Jump to content

సోధా

వికీపీడియా నుండి
సోధా
అమర్‌కోట్ రాజవంశం
అమర్‌కోట్ రాజ్యం జెండా
Parent familyపరమార రాజపుత్
Countryఅమర్కోట్ రాజ్యం
Founded1125; 901 సంవత్సరాల క్రితం (1125)
Founderరావు సోధో
Current headరాణా హమీర్ సింగ్
Final rulerరాణా అర్జున్ సింగ్
Titlesరానా అమర్కోట్ సోధా రాజవంశం

సోధా అనేది భారతదేశం, పాకిస్తాన్‌లో నివసించే ఒక రాజపుత్ర వంశం.[1] వారు పర్మార్ రాజపుత్రుల ఒక శాఖ, అగ్నివంశీ మూలానికి చెందినవారని చెప్పుకుంటారు.[2][3][4]

చరిత్ర

[మార్చు]

వారు ఒకప్పుడు మాళ్వా ప్రాంతాలను, ఆ తర్వాత రాజస్థాన్ వాయువ్య భాగాలను నియంత్రించిన పర్మార్ రాజపుత్రుల ఒక శాఖ. సూరత్‌గఢ్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని 'సోధావతి' అని పిలిచేవారు, భట్నేర్‌కు ఆగ్నేయంగా ఉన్న ప్రాంతం ఒకప్పుడు సోధా రాజపుత్రుల ఆధీనంలో ఉండేది. అయితే భాటి రాజపుత్రులు వారిని ఈ ప్రాంతాల నుండి తరిమివేసిన తర్వాత, వారు తమ స్థావరాన్ని థార్ ఎడారికి మార్చుకున్నారు.[5][6] పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్‌లోని ఉమర్‌కోట్ జిల్లాలో స్థిరపడిన సోధా రాజపుత్రులు, 9వ శతాబ్దం నుండి 13వ శతాబ్దం వరకు మధ్య భారతదేశంలోని మాళ్వాను పాలించిన పర్మార్ రాజపుత్ర రాజవంశం శాఖలైన వంశాలలో ఒకటి.[7] సోధాలు పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్ ప్రావిన్స్‌కు ఆగ్నేయంగా ఉన్న థార్‌పరాక్ (థార్)ను నియంత్రించారు.

సోధా రాజపుత్రులు పాకిస్తాన్‌లో ఇప్పటికీ నివసిస్తున్న కొన్ని హిందూ రాజపుత్ర వంశాలలో ఒకటి. సోధా రాజపుత్రుల చరిత్ర 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో చిమన్జీ కావియా రచించిన, 1887లో జోధ్‌పూర్‌లో ప్రచురించబడిన " సోధాయన్ " అనే పుస్తకంలో కూడా నమోదు చేయబడింది.[8]

అమర్‌కోట్ రాజ్యం

[మార్చు]
సోధా రాజపుత్రుల అమరోట్ కోట

పర్మార్ల ఒక శాఖ అబు నుండి బయలుదేరి బహార్ పర్మార్ నాయకత్వంలో రాధన్‌పూర్‌లో స్థిరపడింది. అతని వారసుడు రావు సోధో జి రాజపుత్రుల సోధా వంశ స్థాపకుడయ్యాడు, క్రీ.శ. 1125లో రాతోకోట్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. రాతోకోట్‌ను స్థావరంగా చేసుకుని, వారు పొరుగు గ్రామాలను తమ ప్రభావంలోకి ఏకీకృతం చేశారు.[9]

ఇంకా, సోధోజీ ఆశావహ వారసుడైన రాణా రాజ్ దేవ్, సూమ్రాల ఆధీనంలో ఉన్న అమర్‌కోట్ కోట కోసం కుట్ర పన్నడం ప్రారంభించాడు. ఈ ఉద్దేశ్యంతో, దండయాత్రకు రంగం సిద్ధం చేయడానికి అతను తన నమ్మకమైన చరణ్ మిత్రులైన జున్‌ఫాజీ, బుధిమాన్‌జీలను అమర్‌కోట్‌కు పంపాడు, అక్కడ వారు రాతోకోట్‌కు తిరిగి రాకముందు కొంతకాలం ఉన్నారు.[10]

ఇద్దరు చారణాలతో చర్చలు జరిపిన తరువాత, రాణా రాజ్ దేవ్ క్రీ.శ. 1226 లో అమర్‌కోట్ ( ఉమర్‌కోట్ ) పై తన దండయాత్రను ప్రారంభించాడు. ఖేన్‌హ్రో సూమ్రో, రాణా రాజ్ దేవ్ సైన్యాల మధ్య జరిగిన యుద్ధంలో, సోధాలు విజయం సాధించగా, సూమ్రాలు వెనుదిరగవలసి వచ్చింది. ఈ విధంగా, రాణా రాజ్ దేవ్ అమర్‌కోట్‌పై సోధా పాలనను స్థాపించాడు, సోధా రాజవంశానికి నిజమైన స్థాపకుడిగా పరిగణించబడ్డాడు.[9]

ఆ తరువాత, ఉమర్‌కోట్‌ను నియంత్రణలోకి తెచ్చుకున్నాక, సోధాలు తమ రాజ్యాన్ని విస్తరించడం ప్రారంభించారు, త్వరలోనే మిథి, చెల్హార్, చచారోలోని కొన్ని భాగాలను స్వాధీనం చేసుకుని, తమ ఆధిపత్యాన్ని నాగర్‌పార్కర్ వరకు విస్తరించారు. నాలుగు తరాల తరువాత, రాణా దారాబుర్ష్ తన రాష్ట్రాన్ని తన ఇద్దరు కుమారుల మధ్య విభజించి, అమర్‌కోట్, దానిని ఆనుకుని ఉన్న ప్రాంతాలను తన పెద్ద కుమారుడు దర్జన్‌శాల్‌కు, నాగర్‌పార్కర్‌ను చిన్న కుమారుడు ఆస్రాయ్‌కు ఇచ్చాడు.

మధ్యయుగాల నుండి 1947 బ్రిటిష్ ఇండియా విభజన వరకు అమర్‌కోట్ ప్రావిన్స్‌ను సోధా రాజపుత్ర వంశం పాలించింది. మొఘల్ సామ్రాజ్యం, జలాలూద్దీన్ మహమ్మద్ అక్బర్, బ్రిటిష్ రాజ్ కాలంలో ఈ నగరం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ ది గ్రేట్ 1542 అక్టోబర్ 14న అమర్‌కోట్‌లో జన్మించారు. షేర్ షా సూరి చేతిలో సైనిక ఓటమి నుండి అతని తండ్రి హుమాయున్ పారిపోయి వచ్చినప్పుడు ఇది జరిగింది.[11] అమర్‌కోట్ సోధా రాజపుత్ర పాలకుడైన రాణా ప్రసాద్ అతనికి ఆశ్రయం ఇచ్చాడు.[12] 18వ శతాబ్దంలో సోధా రాజపుత్రులు పాలించిన అనర్‌కోట్ రాజ్యాన్ని జోధ్‌పూర్ సంస్థానం స్వాధీనం చేసుకుంది, దాని పాలకులు సామంతులుగా మార్చబడ్డారు. జోధ్‌పూర్ సంస్థానంపై విధించిన కప్పాన్ని రూ.10,000 తగ్గించినందుకు ప్రతిఫలంగా, 1847లో జోధ్‌పూర్ మహారాజు అమర్‌కోట్ ప్రాంతాన్ని, దాని కోటను బ్రిటిష్ వారికి అప్పగించారు., ఆ భూభాగం బ్రిటిష్ ఇండియా ప్రత్యక్ష పాలనలోకి వచ్చింది, రాణాలు జాగీర్దార్ల స్థాయికి తగ్గించబడ్డారు.[13]

పాకిస్తాన్

[మార్చు]

పాకిస్తాన్‌లో విలీనమైన పాలక కుటుంబాన్ని కలిగి ఉండి, సోధా రాజపుత్రుల హిందూ మెజారిటీ జనాభా ఉన్న ఏకైక ప్రాంతం అమర్‌కోట్. ఫెడరల్ మంత్రి, హిందూ సోధా రాజపుత్ర వంశానికి, అమర్‌కోట్ జాగీర్‌కు అధిపతి అయిన రాణా చంద్ర సింగ్, పాకిస్తాన్ పీపుల్స్ పార్టీ (PPP) వ్యవస్థాపక సభ్యులలో ఒకరు. ఆయన 1977, 1999 మధ్య PPP తరపున ఉమర్‌కోట్ నుండి ఏడుసార్లు పాకిస్తాన్ జాతీయ అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు, ఆ తర్వాత ఆయన పాకిస్తాన్ హిందూ పార్టీ (PHP)ని స్థాపించారు. పాకిస్తాన్‌లోని సింధ్ ప్రావిన్స్, భారత రాష్ట్రమైన రాజస్థాన్‌లో కూడా చాలా మంది ముస్లిం సోధాలు కనిపిస్తారు.[14][15] ప్రస్తుతం, ఆయన రాజకీయ నాయకుడైన కుమారుడు రాణా హమీర్ సింగ్, థార్‌పార్కర్, అమర్‌కోట్, మిథీలకు 26వ రాణాగా ఉన్నారు.[16][17][18]

వారు ఇప్పటికీ భారతదేశంలోని రాజస్థాన్ సరిహద్దు జిల్లాల్లోని రాజపుత్ర కుటుంబాలలో తమ కుమార్తెలకు వివాహం చేసే పురాతన సంప్రదాయాన్ని పాటిస్తున్నారు. వారు ఇతర హిందూ రాజపుత్ర వంశాలతో మాత్రమే వివాహ సంబంధాలు కలిగి ఉంటారు కాబట్టి, ప్రతి సంవత్సరం తమ వధూవరులను ఎంచుకోవడానికి రాజస్థాన్‌కు వస్తారు. ఇరు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్త సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, భారత, పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వాలు రెండూ సోధా రాజపుత్రుల అంతర్దేశీయ వివాహాలను సులభతరం చేయడానికి ప్రత్యేక వీసా నిబంధనలను రూపొందించి, ఒక ప్రత్యేక దౌత్య మార్గాన్ని సృష్టించాయి.[7][19][20][21][22]

భారతదేశం

[మార్చు]

భారతదేశంలో, సోధా రాజపుత్రులు రాజస్థాన్‌లోని వాయువ్య ప్రాంతాలలో చెల్లాచెదురుగా కనిపిస్తారు.[23]

గుజరాత్‌లోని కచ్ జిల్లాలో, సోధా రాజపుత్రులు పాకిస్థాన్‌లోని సింధ్ నుండి ఇటీవలే వలస వచ్చినవారు. 1971 ఇండో-పాకిస్తాన్ యుద్ధ సమయంలో జరిగిన చాచ్రో దాడి తర్వాత, సోధాలు సింధ్ నుండి పారిపోయి కచ్‌లోని రాపర్, బచ్చౌ తహసీళ్లలో స్థిరపడ్డారు, అక్కడే వారు ఇప్పటికీ నివసిస్తున్నారు.

సోధాలు విస్తృత హిందూ రాజపుత్ర సమాజంలోని అనేక ఉప సమూహాలలో ఒకటి, అంతర్వివాహాల ద్వారా సింధ్‌తో బలమైన సంబంధాలను కొనసాగిస్తున్నారు. తీవ్రమైన పితృస్వామ్య ఆచారాలు, సంప్రదాయాలు ఈ సాంప్రదాయ రక్షక-యోధ సమాజం లక్షణం. బహిరంగ ప్రదేశాలలో మహిళల కదలికలపై నియంత్రణ వివిధ విచిత్రమైన పాత్రల మార్పులకు దారితీసింది, ఉదాహరణకు పురుషులు గ్రామ బావి నుండి మహిళల కోసం నీరు తీసుకురావడం.[24][25][26]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Talbot, Ian (2016-01-28). A History of Modern South Asia: Politics, States, Diasporas (in ఇంగ్లీష్). Yale University Press. ISBN 978-0-300-21659-2.
  2. ↑ Jhala, Jayasinhji “Both the Solankis and Sodhas being clans within the Agnivanshi lineage of the Rajput people” (2018-07-19). Genealogy, Archive, Image: Interpreting Dynastic History in Western India, c. 1090-2016 (in ఇంగ్లీష్). Walter de Gruyter GmbH & Co KG. ISBN 978-3-11-060129-9.
  3. ↑ Talbot, Ian (2016-01-28). A History of Modern South Asia: Politics, States, Diasporas (in ఇంగ్లీష్). Yale University Press. ISBN 978-0-300-21659-2.
  4. ↑ K̲h̲ān̲, Rānā Muḥammad Sarvar (2005). The Rajputs: History, Clans, Culture, and Nobility (in ఇంగ్లీష్). Rana Muhammad Sarwar Khan.
  5. ↑ Singh, Rajvi Amar (1992). Mediaeval History of Rajasthan: Western Rajasthan (in ఇంగ్లీష్). Rajvi Amar Singh. p. 202. Retrieved 30 April 2021.
  6. ↑ Rajasthan [district Gazetteers].: Ganganagar (in ఇంగ్లీష్). Printed at Government Central Press. 1972. p. 35. Archived from the original on 31 May 2023. Retrieved 30 April 2021.
  7. 1 2 "For These Cross-Border Couples, Strained India-Pak Ties Mean an Indefinite Separation". The Wire. The Wire. 18 September 2020. Archived from the original on 28 April 2021. Retrieved 30 April 2021.
  8. ↑ Sources on Social and Economic History of Rajasthan, 17th-20th Century A.D. (in ఇంగ్లీష్). Vikas Prakashan. 2005. p. 161. Retrieved 30 April 2021.
  9. 1 2 Kalhoro, Zulfiqar Ali. "VANISHING VISUAL HERITAGE: SATI AND HERO STONES IN NAGARPARKAR, SINDH ZULFIQAR ALI KALHORO Introduction". Retrieved on 17 July 2022.
  10. ↑ . "VANISHING VISUAL HERITAGE: SATI AND HERO STONES IN NAGARPARKAR, SINDH ZULFIQAR ALI KALHORO Introduction".
  11. ↑ Part 10:..the birth of Akbar Archived 29 జూన్ 2010 at the Wayback Machine Humayun nama by Gulbadan Begum.
  12. ↑ Part 10:..the birth of Akbar Archived 29 జూన్ 2010 at the Wayback Machine Humayun-nama by Gulbadan Begum.
  13. ↑ "Imperial Gazetteer2 of India, Volume 14, page 186 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library". Archived from the original on 1 May 2021. Retrieved 1 May 2021.
  14. ↑ "Hindu Leader, Ex-minister Chardar Singh is Dead". Khaleej Times. 3 August 2009. Archived from the original on 8 June 2011. Retrieved 3 August 2009.
  15. ↑ Guriro, Amar (2 August 2009). "Chieftain of Pakistani Hindu Thakurs dies". Daily Times. Archived from the original on 30 August 2009. Retrieved 2 August 2009.
  16. ↑ Footprints: Once upon a time in Umerkot Archived 28 సెప్టెంబరు 2022 at the Wayback Machine, Dawn (newspaper), 16 January 2015.
  17. ↑ Pakistan's Umerkot gets a new Hindu ruler Archived 28 సెప్టెంబరు 2022 at the Wayback Machine, The Hindu, 30 May 2010.
  18. ↑ Economics, Pakistan Institute of Development (1987). Land Reforms in Pakistan: A Historical Perspective (in ఇంగ్లీష్). Pakistan Institute of Development Economics. p. 200. Archived from the original on 31 May 2023. Retrieved 30 April 2021.
  19. ↑ "Cross-Border Couples Rejoice as India Resumes Visa Service To Pakistanis". The Wire. 15 February 2021. Archived from the original on 28 April 2021. Retrieved 30 April 2021.
  20. ↑ "भारत-पाक सीमा की परवाह नहीं करने वाले सोढा समुदाय के बारे में जानते हैं आप? - पाकिस्तान के गांव में होती है शादी". The Economic Times (in హిందీ). 8 July 2019. Archived from the original on 30 April 2021. Retrieved 30 April 2021.
  21. ↑ Ramachandran, Smriti Kak (23 September 2009). "Marriage mission made easy for Sodhas from Pakistan". The Hindu (in Indian English). Archived from the original on 22 April 2021. Retrieved 30 April 2021.
  22. ↑ "Months after getting citizenship, Pakistan migrant set to fight Rajasthan panchayat polls". Deccan Herald (in ఇంగ్లీష్). 17 January 2020. Archived from the original on 22 April 2021. Retrieved 30 April 2021.
  23. ↑ Singh, Rajvi Amar (1992). Mediaeval History of Rajasthan: Western Rajasthan (in ఇంగ్లీష్). Rajvi Amar Singh. p. 202. Retrieved 30 April 2021.
  24. ↑ "Maiwa - Artisans: Kachchh Mahila Vikas Sangathan KMVS". MAIWA. Archived from the original on 28 April 2021. Retrieved 30 April 2021.
  25. ↑ Hatanaka, Kokyo; Sardar, Zahid (1996). Textile Arts of India (in ఇంగ్లీష్). Chronicle Books. p. 338. ISBN 978-0-8118-1084-5. Retrieved 30 April 2021.
  26. ↑ Jain, Jyotindra; Gujarat, Shreyas Folk Museum of (1980). Folk Art and Culture of Gujarat: Guide to the Collection of the Shreyas Folk Museum of Gujarat (in ఇంగ్లీష్). Shreyas Prakashan. pp. 44–45, 213. Retrieved 1 May 2021.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=సోధా&oldid=4979762" నుండి వెలికితీశారు