సొనెట్

సొనెట్ అనేది ఒక స్థిరమైన పద్య రూపం, దీని నిర్మాణం సాంప్రదాయకంగా ఒక నిర్దిష్ట ప్రాస పథకాన్ని అనుసరించే పద్నాలుగు పంక్తులను కలిగి ఉంటుంది. ^[1] ఈ పదం ఇటాలియన్ పదం 'సొనెట్టో అనే లాటిన్ పదం సోనస్ నుండి వచ్చింది.13వ శతాబ్దంలో సిసిలీలో ఉద్భవించిన సొనెట్, కాలక్రమేణా అనేక యూరోపియన్ భాషా ప్రాంతాలలో స్వీకరించబడింది. మొదట్లో దీనిని ప్రధానంగా శృంగార ప్రేమను వ్యక్తీకరించడానికి ఉపయోగించినప్పటికీ, చివరికి ఏ విషయాన్నైనా ఆమోదయోగ్యంగా పరిగణించారు. చతుర్ధాంశ పరిమితిని విడిచిపెట్టడం, ఆధునిక కాలంలో ప్రాసను పూర్తిగా వదిలివేయడం వంటి అనేక రూపాంతరాలు కూడా ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి.

రొమాన్స్ భాషలు

సిసిలియన్

సిసిలియన్ నగరమైన పలెర్మోలో ఫ్రెడరిక్ II ఆస్థానంలో జియాకోమో డా లెంటినీ ఈ సొనెట్‌ను కనుగొన్న ఘనతను పొందారు. లెంటినీ చుట్టూ ఉన్న సిసిలియన్ కవుల బృందం ఆ తర్వాత ఆ ప్రక్రియను ప్రధాన భూభాగానికి వ్యాప్తి చేసింది. అయితే, ఆ తొలి సొనెట్‌లు ఇప్పుడు అసలు సిసిలియన్ భాషలో లభ్యం కావడం లేదు, కేవలం టస్కన్ మాండలికంలోకి అనువదించబడిన తర్వాత మాత్రమే లభిస్తున్నాయి. ఈ రూపంలో ఒక జత చతుష్పదాలు, వాటి తర్వాత ఒక జత త్రిపదాలు ఉంటాయి, దీని ప్రాస నియమం సౌష్టవంగా ఉంటుంది. $\mathrm {ABABABAB\,\,CDCDCD}$ మధ్యంతర విరామం తర్వాత భావం కొత్త దిశలో ముందుకు సాగే చోట.

సోనెట్ దాని పుట్టిన ప్రాంతానికి చాలా దూరంలో కూడా మనుగడ సాగించడానికి దోహదపడిన దాని సరళమైన రూపంలో అంతర్గతంగా ఏదో ఉందని పీటర్ డ్రోంకే వ్యాఖ్యానించారు. తొలి సిసిలియన్ సాన్నెట్‌లలోని మొదటి ఎనిమిది పంక్తులు, స్ట్రాంబోట్టో అని పిలువబడే ఎనిమిది పంక్తుల సిసిలియన్ జానపద గీత చరణంతో ఒకేలా ఉంటాయని విలియం బేర్ సూచిస్తున్నారు. దీనికి, డా లెంటిని (లేదా ఈ రూపాన్ని కనిపెట్టిన వారు) కొత్త 14-పంక్తుల సొనెట్ రూపాన్ని సృష్టించడానికి స్ట్రాంబోటోకు రెండు టెర్సెట్‌లను జోడించారు.

దీనికి విరుద్ధంగా, సిసిలియన్ సొనెట్ నిర్మాణం, విషయవస్తువు అరబిక్ కవిత్వం నుండి గ్రహించబడ్డాయని, దానిని సిసిలియన్ కవుల పాఠశాల 'ఆవిష్కరణ'గా వివరించలేమని హసనల్లీ లాధా వాదించారు. "దాని సిసిలియన్ ఆరంభాలలో, సొనెట్ ఖసీదాతో సాహిత్య, జ్ఞానమీమాంస సంబంధాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది" అని లాధా పేర్కొన్నాడు, , సొనెట్ దానిని నిర్వచించే 14-పంక్తుల నిర్మాణంతో ఏకకాలంలో ఉద్భవించలేదని నొక్కిచెప్పాడు. ముఖ్యంగా, సొనెట్‌ను దాని అరబిక్ పూర్వగాముల నుండి వేరు చేసే ప్రయత్నాలు కొత్త గేయ కవిత్వం నిర్వచనంపై ఆధారపడి ఉంటాయి, దీనికి గియాకోమో కవిత్వం అనుగుణంగా లేదు: పదమూడవ శతాబ్దపు పునఃసంస్కరణలలో లభించిన అతని కవితలు పద్నాలుగు పంక్తులలో కాకుండా, ఆరు పంక్తులలో కనిపిస్తాయి, ఇందులో నాలుగు వరుసలు ఉంటాయి, ప్రతి పంక్తిలో రెండు అర్ధ పంక్తులు, రెండు 'టెర్సెట్‌లు' ఉంటాయి, ఇవి రెండు వరుసల వరకు విస్తరించి ఉంటాయి. ^[2] లధా దృష్టిలో, సొనెట్ అనేది మధ్యధరా ప్రపంచం అంతటా ప్రేమ కవిత్వం విస్తృత సంప్రదాయం కొనసాగింపుగా ఉద్భవించింది, సిసిలియన్ స్ట్రాంబోట్టో, ప్రోవెన్సల్ కాన్సో, అండలూసి అరబిక్ మువష్షా, జజల్, అలాగే ఖసీదా వంటి ఇతర రూపాలకు సంబంధించినది. ^[3]

ఇటాలియన్

గిట్టోన్ డి'అరెజ్జో సొనెట్ రూపాన్ని తిరిగి కనుగొని దానిని టస్కనీకి తీసుకువచ్చాడు, అక్కడ అతను సికులో-టస్కన్ లేదా గిట్టోనియన్ కవిత్వ పాఠశాలను (1235–1294) స్థాపించినప్పుడు దానిని టస్కన్ మాండలికానికి అనుగుణంగా మార్చాడు. అతను దాదాపు 250 సాన్నెట్లు రాశాడు. ^[4] వారి తర్వాత వచ్చిన అనేక మంది ఇటాలియన్ కవులలో, డాంటే అలిఘేరి, గైడో కావెల్కాంటిల సొనెట్లు ప్రత్యేకంగా నిలుస్తాయి, కానీ ఆ తర్వాత అత్యంత ప్రసిద్ధుడు, విస్తృతంగా ప్రభావశీలుడు పెట్రార్క్ .

అభివృద్ధి చెందిన ఒక సాధారణ ఇటాలియన్ సొనెట్ నిర్మాణంలో రెండు భాగాలు ఉండేవి, అవి కలిసి ఒక సంక్షిప్తమైన 'వాదన' రూపాన్ని ఏర్పరిచేవి. మొదట, అష్టకం ఒక "సమస్య" లేదా "ప్రశ్న"ను వివరించే "ప్రతిపాదన"ను ఏర్పరుస్తుంది, దాని తర్వాత ఒక "పరిష్కారాన్ని" ప్రతిపాదించే షట్కం (రెండు త్రిపదులు ) వస్తుంది. సాధారణంగా, తొమ్మిదవ పంక్తి "మలుపు" లేదా " వోల్టా " అని పిలువబడే దానిని ప్రారంభిస్తుంది, ఇది ప్రతిపాదన నుండి పరిష్కారానికి మారడాన్ని సూచిస్తుంది. సమస్య/పరిష్కార నిర్మాణాన్ని ఖచ్చితంగా పాటించని సొనెట్లలో కూడా, తొమ్మిదవ పంక్తి తరచుగా కవిత స్వరం, భావం లేదా వైఖరిలో మార్పును సూచించడం ద్వారా ఒక "మలుపు"ను సూచిస్తుంది.

తరువాత, $\mathrm {ABBA\,\,ABBA}$ ఈ నమూనా ఇటాలియన్ సాన్నెట్‌లకు ప్రామాణికంగా మారింది. షట్పదానికి సంబంధించి, రెండు వేర్వేరు అవకాశాలు ఉన్నాయి: $\mathrm {CDECDE}$ , $\mathrm {CDC\,\,CDC}$ . కాలక్రమేణా, ఈ ప్రాస పథకంలో ఇతర వైవిధ్యాలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి, అవి ఏవంటే $\mathrm {CDC\,\,DCD}$ లేదా $\mathrm {CDE\,\,DCE}$ . పెట్రార్క్ సాధారణంగా ఒక $\mathrm {ABBA\,\,ABBA}$ అష్టకం కోసం నమూనా, తర్వాత ఈ క్రింది వాటిలో ఏదైనా $\mathrm {CDE\,\,CDE}$ లేదా $\mathrm {CDC\,\,CDC}$ షట్పదిలో ప్రాసలు.

14వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, ఒకే ఇతివృత్తం చుట్టూ ఏకీకృతమైన సొనెట్ శ్రేణి తొలి ఉదాహరణలు వచ్చాయి. ఫోల్గోర్ డా శాన్ గిమిగ్నానో సంవత్సరంలోని నెలల శ్రేణి, దాని తర్వాత వారంలోని రోజుల క్రమం ద్వారా ఇది సూచించబడింది. ^[5] కొంచెం ముందు కాలంలో, డాంటే తన లా విటా నుయోవాను ప్రచురించాడు, ఇది ఒక కథనాత్మక వ్యాఖ్యానం, దీనిలో బీట్రైస్ పట్ల కవి ప్రేమపై కేంద్రీకృతమైన సొనెట్లు, ఇతర గేయ రూపాలు కనిపిస్తాయి. అక్కడ ఉన్న చాలా సొనెట్లు పెట్రార్కన్ (డాంటే పెట్రార్క్ కంటే ముందు ఉన్నందున ఇక్కడ ఈ పదాన్ని కేవలం శైలీపరమైన పదంగా ఉపయోగించారు). అధ్యాయం VII "O voi che per la via" అనే సాన్నెట్‌ను రెండు సెస్టెట్‌లతో అందిస్తుంది ( $\mathrm {AABAAB\,\,AABAAB}$ ), రెండు చతుష్పదాలు ( $\mathrm {CDDC\,\,CDDC}$ ), Ch. VIII, "మోర్టే విల్లానా", రెండు షట్పదాలతో ( $\mathrm {AABBBA\,\,AABBBA}$ ), రెండు చతుష్పదాలు ( $\mathrm {CDDC\,\,CDDC}$ ). తరువాతి శతాబ్దంలో పెట్రార్క్ అతని అడుగుజాడలను అనుసరించి, కాన్జియోనెరే 366 సాన్నెట్లను రచించాడు, ఇవి లారా పట్ల అతని జీవితకాల ప్రేమను వివరిస్తాయి.

ఇటాలియన్ సమాజంలో సొనెట్ రచన విస్తృతంగా వ్యాపించినప్పటికీ, దానిని అభ్యసించేవారిలో ఇతర విషయాలలో మరింత ప్రసిద్ధి చెందిన కొందరు కూడా ఉన్నారు: ఉదాహరణకు, చిత్రకారులు గియోట్టో, మైఖేలాంజెలో, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త గెలీలియో . విద్యావేత్త గియోవన్నీ మారియో క్రెస్సింబెని 16వ శతాబ్దంలోనే 661 మంది కవులను జాబితా చేశాడు. అవి ఎంత సాధారణమైపోయాయంటే, చివరికి, ఒక సాహిత్య చరిత్రకారుని మాటల్లో చెప్పాలంటే: "ఏ సంఘటన అంత అల్పమైనది కాదు, ఏదీ అంత సాధారణమైనది కాదు, ఒక వ్యాపారి పెద్ద దుకాణం తెరవలేకపోయినా, ఒక ప్రభుత్వ గుమస్తా జీతంలో కొన్ని అదనపు స్కూడీలు పొందలేకపోయినా, అతని స్నేహితులు, పరిచయస్తులందరూ ఆ సంఘటనను తప్పక జరుపుకోవాలి, వారి అభినందనలను పద్యాల రూపంలో పొందుపరచాలి, అవి దాదాపుగా ఎల్లప్పుడూ ఈ రూపాన్నే సంతరించుకున్నాయి."

ఆక్సిటన్

ఆక్సిటన్ భాషలో లభించిన ఏకైక ధృవీకరించబడిన సొనెట్ పాలో లాన్‌ఫ్రాంచి డా పిస్టోయియాచే రచించబడింది, ఇది 1284 నాటిదని నిశ్చయంగా నిర్ధారించబడింది. ఇది ప్రాస పథకాన్ని ఉపయోగిస్తుంది $\mathrm {ABAB\,\,ABAB\,\,CDCDCD}$ , "విలియం ఆఫ్ అల్మారిచి", డాంటే డి మయానోలకు ఆపాదించబడిన, సందేహాస్పదమైన ప్రామాణికత లేదా యోగ్యత కలిగిన మరికొన్నింటిలాగే, దీనికి కూడా ఒక రాజకీయ ఇతివృత్తం ఉంది.

కాటలాన్

కాటలాన్ భాషలోని తొలి సొనెట్లలో ఒకటి పెరె టోరోయెల్లా (1436–1486) చే వ్రాయబడింది. ^[6] 16వ శతాబ్దంలో, 1560, 1565 మధ్య ప్రచురించబడిన 60కి పైగా సొనెట్‌ల రచయిత పెరె సెరాఫీ. ^[7]

భారతీయ భాషలు

భారత ఉపఖండంలో, అస్సామీ, బెంగాలీ, డోగ్రీ, ఇంగ్లీష్, గుజరాతీ, హిందీ, కన్నడ, కాశ్మీరీ, మలయాళం, మణిపురి, మరాఠీ, నేపాలీ, ఒరియా, సింధీ, ఉర్దూ భాషలలో సొనెట్లు వ్రాయబడ్డాయి.

ఉర్దూలో

ఆంగ్ల, ఇతర ఐరోపా కవులచే కూడా ప్రభావితమైన ఉర్దూ కవులు, ఉర్దూ కవిత్వంలోకి సొనెట్‌ను చాలా ఆలస్యంగా ప్రవేశపెట్టారు. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలోనే అజ్మతుల్లా ఖాన్ (1887–1923) ఈ శైలిని ఉర్దూ సాహిత్యానికి పరిచయం చేశారని నమ్ముతారు. సొనెట్‌లను వ్రాసిన ఇతర ప్రసిద్ధ ఉర్దూ కవులు అక్తర్ జునాఘర్హి, అక్తర్ షీరానీ, నూన్ మీమ్ రషీద్, మెహర్ లాల్ సోనీ జియా ఫతేబాది, సలామ్ మచలీషాహరి, వజీర్ అఘా . ^[8]

మూలాలు

↑ "Sonnet | Definition, Examples, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-06-27.
↑ (2 January 2020). "Ladha, p. 15.".
↑ (2 January 2020). "Ladha, p. 26, n. 80.".
↑ Kleinhenz, Christopher (2003). Medieval Italy: an encyclopedia, Volume 2, Christopher Kleinhenz. Routledge. ISBN 9780415939317.
↑ "Rossetti Archive".
↑ "Pere Torroella".
↑ Taylor, Barry; Coroleu, Alejandro (11 May 2010). Barry Taylor, Alejandro Coroleu, Humanism and Christian Letters in Early Modern Iberia (1480–1630). Cambridge Scholars. ISBN 9781443822442.
↑ Sani, Zarina (1979). Budha Darakhat. New Delhi: Bazm – e – Seemab. p. 99. OL 24596004M. Akhtar Junagarhi kaa sonnet ghaaliban 1914 kaa hai- Rashid kaa 1930 kaa aur Akhtar Sheerani ne andaazan 1933 se 1942 tak sonnet likhe- isii dauraan 1934 se 1936 tak Zia Fatehabadi ne bhi keii sonnet likhe (Akhtar Junagarhi's sonnet is from the year 1914. Rashid's sonnet is of 1930 and Akhtar Sheerani wrote sonnets between 1932 and 1942. During the period of 1932 to 1936, Zia Fatehabadi also wrote many sonnets)

[1] "Sonnet | Definition, Examples, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-06-27.

[2] (2 January 2020). "Ladha, p. 15.".

[3] (2 January 2020). "Ladha, p. 26, n. 80.".

[4] Kleinhenz, Christopher (2003). Medieval Italy: an encyclopedia, Volume 2, Christopher Kleinhenz. Routledge. ISBN 9780415939317.

[5] "Rossetti Archive".

[6] "Pere Torroella".

[7] Taylor, Barry; Coroleu, Alejandro (11 May 2010). Barry Taylor, Alejandro Coroleu, Humanism and Christian Letters in Early Modern Iberia (1480–1630). Cambridge Scholars. ISBN 9781443822442.

[8] Sani, Zarina (1979). Budha Darakhat. New Delhi: Bazm – e – Seemab. p. 99. OL 24596004M. Akhtar Junagarhi kaa sonnet ghaaliban 1914 kaa hai- Rashid kaa 1930 kaa aur Akhtar Sheerani ne andaazan 1933 se 1942 tak sonnet likhe- isii dauraan 1934 se 1936 tak Zia Fatehabadi ne bhi keii sonnet likhe (Akhtar Junagarhi's sonnet is from the year 1914. Rashid's sonnet is of 1930 and Akhtar Sheerani wrote sonnets between 1932 and 1942. During the period of 1932 to 1936, Zia Fatehabadi also wrote many sonnets)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]