సదిశా పరిమాణం
సదిశా పరిమాణం అనేది పరిమాణం (పరిమాణం), దిశ రెండింటినీ కలిగి ఉన్న భౌతిక పరిమాణం. శాస్త్రంలో, సదిశలను శక్తి, వేగం, త్వరణం, స్థానభ్రంశం వంటి పరిమాణాలను వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు. సదిశలను సాధారణంగా ఒక యూనిట్ (మీటర్లు లేదా న్యూటన్లు వంటివి), ఒక దిశతో కలిపి ఒక సంఖ్యగా వ్రాస్తారు. ఉదాహరణకు, అంతరిక్షంలో ఒక వస్తువు యొక్క స్థానాన్ని మూడు దిశలలో దాని స్థానాన్ని చూపించే మూడు సంఖ్యల ద్వారా సూచించవచ్చు, మీటర్లలో కొలుస్తారు.[1][2]
భౌతిక శాస్త్రం, ఇంజనీరింగ్లో, భౌతిక సదిశ సాధారణ గణిత సదిశ కంటే ఎక్కువ అర్థాన్ని కలిగి ఉండవచ్చు.[3] బౌండ్ వెక్టర్ అనేది ఒక నిర్దిష్ట బిందువు వద్ద పనిచేసే వెక్టర్. ఉదాహరణకు, ఒక వస్తువుకు బలాన్ని ప్రయోగించినప్పుడు, అది పరిమాణం, దిశను మాత్రమే కాకుండా అది వర్తించే నిర్దిష్ట బిందువును కూడా కలిగి ఉంటుంది. స్లైడింగ్ వెక్టర్ దాని ప్రభావాన్ని మార్చకుండా దాని చర్య రేఖ వెంట కదలగలదు. స్థానభ్రంశం వంటి సదిశకు స్థిర అనువర్తన బిందువు ఉండదు, దాని అర్థాన్ని మార్చకుండా ఎక్కడికైనా తరలించవచ్చు.[4][5][6]
కొన్ని సదిశలు సమయాన్ని ఒక భాగంగా కూడా కలిగి ఉంటాయి. భౌతిక శాస్త్రంలో, స్థలం, సమయంలోని ఒక సంఘటనను నాలుగు - సదిశల ద్వారా సూచించవచ్చు, ఇందులో మూడు అంతరిక్ష భాగాలు, ఒక సమయ భాగం ఉంటాయి. ఇటువంటి సందర్భాలలో, స్థల-సమయంలో దూరాలు, విరామాలను కొలవడానికి ప్రత్యేక గణిత నియమాలను ఉపయోగిస్తారు.
సదిశ పరిమాణాలు అనేది అదిశ పరిమాణాల యొక్క సాధారణీకరణ, ఇవి ద్రవ్యరాశి లేదా ఉష్ణోగ్రత వంటి పరిమాణం మాత్రమే కలిగి ఉంటాయి, దిశను కలిగి ఉండవు. సదిశలను ఆధునిక భౌతిక శాస్త్రం, ఇంజనీరింగ్లో ఉపయోగించే టెన్సర్లకు కూడా విస్తరించవచ్చు. వెక్టర్లు కాలంతో పాటు మారవచ్చు, ఉదాహరణకు కదిలే వస్తువు యొక్క స్థానం, లేదా అవి భూమిపై వివిధ ప్రదేశాలలో గాలి వేగం వంటి సదిశా క్షేత్రం అని పిలువబడే నిరంతర సమితిని ఏర్పరుస్తాయి.
సహజ శాస్త్రాలలో, సదిశా పరిమాణం అనే పదం సూడోవెక్టర్లు, బైవెక్టర్లు వంటి ప్రత్యేక రకాలను కూడా కలిగి ఉంటుంది, ఇవి భ్రమణం, దిశతో కూడిన ప్రాంతం వంటి కొన్ని భౌతిక ప్రభావాలను వివరించడానికి ఉపయోగించబడతాయి.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- వెక్టర్ పరిమాణాల జాబితా
- వెక్టర్ ప్రాతినిధ్యం
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Details for IEV number 102-03-21: "vector quantity"". International Electrotechnical Vocabulary (in జపనీస్). Retrieved 2024-09-07.
- ↑ "Details for IEV number 102-03-21: "vector quantity"". International Electrotechnical Vocabulary (in జపనీస్). Retrieved 2024-09-07.
- ↑ Rao, A. (2006). Dynamics of Particles and Rigid Bodies: A Systematic Approach. Cambridge University Press. p. 3. ISBN 978-0-521-85811-3. Retrieved 2024-09-08.
- ↑ Merches, I.; Radu, D. (2014). Analytical Mechanics: Solutions to Problems in Classical Physics. CRC Press. p. 379. ISBN 978-1-4822-3940-9. Retrieved 2024-09-09.
- ↑ Borisenko, A.I.; Tarapov, I.E.; Silverman, R.A. (2012). Vector and Tensor Analysis with Applications. Dover Books on Mathematics. Dover Publications. p. 2. ISBN 978-0-486-13190-0. Retrieved 2024-09-08.
- ↑ Teodorescu, Petre P. (2007-06-06). Mechanical Systems, Classical Models: Volume 1: Particle Mechanics (in ఇంగ్లీష్). Springer Science & Business Media. ISBN 978-1-4020-5442-6.