 7.0 7.1 V.K. 2007, p. 45.
- ↑ Director of Census operations 1991, p. 55.
- ↑ Aiyangar 1911, p. 92.
- ↑ Branfoot 2015, p. 95.
- ↑ 11.0 11.1 S. 2012, p. 433.
- ↑ Later Chola temples: Kulottunga I to Rajendra III (A.D. 1070-1280) S. R. Balasubrahmanyam, Balasubrahmanyam Venkataraman.
- ↑ V. 1974, p. 39.
- ↑ Dr. R. Nagasamy. "A New Pandya Record and the Dates of Nayanmars and Alvars". Tamil Arts Academy. Retrieved 2007-07-09.
- ↑ Encyclopaedia of Jainism, Volume 1, page 5468
- ↑ 16.0 16.1 Kodayanallur Vanamamalai 2001, p. 47.
- ↑ 17.0 17.1 Anantharaman 2006, p. 46.
- ↑ Illustrated Guide to the South Indian Railway 1926, pp. 50–51.
- ↑ Tourist guide to Tamil Nadu (2007). Tourist guide to Tamil Nadu. Chennai: T. Krishna Press. p. 53. ISBN 978-81-7478-177-2.
- ↑ 20.0 20.1 Narayanaswami (April 1987). "Jyothirmaya Mahalingam". Om Sakthi (in తమిళం). Coimbatore: Om Sakthi Publications: 34–5.
- ↑ S. 2012, p. 431.
- ↑ V.K. 2007, p. 109.
- ↑ Ayyar 1991, pp. 191–203.
- ↑ Zvelebil 1975, p. 217.
- ↑ Zvelebil 1991, p. 53.
- ↑ Dinamalar 2012.
సూచనలు
[మార్చు]- "Sattanathaswamy temple". Dinamalar. 2012.
- Aiyangar, Sakkottai Krishnaswami (1911). Ancient India: Collected Essays on the Literary and Political History of Southern India. New Delhi: Asian Educational Services. ISBN 81-206-1850-5.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - Anantharaman, Ambujam (2006). Temples of South India. East West books. ISBN 8188661422.
- Ayyar, P. V. Jagadisa (1991). South Indian shrines: illustrated. New Delhi: Asian Educational Services. ISBN 81-206-0151-3.
- Branfoot, Crispin (2015). "THE TAMIL GOPURA: From Temple Gateway to Global Icon". Ars Orientalis. 45 (20191029). Freer Gallery of Art, The Smithsonian Institution and Department of the History of Art, University of Michigan: 78–112. doi:10.3998/ars.13441566.0045.004. JSTOR 26350209.
- Director of Census operations (1991). Census of India, 1991: Thanjavur (pt. A). Tamil Nadu: Controller of Publications.
- Kodayanallur Vanamamalai, Soundara Rajan (2001). Concise classified dictionary of Hinduism. New Delhi: Concept Publishing Company. ISBN 81-7022-857-3.
- Illustrated Guide to the South Indian Railway (1926). Illustrated Guide to the South Indian Railway (Incorporated in England): Including the Tanjore District Board, Pondicherry, Peralam-Karaikkal, Travancore State, Cochin State, Coimbatore District Board, Tinnevelly-Tiruchendur, and the Nilgiri Railways. Asian Educational Services. p. 217. ISBN 81-206-1889-0.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - Pillai, M. S. Purnalingam (1904). A Primer of Tamil Literature. Madras: Ananda Press.
- Rao, A.V.Shankaranarayana (2012). Temples of Tamil Nadu. Vasan Publications. ISBN 978-81-8468-112-3.
- Tamil Nadu Urban Infrastructure Financial Services Limited (2009). City Corporate cum Business Plan for Sirkazhi Municipality (PDF) (Report). Tamil Nadu Urban Infrastructure Financial Services Limited. Retrieved 8 June 2012.[permanent dead link]
- S., Anuradha (2012). "Historical and iconographical study of Ashtabhairava images in Sri Sattanathaswami temple in Sirkazhi". Proceedings of the Indian History Congress. 73. Indian History Congress: 431–437. JSTOR 44156234.
- V.K., Subramanian (2007). 101 Mystics of India. New Delhi: Abhinav Publications. ISBN 978-81-7017-471-4.
- V., Meena (1974). Temples in South India (1st ed.). Kanniyakumari: Harikumar Arts.
- Zvelebil, Kamil V. (1991). Tamil traditions on Subramanya - Murugan (1st ed.). Chennai, India: Institute of Asian Studies.
- Zvelebil, Kamil (1975), Tamil literature, Volume 2, Part 1, Netherlands: E.J. Brill, Leiden, ISBN 90-04-04190-7.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]