సుమీ ఓబ్లాస్ట్
సుమీ ఒబ్లాస్ట్ (ఉక్రేనియన్: Сумська область, రోమనీకరించబడింది: Sumska oblast) అనేది ఈశాన్య ఉక్రెయిన్ ఒక ఒబ్లాస్టు. 1939లో సోవియట్ యూనియన్ సుప్రీం సోవియట్ ప్రెసిడియం ద్వారా ఖార్కివ్ ఒబ్లాస్ట్, చెర్నిహివ్ ఒబ్లాస్టు, పోల్టావా ఒబ్లాస్ట్ల నుండి రైయన్స్ విలీనం ద్వారా ఈ ఒబ్లాస్ట్ను దాని ఆధునిక రూపంలో సృష్టించారు. జనాభా 1,035,772 (2022 అంచనా.
ఈ ఓబ్లాస్ట్ పరిపాలనా కేంద్రం సుమీ నగరం . ఈ ఓబ్లాస్ట్‌లోని ఇతర ముఖ్యమైన నగరాలలో కోనోటాప్ , ఓఖ్తిర్కా , రోమ్నీ, షోస్త్కా ఉన్నాయి . ఈ ఆధునిక ప్రాంతం చారిత్రక సెవేరియా (ఉత్తర భాగం), స్లోబోడా ఉక్రెయిన్ (దక్షిణ భాగం) భూభాగాలను కలుపుతుంది. సుమీ ఓబ్లాస్ట్ భూభాగంలో ఉక్రేనియన్ సంస్కృతికి చెందిన ముఖ్యమైన కేంద్రాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, కోసాక్ హెట్మానేట్ కాలంలో హెట్మాన్ నివాసంగా పనిచేసిన గ్లుఖివ్ నగరం, అలాగే స్లోబోడా ఉక్రెయిన్‌కు ప్రాంతీయ కేంద్రాలుగా ఉన్న ఓఖ్తిర్కా, సుమీ నగరాలు.
ఈ ఓబ్లాస్ట్‌లో వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు బలంగా కలిసి ఉన్నాయి, ఇక్కడ 600కు పైగా పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది షోస్త్కాలోని సోవియట్ ఫిల్మ్ స్టాక్ తయారీ సంస్థ స్వెమా. ముఖ్యంగా ఈ ఓబ్లాస్ట్ గుండా ఏడు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి.
భౌగోళికం
[మార్చు]సుమీ ఒబ్లాస్ట్ ఉక్రెయిన్ ఈశాన్య భాగంలో ఉంది. ఉక్రెయిన్లో దీనికి పశ్చిమాన చెర్నిహివ్ ఒబ్లాస్ట్, దక్షిణాన పోల్టావా ఒబ్లాస్టు, ఆగ్నేయంలో ఖార్కివ్ ఒబ్లాస్ట్ సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి. సుమి ఒబ్లాస్ట్ ఉత్తరాన బ్రియాన్స్క్, ఈశాన్యంలో కుర్స్క్, తూర్పున బెల్గోరోడ్ తో సహా రష్యన్ ఫెడరేషన్ సరిహద్దులుగా ఉంది. రష్యన్ ఫెడరేషన్‌తో ఉన్న రాష్ట్ర సరిహద్దు పొడవు 563.8 కి.మీ (350.3 మైళ్ళు) . ఇక్కడ మూడు రైల్వే సరిహద్దు క్రాసింగ్‌లు (వోల్ఫైన్, పుష్కార్నే , జెర్నోవ్), ఐదు హైవే సరిహద్దు క్రాసింగ్‌లు (బాచివ్స్క్, కాటెరినివ్కా, రిజివ్కా, యునాకివ్కా, వెలికా పిసరివ్కా) ఉన్నాయి. సరిహద్దు క్రాసింగ్‌ల విషయానికొస్తే, 2006 నుండి సుమీ నగరంలో ఒక విమానాశ్రయం ఉంది , దీనిలో ఒక అంతర్జాతీయ చెక్‌పాయింట్ కూడా ఉంది.
దాని భూభాగంలో డినిపర్ లోతట్టు ప్రాంతం తూర్పున మధ్య రష్యన్ ఉన్నత ప్రాంతంగా మారుతుంది . సుమీ ఓబ్లాస్ట్ ఉత్తర భాగం దాని తూర్పు ప్రాంతంగా పోలెసీ లోతట్టు ప్రాంతంలో భాగం. సుమీ ఓబ్లాస్ట్ ఎత్తు సముద్ర మట్టానికి 110–240 మీటర్ల మధ్య ఉంటుంది.[1] దీని వైశాల్యం (2,800 చదరపు కిలోమీటర్లు) దేశంలో 3.95% గా ఉంది.
ఈ ఒబ్లాస్ట్ గుండా ఏడు ప్రధాన నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి, వీటిలో దేస్నా నది అతిపెద్దది.[2] రష్యన్ ఫెడరేషన్ భూభాగం నుండి పశ్చిమాన డ్నీపర్ వైపు ప్రవహించే ఓబ్లాస్ట్ను దాటడం వల్ల అవన్నీ రవాణా చేయబడతాయి. సుమీ ఒబ్లాస్ట్లోని అన్ని నదులు డ్నీపర్ నదీ పరీవాహక ప్రాంతంలో భాగంగా ఉన్నాయి.
సుమీ ఓబ్లాస్ట్‌లో 168 సహజ నిల్వ వస్తువులు, భూభాగాలు ఉన్నాయి. ఈ ఒబ్లాస్ట్ అనేక నదుల సుందరమైన ఒడ్డులతో ఖనిజ జలాల వనరులతో సమృద్ధిగా ఉంది. ప్రధాన పర్యావరణ సమస్యలుః మట్టి కోత, పురుగుమందుల కాలుష్యం, గాలి, నీటి కాలుష్యం. నగరంలో చెత్త వినియోగం సమస్య ఉంది.
చరిత్ర
[మార్చు]ఉక్రేనియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్ భాగంగా 1939 జనవరి 10న సోవియట్ యూనియన్ సుప్రీం సోవియట్ ప్రెసిడియం ఉకాసే మీద ఈ ప్రాంతం సృష్టించబడింది. కొత్తగా సృష్టించబడిన సుమీ ఓబ్లాస్ట్‌లో ఖార్కివ్ ఒబ్లాస్ట్ 12 మాజీ రాయన్లు, చెర్నిహివ్ ఒబ్లాస్ట్కు చెందిన 17 మాజీ రాయన్లు, పోల్టావా ఒబ్లాస్ట్లోని 2 మాజీ రాయన్లు ఉన్నాయి.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో 1941-43, దీనిని జర్మన్ వెహ్ర్మచ్ట్ పరిపాలనలో నాజీ జర్మనీ ఆక్రమించింది. జర్మన్ దళాలు తరిమివేయబడిన తరువాత, సోవియట్ యూనియన్ ఉక్రేనియన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్ అధికార పరిధిలోని ప్రాంతంపై నియంత్రణను తిరిగి పొందింది.
1965లో మాజీ చెర్నిహివ్ ఒబ్లాస్ట్ ప్రాంతాలలో ఒకటి (తలలైవ్కా రాయన్) చెర్నిహివ్కు తిరిగి ఇవ్వబడింది.
2022లో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దండయాత్ర సమయంలో రష్యా, ఉక్రెయిన్ దళాలు ఘర్షణ పడిన మొదటి ప్రాంతాలలో సుమీ ఒబ్లాస్ట్ ఒకటి.[3][4][5] దండయాత్ర సమయంలో ఒబ్లాస్ట్లోని కొన్ని భాగాలు రష్యా ఆక్రమణలోకి వచ్చాయి . 4 ఏప్రిల్ 2022న, సుమీ ఒబ్లాస్ట్ గవర్నర్ డ్మిట్రో ఝివిట్స్కై, రష్యా దళాలు సుమీ ఒబ్లాస్ట్లోని ఏ పట్టణాలను లేదా గ్రామాలను ఆక్రమించుకోలేదని, చాలా వరకు ఉపసంహరించుకున్నాయని, అయితే ఉక్రెయిన్ దళాలు మిగిలిన యూనిట్లను తరిమికొట్టడానికి పనిచేస్తున్నాయని పేర్కొన్నారు.[6] 8 ఏప్రిల్ 2022న, రష్యా దళాలన్నీ సుమీ ఒబ్లాస్ట్ను విడిచిపెట్టాయని ఝివిట్స్కై పేర్కొన్నారు.[7]
9 జూన్ 2024న పొరుగున ఉన్న ఖార్కివ్ ఒబ్లాస్ట్ రష్యన్ సరిహద్దు కార్యకలాపాల మధ్య, రష్యన్ దళాలు సరిహద్దు గ్రామం రైజివ్కా మీద దాడి చేసి స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు పేర్కొన్నాయి, అయితే దీనిని ఉక్రేనియన్ అధికారులు ఖండించారు.[8][9]
2025 ప్రారంభంలో కుర్స్క్ లోకి ఉక్రెయిన్ చొరబాట్లు కూలిపోయినప్పటి నుండి, రష్యన్ దళాలు ఈశాన్య సుమి ఒబ్లాస్ట్లోని భూభాగాలను నెమ్మదిగా తిరిగి ఆక్రమించాయి. నోవెన్స్కే, బాసివ్కా, వెసెలివ్కాతో సహా అనేక సరిహద్దు స్థావరాలు స్వాధీనం చేసుకోబడ్డాయి. ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి యునకివ్కా, కిండ్రటివ్కాతో సహా సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న అనేక స్థావరాలలో పోరాటం కొనసాగుతోంది. [10]
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]2001 ఉక్రేనియన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం, సుమి ఒబ్లాస్ట్ జనాభాలో జాతి ఉక్రైనియన్లు 88.8% & జాతి రష్యన్లు 9.4% ఉన్నారు.[11][12]
భాష
[మార్చు]ఉక్రేనియన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం , సుమీ ఓబ్లాస్ట్ జనాభాలో 83% కంటే ఎక్కువ మందికి ఉక్రేనియన్ మాతృభాషగా ఉండేది: ఆ ఓబ్లాస్ట్‌లోని అత్యధిక నగర, పట్టణ , గ్రామ సభలలో ఇదే ప్రధాన భాషగా ఉండేది. రష్యాతో సరిహద్దుకు సమీపంలో ఉన్న వివిధ పరిమాణాలలోని అనేక ప్రాంతాలలో రష్యన్ భాష ఆధిపత్యం చెలాయించింది. ప్రధానంగా రష్యన్ మాట్లాడే స్థానిక సభలలో సుమారు 40% సభలలో, గణనీయమైన సంఖ్యలో ఉక్రేనియన్ మాట్లాడే మైనారిటీ ప్రజలు ఉండేవారు, వీరు స్థానిక జనాభాలో 20% కంటే ఎక్కువగా ఉన్నారు.] సోవియట్ కాలంలో ఉక్రెయిన్ రష్యాకరణ కారణంగా , సుమీ ఓబ్లాస్ట్ జనాభాలో ఉక్రేనియన్ మాట్లాడేవారి వాటా క్రమంగా తగ్గింది, అయితే రష్యన్ మాట్లాడేవారి వాటా పెరిగింది.[13] జనాభా గణన ఫలితాల ప్రకారం సుమీ ఓబ్లాస్ట్ జనాభా మాతృభాష:[14][15][16][17][18][19]
| 1959 | 1970 | 1989 | 2001 | |
|---|---|---|---|---|
| ఉక్రేనియన్ | 82.0% | 80.7% | 78.1% | 83.3% |
| రష్యన్ | 17.6% | 18.9% | 21.4% | 15.5% |
| ఇతర | 0.4% | 0.4% | 0.5% | 0.4% |
2001 ఉక్రేనియన్ జనాభా లెక్కల ప్రకారం సుమీ ఓబ్లాస్ట్‌లోని రైయాన్‌లు, నగరాలు, నగర పరిషత్తుల జనాభా యొక్క మాతృభాష:[20]
| ఉక్రేనియన్ | రష్యన్ | |
|---|---|---|
| సుమీ ఓబ్లాస్ట్ | 83.3% | 15.5% |
| సుమీ (నగర మండలి) | 77.4% | 20.2% |
| ఒఖ్త్ర్కా (నగర మండలి) | 87.1% | 10.0% |
| హ్లుఖివ్ (నగర మండలి) | 83.3% | 16.4% |
| కోనోటాప్ (నగర మండలి) | 86.4% | 13.0% |
| లెబెడిన్ (నగర మండలి) | 93.3% | 6.5% |
| రోమ్నీ (నగర మండలి) | 94.0% | 5.7% |
| షోస్ట్కా నగరం | 60.8% | 35.7% |
| Okhtyrka Raion
(2020కి ముందు సరిహద్దుల్లో) |
96.2% | 3.3% |
| బిలోపిల్లియా రైయాన్ | 93.8% | 5.4% |
| బురిన్ రైయాన్ | 96.9% | 2.5% |
| వెలికా పైసరివ్కా రైయోన్ | 72.6% | 27.0% |
| హ్లుఖివ్ రాయోన్ | 78.1% | 21.7% |
| కోనోటాప్ రేయాన్
(2020కి ముందు సరిహద్దుల్లో) |
97.4% | 2.2% |
| క్రాస్నోపిల్లియా రైయాన్ | 93.0% | 6.5% |
| క్రోలెవెట్స్ రైయోన్ | 95.8% | 3.8% |
| లెబెడిన్ రైయన్ | 96.1% | 3.5% |
| లైపోవా డోలినా రైయోన్ | 97.7% | 1.9% |
| Nedrihailiv Raion | 97.7% | 1.9% |
| పుటివ్ల్ రైయోన్ | 38.7% | 61.0% |
| రోమ్నీ రైయాన్
(2020కి ముందు సరిహద్దులలో) |
97.6% | 2.0% |
| సెరెడినా-బుడా రైయోన్ | 20.8% | 79.1% |
| సుమీ రాయన్
(2020కి ముందు సరిహద్దులలో) |
93.8% | 5.5% |
| ట్రోస్టియానెట్స్ రైయోన్ | 86.1% | 13.3% |
| షోస్ట్కా రేయాన్
(2020కి ముందు సరిహద్దుల్లో) |
86.5% | 12.9% |
| యాంపిల్ రైయోన్ | 82.5% | 16.9% |
సుమీ ఓబ్లాస్ట్ భూభాగం మొత్తంలో ఉక్రేనియన్ మాత్రమే అధికారిక భాష.[21]
ఆసక్తికరమైన ప్రదేశాలు
[మార్చు]ఈ క్రింది చారిత్రక-సాంస్కృతిక ప్రదేశాలు ఉక్రెయిన్ ఏడు అద్భుతాల కోసం నామినేట్ చేయబడ్డాయి .
- మాముత్ స్మారక చిహ్నం (కులిషివ్కా)
- క్రుహ్లీ ద్విర్ (రౌండ్ కోర్ట్)
- సోఫ్రోనివ్ మఠం
పరిపాలనా విభాగాలు
[మార్చు]ఇందులో 5 రైయాన్‌లు (జిల్లాలు) ఉన్నాయి, అవి మరింతగా 51 ప్రాదేశిక హ్రోమాడాలుగా (సముదాయాలుగా) ఉపవిభజన చేయబడ్డాయి . ఈ క్రింది డేటా సుమీ ఓబ్లాస్ట్‌లోని ప్రతి రకమైన పరిపాలనా విభాగాల సంఖ్యను పొందుపరుస్తుంది :
- పరిపాలనా కేంద్రం – 1 ( సుమీ );
- రైయోన్స్ – 5;
- హ్రోమాడాస్ – 51.
ఓబ్లాస్ట్ స్థానిక పరిపాలన సుమీ ఓబ్లాస్ట్ కౌన్సిల్ నియంత్రణలో ఉంటుంది. ఓబ్లాస్ట్ గవర్నర్‌ను (రాష్ట్ర ప్రాంతీయ పరిపాలన ఛైర్మన్) ఉక్రెయిన్ అధ్యక్షుడు నియమిస్తారు.
జిల్లాలు
[మార్చు]| పేరు. | ఆయుధాల కోటు | పరిపాలనా కేంద్రం | జనాభా (వేలాది) | మ్యాప్లో | అడ్మిన్. నిర్మాణం |
|---|---|---|---|---|---|
| కొనోటోప్స్కీ |  |
కొనోటాప్ | 204.2 |  |
అడ్మిన్. నిర్మాణం |
| ఓక్తైర్స్కీ |  |
ఒఖ్తిర్కా | 125.6 |  |
అడ్మిన్. నిర్మాణం |
| రొమెన్స్కీ |  |
రోమ్నీ | 113.7 |  |
అడ్మిన్. నిర్మాణం |
| సమ్స్కీ |  |
సుమీ | 449.4 |  |
అడ్మిన్. నిర్మాణం |
| షోస్ట్కిన్స్కీ |  |
షోస్తకా | 188.5 |  |
అడ్మిన్. నిర్మాణం |
సుమీ ఓబ్లాస్ట్‌కు చెందిన ప్రముఖ వ్యక్తులు
[మార్చు]- విక్టర్ యుష్చెంకో - ఉక్రెయిన్ 3వ అధ్యక్షుడు (2005–2010); ఖోరుజివ్కా గ్రామం
- యెవ్హెన్ అడమ్ట్సెవిచ్ – ఉక్రేనియన్ బండూరిస్ట్ , జపోరిజియన్ మార్చ్ రచయిత
- ఇవాన్ బహ్రియాని – ప్రవాసంలో ఉన్న ఉక్రేనియన్ కవి, రాజకీయ నాయకుడు; ఒఖ్తిర్కా
- ఒలెక్సీ బెరెస్ట్ – బెర్లిన్‌లో విజయ పతాకాన్ని ఎగురవేసిన సైనికులలో ఒకరు, మరణానంతరం ఉక్రెయిన్ వీరుడు .
- డిమిత్రి బోర్ట్నియన్స్కీ - ఉక్రేనియన్ స్వరకర్త; హ్లుఖివ్
- దిమిత్రి చెచులిన్ – మాస్కో ప్రధాన వాస్తుశిల్పి ; 1901లో షోస్త్కాలో జన్మించారు
- థామస్ డి హార్ట్‌మన్ - స్వరకర్త
- Volodymyr Holubnychy – రేస్ వాకర్ , ఒలింపిక్ బంగారు పతకం; సుమీ
- అబ్రామ్ ఇయోఫ్ఫే – విద్యావేత్త, "సోవియట్ భౌతిక శాస్త్ర పితామహుడు"; రోమ్నీ
- ఇవాన్ నికిటోవిచ్ కోజెడుబ్ – రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో యోధుడు, సోవియట్ యూనియన్ ఎయిర్ మార్షల్.
- పాంటెలీమోన్ కులిష్ – ఉక్రేనియన్ రచయిత, ఉక్రేనియన్ వర్ణమాల వైవిధ్యం యొక్క రచయిత; వోరోనిజ్
- వ్లాదిమిర్ కుట్స్ – సుదూర పరుగుల క్రీడాకారుడు, ఒలింపిక్ స్వర్ణ పతకం; ట్రోస్టియానెట్స్ రైయాన్
- మైకోలా ఖ్విలోవి – కవి, ఎగ్జిక్యూటెడ్ రెనైసాన్స్ అని పిలవబడే ఉద్యమంలో అత్యంత గుర్తింపు పొందిన సభ్యులలో ఒకరు.
- అడా రోహోవ్ట్సేవా – రంగస్థల, సినిమా నటి, ఉక్రెయిన్ ప్రజా నటి, USSR ప్రజా నటి, ఉక్రెయిన్ వీరనారి
- ఆండ్రీ రజుమోవ్స్కీ – కైరిలో రోజుమోవ్స్కీ కుమారుడు , యాక్టివ్ ప్రివీ కౌన్సిలర్, 1వ తరగతి
- నటాలియా ఇవనోవ్నా సెడోవా - లియోన్ ట్రోత్స్కీ భార్య , 1882లో రోమ్నీలో జన్మించారు .
- స్టీఫెన్ టిమోషెంకో – "అమెరికా ఇంజనీరింగ్ మెకానిక్స్ పితామహుడిగా " పరిగణించబడ్డాడు (1878–1972)
- లియోనిడ్ టాప్టునోవ్ – చెర్నోబిల్ విపత్తు జరిగిన రాత్రి చెర్నోబిల్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం రియాక్టర్ యూనిట్ 4లోని సీనియర్ రియాక్టర్ కంట్రోల్ చీఫ్ ఇంజనీర్
- వ్లాదిమిర్ సఖెంకో – చిత్రకారుడు, కుమ్మరి
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "ІNVESTMENT PASSPORT of Sumy oblast" (PDF). investukraine.com. State Agency for Investment and National Projects of Ukraine. 2013. Archived from the original (PDF) on 13 August 2014. Retrieved 12 August 2014.
- ↑ "ІNVESTMENT PASSPORT of Sumy oblast" (PDF). investukraine.com. State Agency for Investment and National Projects of Ukraine. 2013. Archived from the original (PDF) on 13 August 2014. Retrieved 12 August 2014.
- ↑ "Украинские пограничники сообщили об атаке границы со стороны России и Белоруссии". Interfax. 24 February 2022. Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 24 February 2022.
- ↑ "Войска России на севере Украины продвинулись вглубь до пяти километров – Арестович". Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 24 February 2022.
- ↑ "Перші три дні повномасштабної російсько-української війни (текстовий онлайн) | Громадське телебачення". Hromadske (in ఉక్రెయినియన్). 24 February 2022. Archived from the original on 24 February 2022. Retrieved 24 February 2022.
- ↑ Russian troops no longer hold any settlements in Ukraine's Sumy region, says governor, National Post (4 April 2022)
- ↑ Sumy region liberated from Russian troops, Ukrayinska Pravda (8 April 2022)
- ↑ "Кадыров заявил, что войска РФ захватили село в Сумской области".
- ↑ "Ukrainian official denies Russian troops take border village in northeast". Reuters. 2024-06-10.
- ↑ "Ukrainian Governor says Russian Forces Captured Two VIllages in Sumy Region". The Moscow Times. 27 May 2025. p. 1. Retrieved 25 Feb 2026.
- ↑ (in Ukrainian) Етнічний склад населення України, 2001 рік
- ↑ Банк даних, перепис 2001 року
- ↑ "Динамика численности этнических украинцев в УССР: на основе итогов Всесоюзных переписей населения 1959 г., 1970 г. и 1979 г." (in రష్యన్). Archived from the original on 2024-06-29. Retrieved 2024-08-03.
- ↑ Итоги Всесоюзной переписи населения 1959 года: Украинская ССР, стр.
- ↑ Численность и состав населения СССР: по данным Всесоюзной переписи населения 1979 года.
- ↑ Чорний С.
- ↑ Итоги Всесоюзной переписи населения 1970 года.
- ↑ "Всеукраїнський перепис населення 2001. Розподіл населення за національністю та рідною мовою" (in ఉక్రెయినియన్). Archived from the original on 2019-10-24. Retrieved 2014-08-21.
- ↑ "Перепис 1989. Розподіл населення за національністю та рідною мовою (0,1)". Archived from the original on 2020-10-29. Retrieved 2022-03-19.
- ↑ "Розподіл населення за національністю та рідною мовою, Сумська область". Archived from the original on 2024-04-03. Retrieved 2024-04-03.
- ↑ "Про забезпечення функціонування української мови як державної" (in ఉక్రెయినియన్). Archived from the original on 2020-05-02. Retrieved 2020-03-25.