సింధ్
సింధ్
سندھ | |
|---|---|
| సింధ్ రాష్ట్రం | |
 Flag  Seal | |
| Etymology: సింధు (సింధు నది) నుండి, అక్షరాలా 'నది' అని అర్థం | |
Nicknames:
| |
.svg) పాకిస్తాన్లో సింధ్ స్థానం | |
| Coordinates: 26°21′N 68°51′E / 26.350°N 68.850°E | |
| దేశం |  పాకిస్తాన్ |
| స్థాపన | 1 జూలై 1970 (ప్రస్తుత రూపం) |
| అంతకు ముందు | పశ్చిమ పాకిస్తాన్లో భాగం |
| రాజధాని అతిపెద్ద నగరం | కరాచీ |
| విభాగాలు | 06
|
| ప్రభుత్వం | |
| • రకం | పార్లమెంటరీ ప్రావిన్స్ |
| • సంస్థ | సింధ్ ప్రభుత్వం |
| • గవర్నర్ | కమ్రాన్ టెస్సోరి |
| • ముఖ్యమంత్రి | మురాద్ అలీ షా |
| • ప్రధాన కార్యదర్శి | సయ్యద్ ఆసిఫ్ హైదర్ షా |
| • శాసనసభ | ప్రాంతీయ అసెంబ్లీ |
| • హైకోర్టు | సింధ్ హైకోర్టు |
| విస్తీర్ణం | |
• మొత్తం | 1,40,914 కి.మీ2 (54,407 చ. మై) |
| • స్థానం | పాకిస్తాన్లో 3వ స్థానం |
| ఎత్తు | 173 మీ (568 అ.) |
| జనాభా (2023 జనాభా లెక్కలు)[1] | |
• మొత్తం | 5,56,96,147 |
| • స్థానం | 2వ స్థానం |
| • సాంద్రత | 395/కి.మీ2 (1,020/చ. మై.) |
| Demonym | సింధీ |
| GDP (నామమాత్ర) | |
| • మొత్తం (2022) | $86 బిలియన్లు (2వ స్థానం)[a] |
| • తలసరి | $1,997 (3వ స్థానం) |
| GDP (PPP) | |
| • మొత్తం (2022) | $345 బిలియన్లు (2వ స్థానం)[a] |
| • తలసరి | $7,209 (3వ స్థానం) |
| కాల మండలం | UTC+05:00 (పాకిస్తాన్ ప్రామాణిక కాలం (PKT)) |
| ISO 3166 code | PK-SD |
| అధికారిక భాషలు | |
| మానవాభివృద్ధి సూచిక (2021) | 0.517
 [4]తక్కువ |
| అక్షరాస్యత రేటు (2023) [5] |
|
| జాతీయ అసెంబ్లీలో సీట్లు | 75 |
| ప్రాంతీయ అసెంబ్లీలో సీట్లు | 168[6] |
| విభాగాలు | 6 |
| జిల్లాలు | 30 |
| తహసీల్లు | 138 |
| యూనియన్ కౌన్సిళ్లు | 1108[7] |
| Website | sindh.gov.pk |
.jpg)
.jpg)
సింధ్ (Sindh) పాకిస్తాన్ ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక రాష్ట్రం. ఇది భూభాగం ప్రకారం పాకిస్తాన్లో మూడవ అతిపెద్ద రాష్ట్రం, జనాభా ప్రకారం రెండవ అతిపెద్ద రాష్ట్రం. దీనికి దక్షిణాన అరేబియా సముద్రం, పశ్చిమాన బలూచిస్తాన్, ఉత్తరాన పంజాబ్ సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి; తూర్పున భారత దేశ రాష్ట్రాలైన గుజరాత్, రాజస్థాన్ లతో అంతర్జాతీయ సరిహద్దును పంచుకుంటుంది. దక్షిణ తీరం వెంబడి ఉన్న కరాచీ రాజధాని, అతిపెద్ద నగరం. సింధ్ భౌగోళిక స్వరూపం ఎక్కువగా సింధు నది ఇరువైపులా ఉన్న ఒండ్రు మైదానాలు, తూర్పు భాగంలో భారత్ తో ఉన్న అంతర్జాతీయ సరిహద్దు వెంబడి థార్ ఎడారి, పశ్చిమ భాగంలో కిర్థార్ పర్వతాలతో కూడి ఉంది.
దక్షిణాసియాలో మొట్టమొదటి స్థిర జీవితం 9,000 సంవత్సరాల క్రితం సింధ్, పంజాబ్ చుట్టూ సింధు నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో ఉద్భవించింది, ఇది క్రమంగా సింధు లోయ నాగరికతగా అభివృద్ధి చెందింది. సింధు లోయ నాగరికత క్షీణించిన తరువాత క్రీస్తుపూర్వం 2000 తర్వాత ఆసియా మధ్యభాగం నుండి ఆర్యులు వలస వచ్చారు. క్రీస్తుపూర్వం 1000 నాటికి, సింధు-సౌవీర ఇండో-ఆర్యన్ రాజ్యం సింధ్లో ఉద్భవించింది, ఇది క్రీస్తుపూర్వం 518 వరకు అకెమెనిడ్లు ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించే వరకు కొనసాగింది, తరువాత మాసిడోనియన్లు, మౌర్యులు, ఇండో-గ్రీకులు, ఇండో-సిథియన్లు, గుప్తులు, చివరకు సా.శ. 3వ శతాబ్దంలో సస్సానియన్లు పరిపాలించారు. 5వ శతాబ్దంలో రాయ్ రాజవంశం క్రింద సింధ్ స్వతంత్ర రాజ్యంగా ఆవిర్భవించింది, దీని తరువాత 7వ శతాబ్దంలో చాచ్ రాజవంశం అధికారంలోకి వచ్చింది. సా.శ. 712లో ఉమయ్యద్ కాలిఫేట్ ఆధ్వర్యంలో ముస్లింలు సింధ్ను జయించారు — ఇది శతాబ్దాల ముస్లిం పాలనకు నాంది పలికింది — దీనిని కాలిఫల్ ప్రావిన్స్గా స్థాపించారు.
హబ్బారి ఎమిరేట్ 9వ శతాబ్దంలో ఉద్భవించింది, ఇది నామమాత్రంగా అబ్బాసిద్ కాలిఫేట్కు విధేయత ప్రకటించింది. 11, 16 వ శతాబ్దాల మధ్య, సూమ్రా, సమ్మా, అర్ఘున్ రాజవంశాలు వరుసగా సింధ్ను పాలించాయి — ఎక్కువగా ఢిల్లీ సుల్తానేట్ సామంతులుగా. మొఘల్ సామ్రాజ్యం 16 వ శతాబ్దం చివరలో సింధ్ను స్వాధీనం చేసుకుంది, 1701 వరకు దీనిని నేరుగా పరిపాలించింది, ఆ తర్వాత కల్హోరా రాజవంశం మొఘల్ ఆధిపత్యం క్రింద స్థానిక పాలకులుగా మారింది, తరువాత అఫ్షారిద్, దుర్రానీ ఆధిపత్యం క్రిందకు వచ్చింది. టాల్పూర్ రాజవంశం పాలన 1783లో ప్రారంభమై 1846 వరకు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ సింధ్ను స్వాధీనం చేసుకునే వరకు కొనసాగింది, ఒక శాఖ బ్రిటిష్ ఆధిపత్యం క్రింద ఖైర్పూర్లో పాలన కొనసాగించింది. ప్రారంభంలో బాంబే ప్రెసిడెన్సీలో ఒక విభాగంగా ఉన్న సింధ్, ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా లేవనెత్తిన ముస్లిం లీగ్ డిమాండ్ల మేరకు 1936లో ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా అవతరించింది. 1940లో లాహోర్ తీర్మానం ఆమోదించిన తరువాత, పాకిస్తాన్ ఉద్యమాన్ని అధికారికంగా సమర్థించిన మొదటి రాష్ట్రంగా సింధ్ అవతరించింది, 1947లో పాకిస్తాన్ స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత పాకిస్తాన్ డొమినియన్లో భాగమైంది. 1955లో ఇది పశ్చిమ పాకిస్తాన్లో విలీనం చేయబడింది, 1970లో చారిత్రక భూభాగాలు (ఖైర్పూర్, కరాచీ) చేరికతో తిరిగి పునరుద్ధరించబడింది.
సింధ్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పాకిస్తాన్లో రెండవ అతిపెద్దది; రాజధాని కరాచీ దేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం, ప్రధాన ఆర్థిక కేంద్రం. పాకిస్తాన్ పారిశ్రామిక రంగానికి సింధ్ ప్రధాన నిలయం, పోర్ట్ ఖాసిం, కరాచీ పోర్ట్ వంటి దేశంలో రద్దీగా ఉండే వాణిజ్య ఓడరేవులను కలిగి ఉంది. సింధ్ మిగిలిన భాగం వ్యవసాయ ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థను కలిగి ఉంది, ఇతర ప్రాంతాలకు ఫలాలు, వినియోగ వస్తువులు, కూరగాయలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[8][9][10]
భారత ఉపఖండంలో ఇస్లామిక్ పాలనలోకి వచ్చిన మొదటి ప్రాంతాలలో ఇది ఒకటి కాబట్టి, సింధ్ కొన్నిసార్లు బాబ్-ఉల్ ఇస్లాం ('ఇస్లాం ముఖద్వారం') అని పిలువబడుతుంది.[11][12] హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరికీ సింధీ గుర్తింపుకు ముఖ్యమైన చిహ్నమైన సూఫీవాదంతో ప్రభావితమైన విభిన్న సంస్కృతికి ఈ రాష్ట్రం ప్రసిద్ధి చెందింది.[13] కాంస్య యుగంలో సింధు లోయ నాగరికత క్రింద చరిత్రకు సింధ్ ప్రముఖమైనది, మక్లీ నెక్రోపోలిస్, మొహెంజో-దారో అనే రెండు యునెస్కో-గుర్తింపు పొందిన ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలకు నిలయం.[14]
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]అలెగ్జాండర్ నాయకత్వంలో క్రీస్తుపూర్వం 325 లో సింధ్ను జయించిన గ్రీకులు సింధు నదిని 'ఇండోస్' అని పిలిచారు, అందువల్ల ఆధునిక 'ఇండస్' పేరు వచ్చింది. ప్రాచీన ఇరానియన్లు సింధు నదికి తూర్పున ఉన్న ప్రతిదాన్ని 'హింద్' అని పిలిచేవారు.[15][16] 'సింద్' అనే పదం సంస్కృత పదం 'సింధు' పర్షియన్ ఉత్పన్నం, విశాలమైన సింధు నదిని సూచిస్తూ దీనికి "నది" అని అర్థం.[17]
గతంలో ఉన్న పర్సో-అరబిక్ అక్షరక్రమం 'సింద్' 1988లో సింధ్ అసెంబ్లీలో ఆమోదించిన సవరణ ద్వారా నిలిపివేయబడింది.[18]
జనాభా విభాగాలు
[మార్చు]| సూచిక | విలువ |
|---|---|
| పట్టణ జనాభా | 53.97% |
| గ్రామీణ జనాభా | 46.03% |
| జనాభా వృద్ధి రేటు | 2.57% |
| లింగ నిష్పత్తి (100 మంది స్త్రీలకు పురుషులు) | 108.76[19] |
| ఆర్థికంగా చురుకైన జనాభా | 22.75% |
పాకిస్తాన్ రాష్ట్రాలన్నింటిలో 0.628 తో సింధ్ రెండవ అత్యధిక మానవాభివృద్ధి సూచికను కలిగి ఉంది.[20] 2023 పాకిస్తాన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం 55.7 మిలియన్ల జనాభా ఉన్నట్లు తేలింది.
రీసెర్చ్ సంస్థ పాపులేషన్ కౌన్సిల్, యూకే ఎయిడ్, ఐక్యరాజ్యసమితి పాపులేషన్ డివిజన్ సంకలనం చేసిన డేటా ఆధారంగా 2025 డాన్ న్యూస్ నివేదిక ప్రకారం, సింధ్ వార్షిక వృద్ధి రేటు 2.57% గా ఉంది. జనాభా అంచనాల ప్రకారం, రాష్ట్రంలో ప్రస్తుత సంతానోత్పత్తి రేటు మహిళకు 3.6 పిల్లలు మారకుండా ఉంటే, 2050 నాటికి సింధ్ జనాభా రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా ఉండి సుమారు 111 మిలియన్లకు చేరుకోవచ్చు.[21]
మతం
[మార్చు]సింధ్లో ఇస్లాంకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది, 712లో ముహమ్మద్ బిన్ ఖాసిం సింధ్ను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో ఇది ప్రారంభమైంది. కాలక్రమేణా, సింధ్లో మెజారిటీ జనాభా ఇస్లాం మతంలోకి మారారు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో. నేడు ముస్లింలు జనాభాలో 90% ఉన్నారు, గ్రామీణ ప్రాంతాల కంటే పట్టణ ప్రాంతాలలో వీరు అధికంగా కనిపిస్తారు.
1941లో, భారతదేశ విభజనకు ముందు జరిగిన చివరి జనాభా లెక్కల ప్రకారం, సింధ్ మొత్తం జనాభా 4,840,795, ఇందులో 3,462,015 (71.5%) మంది ముస్లింలు, 1,279,530 (26.4%) మంది హిందువులు, మిగిలిన వారు గిరిజనులు, సిక్కులు, క్రైస్తవులు, పార్సీలు, జైనులు, యూదులు, బౌద్ధులు ఉన్నారు.
సింధ్లో పాకిస్తాన్లో అత్యధిక శాతం హిందువులు ఉన్నారు, మొత్తం జనాభాలో 8.8% లేదా సుమారు 4.9 మిలియన్ల మంది ఉన్నారు. పాకిస్తాన్ హిందూ కౌన్సిల్ మాత్రం సింధ్ ప్రావిన్స్లో 6,842,526 మంది హిందువులు నివసిస్తున్నారని, ఇది ఆ ప్రాంత జనాభాలో 14.29% ఆక్రమించిందని పేర్కొంది. థార్ ఎడారిలోని ఉమర్కోట్ జిల్లా పాకిస్తాన్లో ఏకైక హిందూ మెజారిటీ జిల్లా. పాకిస్తాన్లో హిందూ వివాహాలను నియంత్రించడానికి ప్రత్యేక చట్టం ఉన్న ఏకైక రాష్ట్రం సింధ్.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- మై భాగీ - రేడియో గాయని
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Announcement of Results of 7th Population and Housing Census-2023 (Sindh province)" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics (www.pbs.gov.pk). 5 August 2023. Retrieved 25 November 2023.
- ↑ "GDP OF KHYBER PUKHTUNKHWA'S DISTRICTS" (PDF). kpbos.gov.pk.
- ↑ "Report for Selected Countries and Subjects".
- ↑ "Sub-national HDI - Subnational HDI - Global Data Lab". Globaldatalab.org. Retrieved 5 June 2022.
- ↑ "Sindh Achieves Highest Literacy Growth Rate Among All Provinces" (PDF). 9 June 2025.
- ↑ "Welcome to the Website of Provincial Assembly of Sindh". www.pas.gov.pk. Archived from the original on 14 December 2014. Retrieved 24 July 2009.
- ↑ "LgdSindh - News Blog". LgdSindh. Archived from the original on 16 June 2019. Retrieved 5 September 2006.
- ↑ Staff reporter (9 March 2014). "Sindh must exploit potential for fruit production". The Nation, 2014. The Nation. Retrieved 29 May 2015.
- ↑ Markhand, Ghulam Sarwar; Saud, Adila A. "Dates in Sindh". Proceedings of the International Dates Seminar. SALU Press. Retrieved 29 May 2015.
- ↑ Editorial (3 September 2007). "How to grow Bananas". Dawn News, 2007. Dawn News. Retrieved 29 May 2015.
- ↑ Quddus, Syed Abdul (1992). Sindh, the Land of Indus Civilisation (in ఇంగ్లీష్). Royal Book Company. ISBN 978-969-407-131-2.
- ↑ JPRS Report: Near East & South Asia (in ఇంగ్లీష్). Foreign Broadcast Information Service. 1992.
- ↑ Judy Wakabayashi; Rita Kothari (2009). Decentering Translation Studies: India and Beyond. John Benjamins Publishing. pp. 132–. ISBN 978-90-272-2430-9.
- ↑ "Properties inscribed on the World Heritage List (Pakistan)". UNESCO. Retrieved 14 July 2016.
- ↑ Choudhary Rahmat Ali (28 January 1933). "Now or Never. Are we to live or perish forever?".
- ↑ S. M. Ikram (1 January 1995). Indian Muslims and partition of India. Atlantic Publishers & Dist. pp. 177–. ISBN 978-81-7156-374-6. Retrieved 23 December 2011.
- ↑ Phiroze Vasunia 2013, p. 6.
- ↑ "Sindh, not Sind". The Express Tribune. Web Desk. 12 February 2013. Retrieved 16 October 2015.
- ↑ "Population Census 2023".
- ↑ "Social Policy and Development Centre |" (PDF). www.spdc.org.pk. Archived from the original (PDF) on 21 May 2009.
- ↑ "Pakistan's population crisis: Nation expanding faster than survival capacity". Dawn. DAWN News Desk. 24 November 2025. Retrieved 13 December 2025.