Jump to content

సరబ్‌జిత్ సింగ్

వికీపీడియా నుండి
సరబ్‌జిత్ సింగ్
జననం.సరబ్జీత్ సింగ్
1963 లేదా 1964
భిఖీవిండ్, పంజాబ్, భారతదేశం
మరణం2013 మే 02
లాహోర్, పంజాబ్, పాకిస్తాన్
నేరాలుగూఢచర్యం, ఉగ్రవాదం
జరిమానామరణశిక్ష
జీవిత భాగస్వామిసుఖ్‌ప్రీత్ కౌర్
పిల్లలు2

సరబ్‌జీత్ సింగ్ (1963 లేదా 1964 – 2 మే 2013) (పాకిస్తాన్ ప్రకారం ఆయన అసలు పేరు మంజీత్ సింగ్ రట్టు అని పేర్కొంది)[1][2] భారతీయ పౌరుడు. పాకిస్తాన్ న్యాయస్థానం ఆయనను ఉగ్రవాదం, గూఢచర్యం ఆరోపణలపై దోషిగా నిర్ధారించింది.[3][4] 1990లో లాహోర్, ఫైసలాబాద్ నగరాల్లో జరిగిన వరుస బాంబు పేలుళ్లలో 14 మంది మరణించిన ఘటనకు సంబంధించి పాకిస్తాన్ సుప్రీంకోర్టు ఆయనను విచారించి దోషిగా తేల్చింది.[5]

అయితే భారతదేశం ప్రకారం, సరబ్‌జీత్ సింగ్ ఒక రైతు. బాంబు పేలుళ్లు జరిగిన మూడు నెలల తరువాత, సరిహద్దుకు సమీపంలోని తన గ్రామం నుండి అనుకోకుండా పాకిస్తాన్ భూభాగంలోకి ప్రవేశించాడని భారత ప్రభుత్వం పేర్కొంది.[6][7][8][9][10][11]

లాహోర్ హైకోర్టులో (తరువాత పాకిస్తాన్ సుప్రీంకోర్టు పరిధిలోకి వెళ్లిన) సంక్షిప్త విచారణ అనంతరం, 1991లో ఆయన దోషిగా తేలి మరణశిక్షకు గురయ్యాడు. అయితే ఆ శిక్ష అమలును పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం పలుమార్లు వాయిదా వేసింది.[12]

2013 ఏప్రిల్‌లో లాహోర్‌లోని కోట్ లఖ్‌పత్ జైలులో ఖైదీగా ఉన్న సమయంలో, తోటి ఖైదీలు ఆయనపై దాడి చేశారు. తీవ్ర గాయాలపాలైన ఆయన ఆరు రోజుల తరువాత లాహోర్‌లోని జిన్నా ఆసుపత్రిలో మరణించాడు.

2024 ఏప్రిల్ 14న, సింగ్‌పై దాడి చేసి హత్య చేసినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్న అమీర్ సర్ఫరాజ్ టాంబా, లాహోర్‌లోని తన నివాసం సమీపంలో గుర్తుతెలియని ముసుగుదారులు జరిపిన కాల్పుల్లో మరణించాడు.[13][14]

నేపథ్యం, కుటుంబం

[మార్చు]

సింగ్ భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రం తర్ణ్ తారన్ జిల్లాలో, భారత్–పాకిస్తాన్ సరిహద్దు సమీపంలో ఉన్న భిఖీవిండ్ గ్రామంలో జన్మించాడు.[15] అతనికి కుస్తీ పోటీలంటే, అలాగే అరుదైన పావురాలను పెంచడమంటే ఎంతో ఇష్టం ఉండేది.[16] ఇతరుల వ్యవసాయ భూముల్లో రైతుగా పనిచేసేవాడు.[16] అతను సుఖ్‌ప్రీత్ కౌర్‌ను వివాహం చేసుకున్నాడు. వారికి స్వప్నదీప్ కౌర్, పూనమ్ కౌర్ అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. అతని సోదరి దల్బీర్ కౌర్, 1991 నుండి 2013లో అతను మరణించే వరకు అతని విడుదల కోసం నిరంతరం ప్రయత్నించింది.[17][18]

అయితే, బల్జిందర్ కౌర్ అనే మరో మహిళ దల్బీర్‌కు సింగ్‌తో ఉన్న బంధుత్వాన్ని ప్రశ్నిస్తూ, తానే సింగ్‌కు నిజమైన సోదరి అని పేర్కొంది. ఆమె ప్రకారం, సింగ్ పది మంది సహోదరుల్లో మూడవ పెద్దవాడు; దల్బీర్ వారి సోదరి కాదని, 1989 నుండి మాత్రమే సింగ్‌కు పరిచయముందని తెలిపింది. "దల్బీర్ కౌర్‌కు సరైన పరిచయాలు ఉన్నాయని, కొన్ని షరతులపై సరబ్‌జీత్ విడుదల కోసం పోరాడతానని ఆమె హామీ ఇచ్చింది. మేము ఆమెను నమ్మి ఆ బాధ్యత అప్పగించాం. కానీ తర్వాత మమ్మల్ని పూర్తిగా పక్కన పెట్టేశారు" అని బల్జిందర్ పేర్కొంది.

దల్బీర్ మాత్రం తనకు సింగ్‌తో ఉన్న బంధాన్ని నిరూపించేందుకు డీఎన్‌ఏ పరీక్ష చేయించుకోవడానికి సిద్ధంగా ఉన్నానని తెలిపింది. అలాగే, సింగ్ అంత్యక్రియల సమయంలో అతని నిజమైన సోదరులైన చరణ్‌జీత్, హర్భజన్‌లకు చితికి నిప్పంటించే అవకాశం ఇవ్వలేదని, అక్కడున్న కొందరు వారిని వెనక్కి నెట్టేశారని ఆరోపించింది. ఈ వివాదంపై స్పందిస్తూ దల్బీర్, "సరబ్‌జీత్ మరణించిన తరువాత చవకబారు ప్రచారం కోసం కొందరు ముందుకు వస్తున్నారు. నేను ఒంటరిగా అతని విడుదల కోసం పోరాడుతున్నప్పుడు వారు ఎక్కడా కనిపించలేదు" అని వ్యాఖ్యానించింది.[19]

అరెస్టు, న్యాయ విచారణ

[మార్చు]

సరబ్‌జీత్‌ను భారత్–పాకిస్తాన్ సరిహద్దులో గుర్తులు లేని ప్రాంతంలో కసూర్ సమీపంలో పాకిస్తాన్ రేంజర్లు అరెస్టు చేశారు.[18] సింగ్, అతని మద్దతుదారులు ఈ అరెస్టు తప్పుదారి పట్టించిన గుర్తింపుతో జరిగినదని పేర్కొన్నారు.[17] అతని సోదరి ప్రకారం, కుటుంబ సభ్యులు అతని కోసం వెతికినా తొమ్మిది నెలల పాటు అతని ఆచూకీ గురించి ఎలాంటి సమాచారం దొరకలేదు.[18]

ఒక సంవత్సరం తరువాత సింగ్ నుంచి వారికి ఒక లేఖ అందింది. అందులో తాను పాకిస్తాన్‌లో రంజిత్ సింగ్ పేరుతో అరెస్టు చేయబడ్డానని, తన వద్ద గుర్తింపు పత్రాలు లేకపోవడంతో లాహోర్ పోలీసులు బాంబు పేలుళ్ల కేసులో తనపై అభియోగాలు మోపారని పేర్కొన్నాడు.[20] అతను గూఢచర్యం, బాంబు పేలుళ్లలో పాల్గొన్నాడనే ఆరోపణలపై దోషిగా తేలి మరణశిక్షకు గురయ్యాడు.[17]

కొన్ని వనరుల ప్రకారం, అరెస్టు అనంతరం ఎనిమిది రోజుల వ్యవధిలోనే ఆయనపై అధికారిక అభియోగాలు నమోదు చేయబడ్డాయి.[21] భారతీయ గూఢచార సంస్థ రీసెర్చ్ అండ్ అనాలిసిస్ వింగ్ (RAW) కోసం పనిచేశాడని కూడా ఆయనపై ఆరోపణలు వచ్చాయి.[22] అనంతరం ఆయన బాంబు పేలుళ్లలో తన ప్రమేయాన్ని కెమెరా ముందు అంగీకరించినట్లు నివేదికలు వెలువడ్డాయి.[23] తరువాత రంజిత్ సింగ్ అనే వ్యక్తిని ముందుగా కెనడాలో అరెస్టు చేసినట్లు,[24] అనంతరం భారతదేశంలోని చండీగఢ్లో కూడా అదుపులోకి తీసుకున్నట్లు వార్తలు వచ్చాయి.[25][26]

మరణశిక్ష

[మార్చు]

1991లో సింగ్‌కు పాకిస్తాన్ సైనిక చట్టం (Army Act) ప్రకారం మరణశిక్ష విధించబడింది.[27] ఈ శిక్షను హైకోర్టు విభాగం, అనంతరం అప్పీలేట్ విభాగం కూడా సమర్థించాయి.[20]

2006 మార్చిలో, సింగ్ మరణశిక్షను పునర్విమర్శించాలంటూ దాఖలు చేసిన పిటిషన్‌ను పాకిస్తాన్ సుప్రీంకోర్టు తిరస్కరించింది. విచారణ సమయంలో ఆయన న్యాయవాదులు హాజరుకాకపోవడమే దీనికి కారణమని పేర్కొనబడింది.[28] సింగ్ తన పూర్వ న్యాయవాది నిర్లక్ష్యం కారణంగానే తన అప్పీల్‌ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసిందని పేర్కొన్నాడు.[29]

న్యాయ విచారణలో తలెత్తిన వివాదాలు

[మార్చు]

భారతీయ మూలాలు కలిగిన బ్రిటిష్ న్యాయవాది జాస్ ఉప్పల్ (Jas Uppal), సరబ్‌జీత్ విడుదల కోసం ప్రచారం చేస్తూ, ఆయనపై జరిగిన న్యాయ విచారణలో అనేక లోపాలు ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు.[28][30]

దోషిగా తేలిన తరువాత

[మార్చు]

2008 ఏప్రిల్ 26న, సరబ్‌జీత్ కేసులో కీలక సాక్షిగా ఉన్న షౌకత్ సలీమ్ తన పూర్వ వాంగ్మూలాన్ని వెనక్కి తీసుకున్నాడు.[31][32] సలీమ్ తండ్రి, ఇతర కుటుంబ సభ్యులు బాంబు పేలుళ్లలో మరణించారు. కోర్టులో సలీమ్, బాంబును సరబ్‌జీత్ అమర్చాడని సాక్ష్యం ఇచ్చాడు. అయితే తరువాత పాత్రికేయులతో మాట్లాడుతూ, ఆ ప్రకటనను పోలీసుల ఒత్తిడితో ఇచ్చానని తెలిపాడు.[21]

సింగ్ తరఫు న్యాయవాది అబ్దుల్ రానా హమీద్ ప్రకారం, సలీమ్ చేసిన ఈ కొత్త ప్రకటనలకు చట్టపరమైన విలువ లేదని, ఎందుకంటే అవి కోర్టులో అధికారికంగా నమోదు కాలేదని పేర్కొన్నారు.[21] సింగ్ దాఖలు చేసిన ఐదు క్షమాభిక్ష పిటిషన్లు కోర్టులు, పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు తిరస్కరించారు. అయినప్పటికీ, 2008లో పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఆయన మరణశిక్ష అమలును నిరవధికంగా వాయిదా వేసింది.[33]

రాష్ట్రపతి క్షమాభిక్ష

[మార్చు]

2012 జూన్ 27న, పాకిస్తాన్, అంతర్జాతీయ మీడియా సంస్థలు పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు ఆసిఫ్ అలీ జర్దారీ సంతకం చేసిన పత్రం ఆధారంగా సరబ్‌జీత్ సింగ్ మరణశిక్షను జీవిత ఖైదుగా మార్చినట్లు వార్తలు ప్రచురించాయి.[27][34] పాకిస్తాన్‌లో సాధారణంగా జీవిత ఖైదు 14 సంవత్సరాలుగా పరిగణించబడుతుంది.[7] సరబ్‌జీత్ అప్పటికే 22 సంవత్సరాలు జైలులో గడిపినందున, ఆయన విడుదల కానున్నారని భావించారు. ఈ వార్త ఆయన స్వగ్రామంలో సంబరాలకు దారితీసింది. భారత విదేశాంగ మంత్రి కూడా ఈ చర్యను స్వాగతిస్తూ ఇస్లామాబాద్‌కు కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.[6]

అయితే ఈ నిర్ణయంపై జమాత్-ఎ-ఇస్లామీ పాకిస్తాన్, జమాత్-ఉద్-దవా వంటి మితవాద రాజకీయ, మత సంస్థలు తీవ్ర వ్యతిరేకత వ్యక్తం చేశాయి. అదే రోజు, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం విడుదల చేయబోయే ఖైదీ సరబ్‌జీత్ సింగ్ కాదని, సుర్జీత్ సింగ్ అని ప్రకటించింది.[35][36]

సుర్జీత్ సింగ్‌ను పాకిస్తాన్ భద్రతా సంస్థలు గూఢచర్య ఆరోపణలపై అరెస్టు చేశాయి. అయితే భారత ప్రభుత్వం ఆయన గూఢచారి అన్న ఆరోపణలను ఖండించింది.

సరబ్‌జీత్–సుర్జీత్ పేర్ల గందరగోళంపై సుర్జీత్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, ఉర్దూ భాషలో రెండు పేర్ల స్పెల్లింగ్‌లు ఒకే విధంగా ఉండటం వల్ల ఈ అపోహ ఏర్పడిందని పేర్కొన్నారు.[37]

అలాగే, పాకిస్తాన్ జైళ్లలో భారతీయ ఖైదీలకు మంచి వ్యవహారం జరుగుతుందని, వారికి అవసరమైన ప్రాథమిక సౌకర్యాలు అందిస్తారని సుర్జీత్ తెలిపారు.[38]

అయితే బీబీసీ న్యూస్ నివేదిక ప్రకారం, ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో పాకిస్తాన్ జైళ్ల నుంచి విడుదలైన కొందరు భారతీయులు తమను గూఢచారులుగా తప్పుడు కేసుల్లో ఇరికించారని ఆరోపించారు. వారిలో కొందరు తమను భారత ప్రభుత్వం విస్మరించిందని కూడా విమర్శించారు.[39]

పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం ఐదు గంటల తరువాత ఒక ప్రకటన విడుదల చేసి, సరబ్‌జీత్ సింగ్ విడుదలపై వచ్చిన వార్తలను ఖండించింది. ఈ గందరగోళానికి మీడియానే కారణమని పేర్కొంటూ, విడుదల ఉత్తర్వులు సరబ్‌జీత్ సింగ్‌కు కాకుండా 1989లో క్షమాభిక్ష పొందిన మరో ఖైదీ సుర్జీత్ సింగ్‌కు సంబంధించినవని వెల్లడించింది.[6][35][40]

ఈ సంఘటనను సరబ్‌జీత్ కుటుంబ సభ్యులు "క్రూరమైన పరిహాసం"గా అభివర్ణించారు.[41][42]

తదనంతరం, పాకిస్తాన్ 65వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా సరబ్‌జీత్ సింగ్ పాకిస్తాన్ అధ్యక్షుడికి కొత్త క్షమాభిక్ష పిటిషన్ దాఖలు చేశాడు.[43]

విడుదల కోసం చేసిన ప్రయత్నాలు

[మార్చు]

2005 ఆగస్టు 23న, సరబ్‌జీత్ సింగ్ కేసు భారత పార్లమెంట్ ఉభయ సభల్లో ప్రస్తావించబడింది. ఆయన విడుదల కోసం ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాలని సభ్యులు కోరారు.[మూలాలు అవసరం] 2008 మార్చిలో, నిర్ణయించబడిన ఉరిశిక్ష అమలు నేపథ్యంలో సరబ్‌జీత్ కుటుంబ సభ్యులు పాకిస్తాన్‌కు వెళ్లారు. అక్కడ వారు మాజీ ప్రధానమంత్రి నవాజ్ షరీఫ్ సహా పలువురు ప్రముఖ పాకిస్తానీ రాజకీయ నాయకులను కలిసి ఆయన విడుదల కోసం విజ్ఞప్తి చేశారు.

ఈ సందర్భంగా నవాజ్ షరీఫ్ మాట్లాడుతూ, “సరబ్‌జీత్ కుటుంబ సభ్యుల పరిస్థితిని చూసిన తర్వాత వారు అనుభవిస్తున్న బాధను ఎవరైనా అర్థం చేసుకోగలరు” అని అన్నారు. అయితే, భవిష్యత్తులో ఆయనపై మరిన్ని ఆధారాలు లభిస్తే, భారతదేశం ఆయనను తిరిగి పాకిస్తాన్‌కు అప్పగించాలనే షరతుతో విడుదల చేయాలని అభిప్రాయపడ్డారు.[7] భారత విదేశాంగ మంత్రి కే. నట్వర్ సింగ్ కూడా సరబ్‌జీత్ సింగ్ అంశాన్ని పాకిస్తాన్ హైకమిషనర్ అజీజ్ అహ్మద్ ఖాన్ దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఈ అంశాన్ని మానవతా దృక్కోణంతో పరిగణించాలని ఇస్లామాబాద్‌కు తెలియజేయాలని ఆయన కోరారు.[7]

క్షమాభిక్ష పిటిషన్లు

[మార్చు]

1991లో శిక్ష విధించబడిన తరువాత, సరబ్‌జీత్ సింగ్ తరఫు న్యాయవాదులు అనేక క్షమాభిక్ష పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు. ఐదవ క్షమాభిక్ష పిటిషన్‌ను 2012 మే 28న భారతదేశం నుంచి సేకరించిన లక్ష (100,000) సంతకాలతో కలిసి సమర్పించారు. అయితే దాఖలైన ఏ క్షమాభిక్ష పిటిషన్‌కూ ఆమోదం లభించలేదు.

"ఫ్రీ సరబ్‌జీత్" ప్రచారం

[మార్చు]

2009లో బ్రిటిష్ న్యాయవాది జాస్ ఉప్పల్ (Jas Uppal) freesarabjitsingh.com పేరుతో ఒక ఆన్‌లైన్ ప్రచారాన్ని ప్రారంభించారు.[44] సరబ్‌జీత్ పాకిస్తానీ న్యాయవాది అవైస్ షేక్ కూడా ఈ ప్రచారానికి మద్దతు ఇచ్చారు.[28]

Hai gham ki usska wahan koi meet nahin hai
Yeh sabki ghuzarish hai koi geet nahin hai
Ghalati se jisko aapne rakhaa hai pakadke
Woh shaqs Sarabjit Manjit nahin hai.

— సరబ్‌జీత్ విడుదలకు మద్దతుగా రజా మురాద్ రచించిన శేర్.[45]

బాలీవుడ్ నటుడు, సామాజిక కార్యకర్త రజా మురాద్ కూడా సరబ్‌జీత్ విడుదల కోసం ప్రచారం నిర్వహించారు. 2012 జూన్ నాటికి ఈ ప్రచారానికి 138,226 మంది మద్దతు తెలిపినట్లు పేర్కొనబడింది. 2012 జూన్‌లో సరబ్‌జీత్ విడుదలపై పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వం తన వైఖరిని మార్చుకున్న తరువాత కూడా ఈ ప్రచారం కొనసాగింది.[45]

2012 జూన్‌లో బాలీవుడ్ నటుడు సల్మాన్ ఖాన్ కూడా సరబ్‌జీత్ విడుదలకు మద్దతు తెలుపుతూ ప్రజలు, మీడియా సహకారం కోరారు.[46]

తన స్వచ్ఛంద సంస్థ బీయింగ్ హ్యూమన్ ద్వారా కూడా సరబ్‌జీత్ విడుదలకు మద్దతుగా ఒక ఆన్‌లైన్ పిటిషన్‌ను ప్రారంభించారు.[47]

నిరసనలు

[మార్చు]

2008 ఏప్రిల్‌లో, సరబ్‌జీత్‌కు క్షమాభిక్ష ఇవ్వాలన్న ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలను ఉపసంహరించుకోవాలని డిమాండ్ చేస్తూ పాకిస్తాన్‌కు చెందిన విద్యార్థుల బృందం ఒక నిరసన ప్రదర్శన నిర్వహించింది.[48][49]

మరణం

[మార్చు]

2013 ఏప్రిల్ 26న సాయంత్రం సుమారు 4:30 గంటలకు, లాహోర్‌లోని సెంట్రల్ జైలు లాహోర్ (కోట్ లఖ్‌పత్ జైలు)లో సరబ్‌జీత్ సింగ్‌పై ఇతర ఖైదీలు దాడి చేశారు. ఇటుకలు, పదునైన లోహపు పలకలు, ఇనుప రాడ్లు, బ్లేడ్లతో ఈ దాడి జరిగినట్లు నివేదించబడింది. తీవ్ర తల గాయాలు, వెన్నెముక విరగడం, కోమా స్థితితో అతన్ని అత్యంత విషమ పరిస్థితిలో జిన్నా ఆసుపత్రి, లాహోర్కు తరలించారు. అనంతరం అతన్ని వెంటిలేటర్‌పై ఉంచారు.[50]

దాడి జరిగిన ఖచ్చితమైన పరిస్థితులు, దాడి చేసిన వారి సంఖ్య గురించి విభిన్న కథనాలు వెలువడ్డాయి. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం ఆరుగురు దుండగులు పాల్గొన్నారని, మరికొన్ని నివేదికలు ఇద్దరే ఉన్నారని పేర్కొన్నాయి.[24] కొందరు అతనిపై అతని సెల్‌లోనే దాడి జరిగిందని చెప్పగా, మరికొందరు ప్రతిరోజు ఇచ్చే గంటసేపు విరామం కోసం సెల్ వెలుపలికి తీసుకువచ్చినప్పుడు దాడి జరిగిందని పేర్కొన్నారు.[24]

సరబ్‌జీత్ సోదరి దల్బీర్ కౌర్ ప్రకారం, ఈ దాడి ముందుగానే పన్నిన కుట్రగా జరిగిందని, జైలు అధికారులు కూడా ఇందులో ప్రమేయం కలిగి ఉన్నారని ఆమె ఆరోపించారు. అనంతరం అతని భార్య, సోదరి, ఇద్దరు కుమార్తెలకు ఆసుపత్రిలో అతన్ని సందర్శించేందుకు అనుమతి ఇచ్చారు.[51][52][53][54] ఆఫ్జల్ గురు 2001 భారత పార్లమెంట్ దాడి కేసులో తన పాత్రకు సంబంధించి 2013 ఫిబ్రవరిలో భారతదేశంలో ఉరితీయబడిన తర్వాత, సింగ్‌కు బెదిరింపులు వచ్చాయని నివేదించబడింది.[55] కొన్ని వర్గాల ప్రకారం, గురు ఉరి అనంతరం ఈ దాడి పథకం రూపొందించబడినట్లు సూచించబడింది.[56][57]

భారత ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ఈ దాడిని "చాలా విషాదకరమైనది"గా అభివర్ణించారు.[58][59]

2013 ఏప్రిల్ 29న, భారత ప్రభుత్వం మానవతా దృక్పథంతో సరబ్‌జీత్ సింగ్‌ను విడుదల చేయాలని లేదా కనీసం వైద్య చికిత్స కోసం భారతదేశానికి తరలించేందుకు అనుమతించాలని పాకిస్తాన్‌ను కోరింది. అయితే ఈ విజ్ఞప్తులను పాకిస్తాన్ పదేపదే తిరస్కరించింది.[60][61]

అతని ప్రాణాలను కాపాడేందుకు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ లేదా పాకిస్తాన్ వెలుపల ఉన్న ఇతర దేశాలకు వైద్య చికిత్స కోసం పంపించాలని కోరుతూ న్యాయవాదులు కూడా పాకిస్తాన్ సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్లు దాఖలు చేశారు.[62] 2013 మే 1న, లాహోర్‌లోని జిన్నా ఆసుపత్రి వైద్యులు సరబ్‌జీత్ సింగ్‌ను బ్రెయిన్ డెడ్గా ప్రకటించినట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి. అయితే పాకిస్తానీ అధికారులు దీనిపై అధికారిక ప్రకటన చేయడానికి నిరాకరించారు. ఇదే సమయంలో అతని సోదరి, కుటుంబ సభ్యులు భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు. తన సోదరుడికి చికిత్స అందిస్తున్న వైద్యులు తమతో నిజాయితీగా వ్యవహరించడం లేదని, ఏదో కుట్ర జరిగి ఉండవచ్చని ఆమె అనుమానం వ్యక్తం చేసింది. అలాగే, సరబ్‌జీత్ ఎడమ బొటనవేలిపై సిరా గుర్తు కనిపించిందని, పాకిస్తానీ వైద్యులు తమ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వకుండా తప్పించుకుంటున్నారని ఆమె పేర్కొంది.[63][64]

2013 మే 2న, లాహోర్‌లో స్థానిక కాలమానం ప్రకారం తెల్లవారుజామున 12:45 గంటలకు సరబ్‌జీత్ సింగ్ మరణించినట్లు ప్రకటించబడింది. అర్ధరాత్రి తర్వాత అతని ఆరోగ్యం మరింత విషమించడంతో వెంటిలేటర్ మద్దతు తొలగించబడిన అనంతరం అతను మరణించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.[65]

అదే సాయంత్రం అతని మృతదేహాన్ని ప్రత్యేక విమానంలో భారతదేశానికి తరలించారు.[20] భారతీయ వైద్యుల ప్రకారం, రెండవ శవపరీక్షలో అతని శరీరంలోని కొన్ని ముఖ్యమైన అవయవాలు కనిపించలేదని తేలింది.[66] అలాగే నిర్వహించిన శవపరీక్షలో అతని కపాలం రెండు ముక్కలుగా విరిగిపోయినట్లు వెల్లడైంది.[67] అయితే, పాకిస్తాన్‌లో నిర్వహించిన మొదటి శవపరీక్ష నివేదిక కోసం వారు వేచి ఉన్నారు.

అనంతర పరిణామాలు

[మార్చు]

సరబ్‌జీత్ సింగ్ మరణం నేపథ్యంలో పంజాబ్ ప్రభుత్వం (భారతదేశం) మూడు రోజుల సంతాప దినాలను ప్రకటించింది. అదేవిధంగా, అతని కుటుంబ సభ్యులకు ₹1 కోటి ఆర్థిక సహాయం అందజేస్తామని ప్రకటించింది.[68]

ప్రచురిత కథనాలు

[మార్చు]

సినిమా

[మార్చు]

సర్బ్జిత్ పేరుతో ఒక జీవితచరిత్రాత్మక చిత్రం నిర్మించబడింది. దీనిని వాషు భగ్నానీ (ఇతరులతో కలిసి) నిర్మించగా, ఓమంగ్ కుమార్ దర్శకత్వం వహించారు. నటి ఐశ్వర్య రాయ్ సరబ్‌జిత్ సింగ్ సోదరి దల్బీర్ కౌర్ పాత్రను పోషించగా, రందీప్ హుడా, రిచా చద్దా వరుసగా సరబ్‌జిత్ సింగ్, అతని భార్య సుఖ్‌ప్రీత్ కౌర్ పాత్రలను పోషించారు.[69][70][71]

ఈ చిత్రం సరబ్‌జిత్ సింగ్ సోదరి దల్బీర్ కౌర్ దృక్కోణం నుంచి కథన రూపంలో రూపొందించబడింది. ఇది 2016 మే 20న భారతదేశంలో విడుదలైంది. అయితే, ఈ చిత్రాన్ని "పాకిస్తాన్ వ్యతిరేక" చిత్రంగా అభివర్ణిస్తూ పాకిస్తాన్ సెన్సార్ బోర్డు అక్కడ ప్రదర్శనకు నిషేధం విధించింది.[72]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "For Pakistan, Sarabjit was always Manjit". 3 May 2013, 18:57:07. indiatvnews.com. 2013-05-03. Retrieved 3 May 2013.
  2. ↑ News Desk Pakistan. "Sarabjit Singh: Indian 'spy' dies after Pakistan attack". BBC Pakistan Department. Retrieved 2 May 2013. Pakistan says his real name was Manjit Singh..BBC Quoted
  3. ↑ Web Edition (29 June 2012). "Sarabjit Singh is a terrorist: Surjeet". The News International 2012. Archived from the original on 15 మే 2013. Retrieved 2 May 2013. According to the testament of his fellow spy, Surjeet Singh, confirming that Sarabjit Singh is a terrorist and terrorists are neither released by India nor Pakistan....
  4. ↑ staff (2 May 2013). "Sarabjit Singh, how a terrorist becomes a hero". Voice of Journalist. Archived from the original on 6 May 2013. Retrieved 2 May 2013.
  5. ↑ "Sarabjit Singh: Indian 'spy' dies after Pakistan attack". BBC News. 2 May 2013. Retrieved 2 May 2013.
  6. 1 2 3 Magnier, Mark (28 June 2012). "Pakistan prisoner release confusion dashes Indian family's hopes". Los Angeles Times. Retrieved 29 June 2012.
  7. 1 2 3 4 "Hanging of Indian 'spy' deferred". BBC News. 29 April 2008. Retrieved 26 June 2012.
  8. ↑ "Was Sarabjit Singh a RAW agent?". Archived from the original on 10 June 2015.
  9. ↑ "Sarabjit Singh was a RAW agent: Indian report". The Express Tribune. 6 May 2013. Retrieved 6 May 2013.
  10. ↑ Khan, Ismail (7 May 2013). "Ex-RAW man confirms Indian spy role: Money was Sarabjit's motive: ex-MI official". Dawn. Pakistan. Retrieved 25 May 2016.
  11. ↑ Newsline (in ఇంగ్లీష్). Vol. 18. Newsline Publications. 1 January 2005. p. 63.
  12. ↑ staff. "Last rites for India's 'spy' Sarabjit Singh who never came home". web news. Retrieved 2 May 2013.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  13. ↑ "Sarabjit Singh's Killer Shot Dead By Bike-Borne Gunmen In Lahore: Report". NDTV (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-05-04.
  14. ↑ "Pakistan probes shooting of accused in 2013 murder of alleged Indian spy". Al Jazeera (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-05-04.
  15. ↑ "Sarabjit's family meets Krishna". The Times of India. 28 జూన్ 2012. Archived from the original on 29 జూన్ 2012.
  16. 1 2 "Bhikiwind plunges into sorrow". The Tribune. 3 May 2013. Retrieved 5 May 2013.
  17. 1 2 3 "Sister visits condemned Indian Sarabjit in Lahore jail". BBC News. 16 June 2011. Retrieved 26 June 2012.
  18. 1 2 3 Jolly, Asit (2 May 2013). "Dalbir Kaur, whose fight for her brother Sarabjit Singh, ended with tears". India Today. Retrieved 2 May 2013.
  19. ↑ "I am Sarabjit's real sister, says Ludhiana woman". Hindustan Times. 9 July 2013. Archived from the original on 4 October 2013. Retrieved 5 August 2012.
  20. 1 2 3 "Sarabjit Singh's body reaches Amritsar, protests held across India". CNN-IBN. 2 May 2013. Archived from the original on 5 May 2013. Retrieved 2 May 2013.
  21. 1 2 3 "Sarabjit case: Key witness retracts statement". CNN-IBN. 27 April 2008. Archived from the original on 12 August 2011. Retrieved 26 June 2012.
  22. ↑ Nasir, Javeria. "Spy Surjeet Singh says Sarabjit is a 'terrorist'". Aaj News. Archived from the original on 7 October 2014. Retrieved 3 May 2013.
  23. ↑ "Lawyer highlights flaws in Sarabjit's trial". The Hindu. 7 July 2012. Archived from the original on 6 May 2013. Retrieved 3 May 2013.
  24. 1 2 3 "EXCLUSIVE: Sarabjit's letter exposes Pakistan and its lies". Dainik Bhaskar. 2 May 2013. Archived from the original on 1 May 2013. Retrieved 2 May 2013.
  25. ↑ "Rattu arrest boosts hopes for Sarabjit's release". The Hindu. 17 December 2010. Retrieved 2 May 2013.
  26. ↑ "New twist in Sarabjit Singh case with arrest of 'fraudster'". India Today. 17 December 2010. Retrieved 2 May 2013.
  27. 1 2 "Sarabjit Singh gets Pakistan President Zardari's pardon, to walk free". 26 June 2012.
  28. 1 2 3 "UK lawyer takes up case of condemned Indian". BBC News. 26 December 2009. Retrieved 26 June 2012.
  29. ↑ "Sarabjit files fresh plea, seeks mercy on Pak I-day". 14 July 2012. Archived from the original on 14 July 2012. Retrieved 13 July 2012.
  30. ↑ "Sarabjit's lawyer highlights flaws in his trial". 7 July 2012.
  31. ↑ Re: Shaukat Salim – a key witness in the trial of Sarabjit Singh యూట్యూబ్లో
  32. ↑ Sarabjit Singh – proof of his innocence యూట్యూబ్లో
  33. ↑ Agencies, various others (2 May 2013). "Sarabjit dies at Lahore's Jinnah hospital". Dawn News Channel. Retrieved 2 May 2013.
  34. ↑ PTI (26 June 2012). "Sarabjit Singh gets Pakistan President Zardari's pardon, to walk free". The Times of India. Archived from the original on 5 May 2013. Retrieved 4 May 2013.
  35. 1 2 "Sarabjit's sentence commuted, may return home soon". The Hindu. 26 June 2012. Retrieved 26 June 2012.
  36. ↑ Dasgupta, Sabyasachi (8 September 2012). "Sarabjit Singh's case will be considered, says Pakistan President Asif Ali Zardari". New Delhi Television Limited. Retrieved 4 May 2013.
  37. ↑ "Back from Pak, Surjeet admits he went to spy". Hindustan Times. 29 June 2012.[permanent dead link]
  38. ↑ "Indian prisoners treated well in Pakistan: Surjeet Singh". Times of India. 29 June 2012.
  39. ↑ "India spy Surjeet Singh returns from Pakistan jail". BBC News. 28 June 2012. Archived from the original on 17 July 2019.
  40. ↑ "Surjeet being released, not Sarabjit: Zardari's spokesman". The Times of India. 26 June 2012. Retrieved 26 June 2012.
  41. ↑ "India in new Sarabjit Singh death row release call". BBC News. 27 June 2012. Retrieved 27 June 2012.
  42. ↑ "It is a deliberate and cruel joke: Sarabjit Singh's wife". The Times of India. 27 June 2012. Retrieved 27 June 2012.
  43. ↑ "Sarabjit files fresh appeal for mercy to Zardari". 13 July 2012. Archived from the original on 13 July 2012.
  44. ↑ "Free Sarabjit Singh online campaign". Retrieved 30 June 2012.
  45. 1 2 "Raza Murad to intensify his 'Free Sarabjit' campaign". The Times of India. 3 July 2012. Retrieved 5 July 2012.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  46. ↑ "Salman Khan seeks support of Pak people for Sarabjit's release". The Indian Express. 29 June 2012. Retrieved 29 June 2012.
  47. ↑ "Salman Khan launches online petition for Sarabjit's release". Hindustan Times. 30 June 2012. Archived from the original on 30 June 2012. Retrieved 30 June 2012.
  48. ↑ "No pardon for Sarabjit, say Pak students". Archived from the original on 30 April 2008. Retrieved 27 April 2008.
  49. ↑ "Pakistan student protests". The Times of India. 27 April 2008. Archived from the original on 17 August 2008. Retrieved 28 April 2008.
  50. ↑ "Islamabad deeply assessing Sarabjit's fate". The Nation. 30 April 2013. Retrieved 5 May 2013.
  51. ↑ "Indian spy Sarabjit's family arrive in Pakistan". The Nation. 28 April 2013. Retrieved 28 April 2013.
  52. ↑ "Sarabjit critical after attack in jail". The Nation. 27 April 2013. Retrieved 28 April 2013.
  53. ↑ "Family of Indian spy Sarabjit Singh visit him in hospital". BBC News. 29 April 2013. Retrieved 29 April 2013.
  54. ↑ "Sarabjit Singh attacked: Pakistan grants second consular access after initial refusal". NDTV. 28 April 2013. Retrieved 28 April 2013.
  55. ↑ "Indian spy Sarabjit Singh fights for his life after Pakistan prison attack". The Australian. 28 April 2013. Retrieved 28 April 2013.
  56. ↑ "India wants Sarabjit home, Pak turns down appeal". Hindustan Times. 30 April 2013. Archived from the original on 29 April 2013. Retrieved 1 May 2013.
  57. ↑ "On life support: No need to shift Sarabjit abroad, says hospital chief". The Express Tribune. 30 April 2013. Retrieved 1 May 2013.
  58. ↑ "PM Manmohan Singh terms attack on Sarabjit Singh as very sad". The Indian Express. Retrieved 28 April 2013.
  59. ↑ "Manmohan terms attack on Sarabjit very sad". The Hindu. 27 April 2013. Retrieved 28 April 2013.
  60. ↑ "Sarabjit Singh attacked: Release him on humanitarian ground, Government appeals to Pakistan". NDTV. 29 April 2013. Retrieved 29 April 2013.
  61. ↑ "India formally asks Pakistan to release Sarabjit Singh". The Times of India. 29 April 2013. Retrieved 29 April 2013.
  62. ↑ "Petition filed to send Sarabjit to UK for better treatment". Zee News. 29 April 2013. Retrieved 29 April 2013.
  63. ↑ Singh, Perneet (30 April 2013). "Upset, Sarabjit's family to return home today". The Tribune. Retrieved 2 May 2013.
  64. ↑ Rana Yudhvir, Farooque Omar (1 May 2013). "Sarabjit Singh is brain dead, Pak doctors say". The Times of India. Retrieved 1 May 2013.
  65. ↑ Joshua, Anita (12 May 2013). "Sarabjit Singh dead". The Hindu. Retrieved 2 May 2013.
  66. ↑ "Sarabjit Singh's vital organs missing, Indian doctors say". 4 May 2013.
  67. ↑ "Sarabjit's skull was broken into two pieces". Hindustan Times. 4 May 2013. Retrieved 5 May 2013.
  68. ↑ "Rs 1 crore assistance to Sarabjit's family, 3-day state mourning in Punjab". Samay Live. 2 May 2013.
  69. ↑ Priya Gupta (4 June 2015). "Aishwarya Rai Bachchan to play the role of Dalbir Kaur in Omung Kumar's 'Sarbjit' biopic". The Times of India.
  70. ↑ "Aishwarya Rai Bachchan to play Sarabjit Singh's sister in biopic". Mid-Day. 5 June 2015.
  71. ↑ "Randeep Hooda to play Aishwarya Rai Bachchan's brother in Sarabjit biopic". The Indian Express. 24 June 2015.
  72. ↑ "Big B, Sonakshi Sinha in Biopic of Indian Prisoner Sarabjit Singh". Archived from the original on 26 అక్టోబర్ 2013. Retrieved 24 October 2013. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  73. ↑ "Don't forget Indian spy Kulbushan's case". 27 March 2023.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=సరబ్‌జిత్_సింగ్&oldid=4911735" నుండి వెలికితీశారు