హంగేరి రాజ్యం

Kingdom of Hungary
Names ↓

మూస:Line-height
Kingdom of Hungary; Names ↓; మూస:Line-height
1000–1918 ; 1920–1946
	Top: 1915–1918; Bottom: 1915–1918, 1919–1946 Royal coat of arms of the Kingdom of Hungary (1915–1918)
	నినాదం: Regnum Mariae Patronae Hungariae (Latin); Mária királysága, Magyarország védőnője (Hungarian); Kingdom of Mary, the Patroness of Hungary (English)
	గీతం: "Himnusz" (1844–1946); "Hymn"; Royal anthem; God save, God protect Our Emperor, Our Country!; (1797–1918) ;
	The Kingdom of Hungary in union with Kingdom of Croatia (green) in 1190
	The Kingdom of Hungary (dark green) and Kingdom of Croatia-Slavonia (light green) within Austria-Hungary in 1914
రాజధాని	Budapest Historical capitals: Esztergom (1000–1256); Temesvár (1315–23); Visegrád (1323–1408); Buda (1256–1315; 1408–85; 1490–1541; 1783–1873); Bécs (1485–90); Pozsony (1536–1848); Buda (1848-1873); Budapest (1873–1946); Debrecen (temporary: 1849; 1944); Székesfehérvár (place of diets, royal seat, crowning and burial site from 1000 to 1543);
అధికార భాషలు	Latin (ceremonial/liturgical/administrative until 1844); German (1784–90; 1849–67); Hungarian (1836–49; 1867–1946); Italian (1871–1918, Fiume); Other spoken languages:; Carpathian Romani, Croatian, Polish, Romanian, Ruthenian, Serbian, Slovak, Slovene, Yiddish
మతం	Catholicism (Latin and Eastern Catholic), Calvinism, Lutheranism, Eastern Orthodoxy, Unitarianism, Judaism
పిలుచువిధం	Hungarian
ప్రభుత్వం	Feudal monarchy (1000–1301); Absolute monarchy (1301–1868); Unitary parliamentary constitutional monarchy (1848–1918; 1920–46)
Monarch
• 1000–38 (first)	Stephen I
• 1916–18 (last)	Charles IV
• 1920–44 (Regent)	Miklós Horthy
Palatine
• 1009–38 (first)	Samuel Aba
• 1847–48 (last)	Stephen Francis Victor
Prime Minister
• 1848 (first)	Lajos Batthyány
• 1945–46 (last)	Zoltán Tildy
శాసనవ్యవస్థ	Diet (from the 1290s)
• ఎగువ సభ	House of Magnates; (1867–1918; 1926–45)
• దిగువ సభ	House of Representatives; (1867–1918; 1927–45)
చారిత్రిక కాలం	2nd millennium
• Coronation of Stephen I	25 December 1000
• Golden Bull of 1222	24 April 1222
• First Mongol-Tatar invasion	1241–42
• Triumph of Nándorfehérvár	4–22 July 1456
• Reign of Matthias Corvinus	1458–90
• Battle of Mohács	29 August 1526
• Ottoman occupation; of Buda	29 August 1541
• Recapture of Buda	9 September 1686
• Treaty of Karlowitz	26 January 1699
• Rákóczi's War of Independence	1703–11
• Hungarian Revolution and War of Independence	1848–49
• Monarchy abolished	1 February 1946
విస్తీర్ణం
1200	282,870 km2 (109,220 sq mi)
1910	282,870 km2 (109,220 sq mi)
1930	93,073 km2 (35,936 sq mi)
1941	172,149 km2 (66,467 sq mi)
జనాభా
• 1200	2,000,000
• 1790	8,000,000
• 1910	18,264,533
• 1930	8,688,319
• 1941	14,669,100
ద్రవ్యం	Florentinus (1325–1553); Thaler; Florin (1754–1867); Forint (1867–92); Korona (1892–1918); Korona (1919–26); Pengő (1927–46); Adópengő (1946);
Preceded by	Succeeded by
	Principality of Hungary
	Hungary
Hungary (First)
Czechoslovakia
Romania
Yugoslavia
Austria
Hungary (Second)
Today part of	Hungary

కింగ్‌డం ఆఫ్ హంగేరీ రాచరికం సెంట్రలు యూరోపులో 1000 నుండి 1946 వరకు దాదాపుగా ఒక సహస్రాబ్ది వరకు ఉనికిలో ఉంది. హంగేరీ గ్రాండ్ ప్రిన్సిపాలిటీ హంగేరి మొదటి చక్రవర్తి హంగేరియను పట్టాభిషేకానికి కొనసాగింపుగా కాథలికు రాజ్యం ఉద్భవించింది.1వ స్టీఫెను Esztergomలో సుమారు 1000 సంవత్సరంలో;^[8] అతని కుటుంబం (అర్పాడు రాజవంశం) 300 సంవత్సరాలు రాచరికాన్ని నడిపించింది. 12వ శతాబ్దం నాటికి ఆ రాజ్యం యూరోపియను శక్తిగా మారింది.^[9]

16వ శతాబ్దంలో హంగేరి మధ్య, దక్షిణ భూభాగాలను ఒట్టోమను ఆక్రమించిన కారణంగా దేశం మూడు భాగాలుగా విభజించబడింది: హాబ్సు‌బర్గు రాయలు హంగేరి, ఒట్టోమను హంగేరి, పాక్షిక స్వతంత్ర ట్రాన్సిల్వేనియా ప్రిన్సిపాలిటీ.^[9] 1526లో మొహాక్సు యుద్ధం తర్వాత హాబ్సు‌బర్గు హౌసు 1918 వరకు నిరంతరం హంగేరియను సింహాసనాన్ని ఆక్రమించింది మరియు ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన యుద్ధాలలో మరియు గ్రేటు టర్కిషు యుద్ధం సమయంలో, తరువాత టర్క్‌లను బహిష్కరించడంలో కూడా కీలక పాత్ర పోషించింది.

1604–06, 1664–71,1680–85, 1703–11, 1848–1848–49 వంటి వాటిలో హంగేరియన్లు హాబ్స్‌బర్గ్‌లకు వ్యతిరేకంగా అనేక స్వాతంత్ర్య యుద్ధాలు చేశారు. 1867 నుండి, హంగేరియన్ కిరీటానికి అనుసంధానించబడిన భూభాగాలు సెయింటు స్టీఫెన్ క్రౌన్ భూములు పేరుతో ఆస్ట్రియా-హంగేరీలో చేర్చబడ్డాయి. 1918లో చివరి రాజు 4వ చార్లెసు IV పదవీచ్యుతితో రాచరికం ముగిసింది, ఆ తర్వాత హంగేరీ గణతంత్ర రాజ్యంగా మారింది. 1920–46 నాటి "రీజెన్సీ" సమయంలో రాజ్యం నామమాత్రంగా పునరుద్ధరించబడింది, ఇది 1946లో సోవియట్ ఆక్రమణ సమయంలో ముగిసింది.^[9]

హంగేరి రాజ్యం దాని ఆవిర్భావం నుండి ట్రియానాన్ ఒప్పందం వరకు ఒక బహుళ జాతి రాజ్యంగా ఉండేది మరియు అది నేటి హంగేరి, స్లోవేకియా, ట్రాన్సిల్వేనియా మరియు రొమేనియాలోని ఇతర భాగాలు, కార్పాతియన్ రుథేనియా (ప్రస్తుతం ఉక్రెయిన్‌లో భాగం), వోజ్జోడినా (ప్రస్తుతం సెర్బియాలో భాగం), బర్గెన్‌లాండ్ భూభాగం (ప్రస్తుతం ఆస్ట్రియాలో భాగం), మెడ్జిముర్జే (ప్రస్తుతం క్రొయేషియాలో భాగం), ప్రెక్ముర్జే (ప్రస్తుతం స్లోవేనియాలో భాగం), ఇప్పుడు పోలాండ్‌లో భాగంగా ఉన్న కొన్ని గ్రామాలను కలిగి ఉండేది. 1102 నుండి, ఇది క్రొయేషియా రాజ్యాన్ని కూడా కలిగి ఉంది, దానితో వ్యక్తిగత ఐక్యతలో ఉండి, హంగేరీ రాజు క్రింద ఏకమైంది.

హంగేరియన్ జనాభా శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం, మొహాచు యుద్ధంకు ముందు జనాభాలో సుమారు 80 శాతం మంది హంగేరియన్లు ఉన్నారు. అయితే 19వ శతాబ్దం మధ్యలో, పునరావాస విధానాలు మరియు పొరుగు దేశాల నుండి నిరంతర వలసల కారణంగా 14 మిలియన్ల జనాభాలో 6 మిలియన్ల కంటే తక్కువ మంది హంగేరియన్లు ఉన్నారు.^[10]^[11] మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత కుదిరిన ట్రియానాన్ ఒప్పందం ( రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత కుదిరిన పారిస్ ఒప్పందం ద్వారా బలపరచబడింది) ఫలితంగా హంగేరీ తన భూభాగంలో 72% కోల్పోవడం వల్ల, మిగిలిన హంగేరీ జాతిపరంగా సజాతీయంగా మారింది. ఆధునిక హంగేరీ జనాభాలో పదిలో తొమ్మిది వంతుల కంటే ఎక్కువ మంది జాతిపరంగా హంగేరియన్లు, హంగేరియన్ భాషను తమ మాతృభాషగా మాట్లాడతారు.

నేడు, మొదటి రాజు 1వ స్టీఫెను పండుగ రోజు (ఆగస్టు 20) హంగేరీలో జాతీయ సెలవుదినం, ఇది దేశ స్థాపనను స్మరించుకుంటుంది (స్థాపన దినోత్సవం).

పేర్లు

లాటిన్ రూపాలైన రెగ్నమ్ హంగేరియే లేదా ఉంగారియే (రెగ్నమ్ అంటే రాజ్యం); రెగ్నమ్ మారియానమ్ (మేరీ రాజ్యం); లేదా కేవలం హంగేరియా అనే పేర్లను, రాజ్యం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి 1840ల వరకు లాటిన్ భాషలోని అధికారిక పత్రాలలో ఉపయోగించారు.

జర్మన్ పేరు (కోనిగ్‌రైక్ ఉంగర్న్) 1784 నుండి 1790 వరకు అధికారికంగా ఉపయోగించబడింది; ^[12] ఇది 1849 మరియు 1860ల మధ్య మళ్లీ ఉపయోగించబడింది.

హంగేరియన్ పేరు (మగ్యార్ కిరాలీసాగ్) 1840వ దశకంలో, ఆ తర్వాత మళ్లీ 1860ల నుండి 1946 వరకు ఉపయోగించబడింది. ఆ రాజ్యానికి అనధికారిక హంగేరియన్ పేరు మగ్యారోర్సాగు, ^[13]ఇది ఇప్పటికీ హంగేరీకి వాడుకలో ఉన్న మరియు అధికారిక పేరు కూడా. ^[14]

రాజ్యంలోని ఇతర స్థానిక భాషలలో పేర్లు: పోలిష్: క్రోలెస్ట్‌వో వేగియర్, రోమేనియన్: రెగతుల్ ఉంగరీ, సెర్బియన్: క్రాల్జెవినా ఉగార్స్కా, క్రొయేషియన్: క్రాల్జెవినా ఉగార్స్కా, స్లోవేన్: క్రాల్జెవినా ఓగ్ర్స్కా, స్లోవాక్: ఉహోర్‌స్కే థె, ఇటాలియన్ నగరం డి,ఉంఘరియా

ఆస్ట్రియా-హంగేరీలో (1867–1918) లాట్రాన్సు‌లీథానియా అనే అనధికారిక పేరు కొన్నిసార్లు హంగేరీ రాజ్యం యొక్క ప్రాంతాలను సూచించడానికి ఉపయోగించబడింది. అధికారికంగా, ల్యాండ్సు ఆఫ్ ది క్రౌన్ ఆఫ్ సెయింటు స్టీఫెను అనే పదాన్ని ఆస్ట్రియా-హంగేరీలోని హంగేరియన్ భాగానికి చేర్చారు. అయితే ఈ పదం ఆ సమయానికి ముందు కూడా వాడుకలో ఉంది.

రాజధాని నగరాలు

పేరు	కాల వ్యవధి
స్జెకెస్ఫెహెర్వరు	1000–1543
ఎస్టెర్గోం	1000–1256
బుడా	1256–1315
టెమెస్వార్ (ఇప్పుడు టిమిసోరా)	1315–1323
విసెగ్రాడు	1323–1408
బుడా	1408–1485
వియన్నా (Vécs)	1485–1490
బుడా	1490–1536 (1541)
లిప్పా (ఇప్పుడు లిపోవా) – తూర్పు హంగేరియను రాజ్యం	1541–1542
గ్యులాఫెహెర్వారు (ఇప్పుడు ఆల్బా ఇలియా) – తూర్పు హంగేరియన్ రాజ్యం	1542–1570
ప్రెసు‌బర్గు (పోజ్సోనీ, ఇప్పుడు బ్రాటిస్లావా)	1536–1848
బుడా	1848–1849
డెబ్రెసెను	1849
బుడా	1849–1873
బుడాపెస్ట్	1873–1944
డెబ్రేసెన్	1944
బుడాపెస్ట్	1944–1946

చరిత్ర

మూలాలు

అర్పాడు నేతృత్వంలోని హంగేరియన్లు (వీరు కెండే అని పిలువబడే వారి పవిత్ర పాలకుడు లేదా గ్యులా అని పిలువబడే వారి సైనిక నాయకుడు కావచ్చు), 895లో కార్పాతియన్ బేసిన్‌ను స్థిరపరిచారు మరియు హంగేరి ప్రిన్సిపాలిటీ (896–1000) స్థాపించారు.^[15] హంగేరియన్లు పశ్చిమ ఐరోపాలోకి అనేక విజయవంతమైన దండయాత్రలు నిర్వహించారు. లెచ్ఫెల్డు యుద్ధంలో 1వ ఒట్టో I, పవిత్ర రోమను చక్రవర్తి వారిని ఆపివేసే వరకు

మధ్య యుగం

అధిక మధ్య యుగం

1000వ సంవత్సరం క్రిస్మస్ రోజున ఎస్టుటెర్గాంలో సెయింటు 1వ స్టీఫెను (పాలకుడు గెజా కుమారుడు బాప్తిస్మం తీసుకునే వరకు అసలు పేరు వైక్) పట్టాభిషేకంతో ఆ రాజ్యం క్రైస్తవ హంగేరి రాజ్యంగా మారింది. ఈ రాజ్యపు మొదటి రాజులు ఆర్పాడు రాజవంశంకు చెందినవారు. ఆయన కొప్పానీతో పోరాడి, 998లో బవేరియా సహాయంతో వెస్జు‌ప్రేం సమీపంలో అతన్ని ఓడించాడు. 1వ స్టీఫెను నుండి కాథలికు చర్చికి బలమైన మద్దతు లభించింది. ఆయన క్రైస్తవ హంగేరియన్లు, జర్మనీ నైట్‌లతో కలిసి మధ్య ఐరోపాలో ఒక క్రైస్తవ రాజ్యాన్ని స్థాపించాలనుకున్నాడు. హంగేరీకి చెందిన 1వ స్టీఫెను 1083లో కాథలిక్కు సెయింటుగా 2000లో తూర్పు ఆర్థోడాక్సు సెయింటు‌గా కాననైజు చేయబడ్డాడు.^[16] 11వ శతాబ్దం నాటికి, హంగేరి రాజ్యం ఒక క్రైస్తవ రాజ్యంగా మారింది.^[17], హంగేరి రాజ్యంలో కాథలిక్కు మతం ఒక రాజ్య మతంగా ఉండేది.^[18]^[19]

ఆయన మరణానంతరం, రాజకుటుంబానికి. ప్రభువులకు మధ్య ఆధిపత్యం కోసం తిరుగుబాట్లు, సంఘర్షణల కాలం మొదలైంది. 1051లో పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క సైన్యాలు హంగరీని జయించడానికి ప్రయత్నించాయి, కానీ అవి వెర్టెస్ పర్వతం వద్ద ఓడిపోయాయి. పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం సైన్యాలు ఓటములను చవిచూస్తూనే ఉన్నాయి; రెండవ అతిపెద్ద యుద్ధం 1052లో ఇప్పుడు బ్రాటిస్లావా అని పిలువబడే పట్టణంలో జరిగింది. 1052కి ముందు, పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యానికి మద్దతుదారుడైన పీటరు ఓర్సియోలోను హంగరీ రాజు శామ్యూల్ అబా పదవీచ్యుతుడిని చేశాడు. హంగరీ పవిత్ర కిరీటం, ఇతర రాజ చిహ్నాలు

ఈ తిరుగుబాట్ల కాలం 1వ బేలా పాలనలో ముగిసింది. హంగేరియను చరిత్రకారులు వెండి డెనారియసు వంటి కొత్త కరెన్సీని ప్రవేశపెట్టినందుకు మరియు తన మేనల్లుడు సోలోమను యొక్క పూర్వ అనుచరుల పట్ల చూపిన దయకు బేలా Iని ప్రశంసించారు. అతని తర్వాత హంగేరీకి చెందిన 1వ లాడిస్లాసు సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆయన రాజ్యాన్ని మరింత స్థిరపరిచి, బలోపేతం చేశాడు.ఆయనను ఒక సాధువుగా కూడా ప్రకటించారు.^[20] ఆయనను పాలనలో హంగేరియన్లు కుమాను‌లుకు వ్యతిరేకంగా విజయవంతంగా పోరాడి 1091లో క్రొయేషియాలోని కొన్ని భాగాలను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. క్రొయేషియాలో ఏర్పడిన రాజవంశ సంక్షోభం కారణంగా, అతని వాదనకు మద్దతు ఇచ్చిన స్థానిక ప్రభువుల సహాయంతో, అతను క్రొయేషియా రాజ్యంలోని ఉత్తర ప్రాంతాలలోకి (స్లావోనియా) అధికారాన్ని వేగంగా చేజిక్కించుకోగలిగాడు. ఎందుకంటే అతని సోదరి వారసుడు లేకుండా మరణించిన దివంగత క్రొయేషియా రాజు జ్వోనిమిరును వివాహం చేసుకున్నందున ఆయన సింహాసనానికి వారసత్వ హక్కుదారుడు.

అయితే ఆయన వారసుడైన కొలోమాను పాలన వరకు మొత్తం క్రొయేషియా మీద రాజుగా అధికారం సాధించబడలేదు. 1102లో బయోగ్రాడు‌లో రాజు కొలోమాను‌కు "క్రొయేషియా, డాల్మాటియా రాజు"గా పట్టాభిషేకం జరగడంతో, క్రొయేషియా, హంగరీ అనే రెండు రాజ్యాలు ఒకే కిరీటం క్రింద ఏకం చేయబడ్డాయి.^[21]^[22] ఈ సంబంధం కచ్చితమైన నిబంధనలు 19వ శతాబ్దంలో వివాదాస్పదమైనప్పటికీ. కొలోమాను ఈ రెండు రాజ్యాల మధ్య ఒక రకమైన వ్యక్తిగత ఐక్యతను సృష్టించాడని నమ్ముతారు. ఈ సంబంధం యొక్క స్వభావం కాలక్రమేణా మారుతూ వచ్చింది. క్రొయేషియా మొత్తంగా గణనీయమైన అంతర్గత స్వయంప్రతిపత్తిని నిలుపుకుంది, అయితే నిజమైన అధికారం స్థానిక ఉన్నత వర్గాల చేతుల్లో ఉండేది.^[23] ఆధునిక క్రొయేషియన్ మరియు హంగేరియన్ చరిత్ర రచనలు 1102 నుండి క్రొయేషియా రాజ్యం (1102–1526) హంగేరి రాజ్యం మధ్య సంబంధాలను ఎక్కువగా ఒక రకమైన వ్యక్తిగత కూటమిగా పరిగణిస్తాయి. అంటే అవి ఒక ఉమ్మడి రాజుచే అనుసంధానించబడ్డాయి.^[24] అలాగే, 16వ శతాబ్దపు గొప్ప హంగేరియన్ న్యాయవాదులలో మరియు రాజనీతిజ్ఞులలో ఒకరైన ఇస్త్వాను వెర్బోజీ తన 'ట్రిపార్టిటం' అనే గ్రంథంలో క్రొయేషియాను హంగేరి నుండి వేరైన రాజ్యంగా పరిగణించారు.

ముఖ్యంగా ఆ కాలపు అరబు బైజాంటైను యాత్రికులు ఆ దేశం సంపదను దట్టమైన పచ్చిక బయళ్లను, చక్కగా సాగు చేయబడిన భూములను, నీటిలో మరియు అడవులలో సమృద్ధిగా ఉన్న జంతువులను ప్రశంసించారు. గోధుమలు చౌకగా ఉన్నాయని, మార్కెట్లు జనసమ్మర్దంగా ఉన్నాయని, నగరాలు వర్ధిల్లుతున్నాయని, ప్రజలు సంపన్నులని వారు చెప్పారు. వారు సమాజంలోని అన్ని వర్గాల గురించి ప్రస్తావించారని నమ్మడం కష్టమే అయినప్పటికీ, ఆ పత్రాలు వాస్తవికత నుండి ప్రేరణ పొందాయి.^[25]

13వ శతాబ్దం: మంగోల్ దండయాత్ర - పునరుద్ధరణ

1222లో హంగేరీకి చెందిన 2వ ఆండ్రూ చట్ట సూత్రాలను నిర్దేశించే గోల్డెను బుల్‌ను జారీ చేశాడు.

1241లో హంగేరీ మీద మంగోలులు దండెత్తారు. సుబుతాయి ముందస్తు దళాలతో జరిగిన మొదటి చిన్నపాటి యుద్ధాలు హంగేరియన్లకు విజయాలుగా కనిపించినప్పటికీ చివరికి మోహి యుద్ధంలో మంగోలులు సంయుక్త హంగేరియను, కుమాను సైన్యాలను నాశనం చేశారు. మంగోలు దండయాత్రల ఫలితంగా హంగేరీ జనాభాలో 15-25% మంది, మొత్తం 300,000 నుండి 500,000 మంది మరణించారు.^[26] 1242లో మంగోలు దండయాత్ర ముగిసిన తర్వాత, భవిష్యత్తు దండయాత్రల నుండి రక్షించుకోవడానికి హంగేరీకి చెందిన 4వ బేలా అనేక కోటలను నిర్మించాడు. కృతజ్ఞతగా, హంగేరియన్లు ఆయనను "మాతృభూమికి రెండవ స్థాపకుడు"గా కీర్తించారు. హంగేరియను రాజ్యం మళ్ళీ ఐరోపాలో ఒక గణనీయమైన శక్తిగా మారింది.

1260లో 4వ బేలా బాబెన్బర్గు వారసత్వ యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.ఆయన సైన్యం సంయుక్త బోహేమియాను దళాల చేతిలో క్రెస్సెను‌బ్రూను యుద్ధంలో ఓటమి పాలైంది. అయితే 1278లో హంగేరీకి చెందిన 4వ లాడిస్లాసు ఆస్ట్రియను దళాలు మార్చి‌ఫెల్డు యుద్ధంలో బోహేమియను సైన్యాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేశాయి.

మధ్యయుగాల చివరి కాలం

1301లో 3వ ఆండ్రూ మరణంతో ఆర్పాడు రాజవంశం అంతరించిపోయింది. తదనంతరం 14వ శతాబ్దం చివరి వరకు హంగరీని అంజౌ వంశస్థులు పాలించారు. ఆ తర్వాత 16వ శతాబ్దం ప్రారంభం వరకు సిగిస్మండు, పవిత్ర రోమను చక్రవర్తి, మథియాసు కార్వినసు వంటి రాజవంశేతర పాలకులు పరిపాలించారు.

అంజౌ యుగం

3వ ఆండ్రూకి ముందు పాలించిన 4వ లాడిస్లాసు 1290లో హత్యకు గురైనప్పుడు, మరొక ప్రభువును హంగరీకి నామమాత్రపు రాజుగా నియమించారు: అంజౌకు చెందిన చార్లెసు మార్టెలు. చార్లెసు మార్టెలు, నేపుల్సు‌కు చెందిన 2వ చార్లెసు, 4వ లాడిస్లాసు సోదరి అయిన మేరీ ఆఫ్ హంగరీ కుమారుడు. అయితే 2వ ఆండ్రూ స్వయంగా కిరీటాన్ని ధరించి 1295లో చార్లెసు మార్టెలు మరణం తర్వాత ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా పరిపాలించాడు. 1301లో ఆండ్రూ మరణానంతరం, దేశం ఒకరికొకరు శత్రువులైన శక్తివంతమైన ప్రభువుల మధ్య విభజించబడింది. ఈ ఒలిగార్కు‌లలో కొందరి కూటమి మొదట 3వ వెన్సెస్లాసుకి పట్టాభిషేకం చేసింది. ఆయన త్వరగా ఆ అరాచకం నుండి పారిపోయాడు. ఆ తర్వాత 3వ ఒట్టోకి పట్టాభిషేకం చేసింది. ఆయనను కాన్ కుటుంబం బలవంతంగా దేశం విడిచి వెళ్ళేలా చేసింది. ఏకైక అభ్యర్థిగా మిగిలిన చార్లెసు, చివరకు 1310లో హంగేరీ రాజు మొదటి చార్లెస్‌గా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. 'క్రానికను పిక్టం' చే "ఐరోపాపై మంగోలు దండయాత్ర తర్వాత అత్యంత క్రూరమైన యుద్ధం"గా వర్ణించబడిన రోజ్‌గోనీ వద్ద జరిగిన అతని ప్రసిద్ధ యుద్ధం, ఆయన పునరేకీకరణ యుద్ధానికి ముగింపు పలికింది.

అతను గణనీయమైన ఆర్థిక సంస్కరణలను అమలు చేశాడు. మాటే 3వ సిసాకు నేతృత్వంలోని రాజ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న మిగిలిన ప్రభువులను ఓడించాడు.1వ చార్లెసు ఆధ్వర్యంలో హంగేరి రాజ్యం శ్రేయస్సు మరియు స్థిరత్వ యుగానికి చేరుకుంది. రాజ్యం యొక్క బంగారు గనులు విస్తృతంగా పని చేయబడ్డాయి మరియు త్వరలోనే హంగేరి యూరోపియన్ బంగారు ఉత్పత్తిలో ప్రముఖ స్థానాన్ని చేరుకుంది. డెనార్స్ స్థానంలో ఫోరింటు కరెన్సీగా ప్రవేశపెట్టబడింది. చార్లెసు సంస్కరణలు అమలు చేయబడిన వెంటనే, మంగోలు దండయాత్ర తరువాత రాజ్య ఆర్థిక వ్యవస్థ మళ్లీ అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది. మంగోలు దండయాత్ర తరువాత ప్రమాదకర స్థితిలో పడిపోయింది.

చార్లెసు ఈ ఆరాధనను సెయింటు 1వ లాడిస్లాసుకు ఉన్నతీకరించాడు. ఆయన ధైర్యం, న్యాయం, స్వచ్ఛతకు చిహ్నంగా ఉపయోగించాడు. ఆయన తన మామ సెయింటు లూయిసు ఆఫ్ టౌలౌసును కూడా గౌరవించాడు. మరోవైపు, ఆయన యువరాణులు సెయింటు ఎలిజబెతు సెయింటు మార్గరెటుల ఆరాధనలకు ప్రాముఖ్యత ఇచ్చాడు. ఇది స్త్రీ శాఖల ద్వారా వంశ వారసత్వానికి ఔచిత్యాన్ని జోడించింది.^[27]

చార్లెస్ భూస్వామ్య ప్రభువుల చేతుల్లోకి పడిపోయిన రాజ శక్తిని పునరుద్ధరించాడు మరియు తరువాత ప్రభువులచే అతనికి విధేయతతో ప్రమాణం చేయించాడు. దీని కోసం ఆయన 1326లో ఆర్డరు ఆఫ్ సెయింటు జార్జిను స్థాపించాడు. ఇది ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి లౌకిక సైవాల్రికు ఆర్డరు, రాజ్యంలోని అతి ముఖ్యమైన ప్రభువులను చేర్చాడు.

చార్లెస్ నాలుగుసార్లు వివాహం చేసుకున్నాడు. అతని నాల్గవ భార్య ఎలిజబెతు, ఆమె పోలాండు 1వ వ్లాడిస్లా కుమార్తె. 1342లో చార్లెసు మరణించినప్పుడు, ఎలిజబెత్ ద్వారా అతని పెద్ద కుమారుడు 1వ లూయిసుగా ఆయన స్థానంలో వచ్చాడు. ఆయన పాలన మొదటి సంవత్సరాలలో, లూయిసు తన తల్లి దగ్గరి సలహా ఇచ్చాడు. ఆమెను రాజ్యంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులలో ఒకరిగా చేసింది.

1332లో చార్లెసు తన రెండవ కుమారుడైన ఆండ్రూ, డ్యూక్ ఆఫ్ కాలాబ్రియాకు, తన బంధువు, నేపుల్సు రాజు రాబర్టు మనవరాలైన జోన్నాతో వివాహం జరిపించాడు. 1343లో రాబర్టు మరణించాడు. తన రాజ్యాన్ని జోన్నాకు వీలునామాగా ఇచ్చాడు కానీ ఆండ్రూ హక్కును విస్మరించాడు. 1345లో నేపుల్సు‌కు చెందిన కొందరు కులీన కుట్రదారులు అవెర్సాలో ఆండ్రూను హత్య చేశారు. దాదాపు వెంటనే లూయిసు నేపుల్సు ‌మీద యుద్ధం ప్రకటించి 1347–1348లో మొదటి దండయాత్రను, 1350లో రెండవ దండయాత్రను నిర్వహించాడు. చివరికి ఆయన 1352లో జోన్నాతో శాంతి ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నాడు. లూయిసు సెర్బియను సామ్రాజ్యం మరియు గోల్డెను హోర్డు ‌మీద కూడా యుద్ధాలు చేశాడు. గత దశాబ్దాలలో కోల్పోయిన సరిహద్దు ప్రాంతాల మీద హంగేరియను చక్రవర్తుల అధికారాన్ని పునరుద్ధరించాడు.

1370లో లూయిసు మామగారైన పోలాండు‌కు చెందిన 3వ కాసిమిరు మగ సంతానం లేకుండా మరణించాడు. లూయిసు ఆయన వారసుడయ్యాడు. తద్వారా హంగేరి, పోలాండు మొదటి ఐక్యతను స్థాపించాడు. ఇది 1382 వరకు కొనసాగింది. ఆ సంవత్సరంలో లూయిసు కూడా మగ సంతానం లేకుండా మరణించాడు; ఆయన ఇద్దరు కుమార్తెలు, మేరీ, జాడ్విగా, వరుసగా హంగేరి పోలాండు సింహాసనాలను అధిష్టించారు.

సిగిస్మండు యుగం

1వ లూయిసు ఆఫ్ హంగేరి ఎల్లప్పుడూ పవిత్ర రోమన్ చక్రవర్తి లక్సెంబర్గు‌కు చెందిన చార్లెస్ IVతో మంచి, సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగించాడు మరియు చివరికి చార్లెస్ కుమారుడైన లక్సెంబర్గ్‌కు చెందిన సిగిస్మండ్‌ను తన కుమార్తె, సిగిస్మండు వధువైన మేరీకి సహ-పాలకుడిగా తన వారసుడిగా ప్రకటించాడు. ప్రారంభంలో, మేరీ ఏకైక పాలకురాలిగా పరిపాలించింది, ఇది అప్పటి లింగ అంచనాల కారణంగా కావచ్చు, గందరగోళానికి దారితీసింది. సిగిస్మండ్ 1385లో ఆమెను వివాహం చేసుకున్నాడు. చివరికి 1387లో సహ-పాలకుడయ్యాడు. 1395లో తన భార్య మరణం తర్వాత ఆయన సింహాసనం మీద ఒంటరిగా ఉన్నాడు. సిగిస్మండు హంగేరియను న్యాయ వ్యవస్థలో అనేక సంస్కరణలు తీసుకువచ్చి, బుడా విసెగ్రాడు రాజభవనాలను పునర్నిర్మించిన ఒక ప్రసిద్ధ రాజుగా పేరుగాంచాడు. అతను ఆస్ట్రియా మరియు బోహేమియా నుండి నిర్మాణ సామగ్రిని తెప్పించి, మధ్య ఐరోపా మొత్తంలోనే అత్యంత విలాసవంతమైన భవనాన్ని నిర్మించమని ఆదేశించాడు. అతని చట్టాలలో తొలి వాణిజ్యవాదం ఆనవాళ్లు కనిపిస్తాయి.ఆయన ఉన్నత వర్గాలను తన నియంత్రణలో ఉంచుకోవడానికి తీవ్రంగా కృషి చేశాడు.ఆయన పాలనలో ఎక్కువ భాగం, తమ సరిహద్దులను, ప్రభావాన్ని ఐరోపాకు విస్తరించడం ప్రారంభించిన ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంతో పోరాడటానికే అంకితమైంది. 1396లో ఒట్టోమన్లకు వ్యతిరేకంగా నికోపోలిసు యుద్ధం జరిగింది, దీనిలో సిగిస్మండు. యూ కౌంట్ ఫిలిప్ ఆఫ్ ఆర్టోయిస్ నాయకత్వంలోని హంగేరియను-ఫ్రెంచి దళాలు ఓటమి పాలయ్యాయి. అయినప్పటికీ, సిగిస్మండు తన జీవితాంతం ఒట్టోమను దళాలను రాజ్యానికి వెలుపల విజయవంతంగా నిలువరించగలిగాడు.

హంగేరియను ఉన్నత వర్గాలలో ప్రజాదరణ కోల్పోయిన సిగిస్మండు త్వరలోనే తన పాలనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన కుట్రకు బలైపోయాడు. అంజౌ-డురాజోకు చెందిన లాడిస్లాసు (హత్యకు గురైన నేపుల్సు రాజు హంగేరీకి చెందిన 2వ చార్లెసు కుమారుడు)ను పిలిపించి పట్టాభిషేకం చేశారు. ఈ వేడుక హంగేరియను పవిత్ర కిరీటంతో, సెకెస్ఫెహెర్వారు నగరంలో జరగనందున. దీనిని చట్టవిరుద్ధంగా పరిగణించారు. లాడిస్లాసు హంగేరియను భూభాగంలో కేవలం కొన్ని రోజులు మాత్రమే ఉండి త్వరలోనే అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు. దాంతో అతను సిగిస్మండు‌కు ఇకపై ఇబ్బందిగా లేడు. 1408లో ఆయన ఆర్డరు ఆఫ్ ది డ్రాగనును స్థాపించాడు. ఇందులో ఆ కాలంలో యూరప్‌లోని ఆ ప్రాంతానికి చెందిన చాలా మంది ముఖ్యమైన చక్రవర్తులు మరియు ప్రభువులు సభ్యులుగా ఉన్నారు. ఇది రాబోయే వాటికి కేవలం మొదటి అడుగు మాత్రమే. 1410లో ఆయన రోమన్ల రాజుగా ఎన్నికయ్యాడు. ఇది ఆయన జర్మనీ భూభాగాల మీద సర్వోన్నత పాలకుడిగా చేసింది. ఆయన బోహేమియాలో పుట్టిన ఒక మత సంస్కరణవాద సమూహమైన హస్సైటు ఉద్యమాన్ని ఎదుర్కోవలసి వచ్చింది. ఆయన కాన్స్టాన్సు కౌన్సిలుకు అధ్యక్షత వహించాడు. అక్కడ వేదాంతవేత్త మరియు వ్యవస్థాపకుడైన జాన్ హసు మీద విచారణ జరిగింది. 1419లో, సిగిస్మండ్ తన సోదరుడు లక్సెంబర్గు‌కు చెందిన వెంసెలాసు మరణానంతరం బోహేమియా కిరీటంను వారసత్వంగా పొందాడు. మూడు మధ్యయుగ రాజ్యాలపై అధికారిక నియంత్రణను సాధించాడు. కానీ హస్సైట్‌లతో శాంతి ఒప్పందం కుదిరి, 1436లో ఆయన పట్టాభిషేకం జరిగే వరకు బోహేమియా మీద నియంత్రణ కోసం పోరాడాడు. 1433లో పోప్ చేత పవిత్ర రోమను చక్రవర్తిగా పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడు, 1437లో తన మరణం వరకు పాలించాడు, తన ఏకైక వారసురాలిగా తన కుమార్తె లక్సెంబర్గు‌కు చెందిన ఎలిజబెతు, ఆమె భర్తను విడిచిపెట్టాడు. ఎలిజబెతు వివాహం ఆస్ట్రియాకు చెందిన డ్యూక్ 5వ ఆల్బర్టుతో నిశ్చయమైంది. ఈయన తరువాత 1437లో హంగేరీ రాజు ఆల్బర్టు‌గా పట్టాభిషేకం చేయబడ్డాడు.

హున్యాడి కుటుంబం

హంగేరియన్ రాజ్యానికి స్వర్ణయుగం జాన్ హున్యాడి కుమారుడైన మథియాస్ కార్వినస్ (1458–1490) పాలనలో ఉంది. అతని మారుపేరు "మథియాస్ ది జస్ట్". అతను హంగేరియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత మెరుగుపరిచాడు మరియు సాధ్యమైనప్పుడల్లా సైనిక చర్యకు బదులుగా చతుర దౌత్యనీతిని అనుసరించాడు. అవసరమైనప్పుడు మథియాస్ సైనిక దండయాత్రలు చేపట్టాడు. 1485 నుండి తన మరణం వరకు, అతను హంగేరీ వ్యవహారాలలో పవిత్ర రోమన్ సామ్రాజ్యం యొక్క ప్రభావాన్ని మరియు జోక్యాన్ని పరిమితం చేసే లక్ష్యంతో వియన్నాను ఆక్రమించాడు.

ప్రారంభ ఒట్టోమన్ ఆక్రమణ సమయంలో, హంగేరియన్లు విజయవంతంగా ఆక్రమణను ప్రతిఘటించారు. జాన్ హున్యాడి వార్నా శిలువ యుద్ధానికి నాయకత్వం వహించాడు, దీనిలో హంగేరియన్లు బాల్కన్ల నుండి టర్కులను తరిమివేయడానికి ప్రయత్నించారు. ప్రారంభంలో వారు విజయం సాధించారు, కానీ తరువాత వార్నా యుద్ధంలో, ఒట్టోమన్లు ఒక నిర్ణయాత్మకమైన, అయినప్పటికీ నష్టదాయకమైన విజయాన్ని సాధించారు. ఈ యుద్ధంలో 3వ వ్లాడిస్లావు శిరచ్ఛేదం చేయబడ్డాడు.

1456లో జాన్ హున్యాడి బెల్గ్రేడు ముట్టడిలో ఒట్టోమన్లకు ఘోర పరాజయాన్ని కలిగించాడు. మధ్యాహ్నపు గంట మరణించిన క్రైస్తవ యోధులను స్మరించుకుంటుంది. 15వ శతాబ్దంలో హంగేరియను బ్లాక్ ఆర్మీ ఒక ఆధునిక కిరాయి సైన్యం, అందులో హుస్సారులు హంగేరియను అశ్వికదళంలో అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన సైనికులు. 1479లో పాల్ కినిజ్సి నాయకత్వంలో హంగేరియను సైన్యం బ్రెడ్‌ఫీల్డు యుద్ధంలో ఒట్టోమను, వల్లాచియను దళాలను నాశనం చేసింది. మాథ్యూసు రాజుగా ఉన్నప్పుడు హంగేరి సైన్యం దాదాపు ప్రతిసారీ తన శత్రువులను నాశనం చేసింది.

మాథ్యూసు‌కు చట్టబద్ధమైన వారసుడు లేకపోవడంతో, అతని తర్వాత పోలాండు‌కు చెందిన 4వ కాసిమిరు కుమారుడైన 2వ వ్లాడిస్లాసు జాగీలోను (1490–1516) సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. ఆ తర్వాత, వ్లాడిస్లాస్ తర్వాత అతని కుమారుడు 2వ లూయిసు (1516–26) అధికారంలోకి వచ్చాడు.

1526లో మొహాచు యుద్ధంలో, సులేమాను ది మాగ్నిఫిసెంటు నేతృత్వంలోని ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం దళాలు హంగేరియను సైన్యాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేశాయి. తప్పించుకునే ప్రయత్నంలో 2వ లూయిసు సెలె క్రీక్‌లో మునిగిపోయాడు. హంగేరియను సైన్యాధ్యక్షుడు పాల్ టోమోరి కూడా ఈ యుద్ధంలో మరణించాడు.

ఆధునిక పూర్వ చరిత్ర

విభజించబడిన రాజ్యం

ఒట్టోమన్ల చేతిలో జరిగిన తీవ్ర పరాజయం (మొహాచు యుద్ధం) కారణంగా, కేంద్ర అధికారం కుప్పకూలింది. హంగేరీలోని పాలక ఉన్నత వర్గాలలో అధిక శాతం మంది జాన్ జపోల్యాను ఎన్నుకున్నారు (1526 నవంబరు10). కొద్దిమంది ఉన్నత వర్గీయులు ఆస్ట్రియా ఆర్చిడ్యూకు, లూయిసు‌కు వివాహ సంబంధం ఉన్న 1వ ఫెర్డినాండు. పవిత్ర రోమను చక్రవర్తికి మద్దతు పలికారు. లూయిసు వారసులు లేకుండా మరణిస్తే హాబ్సు‌బర్గులు హంగేరియను సింహాసనాన్ని అధిష్టించాలనే మునుపటి ఒప్పందాల కారణంగా, డిసెంబర్ 1526లో ఒక చిన్న డైటు ద్వారా ఫెర్డినాండు రాజుగా ఎన్నుకోబడ్డాడు.

ఈ కాలంలో సరిహద్దులు తరచుగా మారినప్పటికీ, మూడు భాగాలను స్థూలంగా ఈ క్రింది విధంగా గుర్తించవచ్చు:

రాయలు హంగేరీ, ఇది ఉత్తర, పశ్చిమ భూభాగాలను కలిగి ఉంది, ఇక్కడ 1వ ఫెర్డినాండు హంగేరీ రాజుగా గుర్తింపు పొందాడు. ఈ భాగం హంగేరీ రాజ్యం కొనసాగింపును నిర్వచించేదిగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ భూభాగం, ఒట్టోమను హంగేరీతో పాటు, నిరంతరం జరుగుతున్న యుద్ధాల వల్ల తీవ్రంగా నష్టపోయింది.
ఒట్టోమను హంగేరీ: గ్రేటు అల్ఫోల్డు (అంటే, ఆగ్నేయ ట్రాన్స్‌డనుబియా మరియు బనాటుతో సహా ప్రస్తుత హంగేరీలో ఎక్కువ భాగం), పాక్షికంగా ప్రస్తుత ఈశాన్య హంగేరీ లేకుండా.
సపోలాయి ఆధ్వర్యంలో తూర్పు హంగేరియను రాజ్యం. ఈ భూభాగం, తరచుగా ఒట్టోమన్ ప్రభావంలో ఉండి, అసలైన ట్రాన్సిల్వేనియాకు భిన్నంగా ఉండేది మరియు కొన్నిసార్లు పార్టియం అని పిలువబడే వివిధ ఇతర భూభాగాలను కలిగి ఉండేది. తరువాత ఈ సంస్థను ట్రాన్సిల్వేనియా సంస్థానం అని పిలిచారు.

1528 ఫిబ్రవరి 29న, హంగేరీ రాజు 1వ జాన్ ఒట్టోమను సుల్తాను మద్దతును పొందాడు. ఫెర్డినాండు హంగేరియను రాజ్యంలో వీలైనంత ఎక్కువ భాగంపై తన పాలనను స్థాపించడానికి ప్రయత్నించడంతో, ఒక త్రికోణ సంఘర్షణ చెలరేగింది. 1529 నాటికి రాజ్యం రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది: హాబ్స్‌బర్గ్ హంగేరీ మరియు "తూర్పు హంగేరీ రాజ్యం". ఈ సమయంలో, స్రెమ్‌లోని ముఖ్యమైన కోటలు మినహా, హంగేరియన్ భూభాగాలలో ఒట్టోమన్లు ఎవరూ లేరు. 1532లో నికోలా జురిషిచు కోసెగును రక్షించి, శక్తివంతమైన ఒట్టోమను సైన్యాన్ని అడ్డుకున్నాడు. 1541 నాటికి, బుడా పతనం హంగేరీని మూడు ప్రాంతాలుగా మరింత విభజించడానికి దారితీసింది. 17వ శతాబ్దం చివరి వరకు దేశం విభజించబడే ఉంది.

1547లో 5వ చార్లెసు సులేమాను ది మాగ్నిఫిసెంటు మధ్య అడ్రియానోపులు సంధి కుదిరింది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా, ఆస్ట్రియాకు చెందిన 1వ ఫెర్డినాండు, 5వ చార్లెసు హంగరీ మీద పూర్తి ఒట్టోమను నియంత్రణను గుర్తించారు,^[28], ఉత్తర, పశ్చిమ హంగరీలోని తమ హాబ్సుబర్గు భూభాగాల కోసం ఒట్టోమను‌లకు ఏటా 30,000 బంగారు ఫ్లోరిను‌ల కప్పం చెల్లించడానికి అంగీకరించారు.^[29]^[30]

1566 మే 1న సులేమాను హాబ్సు‌బర్గు నియంత్రణలో ఉన్న హంగరీ మీద ఒట్టోమను దండయాత్రకు నాయకత్వం వహించాడు. ఆయన 46 సంవత్సరాల పాలనలో ఆయన నడిపిన అత్యంత పెద్ద సైన్యాలలో ఇది ఒకటి.^[31] బెల్గ్రేడ్‌కు చేరుకుని, జూన్ 27న 2వ జాన్ సిగిస్మండు జపోల్యాను కలిసిన తర్వాత, 1వ సులేమాను క్రొయేషియను-హంగేరియను ప్రభువు, క్రొయేషియా బాన్ అయిన 4వ నికోలా జ్రిన్స్కీ, సిక్లోసు‌లోని ఒక ఒట్టోమను సైనిక శిబిరంపై దాడి చేశాడని తెలిసింది.^[32]^[33] 1వ సులేమాను ప్రస్తుతానికి ఎగరు ‌మీద తన దాడిని వాయిదా వేసి. సిగెత్వారులోని 4వ నికోలా జ్రిన్స్కీ కోట వైపు బయలుదేరాడు. ఆగస్టు 2 నుండి సెప్టెంబరు 7 వరకు ఒట్టోమను దళాలు కనీసం 1,50,000 మంది సైన్యంతో, జ్రిన్స్కీ 2,300 మంది రక్షకులకు వ్యతిరేకంగా ఆ కోటను ముట్టడించాయి. సిగెత్వారు ముట్టడి ఒట్టోమన్లకు విజయంగా మారినప్పటికీ, అది 25,000 మంది ఒట్టోమన్ సైనికులు,1వ సులేమాను ప్రాణాలను బలిగొంది. 1వ సులేమాను సిగెత్వారు చివరి యుద్ధానికి ముందు, వృద్ధాప్యం, అనారోగ్య కారణాల వల్ల మరణించాడు.^[32]

తరువాతి శతాబ్దాలలో ఒట్టోమను దళాలను వెనక్కి నెట్టడానికి అనేక ప్రయత్నాలు జరిగాయి. వాటిలో క్రైస్తవ దళాల కూటమి నేతృత్వంలోని సుదీర్ఘ యుద్ధం లేదా పదమూడేళ్ల యుద్ధం (29 జూలై 1593 – 1604/11 నవంబర్ 1606) ఒకటి. 1644లో మిక్లోసు జ్రినియీ చేపట్టిన శీతాకాలపు సైనిక చర్యలో తూర్పు స్లావోనియాలోని ఒసిజెకు వద్ద ఉన్న కీలకమైన సులేమాన్ వంతెనను తగులబెట్టారు, ఇది హంగరీలోని టర్కిష్ సరఫరా మార్గానికి అంతరాయం కలిగించింది. సెయింటు గాట్హార్డు యుద్ధంలో, ఆస్ట్రియన్లు, హంగేరియన్లు టర్కిషు సైన్యాన్ని ఓడించారు.

1683లో వియన్నా మీద ఒట్టోమన్ల ముట్టడి విఫలమైన తర్వాత, హాబ్సు‌బర్గు‌లు టర్కులకు వ్యతిరేకంగా దాడికి దిగారు. 17వ శతాబ్దం చివరి నాటికి, వారు చారిత్రక హంగరీ రాజ్యం మిగిలిన భాగాన్ని, ట్రాన్సిల్వేనియా సంస్థానాన్ని ఆక్రమించగలిగారు. 1686లో కొంతకాలం పాటు, ఇతర యూరోపియన్ల సహాయంతో రాజధాని బుడా మళ్ళీ ఒట్టోమను సామ్రాజ్యం నుండి విముక్తి పొందింది.

కురుక్ యుగం

రాకోజీ స్వాతంత్ర్య యుద్ధం (1703–1711) నిరంకుశ హాబ్సు‌బర్గు పాలనకు వ్యతిరేకంగా హంగేరీలో జరిగిన మొదటి ముఖ్యమైన స్వాతంత్ర్య పోరాటం. 2 చార్లెసు రాకోక్జీ (2. రాకోక్జీ ఫెరెన్కు ఇన్ హంగేరియను) నేతృత్వంలో అధికార సంబంధాల అసమానతను అంతం చేయాలనుకునే గొప్ప వ్యక్తులు, ధనవంతులు, ఉన్నత స్థాయి ప్రగతిశీలుల బృందం దీనితో పోరాడింది. వివిధ సామాజిక వర్గాల హక్కులను కాపాడటం, దేశం ఆర్థిక, సామాజిక అభివృద్ధిని నిర్ధారించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు. ప్రతికూల శక్తుల సమతుల్యత, ఐరోపాలోని రాజకీయ పరిస్థితి మరియు అంతర్గత సంఘర్షణల కారణంగా స్వాతంత్ర్య పోరాటం చివరికి అణచివేయబడింది. కానీ హంగరీని హాబ్సు‌బర్గు సామ్రాజ్యంలో అంతర్భాగంగా మారకుండా ఉంచడంలో అది విజయం సాధించింది. దాని రాజ్యాంగం కేవలం లాంఛనప్రాయంగా ఉన్నప్పటికీ దానిని కొనసాగించారు.

ఒట్టోమన్ల నిష్క్రమణ తరువాత హాబ్సు‌బర్గు‌లు హంగేరియను రాజ్యాన్ని ఆధిపత్యం చేశారు. స్వేచ్ఛ కోసం హంగేరియన్లలో పునరుజ్జీవించిన కోరిక రాకోజీ స్వాతంత్ర్య యుద్ధానికి దారితీసింది. ఈ యుద్ధానికి అత్యంత ముఖ్యమైన కారణాలు కొత్త, అధిక పన్నులు. పునరుద్ధరించబడిన ప్రొటెస్టంటు ఉద్యమం. రాకోజీ ఒక హంగేరియను ఉన్నత వంశీయుడు. పౌరాణిక వీరనారి ఇలోనా జ్రిన్యీ కుమారుడు. ఆయన తన యవ్వనంలో కొంత భాగాన్ని ఆస్ట్రియన్ల చెరలో గడిపాడు. 'కురుక్సు' అనేవి రాకోజీ సైన్యంలోని దళాలు. ప్రారంభంలో, కురుకు సైన్యం తమ ఉన్నతమైన తేలికపాటి అశ్వికదళం కారణంగా అనేక ముఖ్యమైన విజయాలను సాధించింది. వారి ఆయుధాలు ఎక్కువగా పిస్టల్స్, తేలికపాటి కత్తులు మరియు ఫోకోసు. సెయింటు గాటు‌హార్డు యుద్ధంలో, జానోసు బోటియాను ఆస్ట్రియను సైన్యాన్ని నిర్ణయాత్మకంగా ఓడించాడు. హంగేరియను కల్నలు ఆడం బలోగు, హంగేరీ రాజు ఆస్ట్రియా ఆర్చిడ్యూకు అయిన 1వ జోసెఫు దాదాపుగా పట్టుకున్నాడు.

1708లో హాబ్సుబర్గు‌లు చివరకు ట్రెను‌సెను యుద్ధంలో ప్రధాన హంగేరియను సైన్యాన్ని ఓడించారు. ఇది కురుకు సైన్యం తదుపరి ప్రభావాన్ని తగ్గించింది. హంగేరియన్లు పోరాటాల వల్ల అలసిపోయినప్పటికీ. ఆస్ట్రియన్లు స్పానిషు వారసత్వ యుద్ధంలో ఫ్రెంచి సైన్యాన్ని ఓడించారు. వారు తిరుగుబాటుదారులకు వ్యతిరేకంగా హంగేరీకి మరిన్ని సైన్యాలను పంపగలిగారు. 17వ శతాబ్దం చివరి నుండి ట్రాన్సిల్వేనియా మళ్ళీ హంగేరీలో భాగమైంది. గవర్నర్లచే పరిపాలించబడింది.^[34]^[35]

జ్ఞానోదయ యుగం

1711లో ఆస్ట్రియను చక్రవర్తి 4వ చార్లెసు హంగేరీకి తదుపరి పాలకుడయ్యాడు. 18వ శతాబ్దమంతటా హంగేరీ రాజ్యానికి దాని స్వంత శాసనసభ (పార్లమెంటు) రాజ్యాంగం ఉండేవి, కానీ గవర్నరు కౌన్సిలు (హెల్టార్టోటనాక్సు, ప్యాలటిను పదవి) సభ్యులను హాబ్సు‌బర్గు చక్రవర్తి నియమించేవాడు. ఉన్నత ఆర్థిక సంస్థ అయిన హంగేరియను ఛాంబరు, వియన్నాలోని కోర్టు ఛాంబరుకు నేరుగా లోబడి ఉండేది.

2వ జోసెఫు పాలనలో హంగేరియను భాషా సంస్కరణ ప్రారంభమైంది. హంగేరీ సంస్కరణల యుగాన్ని హంగేరియను ప్రభువు అయిన ఇస్త్వాను స్జెచెనీ ప్రారంభించాడు. ఆయన హంగేరీలోని గొప్ప వంతెనలలో ఒకటైన స్జెచెనీ చైన్ బ్రిడ్జిను నిర్మించాడు. 1836 వరకు అధికార భాష లాటిన్‌గానే ఉంది, ఆ తర్వాత హంగేరియను భాషను ప్రవేశపెట్టారు.^[36]^[37] 1844 - 1849 మధ్య, మరియు 1867 నుండి హంగేరియను భాష ప్రత్యేకంగా ఉపయోగించే అధికారిక భాషగా మారింది.

1848 నాటి హంగేరియను విప్లవం

1848 నాటి యూరోపియన్ విప్లవాలు హంగరీని కూడా చుట్టుముట్టాయి. 1848 నాటి హంగేరియన్ విప్లవం చాలా కాలంగా అణచివేయబడిన రాజకీయ మార్పు, ముఖ్యంగా స్వాతంత్ర్యం కోసం ఉన్న కోరికను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నించింది. 1848లో యువ హంగేరియను దేశభక్తులచే హంగేరియను నేషనలు గార్డు సృష్టించబడింది. సాహిత్యంలో, విప్లవపు గొప్ప కవి అయిన శాండరు పెటోఫీ దీనిని ఉత్తమంగా వ్యక్తీకరించారు.

ఆస్ట్రియాతో యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు, హంగేరియను జనరలు ఆర్టూరు గోర్గీ సైనిక దండయాత్రలతో సహా హంగేరియను సైనిక విజయాలు, ఆస్ట్రియన్లను రక్షణాత్మక స్థితికి నెట్టాయి. విప్లవంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ యుద్ధాలలో ఒకటైన పాకోజ్డు యుద్ధం, 1848 సెప్టెంబరు 29న జరిగింది. ఈ యుద్ధంలో లెఫ్టినెంటు-జనరలు జానోసు మోగా నేతృత్వంలోని హంగేరియన్ విప్లవ సైన్యం క్రొయేషియను బాన్ జోసిపు జెలాచిచు దళాలను ఓడించింది. ఓటమి భయంతో, ఆస్ట్రియన్లు రష్యా సహాయం కోసం వేడుకున్నారు. ఈ రెండు సామ్రాజ్యాల సంయుక్త బలగాలు విప్లవాన్ని అణచివేశాయి. 1848లో ఆశించిన రాజకీయ మార్పులు 1867 నాటి ఆస్ట్రో-హంగేరియన్ రాజీ ఒప్పందం వరకు మళ్లీ అణచివేయబడ్డాయి.

జనాభా 1910 (క్రొయేషియా-స్లావోనియా రాజ్యం లేని హంగేరి రాజ్యం^[38]


జాతి	సంఖ్య	శాతం
హంగేరియన్	9 944 627	54.44%
రొమేనియన్	2 948 186	16.14%
స్లోవాక్	1 946 357	10.65%
జర్మన్	1 903 357	10.42%
రుథేనియన్	464 270	2.54%
సెర్బియన్	461 516	2.52%
క్రొయేషియన్	194 808	1.06%
ఇతరులు	401 412	2.19%
మొత్తం	18 264 533	100%

జనాభా 1910 (సెయింటు స్టీఫెను క్రౌను భూములు)^[38]

ట్రాన్స్‌లీథేనియా (హంగరీ)లో మాట్లాడే భాషలు (1910 జనాభా లెక్కలు)
ప్రాంతం	హంగేరియను	రొమేనియను	జర్మన్	స్లోవాకు	క్రొయేషియను	సెర్బియను	రుథేనియను	ఇతర	మొత్తం
డాన్యూబ్ కుడి ఒడ్డు	72% (2,221,295)	0% (833)	18% (555,694)	0.6% (17,188)	5.5% (168,436)	0.5% (15,170)	0% (232)	3.4% (105,556)	14.8% (3,084,404)
డాన్యూబ్ ఎడమ ఒడ్డు	32.7% (711,654)	0% (704)	6.6% (144,395)	58.8% (1,279,574)	0.1% (2,294)	0% (200)	0% (393)	1.7% (36,710)	10.4% (2,175,924)
డాన్యూబ్-టిస్జా	81.2% (3,061,066)	0.1% (4,813)	9.5% (357,822)	2.1% (79,354)	0.1% (4,866)	4.1% (154,298)	0.3% (11,121)	4.1% (96,318)	18% (3,769,658)
టిస్జా కుడి ఒడ్డు	53.5% (945,990)	0.1% (1,910)	5.6% (98,564)	25% (441,776)	0% (486)	0% (247)	14.3% (253,062)	1.6% (27,646)	8.5% (1,769,681)
టిస్జా లెఫ్ట్ బ్యాంక్	61.8% (1,603,924)	24% (621,918)	3.2% (83,229)	3.1% (81,154)	0% (327)	0% (321)	7.5% (194,504)	0.3% (8,547)	12.4% (2,594,924)
టిస్జా-మారోసు	22.2% (474,988)	39.5% (845,850)	19.9% (427,253)	2.1% (44,715)	0.2% (4,950)	13.6% (290,434)	0.1% (3,188)	2.4% (50,391)	10.3% (2,141,769)
ట్రాన్సిల్వేనియా	34.3% (918,217)	55% (1,472,021)	8.7% (234,085)	0.1% (2,404)	0% (523)	0% (421)	0.1% (1,759)	1.8% (48,937)	12.8% (2,678,367)
ఫియుమ్	13% (6,493)	0.3% (137)	4.6% (2,315)	0.4% (192)	26% (12,926)	0.9% (425)	0% (11)	54.8 (27,307, ఎక్కువగా ఇటాలియన్ భాష)	0.2% (49,806)
క్రొయేషియా-స్లావోనియా	4% (105,948)	0% (846)	5.1% (134,078)	0.8% (21,613)	62.5% (1,638,354)	24.6% (644,955)	0.3% (8,317)	2.6% (67,843)	12.6% (2,621,954)
మొత్తం	48.1% (10,050,575)	14.1% (2,949,032)	9.8% (2,037,435)	9.4% (1,967,970)	8.8% (1,833,162)	5.3% (1,106,471)	2.3% (472,587)	2.2% (469,255)	100% (20,886,487)

ఆస్ట్రియా-హంగరీ (1867–1918)

1867 ఆస్ట్రో-హంగేరియను రాజీ తరువాత, హాబ్స్‌బర్గ్ రాచరికం ఆస్ట్రియా-హంగేరీ అనే "ద్వంద్వ రాచరికం"గా మారింది. ఈ ద్వంద్వ రాచరికం ఉనికిలో ఉన్న కాలంలో ఆస్ట్రో-హంగేరియను ఆర్థిక వ్యవస్థ నాటకీయంగా మారింది. సాంకేతిక మార్పు పారిశ్రామికీకరణ, పట్టణీకరణను వేగవంతం చేసింది. పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానం దాని యాభై సంవత్సరాల ఉనికిలో సామ్రాజ్యం అంతటా వ్యాపించింది మరియు వాడుకలో లేని మధ్యయుగ సంస్థలు కనుమరుగవుతూ వచ్చాయి. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో, సామ్రాజ్యంలో చాలా భాగం వేగవంతమైన ఆర్థిక వృద్ధిని అనుభవించడం ప్రారంభించింది. 1870 నుండి 1913 వరకు తలసరి స్థూల జాతీయ ఉత్పత్తి సంవత్సరానికి సుమారు 1.45% పెరిగింది. ఈ వృద్ధి స్థాయి బ్రిటన్ (1.00%), ఫ్రాన్స్ (1.06%), మరియు జర్మనీ (1.51%) వంటి ఇతర యూరోపియన్ దేశాలతో పోలిస్తే చాలా మెరుగ్గా ఉంది.

హంగేరియన్ క్రౌన్ భూభాగాలకు (ట్రాన్సిల్వేనియా పూర్తిగా విలీనం చేయబడిన హంగరీ రాజ్యం మరియు ప్రత్యేక గుర్తింపును, అంతర్గత స్వయంప్రతిపత్తిని కొనసాగించిన క్రొయేషియా-స్లావోనియా రాజ్యంతో సహా) ఆస్ట్రియా సామ్రాజ్యంతో సమాన హోదా ఇవ్వబడింది. ఆస్ట్రియా-హంగరీని కలిగి ఉన్న రెండు రాష్ట్రాలలో ప్రతి ఒక్కటి గణనీయమైన స్వాతంత్ర్యాన్ని కలిగి ఉండేవి, అయితే కొన్ని సంస్థలు, ముఖ్యంగా పాలక వంశం, రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు మరియు ఉమ్మడి ఖర్చుల కోసం ఆర్థిక వ్యవహారాలు ఉమ్మడి నిర్వహణలో ఉండేవి. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధంలో కేంద్ర శక్తులు ఓడిపోయినప్పుడు. 1918 వరకు ఈ ఏర్పాటు కొనసాగింది.

పరివర్తనాలు (1918 నుండి 1920)

రెండు స్వల్పకాలిక రిపబ్లిక్‌లు

హంగేరియను సోవియటు రిపబ్లిక్కు లేదా హంగేరియను రిపబ్లిక్కు ఆఫ్ కౌన్సిల్సు (హంగేరియన్ సోవియట్ రిపబ్లిక్ ^[39] లేదా Magyarországi Szocialista Szövetséges Tanácsköztársaság^[40]) అనేది హంగేరీలో స్థాపించబడిన స్వల్పకాలిక స్వతంత్ర కమ్యూనిస్టు రాష్ట్రం.

ఇది 1919 మార్చి 21 నుండి ఆగస్టు 1 వరకు మాత్రమే కొనసాగింది. ఈ రాష్ట్రానికి బేలా కున్ నాయకత్వం వహించారు. ఫ్రాన్సు, యుకె లేదా యుఎస్ చేత గుర్తించబడలేదు.^[41] రష్యాలో అక్టోబరు విప్లవం బోల్షెవికులను అధికారంలోకి తెచ్చిన తర్వాత ఏర్పడిన ప్రపంచంలో ఇది రెండవ సోషలిస్టు రాజ్యం. హంగేరియను రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కౌన్సిల్సు రొమేనియా రాజ్యం (హంగేరియను-రొమేనియను యుద్ధం చూడండి), సెర్బు‌లు, క్రొయేషియన్లు, స్లోవేనియన్ల రాజ్యం అభివృద్ధి చెందుతున్న చెకోస్లోవేకియాతో విప్లవాలు, జోక్యాలను కలిగి ఉంది. హంగేరియను-రొమేనియన్ యుద్ధానికి లొంగిపోవడానికి చర్చలు జరపడానికి హంగేరియన్లు ప్రతినిధులను పంపినప్పుడు 1919 ఆగస్టు 1న అది కూలిపోయింది. 1919|రొమేనియను దళాలు, బేలా కున్, ఇతర ఉన్నత స్థాయి కమ్యూనిస్టులతో కలిసి ఆస్ట్రియాకు పారిపోయారు.^[42]

రొమేనియా రాజ్యంతో సమాఖ్యను ఏర్పాటు చేయడానికి 1919లో జరిగిన ప్రయత్నం కూడా విఫలమైంది, చివరికి రొమేనియన్ రాజు హంగేరియన్ కిరీటాన్ని అంగీకరించడానికి నిరాకరించాడు.^[43]

రాజ్య పునఃస్థాపన

1920లో రొమేనియా ఆక్రమణ దళాలు వైదొలిగిన తర్వాత దేశం అంతర్యుద్ధంలోకి జారుకుంది. హంగేరియను కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేకులు, రాజరికవాదులు కమ్యూనిస్టులను మరియు తమకు ముప్పుగా భావించిన ఇతరులను దేశం నుండి ప్రక్షాళన చేశారు. 1920 ఫిబ్రవరి 29న, చివరి రొమేనియను ఆక్రమణ దళాలు వైదొలిగిన తర్వాత, హంగేరి రాజ్యం పునఃస్థాపించబడింది. మితవాద రాజకీయ శక్తుల కూటమి ఏకమై హంగేరీకి రాజ్యాంగబద్ధ రాచరిక హోదాను పునరుద్ధరించింది. అంతర్గత కలహాల కారణంగా కొత్త రాజు ఎంపిక ఆలస్యమైంది, రాజరికానికి ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి మాజీ ఆస్ట్రో-హంగేరియను నావికాదళ అడ్మిరలు మిక్లోసు హోర్తీని రాజ్యప్రతినిధిగా నియమించారు.

ట్రియానాన్ ఒప్పందం (1920)

1920లో ట్రియానోన్ ఒప్పందం ద్వారా నిర్ణయించబడిన కొత్త సరిహద్దులు హంగేరీ రాజ్య భూభాగంలో 72% భాగాన్ని పొరుగు దేశాలకు అప్పగించాయి. దీనివల్ల ప్రధానంగా లబ్ధి పొందినవి రొమేనియా, కొత్తగా ఏర్పడిన చెకోస్లోవేకియా మరియు సెర్బ్స్, క్రోట్స్ మరియు స్లోవేన్స్ రాజ్యం, కానీ ఆస్ట్రియా, పోలాండ్ మరియు ఇటలీ కూడా చిన్న చిన్న భూభాగాలను పొందాయి. పొరుగు దేశాలకు కేటాయించబడిన ప్రాంతాలలో (మరియు వాటిలో ప్రతి దానిలో విడివిడిగా) హంగేరియేతర జనాభా అధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు, కానీ 3.3 మిలియన్లకు పైగా జాతి హంగేరియన్లు హంగేరీ యొక్క కొత్త సరిహద్దుల వెలుపల ఉండిపోయారు. చాలా మంది దీనిని అమెరికా అధ్యక్షుడు వుడ్రో విల్సన్ యొక్క పద్నాలుగు సూత్రాలలో పేర్కొన్న నిబంధనలకు విరుద్ధంగా భావిస్తారు, ఆ సూత్రాలు ఆయా భూభాగాల జాతి స్వరూపాన్ని గౌరవించే ఉద్దేశ్యంతో రూపొందించబడ్డాయి. అధ్యక్షుడు విల్సన్ తన అసమ్మతిని నొక్కి చెప్పడానికి సమావేశం నుండి నిష్క్రమించినందున, మరియు అమెరికా కాంగ్రెస్ ఈ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించనందున, యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ అమెరికా మరియు హంగేరీ రాజ్యం 1921 ఆగస్టు 29న ఒక ప్రత్యేక శాంతి ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి.

1920 - 1946 మధ్య

రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల మధ్య కాలం

కొత్త అంతర్జాతీయ సరిహద్దులు హంగేరీ పారిశ్రామిక కేంద్రాన్ని దాని ముడిసరుకు వనరుల నుండి. వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల కోసం దాని పాత మార్కెట్ల నుండి వేరు చేశాయి. హంగేరీ తన కలప వనరులలో 84%, సాగు భూమిలో 43%, ఇనుప ఖనిజంలో 83% కోల్పోయింది. అంతేకాకుండా, ట్రియాను ఒప్పందం తర్వాత ఏర్పడిన హంగేరీలో రాజ్యంలోని ఇంజనీరింగు, ప్రింటింగు పరిశ్రమలో 90% ఉండగా, కేవలం 11% కలప, 16% ఇనుము మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి. అదనంగా, యుద్ధానికి ముందున్న హంగేరీ రాజ్యంలోని 61% సాగు భూమి, 74% ప్రభుత్వ రహదారులు, 65% కాలువలు, 62% రైల్వేలు, 64% గట్టి ఉపరితల రహదారులు, 83% పిగ్ ఐరను ఉత్పత్తి, 55% పారిశ్రామిక కర్మాగారాలు, 100% బంగారం, వెండి, రాగి, పాదరసం. ఉప్పు గనులు, 67% క్రెడిటు, బ్యాంకింగు సంస్థలు హంగేరీ పొరుగు దేశాల భూభాగంలోకి వెళ్లిపోయాయి.^[47]^[48]^[49]

దేశంలోని యుద్ధానికి పూర్వపు పరిశ్రమలో ఎక్కువ భాగం బుడాపెస్టు సమీపంలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నందున, హంగరీ తన పారిశ్రామిక జనాభాలో సుమారు 51%, పరిశ్రమలో 56% ని నిలుపుకుంది. 1920 జూలైలో హోర్తీ కౌంటు పాల్ టెలెకీని ప్రధానమంత్రిగా నియమించారు. అతని ప్రభుత్వం "రాజకీయంగా అభద్రతా భావంతో ఉన్న వర్గాల" (వీరు తరచుగా యూదులు) విశ్వవిద్యాలయాల్లో ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేస్తూ ఒక న్యూమెరస్ క్లాసస్ చట్టాన్ని జారీ చేసింది మరియు గ్రామీణ అసంతృప్తిని తగ్గించడానికి, అతిపెద్ద ఎస్టేట్ల నుండి సుమారు 3,850 కిమీ² భూమిని చిన్న కమతాలుగా విభజించడం ద్వారా ప్రధాన భూ సంస్కరణ వాగ్దానాన్ని నెరవేర్చడానికి ప్రారంభ చర్యలు తీసుకుంది. అయితే, 1921 మార్చిలో ఆస్ట్రియాకు చెందిన 4వ చార్లెసు హంగేరి సింహాసనాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవడానికి విఫలయత్నం చేసిన తర్వాత టెలెకీ ప్రభుత్వం రాజీనామా చేసింది. రాజు చార్లెసు తిరిగి రావడం వల్ల, హాబ్సు‌బర్గు పునఃస్థాపనకు మద్దతు ఇచ్చే సంప్రదాయవాదులు మరియు హంగేరియన్ రాజు ఎన్నికకు మద్దతు ఇచ్చే జాతీయవాద మితవాద తీవ్రవాదుల మధ్య పార్టీలు చీలిపోయాయి. పార్లమెంటులో ఏ పార్టీకి చెందని మితవాద సభ్యుడైన కౌంట్ ఇస్త్వాను బెత్లెను, ఈ చీలికను సద్వినియోగం చేసుకొని తన నాయకత్వంలో కొత్త ఐక్యతా పార్టీని స్థాపించారు. అప్పుడు హోర్తీ బెత్లెను‌ను ప్రధానమంత్రిగా నియమించారు. 1921 అక్టోబర్‌లో సింహాసనాన్ని తిరిగి పొందడంలో రెండవసారి విఫలమైన కొద్దికాలానికే 4వ చార్లెసు మరణించాడు. (మరిన్ని వివరాల కోసం, 'హంగేరి సింహాసనాన్ని తిరిగి పొందడానికి 4 చార్లెసు చేసిన ప్రయత్నాలు' చూడండి.)

ప్రధానమంత్రిగా, బెత్లెను 1921 - 1931 మధ్య హంగేరియను రాజకీయాల మీద ఆధిపత్యం చెలాయించారు. ఆయన ఎన్నికల చట్టాన్ని సవరించడం, విస్తరిస్తున్న అధికార యంత్రాంగంలో తన మద్దతుదారులకు ఉద్యోగాలు కల్పించడం. గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఎన్నికలను తారుమారు చేయడం ద్వారా ఒక రాజకీయ యంత్రాంగాన్ని రూపొందించారు. యూదులు, వామపక్షవాదుల మీద తమ ఉగ్రవాద ప్రచారాన్ని ఆపడానికి బదులుగా తీవ్రవాద ప్రతి-విప్లవకారులకు లంచాలు మరియు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు ఇవ్వడం ద్వారా బెత్లెన్ దేశంలో శాంతిభద్రతలను పునరుద్ధరించారు. 1921లో, అతను సోషల్ డెమోక్రాట్లు, కార్మిక సంఘాలతో ఒక ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నారు (దీనిని బెత్లెన్-పేయరు ఒప్పందం అంటారు). దీని ప్రకారం ఇతర విషయాలతోపాటు, వారి కార్యకలాపాలను చట్టబద్ధం చేయడానికి, రాజకీయ ఖైదీలను విడుదల చేయడానికి అంగీకరించారు. దీనికి ప్రతిగా వారు హంగేరి వ్యతిరేక ప్రచారాన్ని వ్యాప్తి చేయకుండా, రాజకీయ సమ్మెలకు పిలుపునివ్వకుండా, రైతాంగాన్ని సంఘటితం చేయకుండా ఉంటామని వాగ్దానం చేశారు. 1922లో బెత్లెను హంగరీని నానాజాతి సమితిలో చేర్చారు. 1927లో ఇటలీతో స్నేహ ఒప్పందం మీద సంతకం చేసి. ఆ దేశాన్ని అంతర్జాతీయ ఏకాంతం నుండి బయటకు తీసుకువచ్చారు. ట్రియాను ఒప్పందాన్ని సవరించడం హంగరీ రాజకీయ అజెండాలో అగ్రస్థానానికి చేరింది. బెత్లెను అనుసరించిన వ్యూహం ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం, బలమైన దేశాలతో సంబంధాలను ఏర్పరచుకోవడం మీద ఆధారపడి ఉంది. ఒప్పంద సవరణకు హంగరీలో ఇంత విస్తృత మద్దతు లభించింది అంటే, బెత్లెను దానిని తన ఆర్థిక, సామాజిక, రాజకీయ విధానాల మీద వచ్చే విమర్శలను మళ్లించడానికి, కనీసం పాక్షికంగానైనా ఉపయోగించుకున్నారు.

మహా మాంద్యం జీవన ప్రమాణాలలో పతనానికి దారితీసింది. దేశ రాజకీయ వాతావరణం మరింతగా కుడివైపుకు మారింది. 1932లో హోర్తీ కొత్త ప్రధానమంత్రిగా గ్యులా గోంబోసు‌ను నియమించారు. ఆయన హంగేరియను విధానాన్ని జర్మనీతో సన్నిహిత సహకారం వైపు మళ్లించాడు. గోంబోసు జర్మనీతో ఒక వాణిజ్య ఒప్పందం మీద సంతకం చేశాడు. ఇది హంగేరి ఆర్థిక వ్యవస్థను మాంద్యం నుండి బయటపడేలా చేసింది. కానీ ముడి పదార్థాలు మరియు మార్కెట్లు రెండింటికీ హంగేరీని జర్మన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ మీద ఆధారపడేలా చేసింది. 1938 నవంబర్ 2న, మొదటి వియన్నా అవార్డు ఫలితంగా చెకోస్లోవేకియాలోని కొన్ని భాగాలు – దక్షిణ స్లోవేకియా కార్పాతియను రుథేనియాలోని కొంత భాగం – హంగేరీకి తిరిగి ఇవ్వబడ్డాయి. ఇది 11,927 కిమీ² విస్తీర్ణం, 8,69,299 జనాభా కలిగిన ప్రాంతం (1941 జనాభా లెక్కల ప్రకారం వీరిలో 86.5% మంది హంగేరియన్లు). నవంబరు 5, నవంబరు 10 మధ్య, హంగేరియను సాయుధ దళాలు కొత్తగా బదిలీ చేయబడిన భూభాగాలను శాంతియుతంగా ఆక్రమించాయి. హిట్లరు తరువాత సైనిక కూటమికి బదులుగా స్లోవేకియా మొత్తాన్ని హంగేరీకి బదిలీ చేస్తానని వాగ్దానం చేశాడు. కానీ ఆయన ప్రతిపాదన తిరస్కరించబడింది. దానికి బదులుగా హోర్తీ జాతి ప్రాతిపదికన నిర్ణయించబడే ప్రాదేశిక సవరణను అనుసరించాలని ఎంచుకున్నాడు. 1939 మార్చిలో చెకో-స్లోవాకు రిపబ్లిక్కు రద్దు చేయబడింది. జర్మనీ దాని మీద దాడి చేసింది. బోహేమియా, మొరావియా సంరక్షిత ప్రాంతం స్థాపించబడింది. మార్చి 14న స్లోవేకియా తనను తాను స్వతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించుకుంది.

మార్చి 15న కార్పాథో-ఉక్రెయిను తనను తాను స్వతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించుకుంది. హంగేరీ కార్పాథో-ఉక్రెయిను స్వాతంత్ర్యాన్ని తిరస్కరించింది. మార్చి 14 - మార్చి 18 మధ్య హంగేరియను సాయుధ దళాలు కార్పాతియను రుథేనియాలోని మిగిలిన భాగాన్ని ఆక్రమించి. అవ్గస్టిను వోలోషిను ప్రభుత్వాన్ని తొలగించాయి. దీనికి విరుద్ధంగా హంగరీ మత ఫాసిస్టు జోజెఫు టిసో నాయకత్వంలోని నాజీ కీలుబొమ్మ రాజ్యమైన స్లోవేకియాను గుర్తించింది.^[50] 1940 సెప్టెంబరులో హంగేరియను-రొమేనియను సరిహద్దుకు ఇరువైపులా సైన్యాలు మోహరించడంతో రెండవ వియన్నా అవార్డు ద్వారా యుద్ధం నివారించబడింది. ఈ అవార్డు ట్రాన్సిల్వేనియా ఉత్తర భాగాన్ని హంగరీకి బదిలీ చేసింది, దీని మొత్తం వైశాల్యం 43,492 కి.మీ² 1941 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 53.5% హంగేరియను మెజారిటీతో మొత్తం జనాభా 25,78,100. ట్రాన్సిల్వేనియాను రొమేనియా, హంగరీ మధ్య విభజించడం ద్వారా, హిట్లరు హంగరీలో ఉద్రిక్తతలను తగ్గించగలిగాడు. 1940 అక్టోబరులో జర్మన్లు రొమేనియా, హంగరీ మధ్య ఒక పరస్పర విధానాన్ని ప్రారంభించారు. ఇది రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ముగిసే వరకు కొనసాగింది. సబ్-కార్పాథియా ప్రాంతానికి ప్రత్యేక స్వయంప్రతిపత్తి హోదా ఇవ్వబడింది. తద్వారా (అంతిమంగా) అది రుథేనియను మైనారిటీచే స్వయం-పరిపాలన చేయబడుతుంది

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో 1941–1945

1938 నాటి మొదటి వియన్నా అవార్డులో జర్మన్లు, ఇటాలియన్లచే దక్షిణ చెకోస్లోవేకియా, సబ్కార్పాథియాలో కొంత భాగాన్ని. ఆ తర్వాత 1940 నాటి రెండవ వియన్నా అవార్డులో ఉత్తర ట్రాన్సిల్వేనియాను పొందిన తర్వాత. హంగరీ 1941లో అక్షరాజ్యాల పక్షాన తన మొదటి సైనిక విన్యాసాలలో పాల్గొంది. ఈ విధంగా హంగేరియను సైన్యం యుగోస్లేవియా దాడిలో భాగమైంది. ఈ ప్రక్రియలో మరికొంత భూభాగాన్ని పొంది అక్షరాజ్యాలలో చేరింది. 1941 జూన్ 22న జర్మనీ ఆపరేషను బార్బరోస్సాలో భాగంగా సోవియటు యూనియను మీద దాడి చేసింది. హంగరీ జర్మనీ ప్రయత్నంలో చేరి జూన్ 26న సోవియటు యూనియను ‌మీద యుద్ధం ప్రకటించి. అక్షరాజ్యాల పక్షాన రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో ప్రవేశించింది. 1941 చివరలో తూర్పు సరిహద్దులోని హంగేరియను దళాలు ఉమాను యుద్ధంలో విజయం సాధించాయి. 1943 నాటికి డాన్ నది వద్ద రాయలు హంగేరియను సైన్యం తీవ్రమైన నష్టాలను చవిచూసిన తర్వాత, హంగేరియన్ ప్రభుత్వం మిత్రరాజ్యాలతో లొంగిపోవడానికి చర్చలు జరపాలని కోరింది. ఈ ద్రోహం ఫలితంగా, 1944 మార్చి 19 ఆపరేషను మార్గరెటు అని పిలువబడిన దానిలో జర్మన్ దళాలు హంగరీని ఆక్రమించాయి. అప్పటికే దాని వ్యూహాత్మక స్థానం కారణంగా దేశాన్ని నాజీ మూడవ రీచ్ పక్షాన యుద్ధంలో ఉంచాలనే హిట్లర్ ఉద్దేశం ప్రకారం హంగేరియను రాజకీయాలు అణచివేయబడతాయని స్పష్టమైంది. 1944 అక్టోబరు 15న హోర్తీ హంగరీని యుద్ధం నుండి వేరు చేయడానికి ఒక నామమాత్రపు ప్రయత్నం చేశాడు. జర్మన్లు ఆపరేషను పాంజరు‌ఫాస్టు‌ను ప్రారంభించారు. హోర్తీ పాలన స్థానంలో జర్మనీ అనుకూల ఆరో క్రాస్ పార్టీ నాయకుడు ఫెరెన్సు స్జాలాసి ఆధ్వర్యంలో ఒక ఫాసిస్టు కీలుబొమ్మ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది. తద్వారా యుద్ధంలో స్వతంత్ర చర్యలు తీసుకునే అవకాశానికి సమర్థవంతంగా తెరపడింది. అయితే ప్రభుత్వ రూపాన్ని కేవలం రెండు సంవత్సరాల తర్వాతే గణతంత్ర రాజ్యంగా మార్చారు.

గణతంత్ర రాజ్యంగా పరివర్తన

1944లో హంగరీని ఆక్రమించిన తర్వాత, సోవియట్ యూనియన్ కఠినమైన షరతులను విధించింది, దీనివల్ల సోవియట్‌లు ముఖ్యమైన భౌతిక ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి మరియు అంతర్గత వ్యవహారాలను నియంత్రించడానికి వీలు కలిగింది.^[51] రెడ్ ఆర్మీ "వర్గ శత్రువులను" హింసించడానికి పోలీసు విభాగాలను ఏర్పాటు చేసిన తర్వాత, రాబోయే ఎన్నికలలో పేదరికంలో ఉన్న హంగేరియన్ ప్రజలు కమ్యూనిస్టులకు మద్దతు ఇస్తారని సోవియట్‌లు భావించారు.^[52] కమ్యూనిస్టులు పేలవంగా రాణించి, కేవలం 17% ఓట్లను మాత్రమే పొందారు, ఫలితంగా ప్రధానమంత్రి జోల్టాను టిల్డీ ఆధ్వర్యంలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.^[53] అయితే, సోవియట్ జోక్యం కారణంగా, టిల్డీని పట్టించుకోని, ముఖ్యమైన మంత్రిత్వ శాఖలలో కమ్యూనిస్టులను నియమించిన, విజయం సాధించిన స్వతంత్ర చిన్న రైతులు, వ్యవసాయ కార్మికులు, పౌర పార్టీని నిషేధించడంతో సహా నిర్బంధ, అణచివేత చర్యలను విధించిన ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.^[52] 1945లో సోవియటు మార్షలు క్లిమెంటు వోరోషిలోవు స్వేచ్ఛగా ఎన్నికైన హంగేరియను ప్రభుత్వాన్ని అంతర్గత మంత్రిత్వ శాఖను హంగేరియను కమ్యూనిస్టు పార్టీ నామినీకి అప్పగించమని బలవంతం చేశాడు. కమ్యూనిస్టు అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి లాస్లో రాజక్, స్టేట్ ప్రొటెక్షను అథారిటీ (ÁVH రహస్య పోలీసు)ను స్థాపించారు. ఇది బెదిరింపులు, తప్పుడు ఆరోపణలు, జైలు శిక్షలు, చిత్రహింసల ద్వారా రాజకీయ ప్రతిపక్షాన్ని అణచివేసింది.^[54] 1946లో ప్రభుత్వ రూపాన్ని గణతంత్ర రాజ్యంగా మార్చారు. రాచరికం రద్దు అయిన కొద్దికాలానికే, సోవియట్ యూనియన్ హంగేరియన్ నాయకుడు మాటియాసు రాకోసి మీద "మరింత స్పష్టమైన వర్గ పోరాట మార్గాన్ని" అనుసరించాలని ఒత్తిడి తెచ్చింది.^[55] దీని ఫలితంగా ఒక కమ్యూనిస్ట్ రాజ్యం ఏర్పడింది. ఇది 1956 అక్టోబరు 23 వరకు కొనసాగింది. ఆ రోజున హంగేరియను తిరుగుబాటు ద్వారా సోవియటు ఆక్రమణ తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. ఈ తిరుగుబాటు 1956 నవంబరు 10 వరకు విజయవంతంగా కొనసాగింది. ఆ తర్వాత సోవియటు ఆక్రమణ పునఃస్థాపించబడింది. ఇది 1989 వరకు కొనసాగింది. ఆ సంవత్సరంలో కమ్యూనిస్టులు అధికారం మీద తమ గుత్తాధిపత్యాన్ని వదులుకోవడానికి అంగీకరించి, మార్చి 1990లో స్వేచ్ఛా ఎన్నికలకు మార్గం సుగమం చేశారు. నేటి గణతంత్ర రాజ్యంలో, రాజ్యాన్ని రాష్ట్ర అభివృద్ధిలో ఒక సుదీర్ఘ దశగా పరిగణిస్తారు. ఈ కొనసాగింపు భావన గణతంత్ర రాజ్య జాతీయ చిహ్నాలలో ప్రతిబింబిస్తుంది. ఉదాహరణకు హంగేరి పవిత్ర కిరీటం మరియు హంగేరి జాతీయ చిహ్నం ఇవి రాచరికం ఉన్నప్పటి చిహ్నాలే. అనేక సెలవులు, అధికారిక భాష (హంగేరియను), రాజధాని నగరం బుడాపెస్టు కూడా అలాగే కొనసాగించబడ్డాయి. 2012 నుండి ఈ దేశం అధికారిక హంగేరియను భాషా నామం Magyarország (సాధారణంగా హంగరీ);^[14] ఇది రాచరిక కాలంలో కూడా సాధారణంగా ఉపయోగించే పేరే.^[13] హంగేరియను రాజ్య స్థాపన సహస్రాబ్ది ఉత్సవాలను 2000 సంవత్సరంలో జరుపుకున్నారు. దీనిని 2000 నాటి సహస్రాబ్ది చట్టం ద్వారా చట్టబద్ధం చేశారు.^[56]

ఇవి కూడా చూడండి

హంగరీ రాజ్యపు పరిపాలనా విభాగాలు
కొమిటాటసు (హంగరీ రాజ్యం)
హంగరీ రాజ్యపు జనాభా వివరాలు
హంగేరియను పాలకుల జాబితా
హంగేరియను ఉన్నత వర్గం
హంగరీ రాజ్యంలో ఉన్నత వర్గం

మూలాలు

ఉల్లేఖన లోపం: "lower-alpha" అనే గ్రూపులో <ref> ట్యాగులు ఉన్నాయి గానీ, దానికి సంబంధించిన <references group="lower-alpha"/> ట్యాగు కనబడలేదు

↑ Adeleye, Gabriel G. (1999). World Dictionary of Foreign Expressions. Ed. Thomas J. Sienkewicz and James T. McDonough, Jr. Wauconda, IL: Bolchazy-Carducci Publishers, Inc. ISBN 0-86516-422-3.
↑ The majority of Hungarian people became Christian in the 10th century. Hungary's first king, Saint Stephen I, took up Western Christianity. Hungary remained solely Catholic until the Reformation took place during the 16th century and, as a result, Lutheranism and then, soon afterwards, Calvinism started to spread.
↑ J. C. Russell, "Population in Europe 500–1500," in The Fontana Economic History of Europe: The Middle Ages, ed. Carlo M. Cipolla (London: Collins/Fontana Books, 1972), p. 25.
↑ Emil Valkovics:Demography of contemporary Hungarian society Archived 1 మే 2016 at the Wayback Machine, 1996, p. 15
↑ Kollega Tarsoly, István, ed. (1996). "Magyarország". Révai nagy lexikona (in Hungarian). Vol. 21. Budapest: Hasonmás Kiadó. p. 572. ISBN 963-9015-02-4.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
↑ Élesztős László; et al., eds. (2004). "Magyarország". Révai új lexikona (in Hungarian). Vol. 13. Budapest: Hasonmás Kiadó. pp. 882, 895. ISBN 963-9556-13-0.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: unrecognized language (link)
↑ Historical World Atlas. With the commendation of the Royal Geographical Society. Carthographia, Budapest, Hungary, 2005. ISBN 963-352-002-9
↑ క్రిస్టో గ్యులా – బార్టా జానోస్ – Gergely Jenő: Magyarország történeté előidőktől (2000 నుండి 2000 సంవత్సరం వరకు), పన్నోనికా కియాడో, బుడాపెస్ట్, 2002, ISBN 963-9252-56-5, pp. 37, 113, 678 ("12వ శతాబ్దం నాటికి హంగేరీ ఒక ముఖ్యమైన యూరోపియన్ కారకంగా మారింది, మధ్య శక్తిగా మారింది.", "హంగేరీ పశ్చిమ దేశాలలో భాగమైంది"), పేజీలు 616–644
↑ ^9.0 ^9.1 ^9.2 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; క్రిస్టో అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
↑ Leslie Konnyu, Hungarians in the United States: an immigration study, American Hungarian Review, 1967, p. 4 [[iarchive:hungariansinunit00konn|]] https://books.google.hu/books?ei=flgWTb7eI8yChQeli6W3Dg&ct=result&id=40RCAAAAIAAJ&dq=population+1490+Magyars+80%25&q=+80+stock&redir_esc=y#search_anchor Archived 19 నవంబరు 2023 at the Wayback Machine
↑ László Kósa, István Soós, A companion to Hungarian studies, Akadémiai Kiadó, 1999, p.
↑ Hintersteiner, Norbert (9 February 2017). Naming and Thinking God in Europe Today: Theology in Global Dialogue. Rodopi. ISBN 978-9042022058. Archived from the original on 23 March 2017. Retrieved 20 December 2014 – via Google Books.
↑ ^13.0 ^13.1 "Magyarország geográfiai szótára". www.fszek.hu. Archived from the original on 19 మార్చి 2018. Retrieved 12 జూలై 2013.
↑ ^14.0 ^14.1 Fundamental Law of Hungary (2012), Wikisource
↑ హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ యొక్క ఓరియంటల్ ప్రొసీడింగ్స్, వాల్యూమ్ 36 మూస:వెబ్ ఆర్కైవ్ హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, 1982, పేజీ. 419
↑ Klaniczay, Gábor; Csepregi, Ildikó (2023). The Sanctity of the Leaders: Holy Kings, Princes, Bishops and Abbots from Central Europe (11th to 13th Centuries). Central European Medieval Texts. Budapest: Central European University Press. p. 31. ISBN 978-615-5225-59-8.
↑ Alex Kish, George (2011). The Origins of the Baptist Movement Among the Hungarians: A History of the Baptists in the Kingdom of Hungary From 1846 to 1893. BRILL. p. 18. ISBN 9789004211360.
↑ N. సియోలాన్. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help); Unknown parameter |ఉల్లేఖన= ignored (help); Unknown parameter |ఐఎస్‌బిఎన్= ignored (help); Unknown parameter |తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |పుట= ignored (help); Unknown parameter |ప్రచురణకర్త= ignored (help); Unknown parameter |మొదటి1= ignored (help); Unknown parameter |శీర్షిక= ignored (help)
↑ {{cite book}}: Empty citation (help)
↑ Klaniczay, Gábor; Csepregi, Ildikó (2023). The Sanctity of the Leaders: Holy Kings, Princes, Bishops and Abbots from Central Europe (11th to 13th Centuries). Central European Medieval Texts. Budapest: Central European University Press. p. 407. ISBN 978-615-5225-59-8.
↑ లారూస్ ఆన్‌లైన్ ఎన్సైక్లోపీడియా, క్రొయేషియా చరిత్ర: Archived 27 మార్చి 2019 at the Wayback Machine (in French)
↑ "క్రొయేషియా (చరిత్ర)". బ్రిటానికా. Archived from the original on 3 మార్చి 2020. Retrieved 16 ఆగస్టు 2014.
↑ మూస:The Early Medieval Balkans
↑ Barna Mezey: Magyar alkotmánytörténet, Budapest, 1995, p. 66
↑ Engel, Pál (1990). "Magyarország a 12. században" [Hungary in the 12th century]. In Glatz, Ferenc; Burucs, Kornélia (eds.). Beilleszkedés Európába a kezdetektől 1440-ig [Integration into Europe from the start until 1440]. Vol. Magyarok Európában I. Háttér Lap- és Könyvkiadó. p. 174. ISBN 963-7403-892.
↑ షుగర్, పే.27: "మైదాన ప్రాంతాలలో, 50 నుండి 80 శాతం నివాసాలు ధ్వంసమయ్యాయి. అటవీ ప్రాంతాలలో, పర్వతాలలో మరియు ట్రాన్సిల్వేనియాలో, జనాభా నష్టం 25-30 శాతంగా అంచనా వేయబడింది".
↑ A szentek élete I. (szerk. Dr. Diós István), Szent István Társulat, 1984.
↑ Cartography in the traditional Islamic and South Asian societies by John Brian Harley p.245 [1]
↑ Ground warfare: an international encyclopedia by Stanley Sandler p.387 [2]
↑ The Cambridge history of Islam by Peter Malcolm Holt p.328
↑ {{Cite book |last=Turnbull |first=Stephen R |title=The Ottoman Empire, 1326–1699.
↑ ^32.0 ^32.1 Shelton, Edward (1867). The book of battles: or, Daring deeds by land and sea. London, UK: Houlston and Wright. pp. 82–83.
↑ Turnbull, Stephen R. (2003). The Ottoman Empire, 1326–1699. New York, USA: Osprey Publishing Ltd. pp. 55–56. ISBN 0-415-96913-1.
↑ "Transylvania | స్థానం & చరిత్ర". {{cite web}}: Unknown parameter |URL స్థితి= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ URL= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |పొందిన తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |వెబ్‌సైట్= ignored (help)
↑ https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Grand+Principality+of+Transylvania. {{cite web}}: Missing or empty |title= (help); Unknown parameter |URL స్థితి= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ URL= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |పొందిన తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |వెబ్‌సైట్= ignored (help); Unknown parameter |శీర్షిక= ignored (help)
↑ "1836. évi III. törvénycikk a Magyar Nyelvről". 1000ev.hu. Wolters Kluwer Kft. Archived from the original on 2017-12-01. Retrieved 2025-12-14. {{cite web}}: Unknown parameter |ఆర్కైవ్-తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్-యుఆర్ఎల్= ignored (help); Unknown parameter |యాక్సెస్-తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |యుఆర్ఎల్-స్థితి= ignored (help)
↑ "ది పల్లాస్ గ్రేట్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా "అధికారిక భాష"". www.mek.iif.hu. నేషనల్ స్జెచెనీ లైబ్రరీ – హంగేరియన్ ఎలక్ట్రానిక్ లైబ్రరీ. Archived from the original on 5 మే 2021. Retrieved 24 నవంబర్ 2017. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
↑ ^38.0 ^38.1 Fajth, Gáspár; Dr Gyulay, Ferenc; Dr Klinger, András; Dr HarcsaI5; Dr Csahók, István; Dr Ehrlich, Éva (1992). (in హంగేరియన్). హంగేరియన్ సెంట్రల్ స్టాటిస్టికల్ ఆఫీస్. ISBN 9789637070433 https://www.antikvarium.hu/konyv/torteneti-statisztikai-idosorok-1867-06267-06667-196667-1967-2018. Archived from the original on 2 జూన్ 2019. Retrieved 3 జూన్ 2019. {{cite book}}: |first5= missing |last5= (help); Missing or empty |title= (help); Text "గణాంక సమయ శ్రేణి 1867–1992 I.: జనాభా-ప్రజల ఉద్యమం" ignored (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)
↑ "A Forradalmi Kormányzótanács XXVI. szám rendelete – Wikiforrás". hu.wikisource.org. Archived from the original on 7 జూలై 2020. Retrieved 7 జూలై 2020.
↑ ప్రకారం 23 జూన్, 1 ఆగస్టు మధ్య రాష్ట్రం యొక్క అధికారిక పేరు రాజ్యాంగం, చూడండి: Magyarországi Szocialista Szövetséges (Tanácsskögen) [https://web.archive.org/web/20220430024151/https://hu.wikisource.org/wiki/A_Hungary Archived 2022-04-30 at the Wayback Machine
↑ బ్రెచర్, మైఖేల్; విల్కెన్‌ఫెల్డ్, జోనాథన్ (1 జనవరి 1997). ఎ స్టడీ ఆఫ్ క్రైసిస్. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిచిగాన్ ప్రెస్. ISBN 0472108069. Archived from the original on 23 మార్చి 2017. Retrieved 12 జూన్ 2016 – via Google Books.
↑ "హంగేరీ హంగేరియన్ సోవియట్ రిపబ్లిక్ – జెండాలు, పటాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, భౌగోళిక శాస్త్రం, వాతావరణం, సహజ వనరులు, ప్రస్తుత సమస్యలు, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు, జనాభా, సామాజిక గణాంకాలు, రాజకీయ వ్యవస్థ". Archived from the original on 26 ఏప్రిల్ 2014. Retrieved 12 జూన్ 2016. {{cite web}}: Unknown parameter |సంవత్సరం= ignored (help)
↑ బేలా కె. కిరాలీ, గుంథర్ ఎరిచ్ రోథెన్‌బర్గ్, తూర్పు మధ్య ఐరోపాలో యుద్ధం మరియు సమాజం: ట్రయానన్ మరియు తూర్పు మధ్య ఐరోపా పూర్వాపరాలు మరియు పరిణామాలు, పేజీ 114
↑ ఫ్రాన్సిస్ టాపోన్: ది హిడెన్ యూరప్: వాట్ ఈస్టర్న్ యూరోపియన్స్ కెన్ టీచ్ అస్ Archived 23 జూలై 2016 at the Wayback Machine, థామ్సన్ ప్రెస్ ఇండియా, 2012
↑ మోల్నార్, ఎ కన్సైజ్ హిస్టరీ ఆఫ్ హంగరీ Archived 26 మార్చి 2017 at the Wayback Machine, పుట. 262
↑ రిచర్డ్ సి. ఫ్రూచ్ట్, తూర్పు యూరప్: ప్రజలు, భూములు మరియు సంస్కృతికి ఒక పరిచయం Archived 2015-10-15 at the Wayback Machine పేజీలు 359–360M1
↑ Flood-light on Europe: a guide to the next war by Felix Wittmer, published by C. Scribner's sons, 1937, Item notes: pt. 443, Original from Indiana University, Digitized 13 November 2008 p. 114
↑ History of the Hungarian Nation by Domokos G. Kosáry, Steven Béla Várdy, Danubian Research Center, Published by Danubian Press, 1969, Original from the University of California, Digitized 19 June 2008 p. 222
↑ ది యూరోపియన్ పవర్స్ ఇన్ ది ఫస్ట్ వరల్డ్ వార్: యాన్ ఎన్సైక్లోపీడియా రచయితలు స్పెన్సర్ టక్కర్, లారా మాటిసెక్ వుడ్, జస్టిన్ డి. మర్ఫీ, ఎడిషన్: సచిత్ర, ప్రచురణ: టేలర్ & ఫ్రాన్సిస్, 1996 ISBN 0-8153-0399-8, ISBN 978-0-8153-0399-2, పుట 697 [3] Archived 11 మే 2016 at the Wayback Machine
↑ "Slovakia". U.S. Department of State. Archived from the original on 2 June 2019. Retrieved 22 May 2019.
↑ Wettig 2008, p. 51
↑ ^52.0 ^52.1 Wettig 2008, p. 85
↑ Norton, Donald H. (2002). Essentials of European History: 1935 to the Present, p. 47. REA: Piscataway, New Jersey. ISBN 0-87891-711-X.
↑ UN General Assembly Special Committee on the Problem of Hungary (1957) "Chapter II.N, para 89(xi) (p. 31)" (PDF). Archived (PDF) from the original on 20 March 2009. Retrieved 12 September 2009. (1.47 MB)
↑ Wettig 2008, p. 110
↑ "Text of the Millennium Act". Archived from the original on 12 February 2009.

[2] Adeleye, Gabriel G. (1999). World Dictionary of Foreign Expressions. Ed. Thomas J. Sienkewicz and James T. McDonough, Jr. Wauconda, IL: Bolchazy-Carducci Publishers, Inc. ISBN 0-86516-422-3.

[religion-3] The majority of Hungarian people became Christian in the 10th century. Hungary's first king, Saint Stephen I, took up Western Christianity. Hungary remained solely Catholic until the Reformation took place during the 16th century and, as a result, Lutheranism and then, soon afterwards, Calvinism started to spread.

[4] J. C. Russell, "Population in Europe 500–1500," in The Fontana Economic History of Europe: The Middle Ages, ed. Carlo M. Cipolla (London: Collins/Fontana Books, 1972), p. 25.

[5] Emil Valkovics:Demography of contemporary Hungarian society Archived 1 మే 2016 at the Wayback Machine, 1996, p. 15

[6] Kollega Tarsoly, István, ed. (1996). "Magyarország". Révai nagy lexikona (in Hungarian). Vol. 21. Budapest: Hasonmás Kiadó. p. 572. ISBN 963-9015-02-4.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: unrecognized language (link)

[7] Élesztős László; et al., eds. (2004). "Magyarország". Révai új lexikona (in Hungarian). Vol. 13. Budapest: Hasonmás Kiadó. pp. 882, 895. ISBN 963-9556-13-0.{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: unrecognized language (link)

[carth-8] Historical World Atlas. With the commendation of the Royal Geographical Society. Carthographia, Budapest, Hungary, 2005. ISBN 963-352-002-9

[Kristó-9] క్రిస్టో గ్యులా – బార్టా జానోస్ – Gergely Jenő: Magyarország történeté előidőktől (2000 నుండి 2000 సంవత్సరం వరకు), పన్నోనికా కియాడో, బుడాపెస్ట్, 2002, ISBN 963-9252-56-5, pp. 37, 113, 678 ("12వ శతాబ్దం నాటికి హంగేరీ ఒక ముఖ్యమైన యూరోపియన్ కారకంగా మారింది, మధ్య శక్తిగా మారింది.", "హంగేరీ పశ్చిమ దేశాలలో భాగమైంది"), పేజీలు 616–644

[క్రిస్టో-10] 9.0 ^9.1 ^9.2 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; క్రిస్టో అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు

[11] Leslie Konnyu, Hungarians in the United States: an immigration study, American Hungarian Review, 1967, p. 4 [[iarchive:hungariansinunit00konn|]] https://books.google.hu/books?ei=flgWTb7eI8yChQeli6W3Dg&ct=result&id=40RCAAAAIAAJ&dq=population+1490+Magyars+80%25&q=+80+stock&redir_esc=y#search_anchor Archived 19 నవంబరు 2023 at the Wayback Machine

[12] László Kósa, István Soós, A companion to Hungarian studies, Akadémiai Kiadó, 1999, p.

[13] Hintersteiner, Norbert (9 February 2017). Naming and Thinking God in Europe Today: Theology in Global Dialogue. Rodopi. ISBN 978-9042022058. Archived from the original on 23 March 2017. Retrieved 20 December 2014 – via Google Books.

[Fényes-14] 13.0 ^13.1 "Magyarország geográfiai szótára". www.fszek.hu. Archived from the original on 19 మార్చి 2018. Retrieved 12 జూలై 2013.

[constitution-15] 14.0 ^14.1 Fundamental Law of Hungary (2012), Wikisource

[హంగేరియన్_అకాడమీ_ఆఫ్_సైన్సెసు_ఓరియంటలు_ప్రొసీడింగ్స్-16] హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ యొక్క ఓరియంటల్ ప్రొసీడింగ్స్, వాల్యూమ్ 36 మూస:వెబ్ ఆర్కైవ్ హంగేరియన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్, 1982, పేజీ. 419

[17] Klaniczay, Gábor; Csepregi, Ildikó (2023). The Sanctity of the Leaders: Holy Kings, Princes, Bishops and Abbots from Central Europe (11th to 13th Centuries). Central European Medieval Texts. Budapest: Central European University Press. p. 31. ISBN 978-615-5225-59-8.

[18] Alex Kish, George (2011). The Origins of the Baptist Movement Among the Hungarians: A History of the Baptists in the Kingdom of Hungary From 1846 to 1893. BRILL. p. 18. ISBN 9789004211360.

[19] N. సియోలాన్. {{cite book}}: Missing or empty |title= (help); Unknown parameter |ఉల్లేఖన= ignored (help); Unknown parameter |ఐఎస్‌బిఎన్= ignored (help); Unknown parameter |తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |పుట= ignored (help); Unknown parameter |ప్రచురణకర్త= ignored (help); Unknown parameter |మొదటి1= ignored (help); Unknown parameter |శీర్షిక= ignored (help)

[20] {{cite book}}: Empty citation (help)

[21] Klaniczay, Gábor; Csepregi, Ildikó (2023). The Sanctity of the Leaders: Holy Kings, Princes, Bishops and Abbots from Central Europe (11th to 13th Centuries). Central European Medieval Texts. Budapest: Central European University Press. p. 407. ISBN 978-615-5225-59-8.

[Larousse-22] లారూస్ ఆన్‌లైన్ ఎన్సైక్లోపీడియా, క్రొయేషియా చరిత్ర: Archived 27 మార్చి 2019 at the Wayback Machine (in French)

[Britannica-23] "క్రొయేషియా (చరిత్ర)". బ్రిటానికా. Archived from the original on 3 మార్చి 2020. Retrieved 16 ఆగస్టు 2014.

[24] మూస:The Early Medieval Balkans

[Mezey-25] Barna Mezey: Magyar alkotmánytörténet, Budapest, 1995, p. 66

[26] Engel, Pál (1990). "Magyarország a 12. században" [Hungary in the 12th century]. In Glatz, Ferenc; Burucs, Kornélia (eds.). Beilleszkedés Európába a kezdetektől 1440-ig [Integration into Europe from the start until 1440]. Vol. Magyarok Európában I. Háttér Lap- és Könyvkiadó. p. 174. ISBN 963-7403-892.

[27] షుగర్, పే.27: "మైదాన ప్రాంతాలలో, 50 నుండి 80 శాతం నివాసాలు ధ్వంసమయ్యాయి. అటవీ ప్రాంతాలలో, పర్వతాలలో మరియు ట్రాన్సిల్వేనియాలో, జనాభా నష్టం 25-30 శాతంగా అంచనా వేయబడింది".

[28] A szentek élete I. (szerk. Dr. Diós István), Szent István Társulat, 1984.

[29] Cartography in the traditional Islamic and South Asian societies by John Brian Harley p.245 [1]

[Sandler-30] Ground warfare: an international encyclopedia by Stanley Sandler p.387 [2]

[Cambridge-31] The Cambridge history of Islam by Peter Malcolm Holt p.328

[32] {{Cite book |last=Turnbull |first=Stephen R |title=The Ottoman Empire, 1326–1699.

[:0-33] 32.0 ^32.1 Shelton, Edward (1867). The book of battles: or, Daring deeds by land and sea. London, UK: Houlston and Wright. pp. 82–83.

[34] Turnbull, Stephen R. (2003). The Ottoman Empire, 1326–1699. New York, USA: Osprey Publishing Ltd. pp. 55–56. ISBN 0-415-96913-1.

[35] "Transylvania | స్థానం & చరిత్ర". {{cite web}}: Unknown parameter |URL స్థితి= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ URL= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |పొందిన తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |వెబ్‌సైట్= ignored (help)

[36] ttps://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Grand+Principality+of+Transylvania. {{cite web}}: Missing or empty |title= (help); Unknown parameter |URL స్థితి= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ URL= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |పొందిన తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |వెబ్‌సైట్= ignored (help); Unknown parameter |శీర్షిక= ignored (help)

[37] "1836. évi III. törvénycikk a Magyar Nyelvről". 1000ev.hu. Wolters Kluwer Kft. Archived from the original on 2017-12-01. Retrieved 2025-12-14. {{cite web}}: Unknown parameter |ఆర్కైవ్-తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |ఆర్కైవ్-యుఆర్ఎల్= ignored (help); Unknown parameter |యాక్సెస్-తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |యుఆర్ఎల్-స్థితి= ignored (help)

[38] "ది పల్లాస్ గ్రేట్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా "అధికారిక భాష"". www.mek.iif.hu. నేషనల్ స్జెచెనీ లైబ్రరీ – హంగేరియన్ ఎలక్ట్రానిక్ లైబ్రరీ. Archived from the original on 5 మే 2021. Retrieved 24 నవంబర్ 2017. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)

[auto-39] 38.0 ^38.1 Fajth, Gáspár; Dr Gyulay, Ferenc; Dr Klinger, András; Dr HarcsaI5; Dr Csahók, István; Dr Ehrlich, Éva (1992). (in హంగేరియన్). హంగేరియన్ సెంట్రల్ స్టాటిస్టికల్ ఆఫీస్. ISBN 9789637070433 https://www.antikvarium.hu/konyv/torteneti-statisztikai-idosorok-1867-06267-06667-196667-1967-2018. Archived from the original on 2 జూన్ 2019. Retrieved 3 జూన్ 2019. {{cite book}}: |first5= missing |last5= (help); Missing or empty |title= (help); Text "గణాంక సమయ శ్రేణి 1867–1992 I.: జనాభా-ప్రజల ఉద్యమం" ignored (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)

[40] "A Forradalmi Kormányzótanács XXVI. szám rendelete – Wikiforrás". hu.wikisource.org. Archived from the original on 7 జూలై 2020. Retrieved 7 జూలై 2020.

[41] ప్రకారం 23 జూన్, 1 ఆగస్టు మధ్య రాష్ట్రం యొక్క అధికారిక పేరు రాజ్యాంగం, చూడండి: Magyarországi Szocialista Szövetséges (Tanácsskögen) [https://web.archive.org/web/20220430024151/https://hu.wikisource.org/wiki/A_Hungary Archived 2022-04-30 at the Wayback Machine

[42] బ్రెచర్, మైఖేల్; విల్కెన్‌ఫెల్డ్, జోనాథన్ (1 జనవరి 1997). ఎ స్టడీ ఆఫ్ క్రైసిస్. యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిచిగాన్ ప్రెస్. ISBN 0472108069. Archived from the original on 23 మార్చి 2017. Retrieved 12 జూన్ 2016 – via Google Books.

[43] "హంగేరీ హంగేరియన్ సోవియట్ రిపబ్లిక్ – జెండాలు, పటాలు, ఆర్థిక వ్యవస్థ, భౌగోళిక శాస్త్రం, వాతావరణం, సహజ వనరులు, ప్రస్తుత సమస్యలు, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు, జనాభా, సామాజిక గణాంకాలు, రాజకీయ వ్యవస్థ". Archived from the original on 26 ఏప్రిల్ 2014. Retrieved 12 జూన్ 2016. {{cite web}}: Unknown parameter |సంవత్సరం= ignored (help)

[44] బేలా కె. కిరాలీ, గుంథర్ ఎరిచ్ రోథెన్‌బర్గ్, తూర్పు మధ్య ఐరోపాలో యుద్ధం మరియు సమాజం: ట్రయానన్ మరియు తూర్పు మధ్య ఐరోపా పూర్వాపరాలు మరియు పరిణామాలు, పేజీ 114

[45] ఫ్రాన్సిస్ టాపోన్: ది హిడెన్ యూరప్: వాట్ ఈస్టర్న్ యూరోపియన్స్ కెన్ టీచ్ అస్ Archived 23 జూలై 2016 at the Wayback Machine, థామ్సన్ ప్రెస్ ఇండియా, 2012

[46] మోల్నార్, ఎ కన్సైజ్ హిస్టరీ ఆఫ్ హంగరీ Archived 26 మార్చి 2017 at the Wayback Machine, పుట. 262

[47] రిచర్డ్ సి. ఫ్రూచ్ట్, తూర్పు యూరప్: ప్రజలు, భూములు మరియు సంస్కృతికి ఒక పరిచయం Archived 2015-10-15 at the Wayback Machine పేజీలు 359–360M1

[48] Flood-light on Europe: a guide to the next war by Felix Wittmer, published by C. Scribner's sons, 1937, Item notes: pt. 443, Original from Indiana University, Digitized 13 November 2008 p. 114

[49] History of the Hungarian Nation by Domokos G. Kosáry, Steven Béla Várdy, Danubian Research Center, Published by Danubian Press, 1969, Original from the University of California, Digitized 19 June 2008 p. 222

[Tucker-50] ది యూరోపియన్ పవర్స్ ఇన్ ది ఫస్ట్ వరల్డ్ వార్: యాన్ ఎన్సైక్లోపీడియా రచయితలు స్పెన్సర్ టక్కర్, లారా మాటిసెక్ వుడ్, జస్టిన్ డి. మర్ఫీ, ఎడిషన్: సచిత్ర, ప్రచురణ: టేలర్ & ఫ్రాన్సిస్, 1996 ISBN 0-8153-0399-8, ISBN 978-0-8153-0399-2, పుట 697 [3] Archived 11 మే 2016 at the Wayback Machine

[51] "Slovakia". U.S. Department of State. Archived from the original on 2 June 2019. Retrieved 22 May 2019.

[wettig51-52] Wettig 2008, p. 51

[wettig85-53] 52.0 ^52.1 Wettig 2008, p. 85

[54] Norton, Donald H. (2002). Essentials of European History: 1935 to the Present, p. 47. REA: Piscataway, New Jersey. ISBN 0-87891-711-X.

[55] UN General Assembly Special Committee on the Problem of Hungary (1957) "Chapter II.N, para 89(xi) (p. 31)" (PDF). Archived (PDF) from the original on 20 March 2009. Retrieved 12 September 2009. (1.47 MB)

[wettig110-56] Wettig 2008, p. 110

[millenniumact-57] "Text of the Millennium Act". Archived from the original on 12 February 2009.

[a]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]