Jump to content

సర్గోధా జిల్లా

వికీపీడియా నుండి
సర్గోధా జిల్లా
ضلع سرگودھا‬
పంజాబ్, పాకిస్తాన్లోని జిల్లా
సర్గోధా జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తున్న ఎం-2 మోటర్‌వే
సర్గోధా జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తున్న ఎం-2 మోటర్‌వే
Flag of సర్గోధా జిల్లా
Flag
Official seal of సర్గోధా జిల్లా
Seal
పంజాబ్‌లో సర్గోధా జిల్లా స్థానం
పంజాబ్‌లో సర్గోధా జిల్లా స్థానం
నిర్దేశాంకాలు: 32°05′N 72°40′E / 32.08°N 72.67°E / 32.08; 72.67
దేశం Pakistan
ప్రావిన్స్మూస:Country data Punjab, Pakistan పంజాబ్
విభాగంసర్గోధా
స్థాపించబడింది1893లో షాహ్‌పూర్ జిల్లాగా
ప్రధాన కార్యాలయ మార్పు1914
ప్రస్తుత పేరు1960
Founded byబ్రిటిష్ వలస ప్రభుత్వం
ప్రధాన కార్యాలయంసర్గోధా
తహసీలులు7
ప్రభుత్వం
 • రకంజిల్లా పరిపాలన
 • ప్రధానభాగంజిల్లా పరిపాలన
 • డిప్యూటీ కమిషనర్కెప్టెన్ (విరమణ) షోయబ్ అలీ (PAS)
విస్తీర్ణం
5,854 కి.మీ2 (2,260 చ. మై)
 • Rankపంజాబ్‌లో 14వ స్థానం
జనాభా
 (2023)[1]
43,34,448
 • ర్యాంకుపంజాబ్‌లో 9వ స్థానం
 • జనసాంద్రత740/కి.మీ2 (1,900/చ. మై.)
  • ర్యాంకుపంజాబ్‌లో 19వ స్థానం
 • Urban
16,09,587 (37.13%)
 • Rural
27,24,861 (62.87%)
అక్షరాస్యత
[2]
 • అక్షరాస్యత రేటు
  • మొత్తం:
    (76.73%)
  • పురుషులు:
    (79.00%)
  • మహిళలు:
    (63.50%)
టైమ్ జోన్UTC+5 (PST)
పోస్టల్ కోడ్
40100
Area code048
నియోజకవర్గాలుNA-82, NA-83, NA-84, NA-85, NA-86
జాతీయ అసెంబ్లీ స్థానాలు (2024)మొత్తం (5)
పంజాబ్ అసెంబ్లీ స్థానాలు (2024)మొత్తం (10)

సర్గోధా జిల్లా (పంజాబీ, Urdu: ضلع سرگودھا‬) పాకిస్తాన్‌లోని పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌లోని ఒక జిల్లా. ఈ జిల్లాకు ప్రధాన కేంద్రం సర్గోధా నగరం. ఇది ఒక వ్యవసాయ ప్రధాన జిల్లా. ఇక్కడ గోధుమలు, బియ్యం, చెరకు, కిన్నో ప్రధాన పంటలు. ఈ జిల్లా విస్తీర్ణం 5,864 చ.కి.మీ.[3] సర్గోధా జిల్లా ప్రపంచంలోని ఉత్తమ సిట్రస్ పండ్ల ఉత్పత్తి ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ముఖ్యంగా ఇది కిన్నో పండ్లకు ఎంతో ఖ్యాతి పొందింది.[4][3]

వ్యుత్పత్తి

[మార్చు]

ఈ పట్టణం మధ్యలో ఒక పురాతన చెరువు ఉండేదని, దాని పక్కన ఒక హిందూ సన్యాసి లేదా సాధు (గోధా) నివసించేవాడని విశ్వసిస్తారు. చెరువుకు సంస్కృతంలో "సర్" అనే పదం ఉపయోగిస్తారు.[5] పట్టణంలో జనాభా తక్కువగా ఉండటంతో, ప్రజలు ఆ ప్రదేశాన్ని "సర్ గోధా" అని పిలిచేవారు, అంటే చెరువు పక్కన ప్రసిద్ధ సాధువు నివసించే స్థలం.[6] 1960లో జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సర్గోధాకు మార్చినప్పుడు షాహ్‌పూర్ జిల్లా పేరును మార్చి సర్గోధా జిల్లాగా నామకరణం చేశారు.

పరిపాలన, తహసీలులు

[మార్చు]

సర్గోధా నగరం సర్గోధా డివిజన్ లోని సర్గోధా జిల్లాకు పరిపాలనా ప్రధాన కార్యాలయంగా ఉంది. ఇది సుమారు 8.1 మిలియన్ల జనాభాకు పరిపాలనా సేవలు అందిస్తుంది.[7] సర్గోధా జిల్లా పరిపాలనా పరంగా ఏడు తహసీల్లుగా విభజించబడింది. వీటిలో మొత్తం 161 యూనియన్ కౌన్సిళ్లు ఉన్నాయి.[8] సర్గోధా జిల్లాలోని ఏడు తహసీలులు ఇవి:

తహసీల్[9] విస్తీర్ణం

(చ.కి.మీ.)[10]

 జనాభా

(2023)

 జనసాంద్రత

(ప్రతి చ.కి.మీ.కు జనాభా)

(2023)

 అక్షరాస్యత రేటు

(2023)[11]

 యూనియన్ కౌన్సిళ్లు
భల్వాల్[8] 663 387,262 584.11 79.31% ...
భేరా 504 384,403 762.70 67.37% ...
కోట్ మొమిన్ 948 544,208 574.06 56.33% ...
సాహివాల్[8] 829 407,487 491.54 63.34% ...
సర్గోధా[8] 1,536 1,800,455 1,172.17 71.82% ...
షాహ్‌పూర్ 769 424,746 552.34 61.85% ...
సిల్లాన్‌వాలి[8] 607 385,887 635.73 63.07% ...

జనాభా గణాంకాలు

[మార్చు]

జనాభా

[మార్చు]
చారిత్రికంగా జనాభా
సంవత్సరంజనాభా±% p.a.
1951 8,93,269—    
1961 11,07,226+2.17%
1972 15,57,641+3.15%
1981 19,11,849+2.30%
1998 26,65,979+1.98%
2017 36,96,212+1.73%
2023 43,34,448+2.69%
మూలాలు:[12]

2023 జనగణన ప్రకారం, సర్గోధా జిల్లాలో 684,321 గృహాలు, 4,334,448 జనాభా ఉన్నారు. జిల్లాలో ప్రతి 100 మహిళలకు 102.53 మంది పురుషులు ఉన్న లింగ నిష్పత్తి ఉంది. అక్షరాస్యత రేటు 66.73% ఉండగా, పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 73.63%, మహిళలది 59.62% గా ఉంది.[1][13] సర్వే చేయబడిన జనాభాలో 1,089,643 మంది (25.18%) 10 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు.[14] 1,609,587 మంది (37.13%) పట్టణ ప్రాంతాలలో నివసిస్తున్నారు.[1]

మతం

[మార్చు]
సర్గోధా జిల్లాలో మతాలు (2023) [15]
మతం శాతం
ఇస్లాం
  
 98.03%
క్రైస్తవం
  
 1.86%
ఇతరులు
  
 0.11%

2023 జనగణన ప్రకారం, ముస్లింలు ప్రధాన మత సమూహంగా ఉండి మొత్తం జనాభాలో 98.03% ఉన్నారు. క్రైస్తవులు జనాభాలో 1.86% ఉన్నారు.[15]

ఆధునిక సర్గోధా జిల్లాలో మతాలు
మత
సమూహం		 1941[16]: 42  2017 2023[15]
జనాభా % జనాభా % జనాభా %
ఇస్లాం 624,353 81.71% 3,625,339 98.08% 4,241,812 98.03%
హిందూమతం [a] 84,697 11.09% 141 0% 456 0.01%
సిక్కు మతం 42,237 5.53% N/a N/a 113 0%
క్రైస్తవం 12,682 1.66% 65,231 1.76% 80,411 1.86%
అహ్మదీయా N/a N/a 5,427 0.15% 4,146 0.1%
ఇతరులు 93 0.01% 74 0% 325 0.01%
మొత్తం జనాభా 764,062 100% 3,696,212 100% 4,327,263 100%
గమనిక: 1941 జనగణన గణాంకాలు మాజీ షాహ్‌పూర్ జిల్లాలోని షాహ్‌పూర్, భల్వాల్, సర్గోధా తహసీలులకు సంబంధించినవి. ఇవి సుమారుగా ప్రస్తుత సర్గోధా జిల్లాకు సమానంగా ఉంటాయి. 1941 తరువాత జిల్లా, తహసీల్ సరిహద్దులు మారాయి.
సర్గోధా జిల్లాలో మత సమూహాలు (బ్రిటిష్ పంజాబ్ ప్రావిన్స్ కాలం)
మత
సమూహం		 1881[17][18][19] 1891[20] 1901[21] 1911[22][23] 1921[24] 1931[25] 1941[26]
జనాభా % జనాభా % జనాభా % జనాభా % జనాభా % జనాభా % జనాభా %
ఇస్లాం 357,742 84.87% 417,661 84.62% 442,921 84.49% 572,565 83.3% 596,100 82.8% 679,546 82.72% 835,918 83.68%
హిందూమతం [a] 59,026 14% 66,065 13.38% 68,489 13.06% 72,695 10.58% 82,182 11.42% 90,561 11.02% 102,172 10.23%
సిక్కు మతం 4,702 1.12% 9,777 1.98% 12,756 2.43% 33,456 4.87% 30,361 4.22% 40,074 4.88% 48,046 4.81%
క్రైస్తవం 29 0.01% 80 0.02% 91 0.02% 8,616 1.25% 11,270 1.57% 11,294 1.37% 12,770 1.28%
జైనమతం 9 0% 0 0% 2 0% 5 0% 3 0% 14 0% 13 0%
బౌద్ధం 0 0% 0 0% 0 0% 28 0% 2 0% 1 0% 2 0%
జరథుస్థ్రమతం 0 0% 5 0% 0 0% 1 0% 0 0% 0 0% 0 0%
యూదమతం N/a N/a 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0%
ఇతరులు 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0%
మొత్తం జనాభా 421,508 100% 493,588 100% 524,259 100% 687,366 100% 719,918 100% 821,490 100% 998,921 100%
గమనిక 1: బ్రిటిష్ పంజాబ్ ప్రావిన్స్ కాలంలోని జిల్లా సరిహద్దులు ప్రస్తుతకాల జిల్లాలతో పూర్తిగా సరిపోలవు. స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో చారిత్రక పంజాబ్ ప్రావిన్స్ ప్రాంతంలో జనాభా పెరుగుదలను దృష్టిలో ఉంచుకొని అనేక కొత్త జిల్లాలు ఏర్పడటంతో జిల్లా సరిహద్దులు మారాయి.

గమనిక 2: 1960లో జిల్లా ప్రధాన కార్యాలయాన్ని సర్గోధాకు మార్చే వరకు ఈ జిల్లాను షాహ్‌పూర్ జిల్లా అని పిలిచేవారు.
సర్గోధా జిల్లా తహసీలుల వారీగా మతాలు (1921)[24]
తహసీల్ ఇస్లాం హిందూమతం సిక్కు మతం క్రైస్తవం జైనమతం ఇతరులు[b] మొత్తం
Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. %
షాహ్‌పూర్ తహసీల్ 117,894 85.49% 14,610 10.59% 5,014 3.64% 381 0.28% 0 0% 0 0% 137,899 100%
ఖుషాబ్ తహసీల్ 149,087 88.36% 14,307 8.48% 5,301 3.14% 23 0.01% 0 0% 0 0% 168,718 100%
భల్వాల్ తహసీల్ 190,194 86.08% 25,620 11.6% 4,152 1.88% 984 0.45% 0 0% 1 0% 220,951 100%
సర్గోధా తహసీల్ 138,925 72.23% 27,645 14.37% 15,894 8.26% 9,882 5.14% 3 0% 1 0% 192,350 100%
గమనిక: బ్రిటిష్ పంజాబ్ ప్రావిన్స్ కాలంలోని తహసీల్ సరిహద్దులు ప్రస్తుతకాల సరిహద్దులతో పూర్తిగా సరిపోలవు. స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో చారిత్రక పంజాబ్ ప్రావిన్స్ ప్రాంతంలో జనాభా పెరుగుదలను దృష్టిలో ఉంచుకొని కొత్త తహసీలులు ఏర్పడటంతో సరిహద్దులు మారాయి.
సర్గోధా జిల్లా తహసీలుల వారీగా మతాలు (1941)[26]
తహసీల్ ఇస్లాం హిందూమతం [a] సిక్కు మతం క్రైస్తవం జైనమతం ఇతరులు[c] మొత్తం
Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. % Pop. %
షాహ్‌పూర్ తహసీల్ 161,337 87.91% 15,968 8.7% 6,037 3.29% 179 0.1% 5 0% 3 0% 183,529 100%
ఖుషాబ్ తహసీల్ 211,565 90.08% 17,474 7.44% 5,809 2.47% 8 0% 0 0% 3 0% 234,859 100%
భల్వాల్ తహసీల్ 263,691 87.22% 31,683 10.48% 6,484 2.14% 482 0.16% 1 0% 4 0% 302,345 100%
సర్గోధా తహసీల్ 199,325 71.65% 37,047 13.32% 29,716 10.68% 12,021 4.32% 7 0% 72 0.03% 278,188 100%
గమనిక 1: బ్రిటిష్ పంజాబ్ ప్రావిన్స్ కాలంలోని తహసీల్ సరిహద్దులు ప్రస్తుతకాల సరిహద్దులతో పూర్తిగా సరిపోలవు. స్వాతంత్ర్యానంతర కాలంలో చారిత్రక పంజాబ్ ప్రావిన్స్ ప్రాంతంలో జనాభా పెరుగుదలను దృష్టిలో ఉంచుకొని కొత్త తహసీలులు ఏర్పడటంతో సరిహద్దులు మారాయి.

గమనిక 2: తహసీల్ వారీగా క్రైస్తవ మత జనాభా గణాంకాలలో స్థానిక క్రైస్తవులు మాత్రమే చేర్చబడ్డారు. వీరిని బ్రిటిష్ భారత జనగణనలో "Indian Christians"గా పేర్కొన్నారు. ఇందులో ఆంగ్లో-ఇండియన్ క్రైస్తవులు లేదా బ్రిటిష్ క్రైస్తవులు చేర్చబడలేదు; వారిని "ఇతరులు" విభాగంలో చేర్చారు.

భాష

[మార్చు]

సర్గోధా జిల్లా భాషలు (2023) [27]

  పంజాబీ (90.79%)
  ఉర్దూ (7.61%)
  పష్తో (1.26%)
  ఇతరులు (0.34%)

2023 జనగణన ప్రకారం, జనాభాలో 90.79% మంది పంజాబీ, 7.61% మంది ఉర్దూ, 1.26% మంది పష్తోను తమ మాతృభాషగా మాట్లాడుతున్నారు.[28]

పట్టణాలు

[మార్చు]

గ్రామాలు

[మార్చు]

విద్యుత్ సరఫరా

[మార్చు]

సర్గోధా జిల్లాలో విద్యుత్ సరఫరాను ఫైసలాబాద్ ఎలక్ట్రిక్ సప్లై కంపెనీ నిర్వహిస్తుంది.[29]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 3 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  2. ↑ "అక్షరాస్యత రేటు, నమోదు వివరాలు, పాఠశాలకు వెలుపల ఉన్న జనాభా వివరాలు, లింగం, గ్రామీణ/పట్టణ ప్రాతిపదికన, జనగణన-2023" (PDF).
  3. 1 2 "District Overview – Sargodha". Punjab Police, Government of the Punjab website. 4 January 2008. Retrieved 22 February 2023.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  4. ↑ Mahmood, Amjad (21 December 2020). "Sarghoda's citrus claim to fame". Dawn (newspaper) (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 25 February 2023.
  5. ↑ Portrait of Pakistan. Ferozsons. 1994. ISBN 9789690101051. Retrieved 31 December 2007. The district derives its name for the headquarters town of Sargodha, which is a combination of "Sar" and "Godha". "Sar" is a Hindi word which denotes a water...
  6. ↑ Pakistan tourism directory. Holiday Weekly. 1997. Retrieved 31 December 2007. Sargodha is a colony town established in 1903, but its origins are older. Sargodha is a combination of the words "Sar" meaning a pond and "Godha"...
  7. ↑ "DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics website. Archived from the original (PDF) on 29 August 2017. Retrieved 22 February 2023.
  8. 1 2 3 4 5 "Tehsils & Unions in the District of Sargodha". National Reconstruction Bureau, Government of Pakistan website. Archived from the original on 9 February 2012. Retrieved 22 February 2023.
  9. ↑ Divisions/Districts of Pakistan Archived 2006-09-30 at the Wayback Machine గమనిక: పరిపాలనా నిర్మాణంగా డివిజన్లు రద్దు చేయబడినప్పటికీ, పాకిస్తాన్ ఎన్నికల సంఘం ఇప్పటికీ జిల్లాలను డివిజన్ పేర్ల క్రింద వర్గీకరిస్తుంది.
  10. ↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, PUNJAB" (PDF).
  11. ↑ "LITERACY RATE, ENROLMENT AND OUT OF SCHOOL POPULATION BY SEX AND RURAL/URBAN, CENSUS-2023, PUNJAB" (PDF).
  12. ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  13. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  14. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
  15. 1 2 3 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics. 2024-07-25. Retrieved 2024-07-25.
  16. ↑ "CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME VI PUNJAB PROVINCE". Retrieved 21 July 2022.
  17. ↑ "Census of India, 1881 Report on the Census of the Panjáb Taken on the 17th of February 1881, vol. I." 1881. JSTOR saoa.crl.25057656. Retrieved 26 December 2024.
  18. ↑ "Census of India, 1881 Report on the Census of the Panjáb Taken on the 17th of February 1881, vol. II". 1881. p. 14. JSTOR saoa.crl.25057657. Retrieved 26 December 2024.
  19. ↑ "Census of India, 1881 Report on the Census of the Panjáb Taken on the 17th of February 1881, vol. III". 1881. p. 14. JSTOR saoa.crl.25057658. Retrieved 26 December 2024.
  20. ↑ "The Punjab and its feudatories, part II--Imperial Tables and Supplementary Returns for the British Territory". 1891. p. 14. JSTOR saoa.crl.25318669. Retrieved 26 December 2024.
  21. ↑ "Census of India 1901. [Vol. 17A]. Imperial tables, I-VIII, X-XV, XVII and XVIII for the Punjab, with the native states under the political control of the Punjab Government, and for the North-west Frontier Province". 1901. p. 34. JSTOR saoa.crl.25363739. Retrieved 29 March 2024.
  22. ↑ "Census of India 1911. Vol. 14, Punjab. Pt. 2, Tables". 1911. p. 27. JSTOR saoa.crl.25393788. Retrieved 29 March 2024.
  23. ↑ Kaul, Harikishan (1911). "Census Of India 1911 Punjab Vol XIV Part II". p. 27. Retrieved 23 March 2024.
  24. 1 2 "Census of India 1921. Vol. 15, Punjab and Delhi. Pt. 2, Tables". 1921. p. 29. JSTOR saoa.crl.25430165. Retrieved 29 March 2024.
  25. ↑ "Census of India 1931. Vol. 17, Punjab. Pt. 2, Tables". 1931. p. 277. JSTOR saoa.crl.25793242. Retrieved 29 March 2024.
  26. 1 2 India Census Commissioner (1941). "Census of India, 1941. Vol. 6, Punjab". p. 42. JSTOR saoa.crl.28215541. Retrieved 29 March 2024.
  27. ↑ "District Wise Results / Tables (Census - 2023)" (PDF). www.pbscensus.gov.pk. Pakistan Bureau of Statistics.
  28. ↑ "Pakistan Census 2023" (PDF).
  29. ↑ Faisalabad Electric Supply Company. "Area of Responsibility | FESCO". www.fesco.com.pk (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2025-07-14. Retrieved 2025-08-26.
  1. 1 2 3 1931-1941: Ad-Dharmiలను కూడా కలుపుకొని
  2. ↑ బౌద్ధం, జరథుస్థ్రమతం, యూదమతం, గిరిజన మతాలు, ఇతరులు లేదా పేర్కొనని వారు కలుపుకొని
  3. ↑ ఆంగ్లో-ఇండియన్ క్రైస్తవులు, బ్రిటిష్ క్రైస్తవులు, బౌద్ధం, జరథుస్థ్రమతం, యూదమతం, గిరిజన మతాలు, ఇతరులు లేదా పేర్కొనని వారు కలుపుకొని
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=సర్గోధా_జిల్లా&oldid=4845713" నుండి వెలికితీశారు