స్వరూపానంద సరస్వతి
| స్వామి శ్రీ స్వరూపానంద సరస్వతి | |
|---|---|
| జననం | పోతీరామ్ ఉపాధ్యాయ్ 1924 సెప్టెంబరు 2 దిఘోరి, సియోని జిల్లా, సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ & బెరార్, బ్రిటిష్ ఇండియా |
| నిర్యాణము | 2022 సెప్టెంబరు 11 (వయసు: 98) పరమహంసి గంగా ఆశ్రమం, నర్సింగ్పూర్, మధ్యప్రదేశ్, భారతదేశం |
| ద్వారకా శారదాపీఠం | |
| In office 1982–2022 | |
| అంతకు ముందు వారు | అభినవ సచ్చిదానంద తీర్థ |
| తరువాత వారు | సదానంద సరస్వతి |
| వెబ్సైట్ | http://www.shrisharadapeetham.org/ |
స్వరూపానంద సరస్వతి (జన్మనామం: పోతి రామ్ ఉపాధ్యాయ; 2 సెప్టెంబరు 1924 – 11 సెప్టెంబరు 2022) భారతీయ హిందూ ఆధ్యాత్మిక గురువు, సన్యాసి, అద్వైత వేదాంత సంప్రదాయానికి చెందిన ప్రముఖ మతపెద్ద. ఆయన ఒకేసారి ద్వారకా శారదా పీఠం, జ్యోతిర్మఠం అనే రెండు శంకరాచార్య పీఠాల పీఠాధిపతిగా వ్యవహరించారు.[1][2] ఆది శంకరాచార్యులు స్థాపించిన నాలుగు ప్రధాన మఠాలలో రెండింటికి ఏకకాలంలో నాయకత్వం వహించిన అరుదైన శంకరాచార్యులలో ఆయన ఒకరు. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాల్గొన్న ఆయన, అనంతరం సన్యాసాన్ని స్వీకరించి వేదాంత ప్రచారం, ధార్మిక సంస్కరణలు, గో సంరక్షణ, గంగా పరిరక్షణ, హిందూ ధార్మిక సంప్రదాయాల పరిరక్షణ కోసం కృషి చేశారు.
ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి 1924 సెప్టెంబరు 2న అప్పటి సెంట్రల్ ప్రావిన్సెస్ & బెరార్లోని సియోని జిల్లాలోని దిఘోరీ గ్రామంలో బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించారు.[3] ఆయన జన్మనామం పోతి రామ్ ఉపాధ్యాయ. చిన్న వయస్సు నుంచే సంస్కృతం, హిందూ శాస్త్రాలు, వేదాల పట్ల ఆసక్తి కనబరిచారు. అదే సమయంలో భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ ప్రభావంతో జాతీయోద్యమ కార్యక్రమాలలో కూడా పాల్గొన్నారు.
స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో పాత్ర
[మార్చు]1942లో జరిగిన క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో ఆయన చురుకుగా పాల్గొన్నారు. అప్పటికి ఆయన వయస్సు కేవలం 19 సంవత్సరాలు. ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను అరెస్టు చేసి కొంతకాలం కారాగార శిక్ష విధించింది.[4] ఈ కారణంగా ఆయనను "జైలు వాలే స్వామీజీ" అని కూడా పిలిచేవారు.
సన్యాస జీవితం
[మార్చు]స్వాతంత్ర్యోద్యమం అనంతరం ఆయన ఆధ్యాత్మిక జీవితాన్ని ఎంచుకున్నారు. హిందూ సన్యాస సంప్రదాయంలో ప్రవేశించి స్వరూపానంద సరస్వతి అనే సన్యాస నామాన్ని స్వీకరించారు. ఆయన అద్వైత వేదాంతం, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, వేదాలపై లోతైన అధ్యయనం చేశారు. అనంతరం దేశవ్యాప్తంగా పర్యటిస్తూ ధర్మప్రచారం, వేదాంత బోధన, హిందూ సంప్రదాయాల ప్రచారానికి కృషి చేశారు. ఆయన రామరాజ్య పరిషత్ అధ్యక్షునిగా ఉన్నారు. 1954-1970 మధ్యకాలంలో గోవధ నిషేదం కోసం మూడుసార్లు జైలుకు వెళ్ళారు.[5]
శంకరాచార్యుడిగా
[మార్చు]1982లో ఆయన ద్వారకా శారదా పీఠం శంకరాచార్యుడిగా నియమితులయ్యారు. తరువాత 1989లో జ్యోతిర్మఠ శంకరాచార్య పీఠానికి కూడా అధిపతిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. దీంతో ఆది శంకరాచార్యులు స్థాపించిన నాలుగు ప్రధాన పీఠాలలో రెండింటికి ఏకకాలంలో శంకరాచార్యుడిగా వ్యవహరించిన ప్రముఖ ఆధ్యాత్మిక నాయకుడిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.
ధార్మిక, సామాజిక సేవలు
[మార్చు]శంకరాచార్యుడిగా స్వరూపానంద సరస్వతి దేశవ్యాప్తంగా వేదాంతం, సనాతన ధర్మం, హిందూ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాల ప్రచారానికి కృషి చేశారు. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, అద్వైత వేదాంత తత్వశాస్త్రంపై అనేక ధార్మిక ప్రసంగాలు చేశారు. ఆయన గో సంరక్షణ, గంగా నది పరిరక్షణ[6], ఆలయాల పరిపాలన, వేద విద్యా ప్రచారం, సనాతన ధర్మ పరిరక్షణకు సంబంధించిన పలు కార్యక్రమాలకు నాయకత్వం వహించారు. దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించిన అనేక ధార్మిక సమావేశాలు, యజ్ఞాలు, చాతుర్మాస దీక్షలు, ఆధ్యాత్మిక శిబిరాలలో పాల్గొన్నారు.
అయోధ్య అంశంపై అభిప్రాయాలు
[మార్చు]రామజన్మభూమి బాబ్రీ మసీదు వివాదానికి సంబంధించి స్వరూపానంద సరస్వతి అనేక సందర్భాల్లో తన అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేశారు. రామమందిర నిర్మాణానికి ఆయన మద్దతు ప్రకటించినప్పటికీ, ఆలయ నిర్మాణం శాస్త్రోక్త సంప్రదాయాలకు అనుగుణంగా, ధార్మిక విధానాలను అనుసరించి జరగాలని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు. ఈ అంశంపై కొన్ని ఇతర హిందూ సంస్థలతో ఆయన అభిప్రాయ భేదాలు కూడా వ్యక్తమయ్యాయి.[7]
సామాజిక, రాజకీయ అంశాలపై అభిప్రాయాలు
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి పలు సామాజిక, ధార్మిక, జాతీయ అంశాలపై తన అభిప్రాయాలను బహిరంగంగా వెల్లడించేవారు. గంగా నది పరిరక్షణ, పర్యావరణ సంరక్షణ, గోవధ నిషేధం, విద్యా విధానం, హిందూ ధార్మిక సంస్థల స్వతంత్రత వంటి అంశాలపై ఆయన అనేక ప్రకటనలు చేశారు. కొన్ని సందర్భాల్లో దేశ రాజకీయ పరిణామాలు, ఎన్నికలు, ప్రభుత్వ విధానాలపై కూడా వ్యాఖ్యానించారు. ఈ వ్యాఖ్యలు కొన్నిసార్లు ప్రజా చర్చకు దారితీశాయి.
వివాదాలు
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి తన సుదీర్ఘ ప్రజాజీవితంలో పలు వివాదాల్లో కూడా ప్రస్తావనకు వచ్చారు.
- వివిధ హిందూ సంస్థలతో శంకరాచార్య పీఠాల అధికార పరిధి, ధార్మిక నాయకత్వానికి సంబంధించిన విభేదాలు.
- అయోధ్య రామమందిర నిర్మాణానికి సంబంధించిన కాలక్రమం, ఆచార విధానాలపై వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలు.
- కొన్ని రాజకీయ, సామాజిక అంశాలపై చేసిన వ్యాఖ్యల కారణంగా వచ్చిన విమర్శలు.
అయినప్పటికీ, ఆయనను అద్వైత వేదాంత సంప్రదాయానికి చెందిన ప్రముఖ శంకరాచార్యులలో ఒకరిగా అనేక మంది అనుచరులు గౌరవించారు.
రచనలు, ఉపన్యాసాలు
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి వేదాంతం, హిందూ ధర్మం, ఆధ్యాత్మికత, నైతిక విలువలకు సంబంధించిన అనేక ఉపన్యాసాలు చేశారు. ఆయన ప్రసంగాలు పుస్తకాలు, పత్రికలు, ధార్మిక ప్రచురణల రూపంలో వెలువడ్డాయి. ఆయన రచనలు ప్రధానంగా ధర్మాచరణ, ఆధ్యాత్మిక జీవనం, వేదాంత తత్వం, భారతీయ సంస్కృతిపై కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.
వ్యక్తిగత జీవితం
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి సన్యాసాశ్రమాన్ని స్వీకరించిన తరువాత జీవితాంతం బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించారు. శంకరాచార్యుడిగా భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలను సందర్శిస్తూ ధార్మిక బోధనలు, వేదాంత ప్రవచనాలు, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు. ఆయన సరళ జీవనశైలి, వేదశాస్త్రాలపై పాండిత్యం, అద్వైత వేదాంతంపై లోతైన అవగాహనకు ప్రసిద్ధి చెందారు. దేశవ్యాప్తంగా అనేక మంది భక్తులు, శిష్యులు, సన్యాసులు ఆయనను తమ ఆధ్యాత్మిక గురువుగా గౌరవించారు.
మరణం
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి 2022 సెప్టెంబరు 11న నర్సింగ్పూర్ జిల్లాలోని జోతేశ్వర్ ఆశ్రమంలో 98 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించారు.[8] ఆయన మరణం భారతదేశంలోని హిందూ మతపరమైన వర్గాలు, వివిధ రాజకీయ నాయకులు, భక్తులలో తీవ్ర సంతాపాన్ని కలిగించింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీతో సహా దేశవ్యాప్తంగా అనేక మంది ప్రముఖులు ఆయనకు నివాళులర్పించారు.[9]
వారసత్వం
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి అద్వైత వేదాంత సంప్రదాయంలో ప్రముఖ శంకరాచార్యులలో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందారు. ద్వారకా శారదా పీఠం, జ్యోతిర్మఠం అనే రెండు ప్రధాన శంకరాచార్య పీఠాలకు ఏకకాలంలో నాయకత్వం వహించిన అరుదైన ఆధ్యాత్మిక గురువుగా ఆయన చరిత్రలో నిలిచారు. వేదాంత ప్రచారం, వేద విద్య పరిరక్షణ, సనాతన ధర్మ సంప్రదాయాల ప్రచారం, గో సంరక్షణ, గంగా పరిరక్షణ వంటి అంశాలలో ఆయన చేసిన కృషిని ఆయన అనుచరులు విశేషంగా కొనియాడుతారు. అదే సమయంలో, ఆయన రాజకీయ అంశాలపై, ధార్మిక అంశాలపై వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలు ప్రజా చర్చలకు, కొన్నిసార్లు వివాదాలకు కూడా కారణమయ్యాయి. అయినప్పటికీ, హిందూ ఆధ్యాత్మిక రంగంలో ఆయన ప్రభావం గణనీయమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
గౌరవాలు, గుర్తింపు
[మార్చు]స్వరూపానంద సరస్వతి తన ఆధ్యాత్మిక సేవల కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా అనేక మత, సాంస్కృతిక సంస్థల నుండి గౌరవాలు అందుకున్నారు. వేదాంత బోధకుడిగా, శంకరాచార్యుడిగా, ధార్మిక నాయకుడిగా ఆయనకు విశేష గౌరవం లభించింది.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Shri Jagat Guru Swaroopanand". jagadgurushankaracharya.org. Archived from the original on 12 May 2015.
- ↑ "Thumbnail sketch biography of Swami Swaroopanand Saraswati". Paul Mason. n.d. Retrieved 26 January 2015.[permanent dead link]
- ↑ Sharma, Anima (2005). Tribe in Transition (in ఇంగ్లీష్). Mittal Publications. p. 334. ISBN 978-81-7099-989-8.
- ↑ "Navratri, hot garba, Shankaracharya, Shankaracharya, scam, Shankaracharya MMS, High Court, Allahabad High Court, allahabad high court news, vasudevanand saraswati, allahbad news, High Court of UP, up high court, shankaracharya swaroopanand sarswati, shankaracharya swaroopanand, Swami Swaroopanand, swami swaroopnand sarswati. Swami swaroopanand saraswati in mp, Shankaracharya Swaroopanand Saraswati, Swami Swaroopanand Saraswati, Shankaracharya, swaroopanand saraswati controversy, Shank". 23 September 2017.
- ↑ "Controversial Shankaracharya, Swaroopanand challenges VHP's role in building Ram temple".
- ↑ Hydropower projects on Ganga not acceptable: Shankaracharya; Go for alternative generation measures, jagad guru tells CM
- ↑ Mathur, Swati (2013-02-09). "Swaroopanand blasts Sangh for 'temple politics'". The Times of India. Retrieved 2024-01-05.
- ↑ Singh, Neha (11 September 2022). "Swami Swaroopanand Saraswati passes away". Newsroom Post. Retrieved 11 September 2022.
- ↑ "Shankaracharya Swaroopanand Saraswati passes away at 99; PM Modi, Yogi grieve". 11 September 2022.