సింధీ వంటకాలు
సింధీ వంటకాలు (సింధీ: سندي کاڈع) పాకిస్తాన్ సింధ్ నుండి సింధీ ప్రజల ప్రత్యేకమైన స్థానిక వంటకాలను సూచిస్తుంది. సింధీ వంటకాలు మధ్య ఆసియా, ఇరానియన్, మొఘల్ ఆహార సంప్రదాయాలచే ప్రభావితమయ్యాయి.[1] ఇది ఎక్కువగా మాంసాహార వంటకం, సింధీ హిందువులు కూడా మాంసం వినియోగాన్ని విస్తృతంగా అంగీకరిస్తున్నారు.[1][2] చాలా సింధీ గృహాలలో రోజువారీ ఆహారంలో గోధుమ ఆధారిత ఫ్లాట్బ్రెడ్ (మణి లేదా బియ్యం, రెండు వంటకాలతో పాటు, ఒక గ్రేవీ, పెరుగు, పాపడ్ లేదా ఊరగాయతో ఎండబెట్టినది) ఉంటాయి. మంచినీటి చేపలు అనేక రకాల కూరగాయలను సాధారణంగా సింధీ వంటకాలలో ఉపయోగిస్తారు.[3] సింధీ వంటకాలలో ప్రత్యేకత కలిగిన రెస్టారెంట్లు చాలా అరుదు, అయితే సింధ్ ప్రావిన్స్లోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ట్రక్ స్టాప్లలో పట్టణ సింధ్లోని కొన్ని రెస్టారెంట్లలో కనిపిస్తాయి.[4]
చారిత్రక ప్రభావాలు
[మార్చు]
భారత ఉపఖండం ఇస్లాం మతం రాక స్థానిక వంటకాలను చాలా వరకు ప్రభావితం చేసింది. ముస్లింలు పంది మాంసం తినడం లేదా మద్యం సేవించడం నిషేధించబడి, హలాల్ ఆహార మార్గదర్శకాలను ఖచ్చితంగా పాటిస్తున్నందున, ముస్లిం సింధీలు గొడ్డు మాంసం, గొర్రె, కోడి, చేపలు, కూరగాయలు, సాంప్రదాయ పండ్లు, పాల వంటి పదార్థాలపై దృష్టి పెడతారు. హిందూ సింధీ వంటకాలు గొడ్డు మాంసం తొలగించబడిన వ్యత్యాసంతో దాదాపు ఒకేలా ఉంటాయి. సింధీ ఆహారంలో మధ్య ఆసియా, దక్షిణ ఆసియా, మధ్యప్రాచ్య వంటకాల ప్రభావం సర్వవ్యాప్తం. 1947లో భారత విభజన తరువాత చాలా మంది సింధీ హిందువులు వలస వచ్చిన భారతదేశంలో కూడా సింధీ వంటకాలు కనుగొనబడ్డాయి. స్వాతంత్య్రానికి ముందు సింధ్ రాష్ట్రం బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ క్రింద ఉండేది.
ప్రత్యేక సందర్భాలలో ఆహారం
[మార్చు]దీపావళి వంటి ప్రత్యేక సందర్భాలలో కొన్ని వంటకాలను వడ్డిస్తారు. చిటీ-కుని అని పిలువబడే ఒక బాహ్జీ (కూరగాయల వంటకం) ను ఏడు కూరగాయలతో తయారు చేస్తారు. తీవ్రమైన అనారోగ్యం నుండి కోలుకున్నప్పుడు ప్రత్యేక వంటకాలు కూడా వడ్డిస్తారు, ఉదాహరణకు ఎవరైనా చికెన్ పాక్స్ నుండి పూర్తిగా కోలుకున్నప్పుడు, సమర్పణ చేసి, "మిథో లోలో", తీపి గ్రిడ్డ్-చదునైన రొట్టెను తయారు చేయడం సర్వసాధారణం: పిండి గోధుమ పిండిని నూనెతో కలిపి (లేదా నెయ్యి, చక్కెర సిరప్ గ్రౌండ్ ఏలకులతో రుచిగా ఉంటుంది.[5]
- సాయి భాజీ ఐన్ చావర్ః సింధ్ కు చెందిన ఒక ప్రసిద్ధ వంటకం సాయి భాజీలో పాలకూర కూరతో వడ్డించే తెల్లని ఆవిరితో చేసిన బియ్యం ఉంటుంది, దీనికి టమోటాలు, ఉల్లిపాయలు, వెల్లుల్లి తో 'తర్కా' ఇవ్వబడుతుంది.
- దాల్ పక్వాన్: (ఎక్కువగా సింధీ హిందువులు సేవిస్తారు.
- కోకిః అనేది గోధుమ పిండితో తయారుచేసిన మరొక ప్రసిద్ధ సింధీ చదునైన రొట్టె, ఇది ఏదైనా పప్పు, సబ్జీ లేదా పెరుగు లేదా చాయ్తో బాగా సరిపోతుంది.[6]
- సాయున్ (వెర్మిసెల్లీః సాధారణంగా తియ్యగా వడ్డిస్తారు (కొన్నిసార్లు పాల ఆధారిత డెజర్ట్, ఇది ప్రజాదరణ పొందిందిః హిందూ సింధీలు థాద్రి, చెటి చంద్ వంటి అనేక ప్రత్యేక సందర్భాల్లో దీనిని వడ్డిస్తారు. ముస్లిం సింధీలు దీనిని బక్రా-ఈద్, ఈద్-ఉల్-ఫితర్ నాడు వడ్డిస్తారు. ప్రత్యేక మతపరమైన సందర్భాలలో, మిథో లోలో, పాలతో పాటు, పేదలకు ఇవ్వబడుతుంది.
- సింధీ కధి: అనేది పండుగ సందర్భాలలో ముఖ్యంగా భారతదేశంలో నివసించే సింధీలు తయారుచేసే ప్రత్యేకమైన వంటకం. సాధారణంగా సీజనల్ కూరగాయలతో పాటు కడి తయారీకి ఉపయోగించే మజ్జిగ వలె కాకుండా, ఇది చిక్ పీ పిండితో తయారు చేసిన మందపాటి కారంగా ఉండే గ్రేవీని కలిగి ఉంటుంది. దీన్ని అన్నంతో వేడిగా వడ్డిస్తారు.
- మిథో లోలో: ను వివిధ సందర్భాల్లో మాథో అని పిలువబడే చల్లటి మజ్జిగతో కూడా వడ్డిస్తారు.
- ఖీర్ ఖార్కూన్: ఈద్ ఉల్-ఫితర్ రోజున 'ఖీర్ ఖార్కున్' అనే ప్రత్యేక తీపి వంటకం తయారు చేసి, వడ్డిస్తారు, దీనిని ఖర్జూరాలు, పాలు కలపడం ద్వారా తయారు చేస్తారు, ఈ మిశ్రమాన్ని నెమ్మదిగా కొన్ని గంటలు ఉడకబెట్టడం ద్వారా తయారుచేస్తారు. ఈ వంటకాన్ని శీతాకాలంలో వేడిగా, వేసవిలో చల్లగా తింటారు.
- ఖోరక్/చురో పెళ్లికి ముందు వధువు, వరుడి కోసం తయారు చేసిన ఆరోగ్యకరమైన చిరుతిండి, ఇది ఎండిన పండ్లు, దేశీ నెయ్యితో తయారు చేయబడుతుంది, దీనిని వధువు, పెండ్లికుమారుడికి ఏడు రోజులు ఇస్తారు.[7]
ప్రధాన వంటకాలు
[మార్చు]- సింధీ బిర్యానీ : ఇది మాంసం & బియ్యంతో చేసే ఒక ప్రత్యేకమైన బిర్యానీ, సింధ్ & పాకిస్తాన్లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వంటకం.
- సింధీ పుల్హావ్ భాత్ : ఇది సింధీ శైలి పులావ్ , దీనిని మటన్, బీఫ్, చికెన్ లేదా కేవలం బంగాళదుంపలు లేదా శనగలతో తయారు చేస్తారు, ఇదిసింధీ బిర్యానీ కంటే మసాలాలతో తక్కువగా ఉంటుంది.
- తర్యాల్ పటాటా: దీనిని టూక్ ఆలూ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది సింధీ ఆహారంలో ఒక ప్రధానమైనది. దీనిని సన్నగా తరిగిన బంగాళాదుంపలను స్థానిక మసాలాలతో కలిపి పెనంలో లేదా నూనెలో బాగా వేయిస్తారు. చాలా గ్రామీణ కుటుంబాలలో వీటిని సాధారణంగా రాత్రి భోజనంలో తింటారు, కానీ అల్పాహారంగా, మధ్యాహ్న భోజనంగా & ఇతర భోజనాలతో పాటుగా కూడా తీసుకోవచ్చు. "పటాటాలను" తినడానికి సింధీలలో ప్రసిద్ధి చెందిన ఒక పద్ధతి ఏమిటంటే, దీనిని సాదా తెల్ల అన్నంతో పాటు పప్పుతో కలిపి తినడం.
- పల్లో మచి: ఇది ఒక ప్రసిద్ధ సింధీ వంటకం, దీనిని హిల్సా చేపతో అనేక రకాలుగా వండుతారు. దీనిని డీప్ ఫ్రై చేసి స్థానిక మసాలాలతో అలంకరించవచ్చు, ఉల్లిపాయలు & బంగాళాదుంపలతో కలిపి సాంప్రదాయ చేపల వంటకంగా వండవచ్చు లేదా బార్బెక్యూ చేయవచ్చు. ఈ చేపలో తరచుగా గుడ్లు ఉంటాయి, వీటిని సింధీలో "ఆనీ" అని పిలుస్తారు & దీనిని ఒక ప్రత్యేకమైన వంటకంగా ఆస్వాదిస్తారు. తరచుగా పల్లాతో పాటు వేయించి, చేప ముక్కలతో వడ్డిస్తారు.
- పల్లి: ఇది శనగల నుండి లభించే ఒక రకమైన ఆకుకూర. దీనిని పాలకూరలాగా విడిగా వండుకుని గానీ, లేదా పల్లిలో వండిన చేపతో కలిపి 'మచి పల్లి' అని పిలుస్తూ గానీ ఆస్వాదిస్తారు. ఈ ఆకుకూరకు ఒక ప్రత్యేకమైన రుచి ఉంటుంది, ఇది పాలకూర లేదా ఆవాల ఆకుకూర కంటే చాలా భిన్నంగా ఉండి, కొద్దిగా పులుపు, ఉప్పు కలగలిసిన రుచిని కలిగి ఉంటుంది. దీని రుచికి అలవాటు పడని వారికి కొంత సమయం పట్టవచ్చు.


- భీహ్ బజ్జీ : (' తామర దుంప ' అని ఆంగ్లంలో అర్థం). సింధ్ ఉత్తర ప్రాంతంలో పండించే అత్యుత్తమ నాణ్యత గల తామర దుంపను, వివిధ మసాలాలు ఉపయోగించి మట్టి కుండలో వండుతారు. దీని ఫలితంగా తయారయ్యే ఈ అద్భుతమైన వంటకం పాకిస్తాన్ అంతటా ప్రసిద్ధి చెందింది.
- సింధీ కర్రీ:
- సాబు దాల్ చవార్: బియ్యంతో పసుపు దాల్).
- సాయి భాజీ : ఇది ఒక శాకాహార కూర, దీనిని ప్రధానంగా పప్పు & పాలకూరతో తయారు చేస్తారు.
మాంసం
[మార్చు]పాకిస్తానీ సింధీలలో ఎక్కువ మంది ముస్లింలు, వారు వివిధ జంతువులు, పక్షులు, హలాల్ చేప మాంసాన్ని తింటారు. పాకిస్తాన్ ముస్లిం సింధీలలో చికెన్, గొడ్డు మాంసం, మటన్ వంటి సాధారణ మాంసం బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది, దీనికి అదనంగా ఒంటె, కుందేలు, ఆరి (ఫులికా అత్రా కుంజ్) వంటి అనేక పక్షులు కూడా వినియోగించబడుతున్నాయి.[8] చేపలు, రొయ్యలు మొదలైన అనేక సముద్రపు ఆహారాలు కూడా తింటారు. సంఘర్ సజ్జీ చేప పాకిస్తాన్ అంతటా బాగా ప్రసిద్ధి చెందింది.[9]
పానీయాలు
[మార్చు]- థడల్: ఇది చల్లదనాన్ని, శక్తినిచ్చే పానీయం, దీనిని పహల్వాన్ (మల్లయోధులు) ఉపయోగిస్తారు, దీనిని నూరిన చార్ మగజ్ , డ్రై ఫ్రూట్స్, మిరియాలు, బాదం, గసగసాలు – ఖష్ఖాష్ ఉపయోగించి తయారు చేస్తారు.
- షర్బత్: గులాబీ రేకులు లేదా చందనంతో తయారు చేసిన పానీయం.
- ఫలూదా : ఐస్ క్రీమ్ పైన సేమియా, ఐస్.
- లస్సీ : పెరుగుతో తయారుచేసే సాంప్రదాయ పానీయం .
డెజర్ట్లు
[మార్చు]- ఖిర్నీ : పాలు, మెత్తగా నూరిన బియ్యంతో ముద్దగా చేసి, యాలకులు, డ్రై ఫ్రూట్స్ , కుంకుమపువ్వు రుచులతో తయారుచేసే వేడివేడి తీపి పుడ్డింగ్.
- బుస్రి : రెండు రొట్టెలతో తయారుచేయబడిన ఒక ప్రత్యేకమైన సింధీ తీపి రొట్టె, దీనిలో ముస్తి/మిఠాయి అని పిలువబడే బెల్లం పొడిని, కొన్నిసార్లు చక్కెరతో కలిపి నింపి, పైన దేశీ నెయ్యి లేదా మఖన్ (వెన్న) ముక్కను ఉంచుతారు. దీనిని ఎక్కువగా శీతాకాలంలో తింటారు, అలాగే పెళ్లి రోజున వధూవరులకు కూడా అందిస్తారు.[10]
- ఉఘం హల్వా : ఇది దాదు జిల్లాలో తయారుచేసే ఒక సాంప్రదాయ హల్వా . దీనిని బాదం, పిస్తా, జీడిపప్పు, ముఖ్యమైన (ఉఘం గింజలు) లను దేశీ నెయ్యిలో ఉపయోగించి తయారు చేస్తారు. ఇది చాలా ఆరోగ్యకరమైనది, చలికాలంలో చాలా ఉత్తమమైనది.[11]
- సింధీ హల్వో : మొక్కజొన్న పిండి, నీరు, నెయ్యి, డ్రై ఫ్రూట్స్తో తయారు చేస్తారు, ఇది జెల్లీ లాంటి ఆకృతిని కలిగి ఉంటుంది.[12][13]
- మావో: ఇది పాలు, చక్కెరతో తయారుచేసే ఒక తీపి వంటకం, పాలను చిక్కటి పేస్ట్ అయ్యే వరకు ఉడికించి, ఆ తర్వాత డ్రై ఫ్రూట్స్, నట్స్తో కలిపి వడ్డిస్తారు.[14] మెహర్ నగరం సింధీ మావో తయారీకి ప్రసిద్ధి చెందింది.
- తైరీ భాత్ : బెల్లం, ఎండుద్రాక్ష, కొబ్బరితో తయారుచేసిన తీపి అన్నం.
- బొరిండో : పంచదార పాకం/తేనె/బెల్లం, నువ్వులు లేదా ఇతర డ్రై ఫ్రూట్స్, నట్స్తో తయారు చేసిన గుండ్రని ఉండల వంటి తీపి స్నాక్.
- లై : ఇవి బోరిండాల లాంటివే కానీ చదునుగా ఉంటాయి. లైలను రకరకాల డ్రై ఫ్రూట్స్, నువ్వులు మొదలైన వాటితో తయారు చేస్తారు.
- కుట్టి: మెత్తగా చేసిన ఓఫ్రాటో (పరాఠా రొట్టె)ని చక్కెర, వెన్న, నలిపిన డ్రై ఫ్రూట్స్తో కలిపి తయారుచేస్తారు.[15][16]
- లోలో లేదా మిథో లోలో: కోకి కంటే తియ్యగా ఉండేది – అమ్మవారు వచ్చినప్పుడు కూడా తయారు చేస్తారు.
- చుల్హో : ఇది బియ్యపు పిండి లేదా గోధుమ పిండితో తయారుచేసి, పైన పంచదార చల్లి, దేశీ నెయ్యి లేదా వెన్నతో చేసే ఒక తీపి రొట్టె.
- ఘీయర్ : జలేబి లాంటి సింధీ మిఠాయి, కానీ పరిమాణంలో పెద్దది, పండుగలలో తింటారు.[17]
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 Reejhsinghani, Aroona (2004). Essential Sindhi Cookbook (in ఇంగ్లీష్). Penguin Books India. ISBN 978-0-14-303201-4.
- ↑ Kent, Eliza F.; Kassam, Tazim R. (12 July 2013). Lines in Water: Religious Boundaries in South Asia (in ఇంగ్లీష్). Syracuse University Press. ISBN 978-0-8156-5225-0.
- ↑ Reejhsinghani, Aroona (4 August 2004). The Essential Sindhi Cookbook (in ఇంగ్లీష్). Penguin UK. ISBN 978-93-5118-094-4.
- ↑ Jillani, Maryam (2 April 2019). "Sindhi food: A vibrant cuisine hidden from the Pakistani and Indian public". DAWN.COM (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 20 July 2021.
- ↑ "Various Sindhi recipes". www.simplysindhirecipes.com. WordPress. Retrieved 3 September 2015.
- ↑ "Koki". 31 May 2008.
- ↑ Keswani, Alka (29 April 2021). "Khhoraak, the winter special Sindhi sweet". Sindhi Rasoi |Sindhi Recipes (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ WNN (21 February 2020). "Common Coot: A disappearing migratory bird in Sindh". World Nature News (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 3 February 2024.
- ↑ "Small-town Pakistani chef known for innovative fish recipe eyes Middle East". Arab News PK (in ఇంగ్లీష్). 9 January 2021. Retrieved 3 February 2024.
- ↑ "Busri😍sindhi dish Recipe by Rooha Abdullah". Cookpad (in ఇంగ్లీష్). 28 March 2019. Retrieved 30 January 2024.
- ↑ ڈیسک, ویب (22 December 2021). "سندھ کی سوغات "اگم حلوہ" فوائد جان کر آپ حیران رہ جائیں گے –". ARYNews.tv | Urdu – Har Lamha Bakhabar (in ఉర్దూ). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ "Karachi Halwa Recipe – Bombay halwa Recipe". Indian Vegetarian Recipes in Hindi | NishaMadhulika.com (in Hindi). 31 August 2012. Retrieved 30 January 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Lala, Lata (6 June 2018). "Karachi Halwa | Bombay Halwa – Yummy Tales Of Tummy" (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ "Moosani mava: spoiled milk turned into sweet delight". Daily Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 28 February 2022. Retrieved 30 January 2024.
- ↑ Keswani, Alka (16 March 2008). "Bhori(Kuttti)". Sindhi Rasoi |Sindhi Recipes (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ Jillani, Maryam (2 April 2019). "Sindhi food: A vibrant cuisine hidden from the Pakistani and Indian public". DAWN.COM (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ Keswani, Alka (6 April 2014). "Gheeyar Sindhi Jalebi". Sindhi Rasoi |Sindhi Recipes (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ Keswani, Alka. "Dessert Archives". Sindhi Rasoi |Sindhi Recipes (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 30 January 2024.
- ↑ Naqsh e Zehra. "Sindhi sweets". Youlin Mazgine.
- ↑ "Sindhi Desserts". Ribbons to Pastas. May 2016.