సమోసా

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
సమోసా
Samosachutney.jpg
చట్నీతో సమోసా , రాయపూర్,చత్తీస్‌గఢ్, భారతదేశాం నుండి
మూలము
ఇతర పేర్లుసంసా, సొంసా,సాంబోసాక్,సంబూసా,సమోసా,సింగడ
ప్రదేశం లేదా రాష్ట్రందక్షిణ ఆఫ్రికా, మధ్య ఆసియా, పశ్చిమ ఆసియా, ఉత్తర ఆఫ్రికా,
వంటకం వివరాలు
ప్రధానపదార్థాలు మైదా, బంగాళాదుంప , ఉల్లిపాయ, పచ్చిమిరప,spices, cheese, meat
వైవిధ్యాలుChamuça

ఒక సమోసా అనేది లోపల కూర చేత నింపబడిన ఒక పేస్ట్రీ మరియు దక్షిణ ఆసియాలో, దక్షిణతూర్పు ఆసియా, మధ్య ఆసియా, ది అరేబియన్ పెనిజులా, ది మెడిటేర్రేనియన్, దక్షిణ పశ్చిమ ఆసియా, ది హార్న్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా, ఉత్తర ఆఫ్రికా మరియు దక్షిణ ఆఫ్రికాలలో పేరు పొందిన ఒక చిరుతిండి. ఇది సాధారణంగా వేయించబడిన లేదా కాల్చబడిన త్రికోణము ఆకారములో, అర్ధ చంద్రాకారములో లేదా నాలుగు భుజముల పేస్ట్రీ పెంకు, ఇది ఒక రుచికరము అయిన పదార్ధముతో నింపబడి ఉంటుంది, ఆ పదార్ధములో మసాలా వేసిన ఆలుగడ్డలు, ఉల్లిగడ్డలు, బటానీగింజలు, ధనియాలు, మరియు అలసందలు, లేదా గొడ్డు మాంసము లేదా కోడి మాంసము కానీ ఉండవచ్చు. సమోసా ఎక్కువగా త్రికోణము ఆకారములోనే ఉంటుంది అయినప్పటికీ, దాని యొక్క పరిమాణము మరియు ఆకారము, అలాగే దానిలో వాడబడే పేస్ట్రీ ఎంత కాలము ఉంటుంది అనే విషయములు చెప్పుకోతగ్గ స్థాయిలో మారుతూనే ఉంటాయి. సమోసాలు తరచుగా ఒక పచ్చడితో పాటుగా అందించబడతాయి.[ఉల్లేఖన అవసరం]

పేరులో వ్యత్యాసము[మార్చు]

సమోసా (హిందీ: समोसा) (ఆంగ్ల ఉచ్ఛారణ: /səˈmoʊsə/) అనే పేరు దక్షిణ ఆసియా మరియు దక్షిణ తూర్పు ఆసియా దేశములైన నేపాల్ వంటి వాటిలో వాడబడుతున్నది, బెంగాళీ: সমুচা, ఒరియా: Shingada, పంజాబీ: ਸਮੋਸਾ, మూస:Lang-gu, మళయాళం|സമോസ, మరాఠీ: समोसा, తమిళం: சமோசா, Urdu: سموسه‎, సంబుసక్ (అరబ్బీ: سمبوسك‎), సమ్సా ( [ˈsamsə] లా పిలవబడుతుంది) లేదా సొమ్సా అని తుర్కిక్ మధ్య ఆసియాలో (మూస:Lang-ky, మూస:IPA-ky; మూస:Lang-kk, మూస:IPA-kk, మూస:Lang-uz, మూస:IPA-uz) అలాగే టర్కీ (మూస:Lang-tr) లోను పిలవబడుతున్నది, అరబ్, లలో ఇథోపియన్ లలో, సోమలిస్ లలో (మూస:Lang-so) మరియు టజిక్ లలో సంబుస అని పిలవబడుతున్నది. (మూస:Lang-tg), సంబుసే అని ఇరానియన్లలో పిలవబడుతున్నది (Persian: سنبوسه‎), సముజా (మూస:Lang-my, అని IPA: [sʰəmùzà]) బుర్మేసే లేదా చముక అని లుసోఫోన్ ప్రపంచములోనూ పిలవబడుతున్నది.

శబ్ద ఉత్పత్తిశాస్త్రం[మార్చు]

సమోసా అనే పదము యొక్క మూలములు పర్షియన్ పదము అయిన "సంబోసగ్"లో కనుగొనవచ్చు.[1] ఇతర దేశములలో పేస్ట్రీ యొక్క పేరు కూడా ఈ మూలము నుంచి వచ్చినదే, ఉదాహరణకు అరబ్బు దేశములలో చంద్రవంక ఆకారములో ఉన్న సంబుసాక్ లేదా సంబుసాజ్ లు, ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో సంబోసా, భారత దేశములో "సమోసా", తజికిస్తాన్లో "సంబోసా", టర్కిక్-మాట్లాడే దేశములలో సమ్సా, ఇరాన్ యొక్క భాగములలో సంబుస మరియు చముక అని గోవాలో, మొజాంబిక్ లో మరియు పోర్చుగల్ లోను పిలవబడుతుంది.[1] నూతనముగా అరబిక్ మాట్లాడే దేశములలో దీనిని సంబుసాక్ అని సూచిస్తున్నారు, మెడివల్ అరబిక్ వంటల పుస్తకము కొన్నిసార్లు దీని యొక్క స్పెల్లింగ్ ను సంబుసాజ్గా ఇచ్చింది.[2]

ప్రాంతీయ రకాలు[మార్చు]

ఈ వంటకమును తమదిగా చేసుకున్న వేరు వేరు ప్రాంతములు దీని తయారీలో చెప్పుకోతగిన స్థాయిలో వేరు వేరు పద్ధతులలో దీనిని తయారు చేస్తాయి.

మధ్య ఆసియా[మార్చు]

ఫిల్డ్ అండ్ కట్ సమోసా రెడీ టు బి బాంక్డ్ ఇన్ కరకోల్, కిర్గ్జిస్తాన్.

కజకస్తాన్ మరియు కిర్గిజిస్తాన్కిర్గ్జిస్తాన్ /1} లలో సమాసాలు దాదాపుగా అస్సలు నూనెలో వేయించబడవు, దాదాపుగా కాల్చబడతాయి. దీనికి వాడబడే పిండి మాములుగా వాడబడే బ్రెడ్ పిండి లేదా ఒక పొరగా వేయబడే పేస్ట్రీ పిండి కానీ అయి ఉంటుంది. సంప్రదాయ సమోసాలో వాడే కూర గొర్రె పిల్ల మాంసము మరియు ఉల్లి గడ్డలు అయి ఉంటాయి, కానీ గొడ్డు మాంసము, కోడి మాంసము మరియు జున్నుతో చేసే రక రకముల కూరలు అనేవి వీధిలో అమ్మే వారు సాధారణంగా వాడుతూ ఉంటారు. ఆలు గడ్డల మరియు గుమ్మడి కాయల ( సాధారణంగా అవి వచ్చే ఋతువులో మాత్రమే) కూరలతో నింపబడిన సమసాలు కూడా కనిపిస్తూ ఉంటాయి.

మధ్య ఆసియాలో సంసాలు రోడ్ల మీద వేడి చిరు తిండిగా చాల ఎక్కువగా అమ్మబడుతు ఉంటాయి. సమ్సాలు కేవలము అవి మాత్రమే చేసే కియోస్క్ లలో అమ్మబడుతున్నాయి లేదా ఇతర త్వరగా తయారు అయ్యే ఆహారములు ( హామ్బర్గర్లు వంటివి ) తయారయ్యే కియోస్క్ లలో కూడా అమ్మబడుతున్నాయి. చాలా మంది పచారీ కొట్ల వాళ్ళు కూడా సరఫరా చేసేవారి నుంచి సమ్సా లను కొంటారు మరియు వాటిని తిరిగి అమ్ముతారు.

దక్షిణ ఆసియా[మార్చు]

సమోసాస్ బీయింగ్ ఫ్రైడ్ ఎట్ ఏ రోడ్-సైడ్ వెండర్ ఇన్ ఇండియా.

ఉత్తర భారతదేశము మరియు పాకిస్తాన్ లలో ఉన్న సమోసా కొంత కూరతో నింపబడిన మైదా పిండిని కలిగి ఉంటుంది. ఈ కూరలో ఉడకబెట్టి పొడి చేసిన ఆలుగడ్డ, పచ్చి బటానీలు, ఉల్లి గడ్డలు, మసాలాలు మరియు పచ్చి మిరపకాయలు[3] ఉంటాయి, ఏదిఏమైనప్పటికీ, మాంసము కూర పెట్టబడిన సమోసాలు పాకిస్తాన్ లో చాలా సాధారణము. అప్పుడు మొత్తము పేస్ట్రీ కూరగాయల నూనెలో ముదురు బంగారు రంగు వచ్చే వరకు వేయించబడుతుంది. అది వేడిగా అందచేయబడుతుంది మరియు తరచుగా పుదీనా (మింట్), ధనియాలు లేదా చింతపండులతో చేయబడే భారతీయ పచ్చడితో తినబడుతుంది. ఇది కూరగా కాకుండా, తియ్యగా ఉండేలా కూడా తయారు చేయబడవచ్చు. సమోసాలు తరచుగా చాట్ తో పాటుగా అందించబడతాయి, దీనికి తోడుగా పెరుగు, పచ్చడి, ముక్కలు చేయబడిన ఉల్లిగడ్డలు మరియు ధనియలతో చేయబడిన సంప్రదాయ పదార్ధములు మరియు చాట్ మసాలా అందివ్వబడతాయి.

బుర్మేసే-స్టైల్ సముసా ఆర్ ఫ్లాట్ అండ్ ట్రయాన్గ్యులర్, అండ్ యూజువల్లీ స్మాలర్ తన దైర్ ఇండియన్ కౌంటర్ పార్ట్స్.

దక్షిణ భారత దేశములో సమోసాలు కొంచెం తేడాగా ఉంటాయి, అవి ఉత్తర ప్రాంతములో అంతగా కూరతో నింపి వేయబడవు, ఎక్కువగా పోర్చుగీస్ చముకాస్ లోలా వేరే రకమైన పేస్ట్రీతో నింపబడి ఉంటాయి మరియు వేరే రకముగా మడత వేయబడి ఉంటాయి. లోపల కూరే కూర కూడా మారుతూ ఉంటుంది మరియు సాధారణంగా వేయించిన ఉల్లిగడ్డలు, పచ్చి బటానీలు, కారెట్లు, కాబేజీ, ఆకు కూరలు, పచ్చి మిరపకాయలు మొదలైనవి ఉంటాయి, కానీ ఉత్తర భారత దేశాములోలా ఆలుగడ్డను అస్సలు వేయరు. ఇది ఎక్కువగా పచ్చడితో తినబడుతుంది.

పాకిస్తాన్లో ఫైసలాబాద్ లో తయారు అయ్యే సమోసాలు చాలా ప్రఖ్యాతి చెందాయి. ఇవి అసాధారణంగా పెద్దగా ఉంటాయి, పైన ఎర్ర మరియు తెల్ల పచ్చడి వేయబడి, ప్రక్కన ఉల్లిగడ్డల సలాడ్ తో అందిచబడతాయి. అందులో కూరే కూర సాధారణంగా రకరకముల కూరల కలగలుపుగా ఉంటుంది, ఏది ఏమైనప్పటికీ మాంసముతో చేయబడినది కూడా చాలా ప్రఖ్యాతి చెందినది. తూర్పు పంజాబ్ ప్రాంతములో చాలా ప్రఖ్యాతము అయిన మరొక రకమైన సమోసలలో ఉడికించి, పొడి చేయబడిన బఠానీలు, ఉల్లి గడ్డలు మరియ ధనియాల సలాడ్ ప్రక్కన తినడానికి ఉంటుంది మరియు సమోసా పై వేసుకోవడానికి వేరు వేరు రకముల పచ్చళ్ళు కూడా ఇవ్వబడతాయి.

వాటిని బర్మేసేలో సముసా అని పిలవబడుతుంది మరియు బర్మా లో చాలా ప్రఖ్యాతమైన చిరుతిండిగా ఉంది.

భారతదేశములో ఆంధ్ర ప్రదేశ్లోని హైదరాబాద్ లో మందమైన పేస్ట్రీ పొర మరియు లుఖ్మి అని పిలవబడే చిన్న మాంస ఖండముల కూర కూరబడిన చిన్న సమోసాలను తింటారు, దీని యొక్క మరొక రూపములో ఉల్లిగడ్డల కూరతో నింపబడి ఉంటుంది.

హార్న్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా[మార్చు]

సోమాలి సంబుసాస్ (సమోసాస్) బీయింగ్ దీప ఫ్రైడ్.

హార్న్ ఆఫ్ ఆఫ్రికా లోని స్థానిక వంటలలో, ముఖ్యముగా సంబుస{/4 } అని పిలవబడిన సోమాలియా, ఏరిటియా మరియు ఇతోపియా లలో సమోసాలు చాలా ముఖ్యమైన వ్యాపార వస్తువులు. తెల్ల సముబసాలు సంవత్సరములో ఏ సమయములో అయినా తినబడవచ్చు, అవి సాధారణంగా రమదాన్, క్రిస్టమస్ లేదా మెస్కేల్ వంటి ప్రత్యేక సందర్భముల కొరకు దాచి ఉంచబడతాయి.

మధ్యప్రాచ్యం[మార్చు]

మధ్యప్రాచ్యములో సబుసాక్ లలో సాధారణంగా మాంసపు ముక్కలు మరియు ఉల్లిగడ్డలు, పాల కూర, ఫెట లేదా హల్లౌమి జున్ను లేదా కోడి మాంసము యొక్క ముక్కలు కానీ కూరబడి ఉంటాయి. ఇజ్రాయిల్లో సబుసాక్ లలో సాధారణంగా ఉడకపెట్టి, ముద్ద చేయబడిన చిక్ బఠానీలతో నింపబడి ఉంటాయి. దీనికి తోడుగా సేఫర్డిక్ యూదుల వంటలు మరియు ఇరాకీ వంటలు కూడా తీసుకోబడతాయి.[4]

లుసోఫోన్ ప్రపంచము[మార్చు]

గుయన్ చముకాస్ .

గోవా మరియు పోర్చుగల్ లలో సమోసాలను చముకాస్ అని అంటారు. ఇవి సాధారణంగా కోడి మాంసము, గొడ్డు మాంసము, పంది మాంసము లేదా కూరగాయలతో నింపబడి ఉంటాయి మరియు సాధారణంగా చాలా వేడిగా ఉంటాయి. అవి గోయాన్ వంటలు మరియు పోర్చుగీస్ వంటలలో కలిసి పోయి ఉన్న ఒక ముఖ్యమైన భాగము.

చముకాస్లు ఆఫ్రికా లోని కేప్ వెర్డే, గినియా-బిసయు, సాయో తోమే అండ్ ప్రిన్సిపే, అంగోలా మరియు మోజామ్బికీ వంటి పాత పోర్చుగీసు కాలనీలలో చాలా సాధారణంగా వాడబడతాయి.

ఆంగ్లోఫోన్ ప్రపంచము[మార్చు]

సమోసాలు యునైటెడ్ కింగ్డం, దక్షిణ ఆఫ్రికా, కెన్యా మరియు కెనడా[5][6] ఇంకా యునైటెడ్ స్టేట్స్లలో ప్రఖ్యాతి పొందాయి. అవి "సంబూస" అని లేదా "సంబుసాక్" అని అని పిలవబడతాయి మరియు దక్షిణ ఆఫ్రికాలో వాటిని సాధారణంగా "సమూసా" అని అంటారు.[7] కెనడా, యునైటెడ్ స్టేట్స్మరియు యునైటెడ్ కింగ్డంల పచారీ కొట్లలో గడ్డ కట్టించబడిన సమోసాలు దొరకడము ఎక్కువ అవుతున్నది.

సమోసాలు సాంప్రదాయకముగా వేయించబడతాయి, కానీ కాల్చడము అనేది అనువైనది మరియు ఆరోగ్యకరము అయినదీ కాబట్టి చాలా మంది పశ్చిమ దేశీయులు వాటిని కాల్చడానికి ఇష్టపడతారు ఫైల్లో[8] లేదా పిండి తోర్టిల్లలు [9] కొన్నిసార్లు వాడడము వలన తేడాలు వస్తాయి.

చరిత్ర[మార్చు]

ఏ స్ట్రీట్ వెండర్ మేకింగ్ సమోసాస్ ఇన్ పాకిస్తాన్.

దక్షిణ ఆసియాలో దశాబ్దముల తరబడి సమోసా ఒక ప్రఖ్యాత చిరుతిండిగా ఉంది. 10 వ దశాబ్దమునకు ముందు నుంచి దీని మూలములు మధ్య ఆసియా (ఇక్కడ దీనిని సమ్సా [10] అని పిలుస్తారు) లో ఉన్నాయి అని నమ్మబడుతున్నది.[11] ఒక ఇరానియన్ చరిత్రకారుడు అయిన అబోల్ఫజ్ల్ బెయ్హకి (995-1077) తన చరిత్ర, తారిఖ్ -e బెయ్హఘిలో వీటి గురించి ప్రస్తావించాడు.[12] ఈ ప్రాంతము నుండి వస్తున్న వ్యాపారస్తుల వలన ఇవి పదమూడు మరియు పదునాలుగవ దశాబ్దములలో భారత ద్వీప కల్పమునకు పరిచయము చేయబడ్డాయి.[1]

{ఒక విద్యావేత్త మరియు ఢిల్లీ సుల్తానుల రాజ కవి అయిన అమీర్ ఖుస్రో (1253–1325) యువరాజులు మరియు ఇతర పెద్దలు మాంసము, నెయ్యి, ఉల్లిగడ్డలు మొదలైనవి వేసి చేసిన సమోసాలను చాలా ఇష్టముగా తినేవారు అని 1300 సంవత్సరములలో వ్రాసాడు.[13][14],

14 వ దశకమునకు చెందిన పర్యాటకుడు మరియు క్రొత్త ప్రాంతములను కనుగొనాలన్నతపన ఉన్న వాడు అయిన ఇబ్న్ బట్టుటI, సముశాక్ లేదా సంబుసాక్ అని పిలవబడి మాంసము, బాదాములు, పిస్తాలు, జీడి పప్పు మరియు ఇతర మసాలాలతో కూరబడిన ఒక చిన్న ఫై, మూడవ వడ్డన అయిన పులావ్కు ముందుగా మొహమ్మద్ బీన్ తుగ్లక్యొక్క దర్బారులో పెట్టబడినది అని వ్రాసాడు.[14][15]

16 వ శతాబ్దపు మొగల్ పత్రము అయిన ది ఐన్-i-అక్బరి 'కుతబ్' ను ఎలా తయారు చేయాలో సూచించారు, దానిలో “హిందూస్తాన్ లోని ప్రజలు దానిని సంబుసా అని పిలుస్తారు” అని తెలిపారు[16] కొంత మంది ప్రజలు తమ సమోసాలో గొడ్డు మాంసమును కలుపు కోవడమునకు కూడా ఇష్టపడతారు.

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

రైలులో అమ్మబడుతున్న సమోసా
  • డంప్లింగ్
  • ఫటేయర్
  • ఆలు పై
  • లుఖ్మి
  • బౌరేకాస్
  • ఎంపనడ
  • టర్నోవర్
  • పీరోగి

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 లవ్లీ ట్రయాంగిల్స్ "హిందూస్తాన్ టైమ్స్ ", ఆగస్ట్ 23, 2008.
  2. రోడిన్సన్, మాక్సిమీ, ఆర్థూర్ అర్బెర్రి, అండ్ చార్లెస్ పెర్రీ మెడియేవల్ అరబ్ కుకరీ . ప్రాస్పెక్ట్ బుక్స్ (UK), 2001. p. 72.
  3. సమోసా రెసిపీ సమోసా రెసిపీ ఫ్రం గుజరాత్ . నవంబరు 7, 2007న సేకరించబడింది.
  4. "Gems in Israel: Sabich - The Alternate Israeli Fast Food". Cite web requires |website= (help)
  5. "Lineups threaten to stall Fredericton's hot samosa market". CBC.ca. January 30, 2007. మూలం నుండి 2 Feb 2007 న ఆర్కైవు చేసారు. Retrieved 25 May 2010.
  6. Fox, Chris (Wednesday July 29, 2009). "Patel couldn't give her samosas away". The Daily Gleaner. dailygleaner.com. p. A1. Retrieved 25 May 2010. Check date values in: |date= (help)
  7. సొత్ ఆఫ్రికన్ ఇంగ్లీష్ ఇస్ లేక్కర్ !. జూన్ 13, 2009న పునరుద్ధరించబడింది.
  8. ఫెన్నాల్-సెంటెడ్ స్పినాచ్ అండ్ పొటాటో సమోసాస్ . ఫిబ్రవరి 21, 2008న తిరిగి పొందబడింది.
  9. పొటాటో సమోసాస్ . ఫిబ్రవరి 21, 2008న తిరిగి పొందబడింది.
  10. ఉజ్బెక్ సమ్స కాన్సులేట్ జెనరల్ ఆఫ్ ఉజ్బెకిస్తాన్ ఇన్ న్యూయార్క్ సిటీ . మార్చి 31, 2008న పునరుద్ధరించబడింది.
  11. Davidson, Alan (1999). The Oxford Companion to Food. Oxford University Press. ISBN 0-19-211579-0.
  12. బేహకి, అబోల్ఫ్జ్ల్ , తారిఖ్- T-e బెయ్హఘి , p. 132.
  13. సావోరీ టెంప్టేషన్స్ డి ట్రిబ్యూన్ , సెప్టెంబర్ 5, 2005.
  14. 14.0 14.1 "Origin of the Samosa". The Samosa Connection. samosa-connection.com. sambusak: "minced meat cooked with almonds, pistachios, onions and spices placed inside a thin envelop of wheat and deep-fried in ghee".
  15. రీగల్ రీపాస్తస్ జిగ్గ్స్ కార్ల అండ్ Dr పుష్పేష్ పంత్ , ఇండియా టుడే ప్లస్ , మార్చ్ 1999.
  16. రేసిపీస్ ఫర్ డిషెస్ Ain-i-Akbari , బై అబుల్-ఫజల్ ఇబ్న్ ముబారక్ . ఇంగ్లీష్ ట్రాన్స్లేషన్ బై H. బ్లోక్మంన్ అండ్ కలోనియల్ H. S. జ్జర్రెత్ట్ , 1873–1907. ఏషియాటిక్ సొసైటీ ఆఫ్ బెంగాల్ , కలకత్తా , వాల్యుమ్ I, చాప్టర్, 24, పేజ్ 59. “10. కుటాబ్, విచ్ డి పీపుల్ ఆఫ్ హిందూస్తాన్ కాల్ సాన్బుస దిస్ ఈజ్ మేడ్ సవరల్ వేస్. 10 స.మీట్; 4 స ఫ్లోర్ ; 2 s. ఘీ ; 1 s.ఆనియన్స్; ¼ s. ఫ్రెష్ జింజర్; ½ s. salt; 2 d. పెప్పర్ అండ్ కోరిండర్ సీడ్; కర్డముమ్, క్యుమినిసీడ్, క్లోవ్స్, 1 d. ఆఫ్ ఈచ్ ; ¼ s. of సమ్మక్ . దిస్ కెన్ బి కుక్ద్ ఇన్ ట్వంటీ డిఫరెంట్ వేస్, అండ్ గివ్స్ ఫోర్ ఫుల్ డిషెస్. .”

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=సమోసా&oldid=2436840" నుండి వెలికితీశారు