సామెతలు - ధ

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
భాషా సింగారం
సామెతలు
అం అః
క్ష
జాతీయములు
ఎ, ఏ, ఐ ఒ, ఓ, ఔ
క, ఖ గ, ఘ చ, ఛ జ, ఝ
ట, ఠ డ, ఢ
త, థ ద, ధ
ప, ఫ బ, భ
క్ష
పొడుపు కధలు
ఆశ్చర్యార్థకాలు
నీతివాక్యాలు
పొడుపు కథలు
"అ" నుండి "క్ష" వరకు


సామెతలు లేదా లోకోక్తులు (Proverbs) ప్రజల భాషలో మరల మరల వాడబడే వాక్యాలు. వీటిలో భాషా సౌందర్యం, అనుభవ సారం, నీతి సూచన, హాస్యం కలగలిపి ఉంటాయి. సామెతలు ఆ భాష మాట్లాడే ప్రజల సంస్కృతిని, సాంప్రదాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. "సామెత లేని మాట ఆమెత లేని ఇల్లు" అంటారు. సామెతలకు ఏ ఒక్కరినీ రచయితగా చెప్పలేము. ప్రజలు తమ అనుభవాల్లోనుంచే సామెతలను పుట్టిస్తారు.


సామెతలు ప్రసంగానికి దీపాల్లాంటివి. అవి సంభాషణకు కాంతినిస్తాయి. సామెతలో ధ్వని ఉంటుంది. ప్రసంగోచితంగా ఒక సామెతను ప్రయోగిస్తే పాలల్లో పంచదార కలిపినట్లుంటుంది. సామెతలు సూత్రప్రాయంగా చిన్న వాక్యాలుగా ఉంటాయి. ఇవి ఒక జాతి నాగరికతను చెప్పకనే చెబుతుంటాయి. ఇవి పూర్వుల అనుభవ సారాన్ని తెలియజేసే అమృత గుళికలు ("ఆకలి రుచి ఎరుగదు. నిద్ర సుఖమెరుగదు"). పండితులకు, పామరులకూ పెట్టని భూషణాలు ("ఊరక రారు మహానుభావులు"). సామెతలు ఒక నీతిని సూచింపవచ్చును ("క్షేత్రమెరిగి విత్తనం వెయ్యాలి, పాత్రమెరిగి దానం చేయాలి"). ఒక అనుభవ సారాన్ని, భావమును స్ఫురింపజేయవచ్చును ("ఓడలు బళ్ళవుతాయి, బళ్ళు ఓడలవుతాయి", "కడివెడు గుమ్మడి కాయైనా కత్తిపీటకు లోకువే"). ఒక సందర్భములో సంశయమును నివారించవచ్చును ("అందానికి కొన్న సొమ్ము అక్కరకు పనికొస్తుంది"). వ్యక్తులను కార్యోన్ముఖులను చేయవచ్చును ("మనసుంటే మార్గముంటుంది") ప్రమాదమును హెచ్చరించవచ్చును ("చిన్న పామునైనా పెద్దకర్రతో కొట్టాలి"). వాదనకు ముక్తాయింపు పాడవచ్చును ("తాంబూలాలిచ్చేశాను తన్నుకు చావండి"). హాస్యాన్ని పంచవచ్చును ("ఆత్రపు పెళ్ళికొడుకు అత్తవెంట పడ్డాడట").[1]


ఇక్కడ "ధ" అక్షరంతో మొదలయ్యే కొన్ని సామెతలు, వాటి వివరణలు ఇవ్వబడ్డాయి.


రచయితలు గమనించండి : క్రొత్త సామెతలు అక్షర క్రమంలో చేర్చండి. ఒకో అక్షరానికి ఒకో పేజీ కేటాయించబడింది. సంక్షిప్తమైన వివరణ ఈ పేజీలోనే వ్రాయవచ్చును. సుదీర్ఘమైన వివరణాదులు వ్రాయదలచుకొంటే ఆ సామెతకు వేరే పేజీ ప్రారంభించండి.

ధనమొస్తే దాచుకోవాలి రోగం వస్తే చెప్పుకోవాలి[మార్చు]

కాపురంగుట్టు, రోగం రట్టు.సమానార్థంతో ఇది మరొక సామెత. ధనం వస్తే పది మందికి చెప్పుకోకూడదు. దానివలన దొంగల భయం ఎక్కువ. కాని రోగ మొస్తే పది మందికి చెప్పాలి. ఎవరో ఒకరు ఆ రోగానికి తగిన మందు చెప్పక పోరు అని ఈ సామెత అర్థం. ముందూ వెనుకా చూసుకోకుండా ఖర్చుపెట్టకూడదు రోగం వస్తే తగిన మందు తీసుకుని రోగాన్ని తగ్గించుకోవాలి.

ధనం మూలం ఇదం జగత్[మార్చు]

అన్నింటికి ధనం మూలము. అని అర్థం.

ధనియాల జాతి వాళ్ళలాగా[మార్చు]

ధనియాల జాతి వాళ్ళలాగా[మార్చు]

ధర తక్కువ బంగారానికి వన్నెలెక్కువ[మార్చు]

ధరణికి గిరి భారమా?[మార్చు]

ధరణికి గిరి భారమా?[మార్చు]

ధర్మానికి చీర యిస్తే, యింటికి వెనక్కి వెళ్ళి మూర వేసిందట[మార్చు]

ధర్మానికిపోతే కర్మం చుట్టుకొన్నట్లు[మార్చు]

ధాష్టీకపు ముష్టి[మార్చు]

==ధాష్టీకానికి ధర్మం లేదు

ధూపం వేస్తే పాపం పోతుందా?[మార్చు]

ధీరుడైనా కావాలి దీనుడైనా కావాలి[మార్చు]

ధర్మో రక్షతి రక్షితః[మార్చు]

ధర్మాన్ని మనం కాపాడితె అది మనలను కాపాడుతుంది. ధర్మాన్ని తప్పవద్దు అని ఈ మాట ఉపదేశం.

ధైర్యే సాహసే లక్ష్మి[మార్చు]

ధైర్వ వంతునికి అన్ని విజయాలె అని చెప్పె సామెత ఇది.

ధైర్యం లేని రాజు - తెలివి లేని మంత్రి[మార్చు]

  1. లోకోక్తి ముక్తావళి అను తెలుగు సామెతలు (షుమారు 3400 సామెతలు)- సంకలనం: విద్వాన్ పి.కృష్ణమూర్తి - ప్రచురణ: మోడరన్ పబ్లిషర్స్, తెనాలి - ఇంటర్నెట్ ఆర్చీవులో లభ్యం