సావనదుర్గ

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
ఉత్తరం వైపు నుండి సావనదుర్గ
సావనదుర్గ ప్రాంత పటం

బెంగుళూరుకు (భారతదేశంలో ఉన్న కర్ణాటక రాష్ట్ర రాజధాని) 33 కిమీ పశ్చిమాన సావనదుర్గ అనే కొండ ఉంది, ఇది భారతదేశంలోని 12°55′11″N 77°17′34″E / 12.919654°N 77.292881°E / 12.919654; 77.292881 మాగడి రోడ్‌లో ఉంది. ఈ కొండ ఒక గుడి వల్ల ప్రసిద్ధికెక్కింది మరియు ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ఒకేరాతి కొండలలో ఒకటిగా ఖ్యాతి చెందింది. సముద్ర మట్టం నుండి ఈ కొండ ఎత్తు 1226 మీ ఉండి దక్కన్ పీఠభూమి యొక్క భాగంగా ఉంది. ఇందులో ద్వీపకల్ప నైస్, గ్రానైట్లు, మౌలిక డైక్లు మరియు లాటిరైట్లు ఉన్నాయి. తిప్పగొండనహళ్ళి రిజర్వాయర్ ద్వారా అర్కావతి నది దీని సమీపంలో మరియు మంచనబేలే ఆనకట్ట దిశగా ప్రవహిస్తుంది.

పేరు మూలం[మార్చు]

కరిగుడ్డ (నల్ల కొండ) మరియు బిలిగుడ్డ (తెల్ల కొండ) అని స్థానికంగా పిలవబడే రెండు కొండలచే సావనదుర్గ ఏర్పడింది. మడబాలుకు చెందిన హొయసాల బల్లాలచే 1340 ADలో ఈ కొండ గురించి మొదట పేర్కొనబడింది, ఇందులో దీనిని సావండి అని పిలవబడింది. వేరొక ఉద్దేశ్యం ప్రకారం ఈ పేరు సమంతదుర్గ నుండి వచ్చింది, మాగడిలోని అచ్యుతరాయ అధీనంలోని గవర్నర్ సమంతరాయ ను ఈ పేరు సూచిస్తుంది, అయినప్పటికీ దీనిని ధ్రువీకరిస్తూ ఏ విధమైన శిలారాతలు లేవు. 1638 నుండి 728 వరకూ కెంపగౌడ వంటి మాగడి పరిపాలకులకు ఇది రెండవ రాజధానిగా ఉంది, తరువాత దీనికి బదులుగా మైసూర్‌ను తీసుకున్నారు మరియు దళవాయి దేవరాజ రాజప్రసాదంను నెలపట్టణలో కలిగి ఉండి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్నారు. 1791లోని మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం సమయంలో టిప్పు సుల్తాన్ యొక్క బలగాల నుండి లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ దీనిని స్వాధీనపరచుకున్నారు.[1][2] రాబర్ట్ హోమ్ అతని పుస్తకం సెలెక్ట్ వ్యూస్ ఇన్ మైసూర్ (1794)లో బెంగుళూరు నుండి ఈ కొండ యొక్క సుదూర అవలోకనాలను ప్రదర్శించారు.[3] దీనిని సావినదుర్గ లేదా మృత్యువు కోట అని అతను తెలిపాడు. కొండ శిఖరాన్ని చేరటానికి ఏ విధమైన మెట్లు లేవు మరియు ఎక్కటానికి అడ్డంగా వెదురు మరియు ఇతర చెట్లు ఉన్నాయి.

ఈ ప్రాంతంలో పురాతన శ్మశానంలో పూడ్చిన సమాధులు కనుగొనబడినాయి.[4]. సంస్కృతంలో సావన అనగా మూడు కాలాల ఆచారకర్మలు అనే అర్థం కూడా ఉంది.

పర్యాటకరంగం[మార్చు]

మంచనబెలె రిజర్వాయర్ నుండి సావనదుర్గ కనిపిస్తుంది

సావనదుర్గ కొండల అడుగుభాగంలో ఉన్న సావండి వీరభద్రేశ్వర స్వామి మరియు నరసింహ స్వామిని దర్శించటానికి వచ్చిన భక్తులు తరచుగా దీనిని ఎక్కుతారు. కొండ చుట్టుప్రక్కల ఉన్న ఆహ్లాదకరమైన పరిసరాలను చూస్తూ ఆనందించటానికి విహారయాత్రీకులు ఇక్కడకు వస్తారు. కొండ చరియలను ఎక్కేవారు, గుహలను అన్వేషించేవారు వారు కూడా తరచుగా సందర్శించే వారిలో ఉన్నారు.

బస్సు మార్గం: బెంగుళూరులోని మెజిస్టిక్ బస్సు స్టాండు నుండి మాగడి వరకూ బస్సులో రావాలి. ఈ బస్సు సాధారణంగా నగర పోలిమేరలోని ఒక స్థానం వద్ద మిమ్మలను దింపుతుంది, ఇక్కడ నుండి మీరు మాగడి రోడ్ జంక్షన్ వెళ్ళటానికి వేరొక బస్సు తీసుకొని, అక్కడ సావనదుర్గ కోసం ఎడమ వైపుకు తిరగాలి(జంక్షన్ నుండి 12కిమీ దూరంలో ఉంది), ప్రైవేటు మరియు KSRTC బస్సులు హోస్పేట్ గేట్ కొరకు ఉన్నాయి(వీరికి మీరు సావనదుర్గ అని చెప్పవచ్చును).బెంగుళూరు నుండి మొత్తం ప్రయాణ సమయం 2 గంటల 15 నిమిషాలు. (ఈ చివరి 12కిమీలకు బస్సు దొరక్కపోతే మీరు ఆటోలో కూడా వెళ్ళవచ్చు)

రామనగరంతో పాటు ఈ ప్రాంతాన్ని కూడా డేవిడ్ లీన్ చిత్రం అ పాసేజ్ టు ఇండియా చిత్రీకరణలో ప్రదర్శించారు.

జంతుజాలం[మార్చు]

ఈ కొండలు నశించిపోతున్న పసుపు-గొంతుతో ఉన్న బుల్‌బుల్లు మరియు ఒకప్పుడు పొడవాటి-ముక్కులున్న డేగలు మరియు తెల్లటి-వెనుకభాగం ఉన్న డేగలకు నివాసంగా ఉంది. ఇతర జంతుజాలంలో స్లోత్ ఎలుగుబంటి మరియు చిరుత ఉన్నాయి.

వృక్ష జాతులు[మార్చు]

ఈ ప్రాంతం చుట్టూ రాష్ట్ర అరణ్యం ఉంది, ఇది పొదలతో మరియు శుష్కించిన ఆకురాలే చెట్ల అడవితో 27 కిమీ²లను ఆక్రమించి ఉంది. అనోగీసస్–క్లోరోక్సిలాన్–అకాసియా క్రమం యొక్క పొదలు మరియు సవన్నా వృక్షాలు అత్యధిక వైవిధ్యతను కలిగి ఈ నిమ్నీకరణ అరణ్యంలో ఉన్నట్టు భావించబడింది, 59 వృక్షాలను మరియు 119 పొదల జాతులను కలిగి ఉంది. నమోదుకాబడిన కొన్ని వృక్ష జాతులను ఇక్కడ ఇవ్వబడినాయి:[5]

  • అబ్రుస్ ప్రికార్టోరియస్ L. లియనా
  • అబుటిలోన్ ఇండికం (L) స్వీట్. పొద
  • అకాసియా ఆర్కులిఫోర్మిస్ A. కున్. (ఎక్స్ బెంత్.) వృక్షం
  • అకాసియా కటేచు విల్డ్. వృక్షం
  • అకాసియా చుండ్ర (రోక్స్‌బ్) విల్డ్. వృక్షం
  • అకాసియా కాంసిన (విల్డ్) DC. లియనా
  • అకాసియా ఫర్నేసియాన (L.) విల్డ్. వృక్షం
  • అకాసియా ఫెర్రుజినియా DC. వృక్షం
  • అకాసియా ల్యుకోఫ్లోలియా (రోక్స్‌బ్.) విల్డ్. వృక్షం
  • అకాసియా నిలోటికా (L.) డెల్. వృక్షం
  • అకాసియా సినౌటా (లౌర్.) మెర్. లియనా
  • అకాసియా టోర్ట (రాక్స్‌బ్.) బ్రాన్. పొద
  • అడినా కార్డిఫోలియా (రాక్స్‌బ్.) బ్రాన్. వృక్షం
  • అలాంగియమ్ లమార్కీ Thw. వృక్షం
  • అలాంగియమ్ సాల్విఫోలియం (L. f.) వాంగ్. వృక్షం
  • అల్బీజియాఅమర (రాక్స్‌బ్.) బోయివ్. వృక్షం
  • అల్బీజియా లెబెక్ (L.) విల్డ్. వృక్షం
  • అల్బీజియా ఒడోరటిస్సిమా (L.F.) బెంత్. వృక్షం
  • అల్బీజియా పోలికాంత వృక్షం
  • అన్నోనా రెటికులత L. పొద
  • అన్నోనా స్వామోస L. పొద
  • అనోజీసస్ లాటిఫోలియా (రాక్స్‌బ్.) వాల్. వృక్షం
  • అరిస్టోలోచియా ఇండికా జస్. పొద
  • అజాడిరచ్టా ఇండికా జస్. వృక్షం
  • బాంబుస అరుండినసియా రెట్జ్.
  • బర్లేరియా ఇన్వోలురట నీస్. పొద
  • బౌహినియా పుర్పురియా L. వృక్షం
  • బంబాక్స్ సీబా ఆక్ట్. వృక్షం
  • బోస్వేల్లియా సేర్రట కోలేబ్. వృక్షం
  • బ్రిడెలియా రెటుస స్ప్రెంగ్. వృక్షం
  • బుచనానియా లంజాన్ స్ప్రెంగెల్. వృక్షం
  • బుటియా ఫ్రండోసా రాక్స్‌బ్. వృక్షం
  • కాడబ ఇండికా లమ్. వృక్షం
  • కాసల్పినియా బౌండుసెల్లా ఫ్లెం. పొద
  • కాలోట్రోపిస్ జిగాంటియా (L.) డ్రయాండ్. పొద
  • కాంథియం అంగుస్టిఫోలియం రాక్స్‌బ్. వృక్షం
  • కాంథియం డికోక్యూం (గేర్ట్.) T&B. వృక్షం
  • కాంథియం డిడిమమ్ ఆక్ట్. వృక్షం
  • కాంథియం పర్విఫ్లోరం లమ్. వృక్షం
  • కాప్పరిస్ సెపియారియా L. లియనా
  • కారేయ అర్బోరియా రాక్స్‌బ్. వృక్షం
  • కాస్సియా అంగుస్టిఫోలియా వృక్షం
  • కాసియా ఆరికులటా L. పొద
  • కాసియా ఫిస్టుల L. వృక్షం
  • కాసియా మోంటన రోత్. వృక్షం
  • కాసియా ఆక్సిడెంటలిస్ L. పొద
  • కాసియా సియామియా లమ్. వృక్షం
  • కాసియా సురటెనిసిస్ బర్మ్. పొద
  • కాసియా టోర్టా L. పొదలు
  • కాసైన్ పనికులటా (W&A) రోమం. వృక్షం
  • సెలాస్ట్రుస్ పనికులటా (విల్డ్.) పొద
  • క్లోరోక్సిలాన్ స్వీటెనియా DC., Prodr. వృక్షం
  • క్రోమోలానా ఒడోరాటిస్సిమా పొద
  • కొక్కూలస్ విల్లోసుస్ DC. పొద
  • సైకాస్ రెలిజియోసా వృక్షం
  • డామియా ఎక్స్‌టెన్సా (జాక్) R, Br. పొద
  • డాల్బెర్గియా లాటిఫోలియా రాక్స్‌బ్. వృక్షం
  • డాల్బెర్గియా సిస్సూ రోక్స్‌బ్. వృక్షం
  • డెండ్రోకాలముస్ స్ట్రిక్టస్ (రోక్స్‌బ్.) నీస్.
  • డియోస్పైరోస్ మోంటనా రోక్స్‌బ్. వృక్షం
  • డోడోనాయియా విస్కోస్ జాక్. పొద
  • ఎరిత్రోక్సిలాన్ మోనోజినమ్ రోక్స్‌బ్. పొద
  • యూకలిప్టస్ గ్లాబులస్ L. వృక్షం
  • యూగెనియా జంబొలోనా లమ్. వృక్షం
  • యుఫోర్బియా యాంటికోరం L. పొద
  • యుఫోర్బియా తిరుకల్లీ L. పొద
  • ఫెరోనియా ఎలిఫంటమ్ కార్. వృక్షం
  • ఫికస్ బెఘలెన్సిస్ L. వృక్షం
  • ఫికస్ రెలిజియోసా L. వృక్షం
  • ఫికస్ టింకిటోరియా ఫోర్స్ట్. వృక్షం
  • గ్లికోస్మిస్ పెంటఫిల్లా (రాక్స్‌బ్.) DC. పొద
  • మెలీనా అర్బోరియా రోక్స్‌బ్. వృక్షం
  • గ్రెవియా హిర్సుటా వహ్ల్. పొద
  • గ్రెవియా ఓరియంటల్స్ L. పొద
  • జిమ్నెమా సిల్వెస్ట్రె (రెట్జ్.) స్చుల్టెస్. పొద
  • హెలిక్టెరెస్ ఐసోరా L. పొద
  • హిప్టిస్ సావెలెన్స్ (L.) పోయిట్. పొద
  • హోలరెహ్న ఆంటిడిసెంటెరికా (రోత్.) DC. వృక్షం
  • హోలోప్టెలా ఇంటెగ్రిఫోలియా (రోక్స్‌బ్.) ప్లంచ్. వృక్షం
  • ఇపోమోయియీ కార్నియా జేస్. పొద
  • ఇపోమియా రెపెన్స్ ఆక్ట్. పొద
  • ఇక్సోరా పోలియంతా Wt. పొద
  • జాస్మినుం పుబెసెన్సెస్ విల్డ్. పొద
  • జస్టిసియా మోంటానా (నీస్.) & ess. వృక్షం
  • కిర్గనేలియా రెటికులాటా (పియర్.) బైల్. వృక్షం
  • లాంటనా కమారా L. పొద
  • లెపడెనియా రెటికులటా (రెట్జ్.) W&A పొద
  • లిమోనియా అసిడిస్సిమా ఆక్ట్. వృక్షం
  • ముర్రయ కోయెనిగీ వృక్షం
  • ముర్రయ పనికులటా (L.) జాక్ వృక్షం
  • ఓసినుం సాంక్టం L. పొద
  • ఓలియా డియోకా రోక్స్‌బ్. వృక్షం
  • ఓపుంటియా డిల్లెనీ (K.G.) హా. పొద
  • పరమిజ్ఞ మోనోఫిల్లా Wt. వృక్షం
  • పాసిఫ్లోర ఫోటిడా L. పొద
  • ఫిలంథస్ ఎంబ్లికా వృక్షం
  • ప్లుంబాగా జెల్యాంనికా విల్డ్. పొద
  • ప్లుమెరియా ఆల్బ వెంట్. వృక్షం
  • పోలిగోనమ్ గ్లబ్రుం విల్డ్. వృక్షం
  • పొంగామియా గ్లబ్ర వెంట్. వృక్షం
  • ప్రేమ్నా టొమెంటోసా విల్డ్. వృక్షం
  • టెరోకార్పస్ మార్సుపియం రోక్స్‌బ్. వృక్షం
  • ప్రొసోపిస్ స్పిసిగెర L. పొద
  • టెరోలోబియం హెక్సాపెటలియం (రోత్.) S&W. పొద
  • రాండియా డ్యుమెటోరియం (రెట్జ్.) పోయిర్. వృక్షం
  • సంటాలుం ఆల్బం L. వృక్షం
  • సిడా కార్డిఫోలియా L. పొద
  • స్ట్రెబ్లస్ ఆస్పర్ లౌర్. వృక్షం
  • స్ట్రికోనస్ పొటాటోరం L.F. వృక్షం
  • టమరిండస్ ఇండికా L. వృక్షం
  • టరెన్నా ఆసియాటికా (L.) స్చుమన్. పొద
  • టెకమ స్టన్స్ (L.) కుంత్. పొద
  • టెక్టోన గ్రాండిస్ L.F. వృక్షం
  • టేర్మినలియా అరాజున (రోక్స్‌బ్. ex DC.) W&A. వృక్షం
  • టేర్మినలియా బెల్లెరికా (Gaertn.) రోక్స్‌బ్. వృక్షం
  • టేర్మినలియా చేబుల (Gaertn.) రెట్జ్. వృక్షం
  • టేర్మినలియా పనికులట రోత్. వృక్షం
  • టేర్మినలియా టొమెంటోసా (DC.) W&A వృక్షం
  • టినోస్పోర కార్డిఫోలియా వృక్షం
  • తోడ్దలియా ఆసియాటికా (L.) లమ్ పొద
  • టిలోఫోరా పాసిఫ్లోరా పొద
  • విటెక్స్ అల్టిస్సిమా L.F. వృక్షం
  • రైటియా టింక్టోరియా R.Br. వృక్షం
  • రైటియా టొమెంటోసా R.&S. వృక్షం
  • జిజిఫుస్ మారిటియానా లామ్క్. వృక్షం
  • జిజిఫుస్ ఒనోప్లియా మిల్లెర్. పొద
  • జిజిఫుస్ క్జైలోపిరస్ విల్డ్. వృక్షం
  • జిజిఫుస్ జిజీఫుస్ (L.) H.కార్స్ట్. వృక్షం

చిత్రాలు[మార్చు]

సూచికలు[మార్చు]

  1. విల్క్స్, మార్క్. మైసూర్ చరిత్రను కనుగొనే ప్రయత్నంలో దక్షిణ భారతదేశం యొక్క చారిత్రాత్మక వర్ణనలు: ఆ రాష్ట్రం యొక్క హిండూ ప్రభుత్వం మూలం నుండి 1799లో మహమ్మెదన్ రాజవంశం క్రమం నాశనం వరకూ ఉంది. ముర్రే హమ్మిక్‌చే కూర్పు చేయబడిన అంశాలు. మైసూరు: గవర్నమెంట్ బ్రాంచ్ ప్రెస్, 1930-1932.
  2. Anon. (1908). The Imperial Gazetteer of India. Volume 22. Oxford. p. 150. 
  3. హోం, రాబర్ట్. మైసూరులో ఎంపిక కాబడిన అవలోకనాలు: చారిత్రాత్మక వర్ణనలతో Mr. హోంచే అక్కడికక్కడే చేసిన చిత్రలేఖనాల నుండి టిప్పు సుల్తాన్ దేశం. మొదటి ప్రచురణ. లండన్: బోవెర్, 1794.
  4. బ్రాన్ఫిల్, BR (1881) సావనదుర్గ కఠిన శిలా స్మశానం, మధ్య మైసూర్. భారతీయ పురావస్తుశాస్త్రజ్ఞుడు 10:1-12
  5. K. S. మురళి, A. కవిత, మరియు R. P. హరీష్ (2003) సావనదుర్గ రాష్ట్ర అరణ్యం, కర్ణాటకలో వృక్షం యొక్క విశాలమైన ఆకృతులు మరియు పొద జాతుల వైవిధ్యం. ప్రస్తుత సైన్సు, 84(6):808-813

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.
"http://te.wikipedia.org/w/index.php?title=సావనదుర్గ&oldid=814735" నుండి వెలికితీశారు