సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా
సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా | |
|---|---|
 | |
| 19వ బీహార్ ముఖ్యమంత్రి | |
| In office 11 మార్చి 1989 – 6 డిసెంబర్ 1989 | |
| అంతకు ముందు వారు | భగవత్ ఝా ఆజాద్ |
| తరువాత వారు | జగన్నాథ్ మిశ్రా |
| విద్యాశాఖా మంత్రి[1] | |
| In office 18 ఫిబ్రవరి 1961 – 1 అక్టోబర్ 1963 | |
| In office 1 అక్టోబర్ 1963 – 5 మార్చి 1967 | |
| ముఖ్యమంత్రి | బినోదానంద్ ఝా, కె.బి.సహాయ్ |
| అంతకు ముందు వారు | ఆచార్య బద్రీనాథ్ వర్మ |
| తరువాత వారు | కర్పూరీ ఠాకూర్ |
| అధ్యక్షుడు, పార్లమెంటేరియన్లలో మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనపై అంతర్జాతీయ కమిటీ[2] | |
| In office 1977–1987 | |
| ఖండం | ఆసియా |
| ప్రొవిజనల్ పార్లమెంట్ సభ్యుడు[3] | |
| In office 26 జనవరి 1950 – 17 ఏప్రిల్ 1952 | |
| ప్రధాన మంత్రి | జవహర్ లాల్ నెహ్రూ |
| రాష్ట్రం | బీహార్ |
| తరువాత వారు | మొదటి లోక్‌సభ |
| ఔరంగాబాద్ పార్లమెంట్ సభ్యుడు | |
| In office 1952–1961 | |
| తరువాత వారు | రమేష్ ప్రసాద్ సింగ్ |
| In office 1971–1989 | |
| అంతకు ముందు వారు | ముద్రికా సింగ్ |
| తరువాత వారు | రామ్ నరేష్ సింగ్ |
| వ్యవసాయశాఖామంత్రి[4] | |
| In office 18 ఫిబ్రవరి 1961 – 1 అక్టోబర్ 1963 | |
| In office 1 అక్టోబర్ 1963 – 5 మార్చి 1967 | |
| ముఖ్యమంత్రి | బినోదానంద్ ఝా, కె.బి.సహాయ్ |
| అధ్యక్షుడు, బీహార్ జనతా పార్టీ | |
| In office 1973–1984 | |
| జాతీయ అధ్యక్షుడు | చంద్రశేఖర్ |
| బీహార్ శాసన సభ సభ్యుడు నబీనగర్ | |
| In office 1962–1967 | |
| In office 1967–1969 | |
| అంతకు ముందు వారు | అనుగ్రహ నారాయణ్ సింగ్ |
| తరువాత వారు | మహావీర్ పండిత్ అకేలా |
| బీహార్ శాసన సభ సభ్యుడు for గోపాల్‌గంజ్ | |
| In office 1961–1962 | |
| అంతకు ముందు వారు | కమలా రాయ్ |
| తరువాత వారు | అబ్దుల్ గఫూర్ |
| బీహార్ శాసనమండలి సభ్యుడు | |
| In office 20 జూలై 1989 – 6 మే 1990 | |
| అంతకు ముందు వారు | Vacant |
| వ్యక్తిగత వివరాలు | |
| జననం | 1917 జూలై 12 పొయ్వాన్, బీహార్, ఒరిస్సా ప్రావిన్స్, బ్రిటిష్ ఇండియా (ప్రస్తుతం బీహార్, భారతదేశం) |
| మరణం | 2006 సెప్టెంబరు 4 (వయసు: 89) పాట్నా, బీహార్, భారతదేశం |
| రాజకీయ పార్టీ | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ (1940–1969,1984–2006) ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (ఆర్గనైజేషన్) (1969–1977) జనతా పార్టీ (1977–1984) |
| జీవిత భాగస్వామి | కిషోరి సిన్హా |
| సంతానం | నిఖిల్ కుమార్ |
| కళాశాల | అలహాబాద్ విశ్వవిద్యాలయం |
| మారుపేరు | ఛోటే సాహెబ్, సత్యేంద్ర బాబు, ఎస్.ఎన్. సిన్హా |
సత్యేంద్ర నారాయణ సిన్హా (12 జూలై 1917 – 4 సెప్టెంబరు 2006), ఛోటే సాహెబ్ అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధి చెందిన భారతీయ రాజకీయ నాయకుడు, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, విద్యావేత్త, బీహార్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి. ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్, తరువాత జనతా పార్టీలో ప్రముఖ నాయకుడిగా పనిచేశాడు. బీహార్ రాజకీయాల్లో అనేక దశాబ్దాలపాటు ప్రభావశీల నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు. 1989 నుండి 1990 వరకు బీహార్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించాడు.[5]
ప్రారంభ జీవితం, విద్య
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా 1917 జూలై 12న అప్పటి బీహార్ ప్రావిన్స్‌లోని ఔరంగాబాద్ జిల్లాలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి అనుగ్రహ నారాయణ్ సిన్హా, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు[6], బీహార్ తొలి ఉపముఖ్యమంత్రి.[7] చిన్ననాటి నుంచే దేశభక్తి, ప్రజాసేవ, విద్యా విలువల ప్రభావం ఆయనపై పడింది. ఆయన ఉన్నత విద్యను పాట్నా విశ్వవిద్యాలయంలో అభ్యసించాడు. విద్యార్థి దశలోనే జాతీయోద్యమం, సామాజిక కార్యక్రమాలలో చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. తరువాత రాజకీయ జీవితాన్ని పూర్తికాల ప్రజాసేవగా స్వీకరించాడు.
స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం
[మార్చు]భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా చురుకుగా పాల్గొన్నాడు. విద్యార్థి నాయకుడిగా జాతీయోద్యమ కార్యక్రమాలలో పాల్గొని బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమాలకు మద్దతు తెలిపాడు. స్వాతంత్ర్యం అనంతరం ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థ బలోపేతానికి కృషి చేశాడు.
రాజకీయ జీవితం
[మార్చు]ప్రారంభ రాజకీయాలు
[మార్చు]భారత స్వాతంత్ర్యం అనంతరం 1950లో బీహార్ నుండి తాత్కాలిక పార్లమెంటు సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యారు. అప్పటి ప్రధానమంత్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రూ నాయకత్వంలోని కాంగ్రెస్‌లో "యంగ్ టర్క్స్"గా పేరుపొందిన యువ నాయకుల బృందంలో ప్రముఖ సభ్యుడిగా గుర్తింపు పొందాడు.[8]
బీహార్ రాష్ట్ర రాజకీయాలు
[మార్చు]1961 నుండి 1963 వరకు బినోదానంద్ ఝా మంత్రివర్గంలో, అనంతరం 1963 నుండి 1967 వరకు కృష్ణ బాల్లభ సహాయ్ మంత్రివర్గంలో విద్యాశాఖ మంత్రిగా పనిచేశాడు.[1] అదనంగా స్థానిక స్వపరిపాలన, వ్యవసాయం తదితర శాఖలను కూడా నిర్వహించాడు.
బీహార్ విద్యా వ్యవస్థను ఆధునికీకరించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఆయన విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో 1962లో మగధ విశ్వవిద్యాలయం స్థాపనలో ప్రధాన పాత్ర వహించాడు. 1961–1967 మధ్య కాలంలో బీహార్ ప్రభుత్వంలో ముఖ్యమంత్రి తర్వాత అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాయకుడిగా, వాస్తవానికి ఉపముఖ్యమంత్రి తరహా బాధ్యతలను నిర్వర్తించిన వ్యక్తిగా ఆయనను భావిస్తారు.
"కింగ్‌మేకర్"గా గుర్తింపు
[మార్చు]1960, 1970 దశాబ్దాల్లో సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా బీహార్ రాజకీయాల్లో అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాయకులలో ఒకడిగా ఎదిగాడు.[8] రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ పార్టీ వ్యవహారాల్లో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించడంతో, ఆయనను తరచుగా "కింగ్‌మేకర్" అని పిలిచేవారు. ముఖ్యమంత్రి ఎంపికతో పాటు పార్టీ అంతర్గత వ్యవహారాల్లో ఆయన అభిప్రాయానికి విశేష ప్రాధాన్యం ఉండేది. ఆయన అనేక యువ నాయకులను ప్రోత్సహించి, బీహార్ రాజకీయాల్లో కొత్త నాయకత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో విశేష కృషి చేశాడు. ప్రజాస్వామ్య విలువలు, పరిపాలనా పారదర్శకత, విద్యాభివృద్ధికి ఆయన ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు.
లోక్‌సభ సభ్యత్వం
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా బీహార్‌లోని ఔరంగాబాద్ లోక్‌సభ నియోజకవర్గం నుండి అనేకసార్లు భారత పార్లమెంటు సభ్యునిగా ఎన్నికయ్యాడు.r.[2] [9] పార్లమెంటులో విద్య, గ్రామీణాభివృద్ధి, వ్యవసాయం, మౌలిక సదుపాయాలు, రాష్ట్రాల అభివృద్ధికి సంబంధించిన అంశాలపై చురుకుగా మాట్లాడేవాడు. ఆయన జాతీయ స్థాయిలో కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన ప్రముఖ నాయకుడిగా గుర్తింపు పొందాడు. అనంతరం రాజకీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో జనతా ఉద్యమానికి కూడా మద్దతు ఇచ్చాడు.
జనతా పార్టీ, తదనంతర రాజకీయ జీవితం
[మార్చు]1977లో అత్యవసర పరిస్థితి అనంతరం ఏర్పడిన రాజకీయ పరిణామాల నేపథ్యంలో ఆయన కాంగ్రెస్‌ను వీడి జనతా పార్టీలో చేరాడు. దేశవ్యాప్తంగా ఏర్పడిన జనతా తరంగంలో ఆయన ప్రముఖ పాత్ర పోషించాడు. ఈ కాలంలో ప్రజాస్వామ్య సంస్థల పునరుద్ధరణ, పరిపాలనా సంస్కరణలు, అవినీతి నిరోధక చర్యలకు ఆయన మద్దతు తెలిపాడు. అనంతరం వివిధ రాజకీయ పరిణామాల తరువాత మళ్లీ కాంగ్రెస్‌తో అనుబంధాన్ని కొనసాగించాడు.[10]
బీహార్ ముఖ్యమంత్రిగా
[మార్చు]1989 మార్చి 11న సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా బీహార్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించాడు. ఆయన పదవీకాలం 1990 డిసెంబరు 6 వరకు కొనసాగింది. ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన విద్య, గ్రామీణాభివృద్ధి, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, రహదారులు, ప్రభుత్వ పరిపాలనను మెరుగుపరచడానికి చర్యలు చేపట్టారు. ప్రజా సంక్షేమం, అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. అయితే, ఆ సమయంలో రాష్ట్రంలో మారుతున్న రాజకీయ పరిస్థితులు, కూటమి రాజకీయాలు, సామాజిక మార్పుల కారణంగా ఆయన ప్రభుత్వం పరిమిత కాలమే కొనసాగింది. 1990లో జరిగిన శాసనసభ ఎన్నికల అనంతరం ఆయన పదవి నుంచి వైదొలిగాడు.
రాజకీయ సిద్ధాంతం
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా గాంధేయ విలువలు, ప్రజాస్వామ్యం, సామాజిక న్యాయానికి కట్టుబడి ఉన్న నాయకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. విద్యాభివృద్ధి, గ్రామీణ సంక్షేమం, సామాజిక సమానత్వం, పారదర్శక పరిపాలనకు ఆయన నిరంతరం ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. వ్యక్తిగత నిజాయితీ, నిరాడంబర జీవనశైలి, రాజకీయ నైతికతకు ఆయన పేరుపొందారు. బీహార్ రాజకీయాల్లో ఆయనను సూత్రాలకు కట్టుబడి పనిచేసిన నాయకులలో ఒకరిగా పరిగణిస్తారు.[11]
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా, ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, బీహార్ తొలి ఉపముఖ్యమంత్రి అనుగ్రహ నారాయణ్ సిన్హా కుమారుడు. తన తండ్రి నుండి ప్రజాసేవ, జాతీయత, నైతిక రాజకీయాల పట్ల అంకితభావాన్ని వారసత్వంగా పొందాడు. ఆయన భార్య కిషోరి సిన్హా కూడా ప్రముఖ రాజకీయ నాయకురాలు. ఆమె వైశాలి, నవాడా లోక్‌సభ నియోజకవర్గాల నుండి పార్లమెంటు సభ్యురాలిగా ఎన్నికయ్యింది. ఈ దంపతులు బీహార్ రాజకీయాల్లో ప్రభావవంతమైన రాజకీయ కుటుంబంగా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన కుమారుడు నిఖిల్ కుమార్ మాజీ ఐపిఎస్ అధికారి. నిఖిల్ కుమార్ నాగాలాండ్[12] , కేరళ[13] రాష్ట్రాలకు గవర్నర్‌గా పనిచేశాడు.
విద్య, సామాజిక సేవ
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా విద్యాభివృద్ధికి విశేష ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. బీహార్‌లో ఉన్నత విద్యా విస్తరణ, కొత్త విద్యాసంస్థల స్థాపన, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విద్యా అవకాశాల పెంపునకు కృషి చేశాడు. ఆయన విద్యాశాఖ మంత్రిగా ఉన్న కాలంలో మగధ విశ్వవిద్యాలయం అభివృద్ధికి ముఖ్యమైన చర్యలు చేపట్టాడు. అదనంగా, పాఠశాల విద్యా విస్తరణ, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, విద్యా మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదలకు కూడా ప్రాధాన్యం ఇచ్చాడు. గ్రామీణాభివృద్ధి, వ్యవసాయం, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, సామాజిక సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన పలు కార్యక్రమాలకు ఆయన మద్దతు అందించారు.
రాజకీయ వారసత్వం
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా బీహార్ రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాయకులలో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందాడు. దాదాపు నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర పోషించాడు. రాష్ట్రంలో అనేక యువ నాయకులను రాజకీయాల్లోకి తీసుకువచ్చి ప్రోత్సహించిన నాయకుడిగా ఆయనకు పేరు ఉంది.[14] అందువల్ల ఆయనను బీహార్ రాజకీయాల్లో "కింగ్‌మేకర్"గా కూడా పేర్కొంటారు. ఆయన రాజకీయ జీవితం ప్రజాస్వామ్య విలువలు, పరిపాలనా నిజాయితీ, ప్రజాసేవకు నిదర్శనంగా భావించబడుతుంది.
మరణం
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా 2006 సెప్టెంబరు 4న 89 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించాడు. ఆయన మరణంతో బీహార్ రాజకీయాల్లో ఒక ముఖ్యమైన యుగానికి ముగింపు పలికిందని అనేక రాజకీయ నాయకులు, ప్రజాప్రతినిధులు, విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడ్డారు.
గౌరవాలు, గుర్తింపు
[మార్చు]సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా తన సుదీర్ఘ ప్రజాజీవితంలో నిజాయితీ, నిరాడంబరతలకు, ప్రజాసేవకు అంకితమైన నాయకుడిగా పేరుపొందాడు. బీహార్ రాజకీయాల్లో ఆయన చేసిన సేవలకు గాను పలు విద్యా, సామాజిక సంస్థలు ఆయనను సత్కరించాయి. రాష్ట్ర విద్యా అభివృద్ధి, ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణ, సమర్థ పరిపాలనకు చేసిన కృషి కారణంగా ఆయన బీహార్ ఆధునిక రాజకీయ చరిత్రలో ప్రముఖ నాయకులలో ఒకరిగా పరిగణించబడుతున్నాడు. ఇతని మరణానంతరం మగధ విశ్వవిద్యాలయానికి ఇతని పేరుతో "సత్యేంద్ర నారాయణ్ సిన్హా మగధ విశ్వవిద్యాలయం"గా మార్చారు.[15]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 "Ministers of Education". Central Advisory Board of Education. Archived from the original on 30 September 2007. Retrieved 10 July 2007.
- 1 2 "Lok Sabha Debates". Retrieved 10 July 2007.
- ↑ "Some Facts of Constituent Assembly". Parliamentofindia.nic.in. Retrieved 22 December 2013.
- ↑ "Members Bioprofile". 164.100.47.132. Archived from the original on 3 July 2011. Retrieved 17 January 2022.
- ↑ A.J. Philip. "A gentleman among politicians". The Tribune. India. Retrieved 5 September 2006.
- ↑ "When Gandhi became Mahatma". www.dailypioneer.com. Archived from the original on 21 April 2017. Retrieved 17 January 2022.
- ↑ "First Bihar Deputy CM cum Finance Minister;Dr. A N Sinha". Indian Post. official Website. Retrieved 20 May 2008.
- 1 2 "SN Sinha -spent his student years under Lal Bahadur Shastri's (future PM) tutelage". Patna Daily Official Website. Archived from the original on 15 July 2011. Retrieved 11 March 2011.
- ↑ Chittorgarh tag sticks to Aurangabad LS constituency. The Times of India. (16 March 2014). Retrieved 21 May 2014.
- ↑ "A gentleman among politicians:The Tribune (Return of SN SINHA in Congress fold)". The Tribune. India. Retrieved 4 September 2006.
- ↑ Prabhu Chawla (31 March 1989). "I believe in participative democracy and not dictatorial attitudes: Satyendra Narain Sinha". India Today.
- ↑ Official Website. "Nagaland Governor". Raj Bhavan. Retrieved 15 October 2015.
- ↑ "Nikhil Kumar sworn in as Governor of Kerala". The Hindu. 23 March 2013.
- ↑ "Chhote Saheb: Emergency era". Patna Daily. Archived from the original on 30 December 2010. Retrieved 10 September 2006.
- ↑ "Fresh in memory card, lost in report - Govt silent on ambitious Ganga driveway, private university progress". The Telegraph. Kolkota.