సేంద్రీయ ఆహారం

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
అర్జెంటీనాలో రైతు బజారు వద్ద సేంద్రీయ కాయకూరలు

సేంద్రీయ ఆహారాల ఉత్పత్తిలో సంశ్లేషిత పదార్థాల వాడకాన్ని పరిమితం లేదా పూర్తిగా నివారిస్తుంది. మానవ చరిత్ర యొక్క అధిక భాగం కొరకు, వ్యవసాయాన్ని సేంద్రీయంగా వర్ణించవచ్చు; 20వ శతాబ్ద సమయంలో పెద్ద మొత్తంలో నవీన సంశ్లేషిత రసాయనాలను ఆహార సరఫరాలోకి పరిచయం చేశారు. ఉత్పత్తి యొక్క ఇటీవలి శైలిని "సాంప్రదాయకమైనది"గా సూచిస్తారు. సేంద్రీయ ఉత్పత్తిలో, సాంప్రదాయ అసేంద్రీయ తెవులు నాశకాలు, పురుగుల నాశకాలు మరియు గుల్మనాశకాల యెక్క వాడకంను అమితంగా పరిమితం చేశారు మరియు దానిని కడాపటి చర్యగా భావించారు. అయినప్పటికీ, అట్లాంటి అసేంద్రీయ ఎరువులను జనసమ్మతమైన నమ్మకానికి విరుద్దంగా ఇంకా వాడుతున్నారు[ఆధారం కోరబడింది]. ఒకవేళ పశుసంపదను చేర్చి ఉంటే, వాటిని పద్ధతి ప్రకారం ఉపయోగించే సూక్ష్మజీవి నాశకాలు ఇవ్వకుండా మరియు పెరగటానికి అవసరమయ్యే హార్మోన్లు ఇవ్వకుండా పెంచాలి, మరియూ ఒక ఆరోగ్యవంతమైన సమతులన ఆహారం ఇవ్వాలి.[ఆధారం కోరబడింది] చాలా దేశాలలో, సేంద్రీయ ఉత్పత్తి జన్యుపరంగా రూపాంతరం చేసి ఉండకపోవచ్చు. నానో సాంకేతికతను ఆహారం ఇంకా వ్యవసాయంకు అమలుచేయడం అనేది అభివృద్ధి చెందిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, దానిని సేంద్రీయ ఆహారం ప్రమాణం నుండి తొలగించాల్సిన అవసరం ఉంది.[1] నానో-మినహాయింపు అమలుకు మొదటి సేంద్రీయ యోగ్యతాదారుడుగా సాయిల్ అసోసియేషన్ (UK) ఉంది.[1]

సేంద్రీయ ఆహార ఉత్పత్తి భారీగా క్రమపరచబడిన పరిశ్రమ, ఇది ప్రైవేటు పర్యవేక్షణకు భిన్నంగా ఉంటుంది. ప్రస్తుతం, ఐరోపా సమాఖ్య, సంయుక్త రాష్ట్రాలు, కెనడా, జపాన్ మరియు అనేక ఇతర దేశాలకు ప్రత్యేక ధ్రువీకరణ పొందటానికి ఉత్పత్తిదారుల అవసరం ఉంది, దాని ద్వారా వారి సరిహద్దులలో ఆహారాన్ని "సేంద్రీయం"గా విక్రయం చేస్తారు. చాలా ధ్రువీకరణాలు కొంతవరకూ రసాయనాలను మరియు పురుగుల మందులను ఉపయోగిస్తారు[ఆధారం కోరబడింది], అందుచేత వినియోగదారులు "సేంద్రీయం"గా అర్హత పొందడానికి వారివారి ప్రాంతాలలో ఉన్న ప్రమాణాల గురించి అవగాహన కలిగి ఉండాలి.

చారిత్రాత్మకంగా, సేంద్రీయ పొలాలు చిన్న కుటుంబం-చేత సాగుచేయబడతాయి, అందుచే సేంద్రీయ ఆహారం ఒకప్పుడు కేవలం చిన్న దుకాణాలలో లేదా రైతు బజారులలో లభ్యమయ్యేది.[ఆధారం కోరబడింది] అయినప్పటికీ, 1990ల ఆరంభం నాటినుండి సేంద్రీయ ఆహార ఉత్పత్తి వృద్ధి రేటు సంవత్సరానికి 20% పెరిగింది, ఇది అభివృద్ధి చెందిన మరియు చెందుతున్న దేశాలలో మిగిలిన ఆహార పరిశ్రమకన్నా ముందు ఉంది. ఏప్రిల్ 2008 నాటికి, ప్రపంచవ్యాప్త ఆహార అమ్మకాలలో సేంద్రీయ ఆహారం 1–2% ఉంది.[ఆధారం కోరబడింది]

పదం యెక్క అర్థం మరియు మూలం[మార్చు]

1939లో, లార్డ్ నార్త్‌బౌర్న్ సేంద్రీయ సేద్యం అనే పదాన్ని అతని పుస్తకం లుక్ టు ది ల్యాండ్ (1940)లో ఉపయోగించారు, "జీవ ప్రాణిలాగా పొలం" అనే అతని భావన నుంచి సంపూర్ణ వ్యక్తిని, పర్యావరణపరంగా-సమతులనమైన విధాన విరుద్ధంగా చేసే సేద్యాన్ని అతను రసాయన సేద్యం అని పిలిచాడు, ఇది "దిగుమతి చేయబడిన ఫలసామర్థ్యం" మీద ఆధారపడి ఉంటుంది మరియు "దానికది సరిపోదు ఇంకా సంపూర్ణంగా సేంద్రీయ మవ్వదు."[2] ఇది "సేంద్రీయ" అనే పదం యొక్క సాంకేతిక వాడకంతో విభేదస్తుంది, కర్బనం ఉన్న అణువుల సమూహాన్ని సూచించడానికి ముఖ్యంగా రసాయన జీవితంలో చేరి ఉన్నవారిని సూచించడానికి ఉపయోగిస్తారు.

సేంద్రీయ ఆహారం గుర్తించడం[మార్చు]

మిశ్రమ సేంద్రీయ బీన్ మొలకలు
  • ఇది కూడా చూడండి: సేంద్రీయ ఆహారం యెక్క ఉత్పత్తి మీద సేంద్రీయ వ్యవసాయ సమాచారం కొరకు చూడండి.

సంసాధితమైన సేంద్రీయ ఆహారం [3] సాధారణంగా కేవలం సేంద్రీయ పదార్థాలను కలిగి ఉంటుంది. ఒకవేళ అసేంద్రీయ పదార్థాలు ఉంటే, మొత్తం ఆహారంలో మొక్కల మరియు జంతు పదార్థాలలో కొంత శాతమైనా సేంద్రీయం అయి ఉండాలి (సంయుక్త రాష్టాలు, కెనడా మరియు ఆస్ట్రేలియాలో 95% ఉంది[4]) మరియు అసేంద్రీయంగా ఉత్పత్తి చేసిన ఏ పదార్థాలైనా అనేక వ్యవసాయ అవసరాలకు లోబడి ఉండాలి. సేంద్రీయ ఆహారాలుగా తెలపబడేవి కృత్రిమ ఆహార సంకలనాలు లేకుండా ఉండాలి, మరియు అవి తరచుగా తక్కువ కృత్రిమ పద్ధతులు, పదార్థాలు మరియు పరిస్థుతులలో సంసాధితం చేయాలి, వీటిలో రసాయన పద్ధతిలో పండించడం, ఆహార వికిరణం, మరియు జన్యుపరంగా మార్చబడిన పదార్థాలు ఉన్నాయి. సంశ్లేషితం కానంతవరకూ పురుగుమందులను అనుమతిస్తారు.

ఆరంభ వినియోగదారులు సేంద్రీయ ఆహారంలో రసాయనంగా శుద్ధి చేయబడని, తాజా లేదా స్వల్పంగా సంసాధితం కాబడిన ఆహారం కొరకు చూస్తారు. వారు అధికంగా పెంపకదారుల నుండే కొనవలసి వస్తుంది: "మీ రైతు గురించి తెలుసుకోండి, మీ ఆహారం గురించి తెలుసుకోండి" అనే నినాదంతో ఉంది. "సేంద్రీయ"ను ఏర్పరచిన వ్యక్తిగత నిర్వచనాలు ప్రత్యక్షమైన అనుభవం ద్వారా అభివృద్ధి చేయబడినాయి: ఇందులో రైతులతో మాట్లాడటం, పొలం పరిస్థుతులు చూడటం, మరియు వ్యవసాయ కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. చిన్న పొలాలలో సేంద్రీయ అభ్యాయాసాలను ఉపయోగించి కూరగాయలను (మరియు పాడి పరిశ్రమ) ఆమోదంతో లేదా ఆమోదం లేకుండా మరియు ప్రతి ఒక్క వినియోగదారుని పర్యవేక్షలో పెంచుతారు. సేంద్రీయ ఆహారాలకు డిమాండు పెరుగుతుండడం కొనసాగుతుండడంతో, అధిక పరిమాణ అమ్మకాలు అతిపెద్ద దుకాళాల ద్వారా అమ్మబడతున్నాయి, నేరుగా రైతుతో సంబంధం కలిగి ఉన్న స్థానంలో వేగవంతంగా సూపర్ మార్కెట్లు వచ్చాయి. ఈనాడు సేంద్రీయ భూముల పరిమాణాలకు పరిమితి లేదు మరియు అనేక అతిపెద్ద కార్పొరేట్ పొలాలు ప్రస్తుతం సేంద్రీయ విభాగాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, సూపర్‌మార్కెట్ వినియోగదారుల కొరకు ఆహార ఉత్పత్తి మరియు వస్తువుల లేబులింగ్ వారు నమ్మే "సేంద్రీయ యోగ్యతను" అంత తేలికగా గమనించబడదు. ప్రభుత్వ శాసనాలు మరియు మూడవ-పార్టీ ఇన్స్పెక్టర్స్ హామీ కొరకు పర్యవేక్షిస్తారు.

USDA సేంద్రీయ పేరున్న ఆహారాలను ఉత్పత్తి చేసే పొలాల యొక్క తనిఖీలను క్రమానుసారంగా USDA చేస్తుంది.[5] 30 మంది మూడవ పార్టీ ఇన్స్పెక్టర్లలో 15 మందిని సంస్థ ఆదాయ వ్యయాలను పరీక్షించిన తరువాత అర్హత నిర్ణయించే కాలంలో ఉంచారు. ఏప్రిల్ 20, 2010న, ఒక ఆడిటర్ అతిపెద్ద వ్యత్యాసాలను సేంద్రీయ ఆహార పరిశ్రమ యొక్క పొరపాట్లను బయటపెట్టిన తర్వాత వ్యవసాయ విభాగం తెలుపుతూ సేంద్రీయంగా ఉత్పత్తి చేసిన ఆహారాలలో పురుగుమందుల యొక్క జాడల కొరకు అప్పటికప్పుడు పరీక్ష చేయడానికి అవసరమయ్యే నియమాలను అమలుపరుస్తున్నట్టు చెప్పింది.[6]


చట్టబద్ధమైన నిర్వచనం[మార్చు]

ది నేషనల్ ఆర్గానిక్ ప్రోగ్రాం (USDA చేత నడపబడుతుంది) అనేది సంయుక్త రాష్ట్రాలలో సేంద్రీయ యొక్క చట్టపరమైన నిర్వచనానికి మరియు సేంద్రీయ ధ్రువీకరణ చేయటానికి బాధ్యత వహిస్తుంది.

ధ్రువీకృత సేంద్రీయం కావటానికి, ఉత్పత్తులు అమ్మడయ్యే దేశంలో నిర్ణయించబడిన ప్రమాణాలను అనుసరించి పెంచి మరియు తయారుచేయాలి:

పర్యావరణ ప్రభావం[మార్చు]

అనేక సర్వేలు మరియు అధ్యయనాలు వ్యవసాయం యొక్క సంప్రదాయ మరియు సేంద్రీయ విధానాలను పరీక్షించడానికి మరియు పోల్చడానికి ప్రయత్నించాయి. ఈ సర్వేలలో ఉన్న సాధారణ ఏకీభావం ప్రకారం[7][8] సేంద్రీయ వ్యవసాయం ఈ క్రింది కారణాల వల్ల తక్కువ నష్టం కలిగిస్తుంది:

  • సేంద్రీయ పొలాలు పరిసరాలలోకి సంశ్లేషిత పురుగుమందులను వినియోగించవు లేదా విడుదలచేయవు—కొన్నింటిలో మట్టి, నీరు మరియు స్థానిక భౌమ మరియు జలజీవనానికి హాని చేసే శక్తి ఉంటుంది.
  • స్థిరంగా ఉన్న విభిన్నమైన పర్యావరణ వ్యవస్థల వద్ద సేంద్రీయ పొలాల కన్నా సంప్రదాయ పొలాలు బావుంటాయి, అనగా., మొక్కలు మరియు పురుగుల సంఖ్య అలానే జంతువులు ఉన్నాయి.
  • ప్రమాణ వైశాల్యం లేదా ప్రమాణ దిగుబడి లెక్కించినప్పుడు, సేంద్రీయ పొలాలు తక్కువ శక్తిని ఉపయోగిస్తాయి మరియు తక్కువ వ్యర్ధాన్ని ఉత్పత్తిచేస్తాయి, ఉదా., రసాయనాల కొరకు ఉపయోగించే పదార్థాల వ్యర్థాలు ఉంటాయి.

అయినప్పటికీ, కొంతమంది సేంద్రీయ వ్యవసైయ పద్ధతుల విమర్శకులు భావించేప్రకారం ఒకే మొత్తంలో ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేయటానికి సంప్రదాయ పొలాల కన్నా సేంద్రీయ పొలాలకు అధిక భూమి అవసరమవుతుందని భావించారు (దిగువున 'దిగుబడి' విభాగంను, చూడండి). ఒకవేళ అది నిజమైతే, సేంద్రీయ పొలాలు శక్తివంతంగా వర్షాధార అడవులను నాశనం చేస్తాయి మరియు అనేక పర్యావరణ విధానాలను తుడిచిపెడతాయి.[9][10]

పర్యావరణ ఆహారం మరియు గ్రామీణ వ్యవహారాల శాఖతో UKలో చేయబడిన 2003 పరిశోధనలో, ఇతర నివేదికలలాగానే సేంద్రీయ సేద్యం "అనుకూల పర్యావరణ ప్రయోజనాలను అందించవచ్చు", కానీ "ప్రమాణ వైశాల్యం కాకుండా ప్రమాణ ఉత్పత్తి" ఆధారంగా తీసుకొని సరిపోలిస్తే అట్లాంటి కొన్ని ప్రయోజనాలు తగ్గిపోయాయి లేదా లేకుండా పోయాయి.[11]

దిగుబడి[మార్చు]

ఒక అధ్యయనంలో కనుగొన్నదాని ప్రకారం 50% తక్కువ ఎరువుల మరియు 97% తక్కువ పురుగుమందుల వాడకంతో 20% తక్కువ దిగుబడిని సేంద్రీయ పొలాల ద్వారా పొందవచ్చని తెలిపింది.[12] దిగుబడులను సరిపోల్చే అధ్యయనాలు మిశ్రమ ఫలితాలను కలిగివున్నాయి.[13] మద్ధతుదారులు వాదిస్తూ సేంద్రీయంగా నిర్వహణ చేసే భూమిలో అధిక నాణ్యత మరియు [14] అధిక నీరు నిల్వచేసే సామర్థ్యం ఉంటాయి. కరువు సంవత్సరాలలో ఇది దిగుబడులను పెంచటానికి సహాయపడవచ్చు.

డానిష్ పర్యావరణ పరిరక్షణా ఏజన్సీ అధ్యయనంలో కనుగొన్నదాని ప్రకారం, బంగాళా దుంపలు, షుగర్ బీట్ మరియు గింజ గడ్డి సేంద్రీయ పొలాల ఉత్పత్తి అతితక్కువగా సంప్రదాయ సేద్యంలో సగం ఉంటుంది.[15] ఈ విధమైన విషయాలను కనిపెట్టడం ద్వారా, తక్కువ-దిగుబడిగా ఉన్న పశువుల నుండి వచ్చే ఎరువు మీద సేంద్రీయ ఆహారం యొక్క ఆధారపడటం అనేది సేంద్రీయ సేద్యం పర్యావరణపరంగా సురక్షితం కాదని మరియు ప్రపంచ జనాభాకు ఆహారం అందించటంలో సామర్థ్యంలేనిదనే విమర్శలను శాస్త్రవేత్తలు ఇవ్వడాన్ని ప్రొత్సహించింది.[9] ఈ విమర్శకులలో "హరిత విప్లవం," పితామహుడు మరియు నోబెల్ శాంతి పురస్కార విజేత అయిన నార్మన్ బోర్లాగ్ ఉన్నారు, ఈయన సేంద్రీయ సేద్య అభ్యాసాలు గరిష్ఠంగా కేవలం 4 బిల్లియన్ల ప్రజలకు గణనీయంగా పంటపొలాలను పెంచిన తర్వాత మరియు ఈ విధానంలో పర్యావరణ విధానాలను నాశనం చేసిన తర్వాత ఆహారాన్ని అందివ్వచ్చు అని నొక్కివక్కాణించారు.[10] ది ఆమ్నివోర్'స్ డైలమా రచయిత మైఖేల్ పోల్లన్ దీనికి బదులిస్తూ, సగటు ప్రపంచ వ్యవసాయ దిగుబడి గణనీయంగా ఆధునిక స్థిరమైన దిగుబడులకన్నా తక్కువగా ఉంది అని ఎత్తి చూపారు. సగటు ప్రపంచ దిగుబడులను ఆధునిక సేంద్రీయ స్థాయిలకు తీసుకువస్తే ప్రపంచ ఆహార సరఫరాను 50 % [16] పెంచుతుంది.

2007లో చేసిన ఒక అధ్యయనంలో [17] 293 వేర్వేరు తులనాత్మకాలను ఒకే అధ్యయనంగా సేకరించి చేసిన రెండు వ్యవసాయ విధానాల యొక్క మొత్తం సామర్థ్యం మీద చేసిన దాని అంతిమ నిర్ణయంలో

...సేంద్రీయ పద్ధతులు ప్రపంచ తలసరి ఆదారంకు స్థిరంగా ప్రస్తుత మానవ జనాభాకు మరియు ఇంకనూ అధిక జనాభాకు సరిపోయే ఆహారాన్ని వ్యవసాయ భూములను పెంచకుండా ఉత్పత్తి చేయగలవు. (సంక్షిప్తం నుండి)

అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో సేంద్రీయ విధానాలు సగటున సంప్రదాయ వ్యవసాయంలో 92%ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో సేంద్రీయ విధానాలు సంప్రదాయ పొలాలు 80% అధిక ఉత్పత్తిని ఇస్తున్నాయి, ఎందుకంటే కొన్ని పేదదేశాలలో సేంద్రీయ వ్యవసాయానికి అవసరమయ్యే పదార్థాలు సంశ్లేషిత వ్యవసాయ పదార్థాలకన్నా సులభంగా లభ్యమవుతాయి. ఇంకొక విధంగా, మట్టిని తిరిగి సమకూర్చుకోవటానికి తగినంత ఎరువు లేని సంఘాలు సేంద్రీయ వ్యవసాయంతో కష్టపడతాయి, మరియు మట్టి త్వరితంగా నాణ్యత కోల్పోతుంది[18] .

శక్తి సామర్థ్యం[మార్చు]

సంప్రదాయ వ్యవసాయ విధానాలతో సేంద్రీయ వ్యవసాయ పద్ధతిని ఆపిల్ ఉత్పత్తి విధానం యొక్క స్థిరత్వ విధాన అధ్యయనంలో వెల్లడించిన ప్రకారం, సేంద్రీయ విధానం అధిక శక్తి సమర్థవంతంగా తెలిపారు.[19] అయినప్పటికీ, ఇది చర్చనీయ అంశం ఎందుకంటే సేంద్రీయ సేద్యం వల్ల గొప్ప ప్రయోజనం కలుపు నియంత్రణ కొరకు సాగు చేయడం. ఇంకనూ అధిక ఇంధన వినియోగ రేట్లలో తక్కువ పోషక సాంద్రత ఎరువులను కలపడం వలన ఇంధన వాడకం పెరుగుతుంది. సాధారణ విశ్లేషణ ప్రకారం సేంద్రీయ ఉత్పత్తి పద్ధతులు అధిక శక్తి సామర్థ్యమైనవి ఎందుకంటే అవి రసాయనంగా సంశ్లేషితమైన నత్రజనిని ఉపయోగించవు. కానీ అవి సాధారణంగా అధిక పెట్రోలియాన్ని వినియోగిస్తాయి ఎందుకంటే కలుపు నియంత్రణకు మరియు తీవ్రమైన soil management పద్ధతులకు ఇతర అవకాశాలు లేవు.[ఆధారం కోరబడింది]

శక్తి సామర్థ్యాన్ని నిర్ణయించడం కష్టం; ఈ సందర్భంలో పైన జాబితా చేసినవి 1976లో వ్రాసిన పుస్తకాన్ని రచయిత ఉదహరించారు. సేంద్రీయ పొలాలకు సంబంధం ఉన్న సామర్థ్యం మరియు శక్తి వినియోగం యొక్క వాస్తవమైన విలువ ఇంకనూ నిర్ణయించవలసి ఉంది.

కీటకనాశకాలు మరియు రైతులు[మార్చు]

పొలాలలో పనిచేసేవారి యొక్క ఆరోగ్యం మీద పురుగుమందుల ప్రభావాలు మరియు ప్రక్క ప్రభావాలు ఈ అధ్యయనాలు విశదీకరించాయి.[20] ఒకవేళ పురుగుమందులను సరిగ్గా వాడినప్పటికీ, అవి గాలిలో మరియు పొలంలో పనిచేసే పనివారి ఒంటిమీద ఉంటాయి. ఈ అధ్యయనాల ద్వారా, సేంద్రీయఫాస్ఫేట్ పురుగుమందులు తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలతో సంబంధం కలిగివున్నాయి, ఇందులో కడుపునొప్పి, కళ్ళు తిరగటం, తలనొప్పులు, వికారం, వాంతులు, అలానే చర్మ మరియు కంటి సమస్యల వంటివి ఉన్నాయి.[21] దీనికి తోడూ, అనేక ఇతర అధ్యయనాలు కూడా పురుగుమందులను ఉపయోగించడం అనేక తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలతో సంబంధం కలిగి ఉందని తెలిపాయి, వీటిలో శ్వాసకోశ సమస్యలు, జ్ఞాపశక్తి క్రమభంగాలు, చర్మసంబంధ పరిస్థితులు,[22][23] కాన్సర్,[24] వ్యాకులం, నరాలసంబంధ లోపాలు,[25][26] గర్భస్రావాలు, మరియు పుట్టుకతో లోపాలు ఉన్నాయి.[27] సహచరులు-పరిశీలించిన పరిశోధన సేంద్రీయఫాస్ఫేట్-ఉపయోగించిన పనివారిలో కాన్సర్ మరియు నరాల సంబంధ సమస్యలకు మరియు పురుగుమందుల వాడకానికి మధ్య నున్న సంబంధాన్ని పరీక్షించింది.[28][29]

దక్షిణ ఆఫ్రికా నుండి దిగుమతి చేసుకున్న పళ్ళు మరియు కాయకూరలు సాధారణంగా అధిక పురుగుమందులను కలిగివుంటాయి,[30] సంయుక్త రాష్ట్రాలలో పురుగుమందుల వాడకాన్ని నిషేధించారు.[31] వలస పక్షులు, స్వైన్‌సన్ డేగలు వంటివాటికి అర్జెంటీనాలో శీతాకాల మైదానాలు ఉన్నాయి, ఇక్కడ మోనోక్రోటోఫొస్ క్రిమిసంహార విషం ద్వారా వేల సంఖ్యలో అవి మృతిచెందాయి.[ఆధారం కోరబడింది]

పురుగుమందుల శేషాలు[మార్చు]

2002లో ప్రతురితమైన ఒక అధ్యయనంలో "సేంద్రీయంగా సాగు చేసిన ఆహారాలలో శేషాలు సంప్రదాయ సాగు ఆహారాలతో పోలిస్తే మూడుకు ఒక వంతు ఉన్నాయి" అని తెలిపాయి.[32][33]

సంయుక్త రాష్ట్రాలలో పురుగుమందుల శేషాల పర్యవేక్షణను పెస్టిసైడ్ డేటా ప్రోగ్రాం చేత నిర్వహించబడుతుంది (USDA యొక్క భాగంగా ఉంది, దీనిని 1990లో ఏర్పాటు చేశారు. ఇది ఆనాటి నుండి 400ల రకాల పురుగుమందుల కొరకు 60కు పైగా వేర్వేరు ఆహారాలను పరీక్షించింది– ఇందులో నమూనాలను వినియోగానికి చేరువలో సేకరించారు. వారి అధిక ఫలితాలు 2005లో కనుగొనబడినాయి:

These data indicate that 29.5 percent of all samples tested contained no detectable pesticides [parent compound and metabolite(s) combined], 30 percent contained 1 pesticide, and slightly over 40 percent contained more than 1 pesticide.

USDA, Pesticide Data Program[34]

సంప్రదాయ ఆహారంలో ఉన్న 77 శాతంతో పోలిస్తే సేంద్రీయ ఆహారంలో 25 శాతం సంశ్లేషిత పురుగుమందుల శేషాలు ఉంటాయని కనుగొన్న తర్వాత అనేక అధ్యయనాలు ఈ పరిశోధనను దృఢపరిచారు.[35][36][37][38][39][40][41][42][43][44]

1993లో నేషనల్ రీసెర్చ్ కౌన్సిల్ చేత ప్రచురించబడిన అధ్యయనంలో చంటిపిల్లలకూ మరియు పిల్లలకూ పురుగుమందుల పరిచయం ఆహారం ద్వారా ప్రధానంగా అవుతుంది అని నిర్ణయించబడింది.[45] 2006లో ఇటీవల జరిగిన అధ్యయనంలో సేంద్రీయ భాస్వరం పురుగుమందుల వాడకాన్ని 23 మంది పాఠశాల విద్యార్థులలో సేంద్రీయ ఆహారం తినకముందు మరియు తిన్న తర్వాత లెక్కించింది. ఈ అధ్యయనంలో సేంద్రీయ పురుగుమందుల స్థాయిలు పిల్లలు సేంద్రీయ ఆహారానికి మారిన తరువాత గణనీయంగా మరియు వెనువెంటనే పడిపోయాయి.[46] శాసనం ద్వారా ఆహార పరిమితులను పిల్లలను దృష్టిలో ఉంచుకొని మరియు పిల్లవాడి జీవితకాలంలో ప్రతి పురుగుమందును శరీరంలోకి తీసుకుంటాడు అనేది పరిగణలోకి తీసుకొని ముఖ్యంగా ఏర్పరచబడినాయి.[47]

కచ్చితమైన పురుగుమందుల యొక్క ఆరోగ్య సూచనల మీద వివాదస్పదమైన అంశాలు ఉన్నాయి. ఉదాహరణకి, గుల్మనాశకం అట్రజైన్‌ను కొన్ని పరిశోధనలలో టెరాటోజెన్‌గా చూపించారు, తక్కువ మోతాదులలో వాడినప్పుడు మగ కప్పలకు డీమాస్కులినైజేషన్ కలిగిస్తున్నాయి. అట్రజైన్ ప్రభావాలలో, మగ కప్పలకు అధికంగా సరిగ్గా ఏర్పడని బీజకోశాలు లేదా క్షీణించని అండాలు ఉండే వృషణ సంబంధ బీజకోశాలు సంభవిస్తున్నాయి.[48] అయితే ప్రభావాలు అధిక కేంద్రీకరణాలలో తక్కువగా ఉన్నాయి, ఎందుకంటే ఇది వినాళగ్రంథి విధానాన్ని ప్రభవం చేసే ఇతర అపురూప జ్ఞానాలతో స్థిరంగా ఉంటుంది, వీటిలో ఈస్ట్రాడియోల్ వంటివి ఉన్నాయి.

సేంద్రీయ సేద్య ప్రమాణాలు సంశ్లేషిత పురుగుమందుల వాడకాన్ని అనుమతించవు, కానీ అవి మొక్కల నుండి పొందబడిన పురుగుమందుల వాడకాన్ని అనుమతిస్తాయి. అనేక సేంద్రీయ ప్రమాణాల చేత ఆమోదించిన పరిమితంగా ఉపయోగించే పురుగుమందులలో, అతి సాధారణ సేంద్రీయ పురుగుమందులలో Bt, పైరేత్రం, ఇంకా రోటేనన్ ఉన్నాయి. చేపలు మరియు జలప్రాణులకు రొటేనన్ అధిక విషత్వాన్ని అందిస్తుంది, ఎలుకలకు ఎక్కించడం వల్ల పార్కిన్సన్'స్ వ్యాధిని కలుగచేస్తుంది, మరియు ఇతర విషత్వాలను పాలిచ్చు జంతువులకు అందిస్తుంది.[49]

సంయుక్త రాష్ట్రాల పర్యావరణ భద్రతా ఏజన్సీ మరియు రాష్ట్ర ఏజన్సీలు క్రమముగా అనుమానించబడే పురుగుమందుల అనుమతులను పరిశీలిస్తారు, కానీ నిషేధించే పద్ధతే నిదానంగా జరుగుతుంది. నిదానంగా జరిగే ఈ పద్ధతికి ఒక ఉదాహరణ పురుగుమందు డిక్లోర్వోస్, లేదా DDVP, ఇది ఇటీవలే 2006వ సంవత్సరంలో EPA దాని యొక్క కొనసాగుతున్న అమ్మకాన్ని ప్రతిపాదించింది. EPA ఈ పురుగుమందుకు 1970ల నాటినుండి అనేక సందర్భలలో దాదాపుగా నిషేధించారు, DDVP పుట్టుకురుపులను కలుగచేయడమే కాకుండా మానవ ముఖ్యంగా పిల్లల నరాల విధానంకు అపాయకారి అనేదానికి తగినంత సాక్షాధారాలు ఉన్నప్పటికీ దీనిని పూర్తిగా అమలుచేయలేదు.[50] EPA "ఆందోళన స్థాయిలను అపాయాలు దాటలేదని నిర్ణయించింది"[51], DDVPను దీర్ఘకాలం వాడిన ఎలుకలలో ఏవిధమైన విషప్రభావాలు కనిపించలేదు.[52]

పోషకవిలువ మరియు రుచి[మార్చు]

ఏప్రిల్ 2009లో, క్వాలిటీలో ఇన్‌పుట్ ఫుడ్ (QLIF) నుండి వచ్చిన ఫలితాలలో ఐరోపా కమిషన్ ద్వారా నిధులు సేకరించి చేయబడిన 5-సంవత్సరాల అధ్యయనంలో,[53] "సేంద్రీయ మరియు సంప్రదాయ సేద్య విధానాల యెక్క పంటల నాణ్యత మరియు పాల ఉత్పత్తులు గణనీయంగా విభేదించాయి."[54] ముఖ్యంగా, పశుపోషక నాణ్యత మరియు పొలాల మీద తక్కువ పెట్టుబడి సాగు ఇంకా సేంద్రీయ ప్రభానాలను అధ్యయనం చేసే QLIF ప్రణాళిక ఫలితాల ప్రకారం "సేంద్రీయ ఆహార ఉత్పత్తి పద్ధతులు కొన్నచోట్ల కనిపించాయి: (a) పోషకవిలువల ప్రకారం కావలసిన మిశ్రమాల యెక్క అధిక స్థాయిలు(ఉదా., విటమిన్లు/ఆక్సీకరణ నిరోధాలు మరియు ఒమేగా-3 ఇంకా CLA వంటి వివిధ-అసంతృప్త కొవ్వు ఆమ్లాలు); (b) పోషకవిలువల ప్రకారం అక్కరలేని మిశ్రమాల యెక్క తక్కువ స్థాయిలు వీటిలో భారీ లోహాలు, శిలీంద్ర విషాలు, పురుగుమందుల శేషాలు మరియు గ్లైకో-ఆల్కలాయిడ్స్ పంటల మరియు/లేదా పాల స్థాయిలో ఉన్నాయి; (c) పందులలో మలసంబంధ జీవాణుక్రిములు రాలడం వల్ల తక్కువ అపాయం ఉంటుంది." సంప్రదాయంగా సాగు చేసిన ఆహారాల మధ్య అంత గణనీయమైన వ్యత్యాసాన్ని ఇతర అధ్యయనాల మీద కనపరచలేదు.[55] QLIF అధ్యయనం ఇంకనూ తుది నిర్ణయం తెలుపుతూ "మానవుల మరియు జంతువుల ఆరోగ్యం మీద సేంద్రీయ ఆహారాల యెక్క అనుకూల ప్రభావాల రుజువు కొరకు ఇంకనూ లోతైన మరియు విశదమైన అధ్యయనాలు చేయవలసి ఉంది అని తెలిపింది."[56] ప్రత్యామ్నాయంగా, UK యొక్క ఫుడ్ స్టాండర్డ్స్ ఏజెన్సీ ప్రకారం, "వినియోగదారులు సేంద్రీయ ఫలాలు, కూరకాయలు మరియు మాంసంను కొనటాన్ని ఎంపిక చేసుకోవచ్చు ఎందుకంటే వారు వాటిని ఇతర ఆహారం కన్నా అధిక పోషకమైనదిగా నమ్ముతారు. అయినప్పటికీ, ఈ అభిప్రాయాన్ని ప్రస్తుత సాంకేతిక రుజువుల మొత్తం మద్ధతునీయదు."[57] 2009లో FSA చేత 12-నెలలు క్రమబద్ధంగా చేయబడిన పరిశీలన మరియు లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ హైజీన్ & ట్రాపికల్ మెడిసిన్ వద్ద నిర్వహించబడిన 50 ఏళ్ళ విలువైన రుజువుల సేకరణ ఆధారంగా "పోషక ఆహారం సంబంధంలో సేంద్రీయ ఆహార వినియోగం ఆరోగ్యానికి లాభదాయకం అని తెలియచేసే సాక్ష్యం లేదు" అని తేల్చిచెప్పింది.[58] ఇతర అధ్యయనాలు కూడా సేంద్రీయ ఆహారం తింటే బాగా పోషకవిలువలు, అధిక వినియోగదారుని భద్రత లేదా రుచిలో ప్రత్యేకమైన వ్యత్యాసం ఉంటాయనే దానికి ఏ సాక్ష్యం కనుగొనలేకపోయారు.[59][60][61][62]

రుచికి సంబంధించి, 2001లోని ఒక అధ్యయనంలో సేంద్రీయ ఆపిల్స్ తియ్యగా ఉంటాయనేది గుడ్డివాళ్ళు కూడా చెప్పగలరు. ఆపిల్స్ యొక్క దృఢత్వం కూడా సంప్రదాయంగా పెంచినవాటికన్నా అధికంగా ఉన్నట్టు తెలిపారు.[63] ఆహార నిల్వపదార్థాలను పరిమితంగా వాడటం వలన సేంద్రీయ ఆహారాలు త్వరగా పాడవ్వచ్చు. దుకాణాల్లో అట్లాంటి ఆహారాలను ఎక్కువ రోజులు నిల్వపరచటానికి హామీ ఇయ్యబడదు, అయిననూ ఆహారాన్ని నిల్వవుంచేవి నిల్వ ఉంచటంలో విఫలమవడంతో పోషకాలు నాశనమవుతాయి. సేంద్రీయ ఆహారం అధిక మొత్తంలో శక్తివంతమైన సహజ జీవవిషపూరితాలను కలిగి ఉంటుంది, వీటిలో ఆలుగడ్డలోని సొలనైన్ వంటివి ఉంటాయి[64] న తిరిగి పొందబడింది, వెలుపల నుండి ఉపయోగించే శిలీంద్రనాశకాలు మరియు గుల్మనాశకాలు లేకపోవటం వలన వాటి బదులుగా ఉంటాయి. అయిననూ, ప్రస్తుత అధ్యయనాల ప్రకారం సేంద్రీయ మరియు సంప్రదాయ ఆహారాలలో సహజ జీవవిషపూరితల యొక్క మొత్తాలలో వ్యత్యాసాల సూచన లేదు.[64]

ఖరీదు[మార్చు]

సేంద్రీయ ఉత్పత్తుల ఖరీదు అదేరకమైన సాంప్రదాయంగా ఉత్పత్తి చేసిన పదార్థాల కన్నా 10 నుండి 40% అధికంగా ఉంటుంది.[65] USDA ప్రకారం, సగటున అమెరికన్లు వంటసరుకుల మీద $1,347ను 2004లో ఖర్చు చేశారు[66]; అందుచే పూర్తిగా సేంద్రీయాలకు మారితే వారి సరుకుల ఖరీదు సంవత్సరానికి $538.80 పెరుగుతుంది ($44.90/నెలకు) మరియు సేంద్రీయాలను సగం ఉపయోగిస్తే ఖర్చులు $269.40 ($22.45/నెలకు) పెరుగుతాయి. సంసాధిత సేంద్రీయ ఆహారాలు అదే విధమైన సంప్రదాయ పదార్థాలతో పోలిస్తే ధరలలో మార్పులు ఉంటాయి. 2004లో ఛాయస్ పత్రిక చేసిన అధ్యయనంలో సూపర్ మార్కెట్‌లోని సంసాధిత సేంద్రీయ ఆహారాలు 65% ఖరీదు కలిగి ఉంటాయి, కానీ ఇది స్థిరమైనది కాదని సూచించారు. ధరలు అధికంగా ఉండవచ్చు ఎందుకంటే సేంద్రీయ ఉత్పాదనలు చిన్న పరిమాణంలో ఉత్పత్తి చేయవచ్చు, మరియు దానిని మిల్లులో పట్టించాల్సిన అవసరం లేదా ప్రత్యేకంగా సంసాధితం చేయాల్సి ఉండవచ్చు. ఇంకనూ, స్థానిక మార్కెట్లలో కేంద్రీకృతమైన ఉత్పత్తిని ఇతర ప్రాంతాలకు సరఫరా చేయడానికి కూడా ఖర్చులు అధికమవ్వచ్చు. పాలు మరియు గుడ్ల సందర్భంలో, ఎకరానికి ఎన్ని పశువులను పెంచవచ్చు లేదా పశువు యొక్క జాతి మరియు దాని మేత మార్పిడి అనుపాతం వంటి పశువుల యొక్క అవసరాలు ధరలను ప్రభావితం చేస్తాయి.

సంబంధిత ఉద్యమాలు[మార్చు]

జీవగతిక వ్యవసాయం అనేది సేంద్రీయ వ్యవసాయంలో ఒక విధానం, ఇది చాలా దగ్గరగా సేంద్రీయ ఆహారం ఉద్యమంతో సంబంధం కలిగి ఉంది.

ఆహార సహకార-సంఘాలు మరియు కొనుగోలుదారుల సంఘాలు అనేని ఆహార అమ్మకం యొక్క ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు, ఇవి కూడా చాలా దగ్గరగా సేంద్రీయ ఆహారం ఉద్యమంతో సంబంధం కలిగివున్నాయి. ఈ సహకార ఆకృతులు సేంద్రీయ ఆహారం యొక్క రిటైల్ ధరను తగ్గించడం మరియు ఉత్పత్తితో సంబంధం ఉన్న ఆహార మైల్స్ను తగ్గించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి.

వాస్తవాలు మరియు గణాంకాలు[మార్చు]

అయితే ప్రపంచవ్యాప్త మొత్తం ఆహార అమ్మకాలలో సేంద్రీయ ఆహారం 1–2% ఉంటుంది, సేంద్రీయ ఆహారం మార్కెట్ వేగంగా పెరుగుతోంది, అభివృద్ధి చెందిన మరియు చెందని దేశాలలో ఆహార పరిశ్రమలో అన్నింటికన్నా ముందువుంది.

  • ప్రపంచ సేంద్రీయ ఆహార అమ్మకాలు 2002లో ఉన్న US $23 బిల్లియన్ల [67] నుండి 2008లో $52 బిల్లియన్లకు పెరిగిపోయాయి.[68]
  • ప్రపంచ సేంద్రీయ మార్కెట్ 1990ల నుండి ప్రతిసంవత్సరం 20% పెరుగుతోంది, దేశం మీద ఆధారపడి భవిష్య వృద్ధి అంచనాల ప్రకారం సంవత్సరానికి 10%–50% ఉంటుంది.

ఉత్తర అమెరికా[మార్చు]

సంయుక్త రాష్ట్రాలు
  • అమెరికా ఆహార విక్రయ ప్రదేశం యెక్క వేగవంతంగా పెరుగుతున్న విభాగంలో సేంద్రీయ ఆహారం ఉంది [69] .
  • గత కొద్ది సంవత్సరాలుగా సేంద్రీయ ఆహార అమ్మకాలు సంవత్సరానికి 17 నుండి 20 శాతం వృద్ధి చెందాయి[70] అయితే సాంప్రదాయ ఆహార పదార్ధాల అమ్మకాలు మాత్రం సంవత్సరానికి 2 నుండి 3 శాతం పెరిగాయి.[71]
  • 2003లో సేంద్రీయ ఉత్పత్తులు దాదాపుగా 20,000 సహజ ఆహార పదార్థాలు లభ్యమయ్యే దుకాణాలలో మరియి 73% సాంప్రదాయ సరుకుల దుకాణాలలో లభించాయి.[72]
  • 2005 సంవత్సరంలో సేంద్రీయ ఉత్పత్తులు మొత్తం ఆహార అమ్మకాలలో 2.6% ఉన్నాయి.[73]
కెనడా
  • సేంద్రీయ ఆహార అమ్మకాలు 2006లో $1 బిల్లియన్ దాటిపోయాయి, కెనడాలోని ఆహార అమ్మకాలలో 0.9% ఉంది.[75]
  • 2005తో పోలిస్తే 2006లో సరుకులు అమ్మే దుకాణాల ద్వారా సేంద్రీయ ఆహార అమ్మకాలు 28% అధికంగా ఉన్నాయి.[75]
  • బ్రిటిష్ కొలంబియన్లు కెనడా జనాభాలో 13% మంది ఉన్నారు, కానీ 2006లో అమ్మిన సేంద్రీయ ఆహారంలో 26% కొనుగోలుచేశారు.[76]

ఐరోపా[మార్చు]

ఐరోపా సమాఖ్యలో (EU25) వ్యవసాయం కొరకు ఉపయోగించే మొత్తం భూమిలో 3.9% సేంద్రీయ ఉత్పత్తి కొరకు ఉపయోగించారు. సేంద్రీయ భూమిని అధికంగా దేశాలలో ఆస్ట్రియా (11%) మరియు ఇటలీ (8.4) ఉన్నాయి, దీనిని అనుసరిస్తూ జెక్ రిపబ్లిక్ మరియు గ్రీస్ (రెండూ 7.2%) ఉన్నాయి. అతితక్కువ సంఖ్యలను మాల్టా (0.1%), పోలాండ్ (0.6%) మరియు ఐర్ల్యాండ్ (0.8%)[77] ఉన్నాయి

ఆస్ట్రియా
  • మొత్తం రైతులలో 11.6% మంది 2007లో సేంద్రీయంగా ఉత్పత్తి చేశారు.[78] 2010 నాటికల్లా ఈ సంఖ్యను 20% చేయటానికి ప్రభుత్వం ప్రోత్సాహకాలను ఏర్పరచింది.[79]
  • మొత్తం ఆహార ఉత్పత్తులలో 4.9% ఆస్ట్రియా సూపర్ మార్కెట్లలో (ఇందులో తగ్గింపు ధరలలో ఇచ్చిన దుకాణాలు కూడా ఉన్నాయి) 2006లో అమ్మినవి సేంద్రీయ ఉత్పత్తులు.[80] 8000 వేర్వేరు సేంద్రీయ ఉత్పత్తులు అదే సంవత్సరంలో లభ్యమయినాయి.[81]
ఇటలీ
  • 2005 నుండి అన్ని పాఠశాలలలో సేంద్రీయ భోజనం ఉండాలని శాసనం చేశారు.[82]
పోలాండ్
  • 2005లో 168,000 హెక్టేర్ల భూమిని సేంద్రీయ నిర్వహణ కొరకు ఉంది. 7 శాతం పోలిష్ వినియోగదారులు EU-ఎకో-నిభంధన ప్రకారం ఉత్పత్తి చేసిన ఆహారాన్ని కొనుగోలు చేశారు. సేంద్రీయ మార్కెట్ యెక్క విలువ 50 మిల్లియన్ల యూరోలుగా (2006) అంచనావేయబడింది.[83]
UK:
  • సేంద్రీయ ఆహార అమ్మకాలు 1993/94లో ఉన్న £100 మిల్లియన్ల నుండి 2004లో £1.21 బిల్లియన్లకు పెరిగింది (2003కి 11% పెరుగుదల).[84]

కరిబియన్[మార్చు]

క్యూబా
  • సోవియట్ యూనియన్ 1990లో పడిపోయిన తరువాత, ఈస్టర్న్ బ్లాక్ దేశాల నుండి గతంలో కొనుగోలు చేసిన వ్యవసాయ పెట్టుబడులు క్యూబాలో లభ్యమవ్వలేదు, మరియు అనేక క్యూబా పొలాలు తప్పనిసరిగా సేంద్రీయ పద్ధతులలోకి మారాయి.[85] ఫలితంగా, సేంద్రీయ వ్యవసాయం క్యూబాలో ప్రధాన స్రవంతి అభ్యాసంగా ఉంది, అయితే ఇది అనేక ఇతర దేశాలలో ప్రత్యామ్నాయ అభ్యాసంగా ఉంది. క్యూబాలో కొన్ని ఉత్పత్తులను సేంద్రీయ అని పిలవబడినప్పటికీ ఇతర దేశాల యెక్క ఆమోదంను సంతృప్తి పరచలేదు (పంటలు బహుశా జన్యుపరంగా మార్చబడి ఉంటాయి, ఉదాహరణకి[86][87]), క్యూబా సేంద్రీయ నిమ్మజాతులను మరియు నిమ్మజాతి రసాలను EU సేంద్రీయ ప్రమాణాలకు సరిపోయే EU మార్కెట్లకు పంపుతుంది. సేంద్రీయ పద్ధతులకు మారడానికి క్యూబా యెక్క బలవంతాల వల్ల ఆదేశాన్ని సేంద్రీయ ఉత్పత్తుల యెక్క ప్రపంచ సరఫరాదారునిగా చేయవచ్చు.[88]

ఆర్గానిక్స్ ఒలింపియాడ్[మార్చు]

ఆర్గానిక్స్ ఒలింపియాడ్ 2007 స్వర్ణ, రజత మరియు కాంస్య పతకాలను సేంద్రీయ నాయకత్వం యెక్క పన్నెండు కొలతల ఆధారంగా ప్రధానం చేసింది.[89] . బంగారు పతాక విజేతలు:
  • ఆస్ట్రేలియా 11.8 మిల్లియన్ల సేంద్రీయ హెక్టార్లతో ఉంది.
  • మెక్సికో 83,174 సేంద్రీయ పొలాలతో ఉంది.
  • రోమానియా 15.9 మిల్లియన్ల ఆమోదించబడిన వన్య సేంద్రీయ హెక్టార్లతో ఉంది.
  • చైనాలో 135 వేల టన్నుల సేంద్రీయ వన్య పంట ఉత్పత్తి ఉంది.
  • డెన్మార్క్ 1805 సేంద్రీయ పరిశోధనా ప్రచురణలను నమోదుచేసింది.
  • జర్మనీ 69 సభ్యులుకల IFOAMను కలిగి ఉంది.
  • చైనా 1,998,705 సేంద్రీయ హెక్టార్ల పెరుగుదలను కలిగి ఉంది.
  • లీచ్టెన్‌స్టీన్ దాని యెక్క వ్యవసాయ భూమిలో ఆమోదించిన సేంద్రీయంను 27.9% కలిగివుంది.
  • మాలి 8488% వార్షిక పెంపును దానియెక్క సేంద్రీయ హెక్టార్లలో కలిగివుంది.
  • లాట్వియా దాని యెక్క వ్యవసాయ భూమిలో సేంద్రీయ భాగంలో 3.01% వార్షిక వృద్ధిని కలిగి ఉంది.
  • లీచ్టెన్‌స్టీన్ మొత్తం వ్యవసాయం యెక్క సేంద్రీయ భాగ 4-సంవత్సరాల పెంపులో 10.9% కలిగివుంది.
  • స్విట్జర్లాండ్‌లో సేంద్రీయ ఉత్పత్తుల మీద తలసరి వార్షిక వ్యయం 103 యూరోలు ఉంటుంది.

ఇవి కూడా చూడండి[మార్చు]

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 పాల్, J. & లయన్స్, K. (2008) , నానోటెక్నాలజీ : ది నెక్స్ట్ ఛాలెంజ్ ఫర్ ఆర్గానిక్స్, జర్నల్ అఫ్ ఆర్గానిక్ సిస్టమ్స్, 3(1) 3-22
  2. జాన్ పాల్, "ది ఫారం యాజ్ ఆర్గానిజం: సేంద్రీయ వ్యవసాయం యెక్క స్థాపనా ఉద్దేశ్యం", అంశాలు: బయో-డైనమిక్స్ తాస్మానియా యెక్క పత్రిక , vol. 80 (2006): pp. 14–18.
  3. సేంద్రీయ ఆహారం యెక్క ఉపయోగాలు
  4. పేరు ఉంచడం: ప్రధాన నివేదిక
  5. నెస్లే, మారియన్. 2006. వాట్ టు ఈట్. NY: నార్త్ పాయింట్ ప్రెస్.
  6. http://www.organicconsumers.org/articles/article_20459.cfm
  7. స్టోల్జ్, M.; పియర్, A.; హరింగ్, A.M. మరియు డబెర్ట్, S. (2000) ఐరోపాలో సేంద్రీయ సేద్యం యెక్క పర్యావరణ ప్రభావాలు. ఐరోపాలో సేంద్రీయ సేద్యం: ఆర్థిక శాస్త్రం మరియు విధానం Vol. 6. హోహెన్హీమ్ విశ్వవిద్యాలయం, స్టుట్‌గార్ట్ -హోహెన్హీమ్
  8. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  9. 9.0 9.1 Bob Goldberg. "The Hypocrisy of Organic Farmers". AgBioWorld. Retrieved 2007-10-10. 
  10. 10.0 10.1 Andrew Leonard. "Save the rain forest – boycott organic?". How The World Works. Retrieved 2007-10-10. 
  11. Department for Environment Food and Rural Affairs. "Assessment of the enviromnmental impacts of organic farming" (PDF). Retrieved 2009-09-29. 
  12. Mader; Fliessbach, A; Dubois, D; Gunst, L; Fried, P; Niggli, U; et al. (2002). "Soil Fertility and Biodiversity in Organic Farming". Science. 296 (5573): 1694–1697. PMID 12040197. doi:10.1126/science.1071148. 
  13. Welsh, Rick (1999). "Economics of Organic Grain and Soybean Production in the Midwestern United States". Henry A. Wallace Institute for Alternative Agriculture.  External link in |title= (help)
  14. Johnston, A. E. (1986). "Soil organic-matter, effects on soils and crops". Soil Use Management. 2: 97–105. doi:10.1111/j.1475-2743.1986.tb00690.x. 
  15. ది బిచెల్ కమిటీ. 1999. ముఖ్య కమిటీల నుండి నివేదిక. డానిష్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజన్సీ. కమిటీ యెక్క తుదిపలుకులు మరియు సిఫారుసులు: 8.7.1 టోటల్ ఫేజ్-అవుట్. ముద్రణ రూపంలో నివేదిక లభ్యమవ్వలేదు కానీ ఆన్లైన్‌లో పంపబడిందిat: http://www.mst.dk/udgiv/Publications/1998/87-7909-445-7/html/kap08_eng.htm#8.7.1. [Excerpt] "పూర్తిగా పురుగుమందులను నివారిస్తే సేద్య దిగుబడుల మీద సగటున 10% మరియు 25% క్షీణత పొలాల స్థాయిలో ఉంది; అతితక్కువ నష్టాలు ఎడ్ల సేద్యంలో సంభవించవచ్చు. ప్రత్యేక పంటలు బంగాళా దుంపలు, షుగర్ బీట్ మరియు గింజ గడ్డి యెక్క అతిపెద్ద భాగాలు ఉన్న పొలాలలో పరిమాణంలో ఉత్పత్తి నష్టాలు 50%కు దగ్గరగా ఉన్నాయి. ఈ పంటలు బహుశా ఇతర పంటలచే తొలగించబడతాయి."
  16. Michael Pollan (2008-10-12). "Chief farmer". New York Times. Retrieved 2008-11-15. 
  17. పర్ఫెక్టో మరియు ఇతరులు., రెన్యుబుల్ అగ్రికల్చర్ అండ్ ఫుడ్ సిస్టంస్ (2007), 22: 86–108 కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణ:న్యూ సైంటిస్ట్ లో ఉదహరించారు 13:46 12 జూలై 2007
  18. http://www.economist.com/daily/columns/greenview/displayStory.cfm?story_id=11911706
  19. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  20. Linda A. McCauley; et al. (2006). "Studying Health Outcomes in Farmworker Populations Exposed to Pesticides". Environmental Health Perspectives. 114. 
  21. ఎకోబిచోన్ DJ. 1996. పురుగుమందుల యెక్క విషప్రభావాలు. ఇన్: కాసారేట్ మరియు డౌల్ విషవిజ్ఞానం: విషాల యెక్క ప్రాథమిక విజ్ఞానశాస్త్రం (క్లాస్సెన్ CD, డౌల్ J, eds). 5th ed. న్యూ యార్క్ :మాక్మిలన్, 643–689.
  22. Arcury TA, Quandt SA, Mellen BG (2003). "An exploratory analysis of occupational skin disease among Latino migrant and seasonal farmworkers in North Carolina". Journal of Agricultural Safety and Health. 9 (3): 221–32. PMID 12970952. 
  23. O'Malley MA (1997). "Skin reactions to pesticides". Occupational Medicine. 12 (2): 327–345. PMID 9220489. 
  24. Daniels JL, Olshan AF, Savitz DA. (1997). "Pesticides and childhood cancers". Environmental Health Perspectives. Brogan &#38. 105 (10): 1068–1077. PMC 1470375Freely accessible. PMID 9349828. doi:10.2307/3433848. 
  25. Kamel F; et al. (2003). "[http://dir.niehs.nih.gov/direb/studies/fwhs/pubs.htm Neurobehavioral performance and work experience in Florida farmworkers]". Environmental Health Perspectives. 111 (14): 1765–1772. PMC 1241721Freely accessible. PMID 14594629.  External link in |title= (help)
  26. Firestone JA, Smith-Weller T, Franklin G, Swanson P, Longsteth WT, Checkoway H. (2005). "Pesticides and risk of Parkinson disease: a population-based case-control study". Archives of Neurology. 62 (1): 91–95. PMID 15642854. doi:10.1001/archneur.62.1.91. 
  27. Engel LS, O'Meara ES, Schwartz SM. (2000). "Maternal occupation in agriculture and risk of limb defects in Washington State, 1980–1993". Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. 26 (3): 193–198. PMID 10901110.  Cordes DH, Rea DF. (1988). "Health hazards of farming". American Family Physician. 38 (4): 233–243. PMID 3051979.  Das R, Steege A, Baron S, Beckman J, Harrison R (2001). "Pesticide-related illness among migrant farm workers in the United States" (PDF). International Journal of Occupational and Environmental Health. 7 (4): 303–312. PMID 11783860.  Eskenazi B, Bradman A, Castorina R. (1999). "Exposures of children to organophosphate pesticides and their potential adverse health effects". Environmental Health Perspectives. 107: 409–419. PMC 1566222Freely accessible. PMID 10346990.  Garcia AM (2003). "Pesticide exposure and women's health". American Journal of Industrial Medicine. 44 (6): 584–594. PMID 14635235. doi:10.1002/ajim.10256.  Moses M. (1989). "Pesticide-related health problems and farmworkers". American Association of Occupational Health Nurses. 37 (3): 115–130. PMID 2647086.  Schwartz DA, Newsum LA, Heifetz RM. (1986). "Parental occupation and birth outcome in an agricultural community". Scandinavian Journal of Work, Environment & Health. 12 (1): 51–54. PMID 3485819.  Stallones L, Beseler C. (2002). "Pesticide illness, farm practices, and neurological symptoms among farm residents in Colorado". Environ Res. 90 (2): 89–97. PMID 12483798. doi:10.1006/enrs.2002.4398.  Strong, LL, Thompson B, Coronado GD, Griffith WC, Vigoren EM, Islas I. (2004). "Health symptoms and exposure to organophosphate pesticides in farmworkers". American Journal of Industrial Medicine. 46 (6): 599–606. PMID 15551369. doi:10.1002/ajim.20095.  Van Maele-Fabry G, Willems JL. (2003). "Occupation related pesticide exposure and cancer of the prostate: a meta-analysis". Occupational and Environmental Medicine. 60 (9): 634–642. PMC 1740608Freely accessible. PMID 12937183. doi:10.1136/oem.60.9.634. 
  28. Alavanja MC, Hoppin JA, Kamel F. (2004). "Health effects of chronic pesticide exposure: cancer and neurotoxicity". Annual Review of Public Health. 25: 155–197. PMID 15015917. doi:10.1146/annurev.publhealth.25.101802.123020. 
  29. Kamel F, Hoppin JA (2004). "Association of pesticide exposure with neurological dysfunction and disease". Environmental Health Perspectives. 112 (9): 950–958. PMC 1247187Freely accessible. PMID 15198914. 
  30. "Pesticide levels 'high in fruit'". BBC. 2004-07-30. Retrieved 2008-03-30. 
  31. STUTCHBURY, BRIDGET (2008-03-30). "Did Your Shopping List Kill a Songbird?". New York Times. Retrieved 2008-03-30. 
  32. Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  33. Goldberg, Adam (2002-05-08). "Consumers Union Research Team Shows: Organic Foods Really DO Have Less Pesticides". Consumers Union. Retrieved 2007-01-27. 
  34. Page 34 of
    Pesticide Data Program (February 2006). "Annual Summary Calendar Year 2005" (pdf). USDA. Retrieved on 2006-07-24.
  35. వినియోగదారుల సంఘం. డిసెంబరు 15, 1997. సేంద్రీయ ఆహారాలు పండించినంత మంచివా? వినయెగదారుని నివేదికల అధ్యయనంలో ఒక మైలురాయి. వినియోగదారుల సమాఖ్య పత్రికా విడుదల. “వినియోగదారులు పరీక్షించిన నివేదికలలో సేంద్రీయ ఉత్పత్తి నమూనాలలో పావుభాగం వాటి మీద ఉన్న పురుగుమందుల శేషాలను పరీక్షించాయి, సంప్రదాయ నమూనాల యెక్క 77 శాతంతో సరిపోల్చారు.”
  36. వినియోగదారుల సంఘం. జనవరి, 1998 గ్రీనర్ గ్రీన్స్: సేంద్రీయ ఆహారం గురించి వాస్తవం. వినియోగదారుని నివేదిక 63(1): pages 12–18.
  37. బేకర్ మరియు ఇతరులు. మే 2002 సంప్రదాయ, IPM-ఉత్పత్తి మరియు సేంద్రీయ ఆహారాలలో పురగుమందుల శేషాలు: మూడు U.S. డేటా సమితుల నుండి అభిప్రాయాలు. వృత్తాంతం: విశ్లేషణ మరియు ఫలితాలు: అనుకూల నమూనాల తరచుదనం. ఆహార నిల్వపదార్థాలు మరియు అపరిశుభ్రాలు: వాల్యూమ్ 19, No. 5, పేజీలు 427–446. “అనుకూల నమూనాల తరచుదనం: సేంద్రీయంగా ఉత్పత్తి చేసిన నమూనాలలో తక్కువ శాతంలో శేషాలు ఉంటాయి: 23, 6.5 మరియు 27 శాతం USDA, DPR మరియు CU డేటా, వరుసగా ఉంటాయి.”
  38. పర్యావరణ శాస్త్రం & ఆన్లైన్ సాంకేతికత. జనవరి 11, 2006. సేంద్రీయ కూరగాయలు పురుగులమందులు లేకుండా ఉండవు. సైన్స్ న్యూస్.
  39. తాజా పళ్ళు మరియు కూరగాయ వస్తువుల అంగీకార వృత్తాంతం
  40. సంసాధితమైన దిగుమతి చేసుకున్న పళ్ళు మరియు కూరకాయ వస్తువులను ఖచ్చితమైన వస్తువు, దేశం మరియు పరీక్షలతో గమనించడం
  41. తాజా పళ్ళు మరియు కూరగాయలు
  42. Report ప్లాంట్ ఆధారంగా ఉన్న వ్యవసాయ-ఆహార ఉత్పత్తులలో పురుగుమందులు, వ్యవసాయ రసాయనాలు, పర్యావరణ కలుషితాలు మరియు ఇతర అశుద్ధాలు
  43. పాల ఉత్పత్తులు
  44. కెనడా ఆహార తనిఖీ ఏజన్సీ. 2003 పిల్లల ఆహారంలో పురుగుమందు శేషాల మీద 2002 – 2003 నివేదిక. పసిపిల్లలు మరియు చిన్నపిల్లల ఆహార రసాయనాల శేషాల పథకం.
  45. National Research Council (1993). Pesticides in the Diets of Infants and Children (1st ed.). National Academies Press. ISBN 0-309-04875-3.  External link in |title= (help)
  46. Lu, Chensheng; et al. (2006). "[http://www.ehponline.org/members/2005/8418/8418.pdf Organic Diets Significantly Lower Children’s Dietary Exposure to Organophosphorus Pesticides]". Environmental Health Perspectives. 114 (2): 260–263. PMC 1367841Freely accessible. PMID 16451864. doi:10.1289/ehp.8418.  External link in |title= (help)
  47. "Raw Food" (APA). Retrieved 2008-03-06. 
  48. Tyrone Hayes, Kelly Haston, Mable Tsui, Anhthu Hoang, Cathryn Haeffele, and Aaron Vonk (2003). "Atrazine-Induced Hermaphroditism at 0.1 ppb in American Leopard Frogs". Environmental Health Perspectives. 111.  External link in |title= (help)
  49. పురుగుమందు సమాచార ప్రొఫైల్స్: రొటేనన్. జూన్ 1996 కోర్నెల్ విశ్వవిద్యాలయం, ఒరెగాన్ స్టేట్ విశ్వవిద్యాలయం, ఇడహో విశ్వవిద్యాలయం, మరియు డావిస్‌లోని కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయం మరియు పర్యావరణ విషవిజ్ఞాన సంస్థ, మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయం యెక్క అనుబంధిత సహకార కార్యాలయాలలో పురుగుమందు సమాచార పథకం. http://extoxnet.orst.edu/pips/rotenone.htm
  50. Raeburn, Paul (2006). "Slow-Acting: After 25 years the EPA still won't ban a risky pesticide". Scientific American. 295: 26.  External link in |title= (help)
  51. డిచ్లోర్వోస్(DDVP) కొరకు నమోదు అర్హత నిర్ణయం http://www.epa.gov/oppsrrd1/reregistration/REDs/ddvp_red.pdf
  52. మగ ఎలుకలలో DDVP యెక్క 90 రోజుల చర్మ విషత్వం, పర్యావరణ అశుద్ధాలు మరియు విషవిజ్ఞానం యెక్క సమాచార నివేదిక http://www.springerlink.com/content/g067605h75k730t2/
  53. "Quality Low Input Food Project" (APA). Retrieved 2009-11-23. 
  54. నిగ్లి, మరియు ఇతరులు. (2009) "QLIF సంశ్లేష పరిశోధనా పథకం: మెరుగైన సేంద్రీయ మరియు తక్కువ-పెట్టుబడి ఆహారం." [1] 23 నవంబర్ 2009న తిరిగిపొందబడింది
  55. లీఫెర్ట్, కార్లో & లార్స్ ఎల్స్గార్డ్. (2009) "QLIF ఉపపధకం 2: ఉత్పత్తి పద్ధతుల మీద ప్రభావాలు: ఆహార నాణ్యత మరియు భద్రత మీద సేంద్రీయ మరియు తక్కువ పెట్టుబడి ఉత్పత్తి పద్ధతులను నిర్ణయించడం ." [2] 23 నవంబర్ 2009న తిరిగిపొందబడింది.
  56. నిగ్గ్లి, మరియు ఇతరులు. (2009) "QLIF సంశ్లేష పరిశోధనా పధకం: మెరుగైన సేంద్రీయం మరియు తక్కువ-పెట్టుబడి ఆహారం." [3] 23 నవంబర్ 2009న తిరిగిపొందబడింది
  57. ది ఫుడ్ స్టాండర్డ్స్ ఏజన్సీ యెక్క ప్రస్తుత పరిస్థితి
  58. Sophie Goodchild (2009-07-). "Organic food 'no healthier' blow". London Evening Standard. Retrieved 2009-07-29.  Check date values in: |date= (help)
  59. బోర్న్ D, ప్రెస్కాట్ J. జనవరి 2002. సేంద్రీయంగా మరియు సంప్రదాయకంగా ఉత్పత్తి చేసిన ఆహారాలలో పోషకవిలువ, భావసంబంధ లక్షణాలు, మరియు ఆహార భద్రతను పోల్చడం ఫుడ్ సైన్స్ న్యూట్రిషన్‌లో క్లిష్టమైన పరిశీలనలు. 42(1): 1–34.
  60. విల్లియమ్స్, C. M. ఫిబ్రవరి 2002. సేంద్రీయ ఆహారం యెక్క పోషకాహార నాణ్యత: బూడిద రంగు ఛాయలు లేదా ఆకుపచ్చ రంగు నీడలు? న్యూట్రీషన్ సొసైటీ యెక్క వ్యవహారాలు. 61(1): 19–24
  61. కెనడియన్ ప్రొడ్యూస్ మార్కెటింగ్ అసోసియేషన్ (CPMA). సేంద్రీయంగా ఉత్పత్తి చేసినవి: సేంద్రీయ ఉత్పత్తి రుచి బావుంటుందా? & సేంద్రీయ ఉత్పత్తి అధిక పోషకమైనదా?
  62. సర్ జాన్ క్రెబ్స్. జూన్ 5, 2003 సేంద్రీయ ఆహారం మీ కొరకూ మంచిదేనా? ఉపన్యాసంను ఫుడ్ స్టాండర్డ్స్ ఏజన్సీ (UK) యెక్క అప్పటి అధ్యక్షుడు అయిన సర్ జాన్ క్రెబ్స్ చెల్టేన్హం సైన్సు ఫైర్‌కు జూన్ 5, 2005న ఇచ్చారు. ఆహార ప్రమాణాల ఏజన్సీ వెబ్సైట్‌కు పంపడింది: http://www.food.gov.uk/news/newsarchive/2003/jun/cheltenham
  63. Reganold, John (2001). "Sustainability of Organic, Conventional, and Integrated Apple Orchards".  External link in |title= (help)
  64. 64.0 64.1 Swedish National Food Administration --> Ekologisk mat Translated from: I studierna går det heller inte att påvisa några skillnader mellan ekologiskt och konventionellt odlade produkter när det gäller halter av naturliga gifter, till exempel mögelgifter, i spannmål eller solanin i potatis. జూన్ 11, 2009
  65. వింటర్, CK మరియు SF డావిస్, 2006 "సేంద్రీయ ఆహారాలు" ఫుడ్ సైన్స్ యెక్క పత్రిక 71(9):R117–R124.
  66. అమెరికా ఇళ్ళలో ఆహార వ్యయం, 2003-04
  67. "The Global Market for Organic Food & Drink". Organic Monitor. 2002. Retrieved 2006-06-20. 
  68. "Food: Global Industry Guide". Datamonitor. 2009. Retrieved 2008-08-28. 
  69. http://www.barackobama.com/issues/pdf/EnvironmentFactSheet.pdf
  70. Hansen, Nanette (2004). "Organic food sales see healthy growth". MSNBC. Retrieved 2006-06-20. 
  71. వార్నెర్, మెలానీ. "వాట్ ఈజ్ ఆర్గానిక్? పవర్‌ఫుల్ ప్లేయర్స్ వాంట్ అ సే". న్యూ యార్క్ టైమ్స్ : నవంబర్. 1, 2005.
  72. Catherine Greene and Carolyn Dimitri (2003). "Organic Agriculture: Gaining Ground". USDA Economic Research Service. Retrieved 2006-06-20. 
  73. Forschungsinstitut für biologischen Landbau (2006). "US-Biomarkt wächst wiederholt zweistellig". Ökolandbau.de. Retrieved 2007-10-12. 
  74. Dryer, Jerry (2003). "Market Trends: Organic Lessons". Prepared Foods. Retrieved 2006-06-20. 
  75. 75.0 75.1 Macey, Anne (2007). "Retail Sales of Certified Organic Food Products in Canada in 2006" (pdf). Organic Agriculture Center of Canada. Retrieved 2008-04-09. 
  76. Macey, Anne (2007). "Retail Sales of Certified Organic Food Products in Canada in 2006. Organic food is not all organic. only food labeled with a 100% organic sticker are pesticide-free/" (pdf). Organic Agriculture Center of Canada. Retrieved 2008-04-09. 
  77. European Commission – Eurostat. "Eurostat press release 80/2007" (PDF). p. 1. Retrieved 2007-10-07. 
  78. Austrian Ministry of Agriculture. "FAQ". Retrieved 2007-11-13. 
  79. Austrian chamber of agriculture. "Obmann-Wechsel bei Bio Austria". Retrieved 2007-04-26. 
  80. Agrarmarkt Austria. "RollAMA Bioanteile LEH 2003–2006". p. 2. Retrieved 2007-10-07. 
  81. BIO AUSTRIA. "Wirtschaftlicher Durchbruch für Bio-Fachhandel im Jubiläumsjahr". Retrieved 2007-11-13. 
  82. Organic Consumers Association. "Italian Law Calls for All Organic Foods in Nation's Schools". Retrieved 2007-11-13. 
  83. SixtyTwo International Consultants. "The organic food market in Poland: Ready for take-off". Retrieved 2007-10-08. 
  84. Organic Centre Wales. "Organic statistics – the shape of organic food and farming". Retrieved 2007-10-08. 
  85. Alison Auld. "Farming with Fidel". Retrieved 2007-10-08. 
  86. Center for Genetic Engineering and Biotechnology. "Cuban GMO Vision" (PDF). Retrieved 2007-10-08. 
  87. Centro de Ingeniería Genética y Biotecnología de Cuba. "DirecciÓn de Investigaciones Agropecuarias". Retrieved 2007-10-08. 
  88. Office of Global Analysis, FAS, USDA. "Cuba’s Food & Agriculture Situation Report" (PDF). Retrieved 2008-09-04. 
  89. పాల్, జాన్ "ఆర్గానిక్స్ ఒలింపియాడ్ 2007 – సేంద్రీయ వ్యవసాయం యెక్క ప్రపంచ పరిస్థితి మీద దూరానుగత చిత్రణములు, యాకర్స్ ఆస్ట్రేలియా , (2008) 16 (1): 36–38.

మరింత చదవడానికి[మార్చు]

  • PAN UK (2008). Pesticides on a Plate. PAN-UK (UK). ISBN 13 978-0-9549542-6-0 Check |isbn= value: length (help). 
  • Environmental Magazine (2005). Green Living. Penguin Group (USA). ISBN 0-452-28574-7. 
  • Gussow, Joan Dye (2002). This Organic Life: Confessions of a Suburban Homesteader. Chelsea Green Publishing. ISBN 1-931498-24-5. 
  • Nancarrow, Loren; Taylor, Janet Hogan (2000). Dead Daisies Make Me Crazy: Garden Solutions without Chemical Pollution. Ten Speed Press. ISBN 1-58008-156-8. 
  • Pretty, J. N.; et al. (2006). "Resource-Conserving Agriculture Increases Yields in Developing Countries". Environmental Science and Technology. 40 (4): 1114–1119. PMID 16572763. doi:10.1021/es051670d.  External link in |title= (help)
  • Phillips, Michael (1998). The Apple Grower: A Guide for the Organic Orchardist. Chelsea Green Publishing. ISBN 1-890132-04-7. 
  • Rubin, Carole (2003). How to Get Your Lawn & Garden Off Drugs: A Basic Guide to Pesticide-Free Gardening in North America. Harbour Publishing Company. ISBN 1-55017-320-0. 
  • Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3565: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  • Kingsolver, Barbara; Kngsolver, Camille; Hopp, Steven L. (2007). Animal, Vegetable, Miracle. HarperCollins. ISBN 0060852550. 
  • Guthman, Julie (2004). Agrarian Dreams: The Paradox of Organic Farming in California. University of California Press. ISBN 0-520-24095-2. 
  • Hamilton, Denis; Crossley, Stephen (editors) (2004). Pesticide residues in food and drinking water. J. Wiley. ISBN 0-471-48991-3. 
  • Hond, Frank; et al. (2003). Pesticides: problems, improvements, alternatives. Blackwell Science. ISBN 0-632-05659-2. 
  • Watson, David H. (editor) (2004). Pesticide, veterinary and other residues in food. Woodhead Publishing. ISBN 1-85573-734-5. 
  • Wargo, John (1998). Our Children's Toxic Legacy: How Science and Law Fail to Protect Us from Pesticides. Yale University Press. ISBN 0-300-07446-8. 
  • Williams, Christine (2002). "Nutritional quality of organic food: shades of grey or shades of green?". Proceedings of the Nutrition Society. pp. 19–24. 

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

ua:Органічні продукти