హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
Huntington's disease
Classification and external resources
Several neurons coloured yellow and having a large central core with up to two dozen tendrils branching out of them, the core of the neuron in the foreground contains an orange blob about a quarter of its diameter
A microscope image of Medium spiny neurons (yellow) with nuclear inclusions (orange), which occur as part of the disease process, image width 360 µm
ICD-10 G10, F02.2
ICD-9 333.4, 294.1
OMIM 143100
DiseasesDB 6060
MedlinePlus 000770
eMedicine article/1150165 article/792600 article/289706
MeSH D006816

హంటింగ్టన్ వ్యాధి, కొరియా, లేదా డిసార్డర్ (Huntington's Disease; HD ) అనేది ఒక జన్యుసంబంధిత న్యూరోడిజనరేటివ్ వ్యాధి, అది స్నాయువులకు సంబంధించిన సమన్వయాన్ని ప్రభావితం చేసి, అభిజ్ఞాత్మక శక్తి తగ్గడానికీ మరియు చిత్త వైకల్యానికీ దారి తీస్తుంది. అది విలక్షణంగా మధ్య వయస్సులో గోచరించడం మొదలవుతుంది. HD అనేది అసాధారణమైన, కొరియా అనబడే అప్రయత్నపూర్వకమైన మెలికలు తిరిగేటు వంటి కదలికల యొక్క అతి సాధారణమైన జన్యుసంబంధమైన కారణం, ఇది ఆసియా లేదా ఆఫ్రికా ప్రాంతాల వారికన్నా పశ్చిమ యూరోపియన్ సంతతికి చెందిన వారిలో ఎక్కువగా కనపడుతుంది. ఈ వ్యాధి హంటింగ్‌టిన్ (Huntintin) జన్యువు యొక్క రెండు కాపీల జన్యువులలో దేనిమీదయినా ఆటోసోమల్ డామినెంట్ మ్యుటేషన్ ప్రభావం వల్ల కలుగుతుంది, దాని అర్థం ఏమిటంటే తల్లికి గానీ తండ్రికి గానీ ఈ వ్యాధి ఉంటే బిడ్డకు ఈ వ్యాధి వచ్చే అవకాశం 50% దాకా ఉంటుంది. అరుదైన సందర్భాలలో, తల్లిదండ్రులిద్దరికీ వ్యాధిచే ప్రభావితమైన జన్యువు ఉన్నపుడు, లేదా ఇరువురికీ రెండు ప్రభావితమైన కాపీలు ఉన్నపుడు, హాని కలిగే అవకాశం చాలా అధికంగా ఉంటుంది. హన్టింగ్తన్స్ వ్యాధి యొక్క శారీరకమైన రోగ చిహ్నాలు శైశవదశ నుండి వృధ్ధాప్యదశలోపు ఎప్పుడైనా మొదలు కావచ్చు, కానీ సాధారణంగా అది 35 నుండి 44 ఏళ్ళ మధ్యలో మొదలవుతుంది. 6% ఉదంతాలు 21 ఏళ్ళలోపు అకైనెటిక్-రిజిడ్ సిండ్రోంతో మొదలవుతాయి, అవి చాలా త్వరితగతిన అభ్యున్నతి చెంది, చాలా తక్కువగా మార్పు చెందుతాయి. ఈ వైవిధ్యాన్ని జువెనైల్, అకైనెటిక్-రిజిడ్ లేదా వెస్ట్‌ఫల్ వేరియంట్ HD గా వర్గీకరించారు.

హంటింగ్టిన్ జన్యువు సామాన్యంగా "హంటింగ్టిన్" అని కూడా పిలవబడే ఒక పోషక పదార్ధానికి సంబంధించిన జన్యుసంబంధమైన సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. పోషకపదార్ధం యొక్క ఒక భిన్నమయిన ఆకృతికి హంటింగ్టన్ జన్యుసంకేతాల యొక్క పరివర్తన, దాని ఉనికి మెదడు యొక్క నిర్దిష్టమయిన ప్రదేశాలలో క్రమక్రమంగా పాడవ్వడం. ఈ ప్రక్రియ జరిగే కచ్చితమైన పధ్ధతి ఇంకా పూర్తిగా అర్థం కాలేదు. జన్యుసంబంధమైన పరీక్షలు ఇది అభివృధ్ధి చెందుతున్నప్పుడు ఏ దశలో అయినా నిర్వహించవచ్చు, రోగ చిహ్నాలు కనపడక ముందు కూడా చేయవచ్చు. ఇది అనేక నైతిక చర్చలకు దారితీస్తుంది. వాటిల్లో, పరీక్షలు ఎంపిక చేసుకోడానికి ఏ వయసులో ఒక వ్యక్తి పరిపక్వత చెందాడన్న విషయానికి సంబంధించిన పరిగణన, తమ పిల్లల పై పరీక్షలు నిర్వహించడానికి పిల్లల తల్లిదండ్రుల హక్కు, పరీక్షల ఫలితాల విషయమై గోప్యత మరియు ఫలితాల వెల్లడికి సంబంధించిన అంశాలు ఉన్నాయి. జన్యుసంబంధమైన పరీక్షల గురించి వ్యక్తులకు సమాచారం అందించి అవగాహన తేవడానికి జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్ అభివృధ్ధి చెందింది. అది ఇతర ప్రబలమయిన జన్యుసంబంధమైన వ్యాధులకు నమూనాగా మారింది.

HD మనిషిని ప్రభావితం చేసే కచ్చితమైన ప్రక్రియలో వైవిధ్యం ఉంటుంది, అది ఒకే కుటుంబానికి చెందిన సభ్యుల మధ్య కూడా తేడాలు చూపించవచ్చు, కానీ రోగ చిహ్నాలు మాత్రం చాలా మంది మనుషులకు ముందుగా ఊహించదగ్గ రీతిలో అభ్యున్నతి చెందుతాయి. మొట్టమొదటి రోగ చిహ్నాలు సాధారణ సమన్వయలోపం మరియు అస్థిరంగా ఉండే నడక. వ్యాధి ముదిరే కొద్దీ, మానసిక శక్తిసామర్ధ్యాలు తగ్గడం, మానసికమైన సమస్యలు మరియు ప్రవర్తనకు సంబంధించిన సమస్యలతో పాటు సమన్వయం లేని, కుదుపుతున్నట్లుగా ఉండే శారీరక కదలికలు ప్రస్ఫుటమవుతాయి. సమన్వయపూరితమయిన కదలిక అతికష్టంగా మారేంత వరకు శారీరక శక్తిసామర్ధ్యాలు క్రమక్రమంగా తగ్గుతాయి, పిమ్మట మానసిక శక్తిసామర్ధ్యాలు దిగజారి చిత్తవైకల్యానికి దారితీస్తాయి. న్యుమోనియా, గుండెజబ్బు, మరియు పడిపోవడం వల్ల కలిగే శారీరక గాయం లాంటి సమస్యలు ఆయుర్ధాయాన్ని రోగచిహ్నాలు మొదలయ్యాక ఇరవై సంవత్సరాలు తగ్గిస్తాయి. HDకి చికిత్స లేదు, వ్యాధి తర్వాతి దశలలో పూర్తి సంరక్షణ అవసరం, కానీ దాని రోగ చిహ్నాల్లో కొన్నింటి నుండి ఉపశమనం కలిగించడానికి కొన్ని చికిత్సలు ఆవిర్భవిస్తున్నాయి.

స్వయంసేవా మద్దతు సంస్థలు, మొదట 1960వ దశాబ్దంలో స్థాపించబడి ఆ తర్వాత సంఖ్యాపరంగా పెరుగుతున్నవి ప్రజలలో అవగాహన పెంచడానికి, వ్యక్తులకు వారి కుటుంబాలకు మద్దతునివ్వడానికి ఇంకా పరిశోధనను ప్రోత్సహించడానికి పనిచేస్తున్నాయి. హెరెడిటరి డిసీజ్ ఫౌండేషన్ అనబడే ఒక పరిశోధనా సముదాయం మొదటి మద్దతు సంస్థ నుండి ఆవిర్భవించినది, 1993లో జన్యువును కనిపెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. అప్పటి నుండి ప్రతి కొన్ని సంవత్సరాలకు ముఖ్యమైన ఆవిష్కారాలు మరియు వ్యాధికి సంబంధించిన జ్ఞానం పెరుగుతోంది. ప్రస్తుత పరిశోధనా నిర్దేశాలలో వ్యాధి యొక్క కచ్చితమైన పనితీరు, పరిశోధనను త్వరితం చేయడానికి జంతువుల నమూనాలను మెరుగు పరచడం, రోగ చిహ్నాలకు చికిత్స చేయడానికి లేదా వ్యాధి అభ్యున్నతిని ఆలస్యం చేయడం కోసం మందులకు సంబంధించిన క్లినికల్ పరీక్షలు నిర్వహించడం, జబ్బు వల్ల కలిగిన హానిని మరమ్మతు చేయడం కోసం మూలకణ చికిత్స లాంటి పధ్ధతులను అధ్యయనం చేయడం లాంటివి ఉంటాయి.

వ్యాధి సంకేతాలు మరియు లక్షణాలు[మార్చు]

హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి యొక్క రోగ చిహ్నాలు సామాన్యంగా 35 నుండి 44 ఏళ్ళ మధ్యలో ప్రస్ఫుటం అవుతాయి, కానీ శైశవదశ నుండి ఏ వయసులోనైనా అవి మొదలవచ్చు.[1][2] మొదటి దశలలో, వ్యక్తిత్వంలో, జ్ఞాన శక్తిలో మరియు శారీరక సామర్ధ్యాలలో సున్నితమైన మార్పులు ఉంటాయి.[1] సాధారణంగా శారీరకమైన రోగ చిహ్నాలు మొదట వెలుగులోకి వస్తాయి, ఎందుకంటే జ్ఞాన శక్తి మరియు మానసికమైన రోగ చిహ్నాలు సాధారణంగా, మొదటి దశలలో గుర్తించదగినంత తీవ్రంగా ఉండవు.[1] హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ తుదకు అదే రకమైన శారీరక రోగ చిహ్నాలను ప్రదర్శిస్తారు, కానీ దాని ఆగమనం, అభ్యున్నతి ఇంకా జ్ఞాన శక్తి మరియు మానసికమైన రోగ చిహ్నాలు వ్యక్తుల మధ్యలో చెప్పుకోతగ్గ రీతిలో మార్పు చెందుతూ ఉంటాయి.[3][4]

అత్యంత స్వాభావికమైన మొదటి శారీరక రోగ చిహ్నాలు కుదుపులతో కూడినవి, అనిర్దిష్తమైనవి మరియు నియంత్రించ శక్యము కానివి, వాటిని కొరియా అంటారు.[1] కొరియా అనేది మొదట్లో, సాధారణమైన నిద్రలేమిగా, చిన్నపాటి ఉద్దేశపూర్వకం కాని ప్రారంభించబడిన లేదా పూర్తికాని కదలికలు, సమన్వయలోపం, లేదా వేగవంతమయిన కంటి కదలికలు నెమ్మదించడం లాంటివాటి ద్వారా ప్రదర్శితమవ్వచ్చు.[1] ఈ చిన్నపాటి చాలక సంబంధమైన అసాధరణ చిహ్నాలు సాధారణంగా మరింత ప్రస్ఫుటంగా కనపడే మోటార్ డిస్‌ఫంక్షన్ యొక్క చిహ్నాలు కనపడే ముందు మూడు సంవత్సరాల క్రితం కనపడతాయి.[3] వ్యాధి ముదిరే కొద్దీ, బిరుసుగా ఉండటం, మెలికలు తిరిగే కదలికలు లేదా అసాధరణమైన భంగిమలలో ఉండటం లాంటి రోగ చిహ్నాలు స్పష్టంగా కనపడతాయి.[5] కదలికకు బాధ్యురాలయిన మెదడులోని వ్యవస్థ ప్రభావితమయిందనడానికి ఇవి చిహ్నాలు.[6] సైకోమోటారుకు చెందిన విధులు మరింతగా, అంటే కండరాల నియంత్రణ అవసరమయిన ప్రతి చర్యా ప్రభావితం అయ్యే విధంగా పాడవ్వడం జరుగుతుంది. సాధారణ పరిణామాల్లో శారీరక అస్థిరత, అసాధరణ ముఖ కవళికలు, మరియు నమలడం, మింగడం మరియు మాట్లాడడం లాంటివి కష్టంగా అనిపించడం లాంటివి ఉంటాయి.[5] తినే విషయానికి సంబంధించిన కష్టాలు సామాన్యంగా బరువు తగ్గేలా చేసి, పోషకాహార లోపానికి దారి తీయచ్చు.[7][8] నిద్రకు సంబంధించిన ఆటంకాలు కూడా సంబంధిత రోగ చిహ్నాలే.[9] బాల్యదశకు సంబంధించిన HD ఈ రోగ చిహ్నాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది, అందులో సాధారణంగా అభ్యున్నతి చాలా త్వరిత గతిన ఉంటుంది, కొరియా చాలా క్లుప్తంగా ప్రదర్శితమవుతుంది, అయితే, బిరుసుతనము ప్రబలమయిన రోగ చిహ్నంగా ఉంటుంది. మూర్చ కూడా ఈ రకమైన HD యొక్క సాధారణ రోగ చిహ్నం.[5] | అలైన్="రైట్" బార్డర్="2"| క్లాస్="వికిటేబుల్" స్టైల్="టెక్స్ట్-అలైన్:సెంటర్;మార్జిన్-లెఫ్ట్:15ప్క్"|+హంటింగ్టోన్ వ్యాధిలో ప్రవర్తనకు సంబంధించిన మరియు మానసికమయిన రోగ చిహ్నాల యొక్క నివేదించబడిన సంభవాలు[[10] |- | చికాకు | 38–73% |- ఉదాసీనత | 34–76% |- ఆందోళన | 34–61% |- | వైరాగ్యంతో కూడిన మానసిక స్థితి | 33–69% |- | అబ్సెసివ్ అండ్ కంపల్సివ్ | 10–52% |- | మానసిక వ్యాధికి సంబంధించిన | 3–11% |}

జ్ఞానశక్తికి సంబంధించిన సామర్ధ్యాలు క్రమంగా దెబ్బతింటాయి.[6] ముఖ్యంగా ప్రభావితమయ్యేవి నిర్వహణా విధులు వాటిల్లో ప్రణాళిక వేయడం, అభిజ్ఞాత్మక అనుగుణ్యత, నైరూప్య ఆలోచనాసరళి, నిబంధన స్వాధీనత, సరైన చర్యలు చేపట్టటం మరియు చేయకూడని చర్యలు నివారించకలగడం లాంటివి ఉంటాయి.[6] వ్యాధి అభ్యున్నతి చెందేకొద్దీ, జ్ఞాపకశక్తి సన్నగిల్లడం కనపడుతుంది. నివేదించబడిన లోపాలలో స్వల్ప కాల జ్ఞాపకశక్తి కొరతలు మొదలుకుని దీర్ఘకాల జ్ఞాపకశక్తికి సంబంధించిన ఇబ్బందులు, వాటితో పాటు ఘట్టాలకు సంబంధించిన కొరతలు (వ్యక్తిజీవితానికి సంబంధించిన జ్ఞాపకశక్తి), పధ్ధతులకు సంబంధించిన కొరతలు (ఒక పనిని ఎలా చెయ్యాలి అనే విషయానికి సంబంధించిన శరీరం యొక్క జ్ఞాపకశక్తి) ఇంకా పని చేసే జ్ఞాపకశక్తి ఉంటాయి.[6] అభిజ్ఞాత్మక సమస్యలు సమయం గడిచేకొద్దీ ఎక్కువయ్యి, తుదకు చిత్తవైకల్యానికి దారి తీస్తాయి.[6] ఈ లోటుపాట్ల యొక్క సరళిని అల్జీమియర్'స్ వ్యాధి లాంటి కోర్టికల్ డిమెన్షియా యొక్క విలక్షణమైన ప్రభావాల నుండి భిన్నంగా చూపడానికి సబ్‌కోర్టికల్ డిమెన్షియా సిండ్రోమ్ అని అన్నారు.[6]

నివేదించబడిన న్యూరోసైకియాట్రిక్ అభివ్యక్తీకరణలలో ఆందోళన, వైరాగ్యము, భావవ్యక్తీకరణ తగ్గిపోవడం (పదునులేని ప్రభావం), స్వార్ధం, దూకుడుతనము, ఇంకా తప్పనిసరి ప్రవర్తన, దీని వల్ల వ్యసనాలు కలగడం లేదా ఉన్న వ్యసనాలు ముదరడం జరుగుతాయి, ఇందులో, తాగుడు, జూదం, అత్యధిక లైంగికవాంఛ లాంటివి ఉంటాయి.[10] ఇతరుల ప్రతికూల భావవ్యకీకరణలను గుర్తించడంలో ఇబ్బందులు కూడా కనుగొనడం జరిగింది.[6] ఈ రోగ చిహ్నాల యొక్క వ్యాప్తి అధ్యయనాల మధ్య చాలా భిన్నంగా కూడా ఉంది, అందులో మానసిక ఋగ్మతల యొక్క జీవితకాలపు వ్యాప్తికి సంబంధించిన అంచనాల రేట్లు 33% నుండి 76% వరకూ ఉంటాయి.[10] చాలామంది దుఃఖపీడితులకు వారి కుటుంబాలకు ఈ రోగ చిహ్నాలు వ్యాధికి సంబంధించి అత్యంత వేదనకు గురిచేసే అంశాలు, అవి తరచు దినచర్యను ప్రభావితం చేసి వ్యవస్థాగతం చేయడానికి ఒక కారణాన్ని కల్పిస్తాయి.[10] సాధారణ జనాభాలో కంటే, ఆత్మహత్యకు సంబంధించిన ఆలోచనలు మరియు ఆత్మహత్యా ప్రయత్నాలు సాధారణంగా ఎక్కువగా ఉంటాయి.[1]

మ్యుటాంట్ హంటింగ్టిన్ శరీరం అంతటా వ్యక్తం అయ్యి, మెదడు బయట కలిగే వ్యక్తీకరణ చేత పెరిఫెరల్ టిస్యూస్‌లో ప్రత్యక్షంగా కారణభూతమయిన అసాధారణతలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. ఈ అసాధరణతలలో, కండరాలు చిక్కిపోవటం, గుండె ఆగిపోవటం, దెబ్బతిన్న గ్లూకోస్ టాలరెన్స్, బరువు తగ్గడం, బోలు ఎముకల వ్యాధి, వృషణాలు చిక్కిపోవటం లాంటివి ఉంటాయి.[11]

జన్యుశాస్త్రం[మార్చు]

అందరు మనుషులకు హంటింగ్టిన్ జీన్ (HTT ) ఉంటుంది, అది ప్రొటీన్ హంటింగ్టిన్ (Htt)కి సంకేతంగా నిలుస్తుంది. ఈ జన్యువులో ఒక భాగం ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ అనబడే ఒక పునరావృతమయిన భాగం, అది వ్యక్తుల మధ్య పొడవులో మార్పులు కలిగి ఉంటుంది, ఇంకా తరాల మధ్య పొడవులో మార్పు చెందుతూ ఉంటుంది. ఈ పునరావృతమైన భాగం యొక్క పొడవు ఒక స్థాయిని చేరుకున్నపుడు, అది ఒక మార్పు చెందిన పోషకపదార్ధం యొక్క ఆకృతిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది, దానిని మ్యుటాంట్ హంటింగ్టిన్ ప్రొటీన్ (mHtt) అంటారు. ఈ ప్రొటీన్ల యొక్క భిన్నమయిన విధులు వ్యాధి నిర్ణయ ప్రక్రియకు సంబంధించిన మార్పులకు కారణం, అవి తిరిగి వ్యాధికి సంబంధించిన రోగ చిహ్నాలకు కారణం అవుతాయి. హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి మ్యుటేషన్ జన్యుపరంగా చాలా ప్రబలంగా ఉండి చాలా వరకు పూర్తిగా చొచ్చుకుపోయేదిగా ఉంటుంది: వ్యక్తి యొక్క ఏ ఒక్క HTT జన్యువుల యొక్క పరివర్తన (మ్యుటేషన్) అయినా వ్యాధి కలుగచేస్తుంది. అది లైంగికతకు అనుగుణంగా వారసత్వ లక్షణం కాదు, కానీ జన్యువు యొక్క పునరావృతమయిన విభాగం యొక్క పొడవు, వ్యాధిగ్రస్తుడైన తల్లి లేదా తండ్రి యొక్క లైంగికత వల్ల ప్రభావితమవ్వచ్చు.[12]

జన్యుపరమయిన పరివర్తన[మార్చు]

ఒక సాధారణ శ్రేణిని అధిగమించే జన్యువు యొక్క పునరావృతమయిన విభాగం యొక్క పొడవు వలన కలిగే అనేక ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ డిసార్డర్స్‌లో HD ఒకటి.[13] 4p16.3. దగ్గర క్రోమోజోమ్ 4[13] యొక్క చిన్న చేతిమీద HTT జన్యువు ఉంటుంది. HTTలో మూడు DNA బేసెస్ అంటే సిస్టోసీన్-అడెనైన్-గ్వానైన్ (CAG) యొక్క వరుసక్రమం ఉండి - అది అనేక సార్లు పునరావృతమై ఉంటుంది (అంటే ....CAGCAGCAG.......), ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్‌గా గుర్తించబడింది.[13] గ్లుటామీన్ అనబడే ఆమినో ఆసిడ్‌కి CAG జన్యుపరమైన సంకేతం, అందుకని వాటిల్లో ఒక వరుసక్రమం గ్లుటామీన్‌కు చెందిన ఒక గొలుసును ఉత్పత్తి చేస్తుంది, వాటిని పోలిగ్లుటామీన్ ట్రాక్ట్ (లేదా PolyQ ట్రాక్ట్) అనీ ఇంకా పునరావృతమైన జన్యువు యొక్క భాగం, PolyQ రీజియన్ అని అంటారు.[14]

ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ యొక్క వర్గీకరణ, మరియు దానివల్ల కలిగే వ్యాధి యొక్క స్థితి CAG రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్య మీద ఆధారపడి ఉంటుంది
[13]
రిపీట్ సంఖ్య వర్గీకరణ వ్యాధి యొక్క స్థితి
<28 సాధారణం ప్రభావితం కాదు
28–35 మాధ్యమిక ప్రభావితం కాదు
36–40 తక్కువ స్థాయి చొరబాటు +/- ప్రభావితం అవుతుంది
>40 పూర్తీ స్థాయి చొరబాటు ప్రభావితం అవుతుంది

సాధారణంగా, పాలిQ ప్రదేశంలో మనుషులకు 36 రిపీటెడ్ గ్లుటామీన్ల కంటే తక్కువ ఉంటాయి అది సైటోప్లాస్మిక్ ప్రొటీన్ హంటింగ్టిన్ ఉత్పత్తికి దారి తీస్తుంది.[13] కానీ, 36 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ గ్లుటామీన్లు భిన్నమైన లక్షణాలుండే ప్రొటీన్ యొక్క ఉత్పత్తికి దారి తీస్తాయి.[13] ఈ మార్పు చెందిన ఆకృతి, mHtt (ముటాంట్ Htt) అనబడేది, కొన్ని రకాల న్యూరాన్స్ యొక్క కుళ్ళిపోయే వేగక్రమాన్ని పెంచుతుంది. మెదడుకు సంబంధించిన ప్రదేశాలు భిన్నమైన పరిమాణాలలో ఈ రకమైన న్యూరాన్స్ కలిగి ఉండి వాటి మీద ఆధారపడతాయి, అవి దానికి అనుగుణంగా ప్రభావితమవుతాయి.[5] సాధారణంగా, CAG రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్య ఎంతగా ఈ ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తుందో అన్న విషయంతో సంబంధం కలిగి ఉంది, అది రోగ చిహ్నాల ఆగమనం యొక్క వయసుకు సంబంధించిన 60% మార్పులకు కారణం అవుతాయి. మిగిలిన మార్పు HD[13] యొక్క పనితీరును మార్చే పర్యావరణము మరియు ఇతర జన్యువులకు ఆపాదించడం జరిగింది. 36-40 రిపీట్స్ వ్యాధి యొక్క తక్కువస్థాయి-చొరబాటుకు దారితీస్తాయి దానిలో ఆగమనం చాలా ఆలస్యంగా ఉండి రోగ చిహ్నాలు చాలా నెమ్మదిగా వృధ్ధి చెందుతాయి. కొన్ని ఉదంతాలలో ఆగమనం ఎంత ఆలస్యంగా ఉంటుందంటే రోగ చిహ్నాలు అసలు దృష్టిలోకే రావు.[15] చాలా ఎక్కువ రిపీట్ సంఖ్యలతో, HDకి పూర్తిస్థాయి చొరబాటు కలిగి ఉండి అది 20 ఏళ్ళ వయసులోపు సంభవించవచ్చు, దానిని అప్పుడు జువెనైల్ HD, అకైనెటిక్-రిజిడ్, లేదా వెస్ట్‌ఫాల్ వేరియంట్ HD అని సూచిస్తారు. ఇది 7% HD కారియర్స్ (మోసే వాహనం) ఉండటానికి దోహదం చేస్తుంది.[16]

అనువంశికత[మార్చు]

Diagram showing an father carrying the gene and an unaffected mother leading to some of their offspring being affected, those affected are also shown with some affected offspring, whilst those unaffected having no affected offspring
హన్టింగ్తన్స్ వ్యాధి ఒక ఆటోసోమల్ డామినెంట్ ఫాషన్‌లో వారసత్వంగా పొందబడుతుంది.ప్రతి సంతానము ఒక ప్రభావితమైన జన్యువును వారసత్వంగా పొందే అవకాశం 50%.వారసత్వం లైంగికతతో సంబంధం లేనిదై ఉంటుంది, జన్యువు కొన్ని తరాలను వదలదు.

హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధికి ఆటొసోమల్ డామినెంట్ ఇన్‌హెరిటెన్స్ ఉంటుంది, అంటే ప్రభావితమయిన ఒక వ్యక్తి వ్యాధిగ్రస్తులైన తల్లి లేదా తండ్రి నుండి వ్యాపించబడిన ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ (మ్యూటంట్ అల్లేలే) కలిగిన జన్యువు యొక్క కాపీని విలక్షణమైన రీతిలో వారసత్వంగా పొందుతాడు.[1] మ్యూటేషన్ యొక్క చొరబాటు చాలా ఎక్కువగా ఉండటం మూలాన, జన్యువు యొక్క పరివర్తన చెందిన కాపీ కలిగిన వారికి వ్యాధి ఉంటుంది. ఈ రకమైన వారసత్వపు సరళిలో, వ్యాధిగ్రస్తుడైన వ్యక్తి యొక్క ప్రతి సంతానానికి మ్యూటాంట్ అల్లెలె వారసత్వంగా పొందడానికి 50% ముప్పు ఉంటుంది. ఆ కారణం చేత వ్యాధి చేత ప్రభావితమయ్యే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఈ సంభావ్యత లైంగికత మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.[17]

ప్రతిరూపకల్పన సమయంలో 28 కన్న ఎక్కువ ఉండే ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ CAG రిపీట్స్ అస్థిరంగా ఉంటాయి. ఈ అస్థిరత రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్య ఉండేదాన్ని బట్టి పెరుగుతూ ఉంటుంది.[15] ఇది ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ యొక్క కచ్చితమైన కాపీని పునరుత్పత్తి చేయకుండా సాధారణంగా తరాలు గడిచే కొద్దీ (క్రియాశీల పరివర్తనలు) కొత్త విస్తరణలకు దారి తీస్తుంది.[13] ఇది వరుస తరాలలో రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్య మారడానికి దోహదం చేస్తుంది, అది ఎలాగంటే "మాధ్యమిక" సంఖ్యలో రిపీట్స్ కలిగిన (28-35) లేదా "తక్కువ స్థాయి చొరబాటు" కలిగిన ప్రభావితం కాని తల్లి లేదా తండ్రి, పూర్తిగా చొరబడగల HDని ఉత్పత్తి చేయగలిగే రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్యలో హెచ్చుదల కలిగిన జన్యువు యొక్క కాపీని సరఫరా చేయవచ్చు.[13] వరుస తరాలలో రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్యలో అలాంటి హెచ్చుదలలను (అందువలన వయస్సులోని తొలిదశలో ఆగమనం మరియు వ్యాధి యొక్క తీవ్రత) జెనెటిక్ ఆంటిసిపేషన్ అని అంటారు.[13] ఊజెనెసిస్‌[13] లోకంటే కూడా స్పెర్మాటోజెనెసిస్‌లో అస్థిరత చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది; తల్లి నుండి సంక్రమించిన అల్లెలెస్ సాధారణంగా అదే రిపీట్ పొడవు కలిగి ఉంటే, తండ్రి నుండి సంక్రమించిన వాటికి పొడవు పెరగడానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది.[13][18] తల్లికిగానీ తండ్రికి కానీ 36 CAG రిపీట్స్ కన్నా ఎక్కువ లేనపుడు కొత్త మ్యుటేషన్ వల్ల హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి కలగడం అరుదు.[19]

రక్తసంబంధం ఉండే పెద్ద కుటుంబాలలో తప్ప రెండు జన్యువులూ ప్రభావితమయిన వ్యక్తులు చాలా అరుదుగా ఉంటారు.[20] కొంతకాలం రెండవ మ్యుటేషన్ జీన్ యొక్క స్వాధీనం రోగచిహ్నాలను మరియు అభ్యున్నతి[21]ని ప్రభావితం చేయని ఒకే ఒక వ్యాధి HD అని అనుకోవడం జరిగింది, కానీ అది ఫెనోటైప్ మరియు అభ్యున్నతి యొక్క వేగక్రమాన్ని ప్రభావితం చేయగలదని కనుగొనడం జరిగింది.[13][20] రెండు ప్రభావితమయిన జన్యువులు కలిగిన వ్యక్తి యొక్క సంతానం ఒకదానిని వారసత్వంగా పొందుతుంది, అందుకని అది కచ్చితంగా వ్యాధిని వారసత్వంగా పొందుతుంది. తల్లిదండ్రులిద్దరికీ ఒక్క ప్రభావితమయిన జన్యువు ఉన్న పక్షంలో HDని వారసత్వంగా పొందే ముప్పు 75% ఉంటుంది, దానితో పాటు రెండు ప్రభావితమయిన జన్యువులను పొందే ముప్పు 25% ఉంటుంది.[17] ఒకే ప్రభావితమయిన జన్యువును వారసత్వంగా పొందిన ఒకేలాగ ఉండే కవలల్లో విలక్షణంగా ఆగమనం మరియు రోగ చిహ్నాలు భిన్నమయిన వయస్సులలో ఉంటాయి.[20]

యంత్రాంగం[మార్చు]

Htt ప్రొటీన్ వంద ఇతర ప్రొటీన్లతో పరస్పర చర్య కలిగి ఉండి, వివిధ రకాలైన జీవశాస్త్ర విధులను కలిగి ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది.[22] పరివర్తన చెందిన mHtt ప్రొటీన్ యొక్క ప్రవర్తన పూర్తిగా అర్థం కాలేదు, కానీ అది ముఖ్యంగా మెదడులో కొన్ని రకాల కణాలకు విషపూరితమయినది. నష్టము ముఖ్యంగా స్ట్రయేటంలో సంభవిస్తుంది, కానీ వ్యాధి ప్రబలమయిన కొద్దీ, మెదడులోని ఇతర ప్రదేశాలు కూడా చెప్పుకోతగినంతగా ప్రభావితమవుతాయి. నష్టం ప్రోగు అయ్యే కొద్దీ, ఈ మెదడులోని ప్రదేశాల యొక్క విధులకు సంబంధించిన రోగచిహ్నాలు కనపడతాయి. ప్రణాళిక మరియు శృతికరణపు కదలిక స్ట్రయేటం యొక్క ముఖ్య విధులు, వీటికి సంబంధించిన ఇబ్బందులు మొదటి రోగచిహ్నాలు.[12]

Htt విధి[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి: Huntingtin

Htt అన్ని క్షీరద సంబంధిత కణాలలోనూ వ్యక్తీకరించబడుతుంది. అత్యధిక కాన్సంట్రేషన్స్ మెదడులో మరియు వృషణాలలో కనపడతాయి, మితమైన పాళ్ళు కాలేయం, గుండె మరియు ఊపిరితిత్తులలో కనపడతాయి.[12] మనుషులలో Htt యొక్క విధి అస్పష్టంగా ఉంటుంది. అది ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్, సెల్ల్ సిగ్నల్లింగ్ మరియు ఇంట్రా సెల్ల్యులర్ ట్రాన్స్‌పోర్టింగ్లో భాగమయిన ప్రొటీన్లతో పరస్పర చర్య కలిగి ఉంటుంది.[12][23] HDని ప్రదర్శించడానికి జన్యుపరంగా మార్పు చేసిన జంతువులలో, Htt యొక్క అనేక విధులు కనపడ్డాయి.[24] ఈ జంతువులలో, Htt అనేది పిండం యొక్క అభివృధ్ధికి చాలా ముఖ్యం ఎందుకంటే అది లేకపోవటం పిండం యొక్క మరణంతో సంబంధం కలిగి ఉంది. అది ఆంటి-అపోప్టోటిక్ ఏజెంట్‌గా కూడా పనిచేసి, అమర్చబడిన కణాల మరణాన్ని నివారిస్తుంది ఇంకా మెదడు ద్వారా పొందబడిన న్యూరోట్రాఫిక్ ఫాక్టర్ యొక్క ఉత్పత్తిని నియంత్రిస్తుంది. న్యూరోట్రాఫిక్ ఫాక్టర్ అనేది, న్యూరోజెనెసిస్ జరిగే సమయంలో న్యూరాన్లను సంరక్షించి, వాటిని నియంత్రించే ప్రొటీన్. Htt వెసిక్యులర్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ మరియు సినాప్టిక్ ట్రాన్స్‌మిషన్‌ను కూడా సులభతరం చేసి న్యూరోనల్ జీన్ ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్‌ను నియంత్రిస్తుంది.[24] Htt యొక్క వ్యక్తీకరణ హెచ్చయి మరింత Htt ఉత్పత్తి అయిన పక్షంలో, మెదడులోని కణాల యొక్క మనుగడ మెరుగయ్యి mHtt యొక్క ప్రభావాలు తగ్గుతాయి, మరోవైపు Htt యొక్క వ్యక్తీకరణ తగ్గినపుడు, తద్వారా సంభవించే లక్షణాలు mHTT యొక్క ఉనికిని చాటేవిగా ఉంటాయి.[24] మనుషులలో సాధారణమైన జన్యువు యొక్క అడ్డంకి వ్యాధికి కారణం కాదు.[12] వ్యాధి Htt యొక్క ఉత్పత్తి తగినంతగా లేకపోవటం వల్ల కలగదని, mHtt యొక్క విషపూరితమయిన విధి యొక్క రాబడి వల్ల వస్తుందని ప్రస్తుతం తుది అభిప్రాయానికి రావడం జరిగింది.[12]

mHtt వల్ల కణాలకు సంబంధించిన మార్పులు[మార్చు]

Closer view of neuron having a large central core with several tendrils branching out some of which branche again, the core of the contains an orange blob about a quarter of its diameter
ఎ మైక్రోస్కోపిక్ ఇమేజ్ ఆఫ్ ఎ న్యూరాన్ విత్ ఇంక్లూజన్ (స్టైండ్ ఆరెంజ్) కాజ్డ్ బై HD, ఇమేజ్ విడ్త్ 250 µm

వివిధ రకాలయిన కణాలకు సంబంధించిన మార్పులు ఉన్నాయి, వాటి ద్వారా mHtt యొక్క విషపూరితమయిన విధి వ్యక్తమయ్యి HD రోగ లక్షణాన్ని ఉత్పత్తి చేస్తుంది.[25][26] mHtt యొక్క పోస్ట్‌ట్రాన్స్లేషనల్ మాడిఫికేషన్ జీవశాస్త్ర ప్రక్రియ సమయంలో, ప్రొటీన్ యొక్క చీలిక, పాలిగ్లుటామీన్ వ్యాప్తికి చెందిన చిన్నపాటి తునకలను వెనుక వదలవచ్చు.[25] Htt ప్రొటీన్‌లలో అతి ఎక్కువగా గ్లుటమీన్ ఉన్నపుడు దాని యొక్క ధృవసంబంధమైన స్వభావం ఇతర ప్రొటీన్‌లతో పరస్పర చర్యలకు దారితీస్తుంది. అందువల్ల, Htt పరమాణువు యొక్క పోగులు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి హైడ్రోజన్ బాండ్స్ ఏర్పరుస్తాయి. అవి ఫంక్షనల్ ప్రొటీన్స్‌గా ముడుచుకోకుండా ప్రొటీన్ మొత్తంగా ఏర్పడుతాయి.[27] కొంత కాలానికి ఈ మొత్తాలు ఒకచోట చేరి, తుదకు న్యూరాన్ విధులలో తలదూరుస్తాయి ఎందుకంటే ఈ తునకలు ప్రొటీన్ ఆగ్రిగేషన్ అనే ప్రక్రియలో కణాల లోపల ఇంక్లూజన్ బాడీస్ ఏర్పాటు చేయడం కోసం మడత విచ్చుకుని కలుస్తాయి.[25][27] న్యూరాన్లకు సంబంధించిన చేరికలు పరోక్షంగా జోక్యాన్ని నడిపిస్తాయి. అధికమైన ప్రొటీన్ మొత్తాలు న్యూరాన్లలో ఆక్సన్స్ మరియు డెండ్రైట్స్ దగ్గర గుత్తిగా మారతాయి, అది యాంత్రికంగా న్యూరోట్రాన్స్‌మిటర్స్ యొక్క ప్రసారాన్ని ఆపుతుంది, ఎందుకంటే వెసికల్స్ (న్యూరోట్రాన్స్మిటర్స్‌తో నిండి ఉన్నవి) సైటోస్కెలిటన్ గుండా ఇక వెళ్ళలేవు. తుదకు, కొంతకాలానికి, న్యూరాన్లకు సంబంధించిన చేరికలు పెరిగే కొద్దీ ఇతర న్యూరాన్లకు సంకేతం పంపడంలో విడుదల కోసం న్యూరోట్రాన్స్‌మిటర్ల అందుబాటు చాలా తగ్గిపోతుంది.[27] ఇంక్లూజన్ బాడీస్ కణ కేంద్రకంలో మరియు సైటోప్లాజంలో రెండింటిలోనూ కనపడ్డాయి.[25] మెదడు యొక్క కణాలలోని ఇంక్లూజన్ బాడీస్ మొట్టమొదటి రోగలక్షణ మార్పులలో ఒకటి, కొన్ని ప్రయోగాలు అవి కణానికి విషపూరితం అవుతాయని కనుగొనడం జరిగింది, కానీ ఇతర ప్రయోగాలు అవి శరీరపు రక్షణ ప్రక్రియలో భాగంగా మరియు కణాలను సంరక్షించడంలో భాగంగా ఏర్పడచ్చని చూపాయి.[25]

mHtt కణాల మరణానికి దారితేసే అనేక మార్గాలను గుర్తించడం జరిగింది. వీటిలో: ప్రొటీన్లను ముడచడానికి సాయం చేసి సరిగ్గా ముడుచుకోని వాటిని తొలగించే చాపెరోన్ ప్రొటీన్ల మీద ప్రభావాలు; కణాలను తొలగించే ప్రక్రియలో ఒక పాత్ర పోషించే కాస్పాసెస్‌తో పరస్పర చర్యలు; నరాల కణాల మీద గ్లుటామీన్ యొక్క విషపూరిత ప్రభావాలు; కణాల లోపల శక్తి ఉత్పత్తి యొక్క లోపం; ఇంకా జన్యువుల యొక్క వ్యక్తీకరణ మీద ప్రభావాల లాంటివి ఉంటాయి. mHtt యొక్క సైటోటాక్సిక్ ప్రభావాలు ర్హెస్ అనే ప్రొటీన్‌తో పరస్పర చర్యలతో బలంగా అధికమవుతుంది, అది ముఖ్యంగా స్ట్రయేటంలో వ్యక్తమవుతుంది.[28] ర్హెస్ mHtt యొక్క సుమోయ్‌లేషన్‌ను ప్రేరేపిస్తుందని కనుగొనడం జరిగింది, అది ప్రొటీన్ గుత్తులను విడిపోయేలా చేస్తుంది-కణాల సంస్కృతికి సంబంధించిన అధ్యయనాలు విడివడిన ఆకృతి కంటే గుత్తులు చాలా తక్కువ విషపూరితమయినవి అని చూపించాయి.[28]

HD కణం యొక్క విధిని అడ్డగించే మరొక మార్గాన్ని వివరించే ఒక అదనపు సిధ్ధాంతం ఏమి చెప్తుందంటే, స్ట్రయేటల్ కణాలలో మైటొకాండ్రియాకు జరిగిన నష్టం (మైటోకాండ్రియల్ మెటబాలిజం కొరతకు సంబంధించిన అనేక దృష్టాంతాలు కనపడ్డాయి) మరియు న్యూరాన్స్‌లో అనేక ప్రొటీన్లతో మార్పు చెందిన హంటింగ్టిన్ ప్రొటీన్ యొక్క పరస్పర చర్యలు గ్లుటామీన్ యొక్క హెచ్చయిన విపత్కర పరిస్థితికి దారి తీస్తుంది, అది, పెద్ద మొత్తాలలో, ఎక్సికోటాక్సిన్‌లో కనపడింది. ఎక్సికోటాక్సిన్లు అనేక కణ నిర్మాణాలకు హాని కలిగించవచ్చు. పెద్ద మొత్తాలలో గ్లుటామీన్ కనపడక పోయినా, హెచ్చయిన విపత్కర పరిస్థితి వల్ల, సాధారణ మొత్తాలలో ఉండే గ్లుటామీన్ కూడా వ్యక్తం చేయబోయే ఎక్సికోటాక్సిన్లకు కారణమవ్వచ్చు అని నొక్కి చెప్పడం జరిగింది. అంతేకాక, కపాసెస్ మీద సెన్సిటివిటి టర్న్‌లో హెచ్చుదల పాలిగ్లుటామీన్ యొక్క రిపీట్ ఎక్స్‌పాన్షన్ చేత ఇంకా సెన్సిటివిటిలో హెచ్చుదల వల్ల క్రియాశీలం అవుతుంది. కపాసెస్ వలన హంటింగ్టిన్ ప్రొటీన్ మిక్కిలి చిన్న తునకలుగా చీలిపోతుంది; ఈ న్యూక్లియర్ మొత్తాలు న్యూరాన్ యొక్క కేంద్రకం లోపలికి "జారడం" ద్వారా ప్రొటీన్ల ఉత్పత్తితో జోక్యం కలగచేసుకుని ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్‌కు అడ్డంకి అవుతాయి.[29][30] దురదృష్టవశాత్తు, ఈ జోక్యం వలన కలిగే కణాల పై ఒత్తిడి అపోప్టోసిస్ సంభవించే వరకు మరిన్ని హంటింగ్టిన్ విరిగిపోవడానికి దారి తీస్తుంది.[29]

mHtt వలన కలిగే మాక్రోస్కోపిక్ మార్పులు[మార్చు]

Diagram of a sideview of the brain and part of spinal cord, the front of the brain is to the left, in the centre are orange and purple masses about a quarter of the size of the whole brain, the purple mass largely overlaps the orange and has an arm that starts at its leftmost region and forms a spiral a little way out tapering off and ending in a nodule directly below the main mass
ఏరియా ఆఫ్ ది బ్రెయిన్ డామేజ్డ్ బై హన్టింగ్తన్స్ వ్యాధి - స్ట్రయేటం (షౌన్ ఇన్ పర్పుల్)

HD మెదడు యొక్క నిర్దిష్టమయిన ప్రదేశాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. అతి ప్రముఖమయిన తొలి ప్రభావాలు నియోస్ట్రయేటం అనబడే బేసల్ గాంగ్లియా యొక్క భాగంలో కలుగుతాయి, నియోస్ట్రయేటం అనేది కౌడేట్ న్యూక్లియస్ మరియు ప్యూటమెన్‌లను కలిగి ఉంటుంది.[12] ప్రభావితమయిన ఇతర ప్రదేశాలలో సబ్‌స్టాన్షియా నిగ్రా, సెరిబ్రల్ కోర్టెక్స్ యొక్క 3, 5 మరియు 6 లేయర్లు, హిప్పోకాంపస్, సెరిబెల్లంలో పుర్కింజె కణాలు, హైపోథాలమస్ యొక్క లాటరల్ ట్యూబరల్ న్యూక్లై మరియు థాలమస్ యొక్క భాగాలు.[13] కణాలు నష్టపోయే కొద్దీ పరిమాణం తగ్గిపోతూ, ఈ ప్రదేశాలు వాటి నిర్మాణానికి మరియు వాటిలో ఉండే న్యూరాన్ యొక్క రకాలకు అనుగుణంగా ప్రభావితం అవుతాయి.[13] అతిగా విపత్తుకు గురయ్యేవి స్ట్రయేటల్ స్పైనీ న్యూరాన్స్, ముఖ్యంగా ఎక్స్టర్నల్ గ్లోబస్ పాలిడస్ దిశగా ప్రొజెక్షన్స్ ఉన్నవి, అందులో ఇంటర్నల్ పలిడియం దిశగా ప్రొజెక్ట్ అయి ఉన్న ఇంటర్‌న్యూరాన్స్ మరియు స్పైని కణాలు తక్కువగా ప్రభావితమవుతాయి.[13][31] HD ఆస్ట్రోసైట్స్‌లో కూడా అసాధరణమైన హెచ్చుదల కలగ చేస్తుంది.[32]

HD చేత అతి ప్రముఖంగా ప్రభావితమయిన మెదడులోని భాగం-బేసల్ గాంగ్లియా-కదలిక మరియు ప్రవర్తనను నియంత్రించడంలో కీలకమయిన పాత్ర పోషిస్తుంది. వాటి విధులను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేదు, కానీ ప్రస్తుత సిధ్ధాంతాలు అవి కోగ్నిటివ్ ఎగ్జెక్యూటివ్ వ్యవస్థ మరియు మోటార్ సర్క్యూట్‌లో భాగమని ప్రతిపాదిస్తాయి.[6][33] బేసల్ గాంగ్లియా సామాన్యంగా నిర్దిష్టమైన కదలికలను ఉత్పత్తి చేసే సర్క్యూట్లను ఒక పెద్ద సంఖ్యలో నిరోధిస్తుంది. ఒక ప్రత్యేకమైన కదలికను ప్రారంభించడానికి, సెరిబ్రల్ కార్టెక్స్ బేసల్ గాంగ్లియాకు ఒక సంకేతం పంపుతుంది, అది నిరోధకాన్ని విడుదల చేయడానికి కారణం అవుతుంది. బేసల్ గాంగ్లియాకు కలిగిన నష్టం నిరోధకాల యొక్క విడుదల లేదా పునరుధ్ధరణలను అనిశ్చితంగానూ, నియంత్రించలేనిదిగా చేస్తుంది, అది ఉద్దేశం లేకుండా ప్రారంభించిన కదలిక లేదా కదలికలకు ఒక ఇబ్బందికరమైన ఆరంభానికి దారి తీస్తుంది, లేదా పూర్తిచేయడానికి ఉద్దేశించిన సమయానికి ముందే లేదా తర్వాత కదలిక ఆగిపోవడానికి దారి తీస్తుంది. ఈ ప్రదేశంలో ప్రోగు అయిన నష్టం HDతో సంబంధం కలిగిన స్వాభావికమైన అనిశ్చితమైన కదలికలను కలగచేస్తుంది.[33]

బేసల్ గాంగ్లియా రెండు విధాలుగా నష్టానికి గురికావచ్చు: ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా. ప్రత్యక్ష మార్గంలో, ఇంటర్నల్ గ్లోబస్ పాలిడస్ (IGP)లోకి తక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు పంపుతారు, అది తిరిగి దానిని నిరోధంలో తగ్గుదలగా గ్రహిస్తుంది, దానివల్ల సాధారణం కంటే ఎక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు విడుదల అవుతాయి. అధిక సంఖ్యలో న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లను అందుకునే థాలమస్, నిరోధకంగా మారుతుంది, దాని వల్ల మోటార్ కార్టెక్స్‌కు తక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు వెళ్తాయి. చివరకు, మోటార్ కార్టెక్స్ అవసరానికన్న తక్కువ ఉత్తేజితమవుతుంది ఇంకా కదలికలు సాధారణం కంటే నెమ్మదిగా ఉంటాయి. పరోక్ష మార్గం తక్కువ సంఖ్యలో న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు అందుకుంటూ ఎక్స్టెర్నల్ గ్లోబస్ పాలిడస్‌తోటి మొదలవుతుంది, అది తిరిగి, ఈ తగ్గుదలకు తక్కువగా నిరోధించే ఒక సంకేతంగా ప్రతిస్పందిస్తూ, అధికంగా న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లను విడుదల చేస్తుంది. ఎక్స్టర్నల్ గ్లోబస్ పాలిడస్ నుండి సంకేతాలను అందుకునే సబ్థాలమిక్ న్యూక్లెయి (STN), అందుకున్న న్యూరోట్రాన్స్మిటర్ల యొక్క హెచ్చుదలకు ప్రతిస్పందనగా IGPకి తక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లను విడుదల చేస్తుంది. IGP ఇప్పుడు గణనీయంగా నిరోధించబడింది ఎందుకంటే, STN యొక్క పని, IGPని ఉద్రేక పరచటం, అందుకని, IGP తక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లను విడుదల చేస్తుంది. ఈ సందర్భంలో, థాలమస్ చేత తక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లు అందుకోవడాన్ని తక్కువ నిరోధకంగా చూస్తారు. తుదకు, మోటార్ కార్టెక్స్ ఎక్కువ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్లను అందుకోవడం జరిగి అతిగా ఉత్తేజితమవుతుంది. దాని వల్ల కొరియాలో సాధారణంగా ఉండే కుదుపులతో కూడిన కదలికలు కలుగుతాయి. స్ట్రయేటంలో రెండు విభిన్న రకాల న్యూరాన్లు ఉంటాయి కావున, ఒక భిన్నమైన న్యూరాన్, భిన్నమైన ఆక్సన్స్ మరియు డెండ్రైట్స్‌ను లక్ష్యం చేసుకుని, ప్రతి మార్గంలోనూ ఉత్తేజితమవుతుంది (రెండింటిలోనూ న్యూరోట్రాన్స్మిటర్ GABA ఉపయోగించినప్పటికీ) అందువల్ల రెండూ కూడా ఒకే సమయంలో నడవగలవు. సాధారణంగా మొదట పరోక్ష మార్గం ప్రభావితమవుతుంది, అందుకే కొరియా మొదటి రోగ చిహ్నంగా ఉంటుంది, కానీ తదనుగుణంగా, రెండు రకాలా న్యూరాన్స్ చనిపోతాయి, దాని వల్ల కదలిక తీవ్రంగా పరిమితమయిపోతుంది.[29]

ట్రాన్స్‌క్రిప్షనల్ డిస్‌రెగ్యులేషన్[మార్చు]

CREB-బైండిన ప్రొటీన్ (CBP), ఒక ట్రాన్స్క్రిప్షన్ ఫాక్టర్ కణ విధికి అవసరం, ఎందుకంటే చెప్పుకోదగ్గ సంఖ్యలోని ప్రొమోటర్ల దగ్గర ఒక కొ్ఆక్టివేటర్‌గా, అది మనుగడ మార్గాల కోసం జన్యువుల ట్రాన్స్‌క్రిప్షన్‌ను క్రియాశీలం చేస్తుంది.[30] అంతేకాక, CBPని సృష్టించే ఆమినో ఆసిడ్స్‌లో 18 గ్లుటామీన్ల ఒక పొడవైన ముక్క ఉంటుంది. అందువల్ల, CBP మీది గ్లుటామీన్లు, Htt చైన్ మీద ఉండే హెచ్చయిన సంఖ్యలో ఉండే గ్లుటామీన్లతో ప్రత్యక్షంగా పరస్పర చర్యకు దిగుతాయి, దాంతో CBP తన సాధారణమయిన ప్రదేశం నుండి న్యూక్లియస్ వైపుకు గుంజబడుతుంది.[34] ప్రత్యేకంగా, CRBకి ఒక అసిటైల్‌ట్రాన్స్ఫరేస్ డొమైన్ ఉంటుంది, అది, స్టిఫాన్ మరియు అతని సహోద్యోగులు చేసిన ప్రయోగంలో, CBPలోని డొమైన్‌ను, 51 గ్లుటామీన్లు కలిగిన Htt ఎక్సాన్ 1తో కలిపి ఉంచుతుందని చూపడం జరిగింది.[30] హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి కలిగి, శవపరీక్ష జరిగిన మెదళ్ళలో కూడా నమ్మలేనంతగా తక్కువ పాళ్ళలో CBP కనపడింది.[34] దానితో పాటు, CBP అధికంగా వ్యక్తమయినపుడు, పాలిగ్లుటామీన్ చేత ప్రేరేపించబడిన మరణం తగ్గిపోయింది, అది హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధిలో ఇంకా సాధారణంగా న్యూరాన్స్‌లో CBP చాలా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుందని మరింతగా నిరూపించడం జరిగింది.[30]

రోగ నిర్ధారణ[మార్చు]

HD యొక్క ఆగమనం యొక్క వైద్యపరమైన రోగనిర్ధారణ పరీక్ష వ్యాధికి సంబంధించిన శారీరక రోగ చిహ్నాలు కనపడడం మొదలు కాగానే చేయవచ్చు.[1] HDకి సంబంధించిన కుటుంబ చరిత్ర లేకపోతే, శారీరక రోగ నిర్ధారణ పరీక్షను ధృవపరచడానికి జెనెటిక్ టెస్టింగ్ ఉపయోగించవచ్చు. రోగచిహ్నాల ఆగమనానికి ముందే, జెనెటిక్ టెస్టింగ్, ఒక వ్యక్తి లేదా పిండం, వ్యాధి కలుగచేసే HTT జన్యువులో ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ యొక్క వ్యాప్తి చెందిన కాపీని కలిగి ఉందో లేదోనన్న విషయాన్ని ధృవపరచగలదు. పరీక్ష ప్రక్రియ పూర్తి అయ్యేంత వరకూ కూడా సలహాలు సూచనలు ఇవ్వడానికి, ఇంకా ఒక ధృవపరచిన రోగనిర్ధారణ పరీక్ష యొక్క అంతర్భావాల మీద జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్ అందుబాటులో ఉంటుంది. ఈ అంతర్భావాలలో వ్యక్తి యొక్క మనస్తత్వం, కెరీర్, కుటుంబ నియంత్రణ నిర్ణయాలు, బంధువులు మరియు బంధుత్వాల మీద ప్రభావం లాంటివి ఉంటాయి. ప్రి-సింప్టోమాటిక్ టెస్టింగ్ యొక్క అందుబాటు ఉన్నప్పటికీ, HDని వారసత్వంగా పొందే ముప్పున్నవారిలో 5% మంది మాత్రమే దానిని వినియోగించుకుంటారు.[12]

వైద్యచికిత్సకు సంబంధించిన[మార్చు]

Cross section of a brain showing undulating tissues with gaps between them, there are two large gaps evenly spaced about the centre
కౌడేట్ న్యూక్లెయి యొక్క తలల యొక్క అట్రాఫి, లాటరల్ వెంట్రికల్స్ యొక్క ఫ్రొంటల్ హార్న్స్ యొక్క విస్తరణ, మరియు జనరలైజ్డ్ కార్టికల్ అట్రాఫిని చూపిస్తూ, HD కలిగిన రోగి యొక్క MR బ్రెయిన్ స్కాన్ నుండి కరోనల్ సెక్షన్.[35]

శారీరక పరీక్ష, కొన్నిసార్లు మానసిక పరీక్షతో కలిపి, వ్యాధి యొక్క ఆగమనం మొదలయ్యిందా అన్న విషయాన్ని నిశ్చయించగలవు.[1] ఉద్దేశపూర్వకం కాని కదలికలు శరీరంలోని ఏదయినా భాగంలో ఎక్కువగా ఉంటే, అవి తరచు వైద్యుడిని సంప్రదించడానికి కారణం అవుతుంది. ఇవి ఆకస్మికమయ్యి సమయము మరియు పంపిణీ విషయంలో పధ్ధతి లేకుండా ఉంటే, అవి HD యొక్క రోగ నిర్ధారణ పరీక్షను సూచిస్తాయి. అభిజ్ఞాత్మక లేదా మానసికమైన రోగ చిహ్నాలు చాలా అరుదుగా మొదటగా రోగనిర్ధారణ చేయబడతాయి; అవి సాధారణంగా వెనుకచూపులో లేదా మరింతగా అభివృధ్ధి చెందినపుడు గుర్తించబడతాయి. ఎంత వరకు వ్యాధి అభ్యున్నతి చెందిందనే విషయాన్ని యూనిఫైడ్ హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి రేటింగ్ స్కేల్‌ తోటి కొలవవచ్చు, ఈ స్కేలు మోటార్, ప్రవర్తన, అభిజ్ఞాత్మక మరియు విధులకు సంబంధించిన అంచనాలను ఆధారం చేసుకుని ఒక ఓవరాల్ రేటింగ్ వ్యవస్థను అందిస్తుంది.[36][37] కంప్యూటరైజ్డ్ టోమోగ్రఫి (CT) మరియు మాగ్నెటిక్ రెసొనాన్స్ ఇమేజింగ్ (MRI) లాంటి మెడికల్ ఇమేజింగ్, వ్యాధి యొక్క పరిపూర్ణమైన దశలలో చూడగలిగిన సెరిబ్రల్ అట్రాఫిని మాత్రమే చూపిస్తుంది. fMRI మరియు PETలాంటి ఫంక్షనల్ న్యూరో్ఇమేజింగ్ పధ్ధతులు, శారీరక రోగచిహ్నాలు ఆగమనం అయినపుడు, మెదడులోని కార్యకలాపాలలో మార్పులను చూపగలవు.[13]

జన్యు సంబంధిత[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి: Genetic testing

HD ప్రబలంగా ఉంటుంది కాబట్టి, దానిని వారసత్వంగా పొందే ముప్పుకలిగిన మనుషులలో, రోగనిర్ధాణ పరీక్ష చేయించుకోవాలన్న బలమైన సంకల్పం ఉంటుంది. HDకి సంబంధించిన జన్యుపరమైన పరీక్షలో, ప్రతి HTT అల్లెలెస్‌లో CAG రిపీట్స్ యొక్క సంఖ్యను లెక్కించే రక్తపరీక్ష ఉంటుంది.[38] ఒక పాజిటివ్ ఫలితాన్ని రోగనిర్ధాణగా పరిగణించరు, ఎందుకంటే అది రోగచిహ్నాలు మొదలవ్వక మునుపు కొన్ని దశాబ్దాలముందు పొంది ఉండవచ్చు. కానీ, ఒక ప్రతికూల పరీక్ష యొక్క అర్థం ఏమిటంటే మనిషి జన్యువు యొక్క వ్యాప్తి చెందిన కాపీని మోయటం లేదని ఇంకా అతను HDని వృధ్ధి చేయడని.[13]

ప్రి-సింప్టొమాటిక్ పరీక్ష అనేది జీవితాన్ని మార్చివేసే ఘటన ఇంకా అది చాలా వ్యక్తిగతమైన నిర్ణయం.[13] HD యొక్క పరీక్షను ఎన్నుకోడానికి ఇచ్చే ముఖ్యమైన కారణం వృత్తి మరియు కుటుంబ నిర్ణయాలలో సాయం కోసం.[13] HDని వారసత్వంగా పొందే ముప్పు ఉన్న 95% కన్నా ఎక్కువ మంది మనుషులు పరీక్షకు వెళ్ళరు, చాలావరకు దానికి కారణం వ్యాధికి చికిత్స లేకపోవడం.[13] పాజిటివ్ ఫలితంతో పోలిస్తే, తుదకు తాము HD వృధ్ధి చేస్తామో అన్న విషయం తెలీక పోవడం గురించి మనిషి అనుభవించే ఆందోళన కీలకమైన విషయం.[12] ఫలితంతో సంబంధం లేకుండా, పరీక్ష నిర్వహించిన రెండు సంవత్సరాల తర్వాత ఒత్తిడి స్థాయి తక్కువగా కనపడింది, కానీ ఒక పాజిటివ్ పరీక్ష ఫలితం తర్వాత ఆత్మహత్య యొక్క ముప్పు పెరిగింది.[12] ఈ వ్యాధిని వారసత్వంగా పొందని మనుషులు వ్యాధిని పొందిన కుటుంబసభ్యులను చూసి, బ్రతికి ఉన్నామనే అపరాధభావనకు లోనయ్యే అవకాశం ఉంది.[12] పరీక్షను పరిగణనలోకి తీసుకునేపుడు ఖాతాలోకి తీసుకునే ఇతర అంశాలలో, వివక్షకు అవకాశం మరియు పాజిటివ్ ఫలితం యొక్క అంతర్భావాలు ఉంటాయి, సాధారణంగా వాటి అర్థం ఏమిటంటే తల్లికో, తండ్రికో ప్రభావితమయిన జన్యువు ఉందని ఇంకా వ్యక్తి యొక్క బిడ్డలకు దానిని వారసత్వంగా పొందే ముప్పు ఉందని.[12] HD యొక్క జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్ ముందుగా తీసుకునే నిర్ణయానికి అవసరమైన సమాచారాన్ని, సలహా మరియు మద్దతు అందివ్వగలదు, ఆ తర్వాత, దానిని ఎంపిక చేసుకున్న పక్షంలో పరీక్షా ప్రక్రియలోని అన్ని దశలలో ఆ మద్దతు కొనసాగుతుంది.[39] HDకి సంబంధించిన జన్యుపరమైన పరీక్ష యొక్క ఉపయోగం మీద కౌన్సెలింగ్ మరియు మార్గదర్శక సూత్రాలు ఆటోసోమల్ డామినెంట్ సెరిబెల్లర్ అటాక్సియాస్ లాంటి ఇతర జన్యుపరమైన వ్యాధులకు నమూనాలుగా మారాయి.[12][40][41] HD కొరకు చేసే ప్రిసింప్టొమాటిక్ పరీక్ష, పాలిసిస్టిక్ కిడ్నీ వ్యాధి, ఫెమిలియల్ అల్జెమియర్'స్ వ్యాధి మరియు రొమ్ము కాన్సర్ లాంటి జన్యుపరమైన వైవిధ్యాలు కలిగిన వ్యాధులకు సంబంధించిన పరీక్షను కూడా ప్రభావితం చేసింది.[40]

గర్భస్థ పిండానికి సంబంధించిన[మార్చు]

ఇన్ విట్రొ ఫర్టిలైజేషన్ ఉపయోగించి ఉత్పత్తి చేసిన పిండాలను HD కొరకు ప్రి ఇంప్లాంటేషన్ జెనెటిక్ రోగనిర్ధారణ పరీక్షను ఉపయోగించి జన్యుపరంగా పరీక్ష చేయవచ్చు. ఈ సాంకేతిక ప్రక్రియ, 4 నుండి 8 కణ పిండాల నుండి ఒక కణం వెలికి తీసి జన్యుపరమైన అసాధారణత కోసం పరీక్ష చేసినపుడు, దానిని తిరిగి HTT జన్యువలచేత ప్రభావితమయిన పిండాలను చొప్పించకుండా ఉండేందుకు ఉపయోగించవచ్చు, అందుకని ఏ సంతానము కూడా వ్యాధిని వారసత్వంగా పొందదు. గర్భంలో ఉన్న పిండానికి లేదా భ్రూణమునకు ప్రినేటల్ రోగనిర్ధారణ పరీక్ష పొందడం కూడా సాధ్యమే.[42]

వైవిధ్య వ్యాధి నిర్దారణ[మార్చు]

విలక్షణమైన రోగ చిహ్నాల మీద ఆధారితమైన 90% వరకు HD రోగనిర్ధారణలు ఇంకా వ్యాధి యొక్క కుటుంబ చరిత్ర జెనెటిక్ పరీక్ష ద్వారా HD కలుగ చేసే వ్యాప్తి చెందిన ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ ఉన్నదని ధృవ పరచడం జరుగుతుంది. మిగిలినవాటిలో చాలావాటిని HD-లాంటి ఋగ్మతలని అంటారు.[5][43] ఈ ఇతర ఋగ్మతలలో చాలావాటిని సమష్టిగా HD-లైక్ (HDL) అని ముద్ర వేయడం జరిగింది.[43] చాలా వరకు HDL వ్యాధుల యొక్క హేతువు తెలీదు, కానీ హేతువు తెలిసిన వ్యాధులు ప్రయాన్ ప్రొటీన్ జీన్ (HDL1), జంక్టోఫిలిన్ 3 జీన్ (HDL2), వారసత్వంగా పొందిన తిరోగమనపు HTT జీన్ (ఒకే కుటుంబంలో కనపడి చాలా తక్కువగా అర్థం చేసుకున్న HDL-3), ఇంకా TATA బాక్స్-బైండింగ్ ప్రొటీన్‌ను (HDL4/SCA17) ఎన్‌కోడ్ చేసే జన్యువు యొక్క పరివర్తనల వల్ల కలుగుతాయి.[43] HDగా తప్పుడు రోగనిర్ధారణ చేయదగిన ఇతర ఆటోసోమల్ డామినెంట్ వ్యాధులు డెంటాటోరుబ్రల్-పల్లిడోలుయ్సియన్ అట్రొఫి మరియు న్యూరోఫెర్రిటినోపథి.[43] అప్పుడప్పుడూ సంభవించే HD యొక్క దృష్టాంతాల లాగా కనపడే ఆటొసోమల్ రిసెస్సివ్ డిజార్డర్స్ కూడా ఉంటాయి. వాటిల్లో ముఖ్య ఉదాహరణలు కొరియా అకాంథోసైటిసిస్, పంటోథెనేట్ కినేస్-అసోసియేటెడ్ న్యూరోడిజనరేషన్ మరియు X-లింక్డ్ మెక్లియోడ్ సిండ్రోమ్.[43]

నిర్వహణ[మార్చు]

diagram showing 19 carbon, 27 hydrogen, 3 oxygen and 1 nitrogen atom bonded together
టెట్రాబెంజీన్ యొక్క రసాయన నిర్మాణం, HDలో కొరియా యొక్క నిర్వహణ కొరకు ఒక ఆమోదించబడిన మిశ్రమం.

HDకి వ్యాధి నివారణ లేదు, కానీ కొన్ని రోగ చిహ్నాల యొక్క తీవ్రతను తగ్గించడానికి చికిత్సలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.[44] ఈ చికిత్సలలో చాలావాటికి, నిర్దిష్టంగా HD యొక్క రోగచిహ్నాల చికిత్సకు సంబంధించిన సార్థకతను ధృవపరచడానికి సమగ్రమైన క్లినికల్ ట్రయల్స్ అసంపూర్తిగా ఉన్నాయి.[45][46] రోగం ముదిరే కొద్దీ తన సొంత అవసరాలను తీర్చుకునే మనిషి యొక్క సామర్ధ్యం తగ్గుతుంది, జాగ్రత్తగా నిర్వహించే మల్టిడిసిప్లినరి కేర్‌గివింగ్ ఎక్కువగా అవసరమవుతుంది.[45]

HDలో కొరియా యొక్క తీవ్రతను తగ్గించడానికి టెట్రాబేనజీన్‌ను నిర్దిష్టంగా అభివృధ్ధిచేసారు,[45] USలో 2008లో దీని ఉపయోగానికి ఆమోదం తెలపడం జరిగింది.[47] కొరియాను తగ్గించడానికి ఉపయోగపడే ఇతర ఔషధాలలో న్యూరోలెప్టిక్స్ మరియు బెంజొడయాజెపీన్స్ ఉన్నాయి.[2] అమాంటాడైన్ లేదా రెమాసెమైడ్ లాంటి మిశ్రమాలు ఇంకా పరిశోధనలో ఉన్నాయి కానీ ప్రారభదశలో అనుకూల ఫలితాలను చూపాయి.[48] హైపొకీనీసియా మరియు రిజిడిటి లాంటి ఋగ్మతలకు ఆంటిపార్కిన్సన్ ఔషధాలతో చికిత్స చేయవచ్చు, మయోక్లోనిక్ హైపర్కినీసియాను వాల్ప్రొయిక్ ఆసిడ్‌తో చికిత్స చేయవచ్చు.[2]

సాధారణ జనాభాలో ఉపయోగించిన ఔషధాల లాంటి వాటితో సైకియాట్రిక్ రోగచిహ్నాలను నయం చేయవచ్చు.[45][46] డిప్రెషన్‌కు సెలెక్టివ్ సెరోటోనిన్ రి్అప్టేక్ ఇన్‌హిబిటర్స్ మరియు మిర్టాజపైన్ సిఫారసు చేయడం జరిగింది, సైకోసిస్ మరియు ప్రవర్తనకు సంబంధించిన సమస్యలకు అసాధారణమయిన ఆంటిసైకోటిక్ ఔషధాలను సిఫారసు చేయడం జరిగింది.[46]

డిస్‌ఫేగియా మరియు ఇతర కండరాల సమన్వయలోపాల వల్ల కలిగే బరువు తగ్గడం మరియు తినడంలో కష్టాలు సాధారణం, ఇది రోగం ముదిరే కొద్దీ ఆహార నిర్వహణను ముఖ్యమైన అంశంగా మారుస్తుంది.[45] ద్రవాలకు మందం చేసే పదార్ధాలను కలపవచ్చు ఎందుకంటే మింగడానికి మందమయిన ద్రవాలు తేలికైనవి ఇంకా సురక్షితమయినవి.[45] శ్వాసకు సంబంధించిన ఇబ్బందులను నివారించడానికి ఆహారాన్ని నెమ్మదిగా తినమని, చిన్న తునకలుగా చేసుకుని తినమని రోగికి గుర్తు చేయడం కూడా ఉపయోగకరం కావచ్చు.[45] తినడం ప్రమాదకరంగా లేదా ఇబ్బందికరంగా మారితే, పర్క్యుటేనియస్ ఎండోస్కోపిక్ గాస్ట్రోస్టోమిని ఉపయోగించే వైకల్పం అందుబాటులో ఉంది. ఇదొక ఆహారపు గొట్టం, ఇది పొత్తికడుపు నుండి కడుపు దాకా శాశ్వతంగా అమర్చబడి ఆహారం బయటకు వచ్చేసే ముప్పును తగ్గించి మెరుగైన ఆహార నిర్వహణను అందిస్తుంది.[49]

HD యొక్క అభిజ్ఞాత్మక రోగ చిహ్నాలకు పునరావాసం కల్పించే వ్యాయామాలు మరియు థెరపీలకు సంబంధించిన అధ్యయనాలు సాపేక్షకంగా చాలా తక్కువ ఉన్నప్పటికీ, ఫిజికల్ థెరపి, ఆక్యుపేషనల్ థెరపి మరియు స్పీచ్ థెరపి యొక్క ఉపయోగానికి సంబంధించి కొంత సాక్ష్యం ఉంది. కానీ ఆరోగ్యశాఖ అధికారులకు వాటిని ధృవ పరచడానికి మరింత కఠినమైన అధ్యయనాలు అవసరం.[50] వైకల్యాన్ని పరిమితం చేయడానికి ఒక మల్టిడిసిప్లినరి అప్రోచ్ అవసరం.[51] HDని వారసత్వంగా పొందే మనుషులు లేదా పొందే ముప్పు కలిగిన మనుషుల కుటుంబాలకు HDకి సంబంధించిన తరాల తరబడి అనుభవం కాలం చెల్లిపోయినది ఉండవచ్చు ఇంకా ఇటీవల జెనెటిక్ టెస్టింగ్‌లో సాధించిన విజయవంతమైన మలుపులు ఇంకా మెరుగుదలలు, కుటుంబ నియంత్రణ వైకల్పాలు, కేర్ మానేజ్‌మెంట్ మరియు ఇతర పరిగణనలకు సంబంధించిన జ్ఞానం లేదు. ఈ మనుషులకు జ్ఞానానికి సంబంధించిన తాజా సమాచారాన్ని అందిస్తూ, వాళ్ళకు ఏమైనా భ్రమలు ఉంటే తొలగించి వాళ్ళు తమ భవిష్యత్ వైకల్పాలను ప్రణాళికలను పరిగణనలోకి తీసుకునేలా సాయం చేయడానికి జెనెటిక్ కౌన్సెలింగ్ ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.[12][52]

వ్యాధిని అంచనా వెయ్యటం[మార్చు]

వ్యాధి ఆగమనం యొక్క వయస్సులో, రోగ చిహ్నాల యొక్క అభ్యున్నతికి సంబంధించిన వేగక్రమంలో ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్ యొక్క పొడవు 60% వేరియేషన్ కలిగి ఉంటుంది. మరింత పొడవున్న రిపీట్, మరింత లేత ప్రాయంలో వ్యాధి ఆగమనానికి ఇంకా మరింత త్వరితగతిన రోగచిహ్నాల యొక్క అభ్యున్నతికి కారణమవుతుంది.[13][53] ఉదాహరణకు, అరవై రిపీట్ల కంటే ఎక్కువ ట్రైన్యూక్లియోటైడ్ రిపీట్లు కలిగిన మనుషులు తరచు ఇరవై ఏళ్ళకు మునుపే వ్యాధిని పొందుతారు, నలభై రిపీట్ల కంటే తక్కువ రిపీట్లు ఉన్నవారు గ్రహించదగ్గ రోగచిహ్నాలను వృధ్ధి చేయకపోవచ్చు.[54] మిగిలిన వేరియషన్, వ్యాధి యొక్క పనితీరును ప్రభావితం చేసే పర్యావరణ కారణాలు మరియు ఇతర జన్యువుల వల్ల ఉంటుంది.[13]

HDలో ఆయుర్ధాయం సాధారణంగా గోచరమయ్యే రోగచిహ్నాల యొక్క ఆగమనం తర్వాత 20 ఏళ్ళు ఉంటుంది.[5] ప్రాణానికి ముప్పు కలిగించే అనేక కాంప్లికేషన్స్ కండరాల సమన్వయానికి సంబంధించిన సమస్యల వల్ల కల్గుతాయి, లేదా కొంత వరకూ అభిజ్ఞాత్మక విధిలో క్షీణత వల్ల కలిగే ప్రవర్తనకు సంబంధించిన మార్పుల వల్ల కలుగుతాయి. అతిపెద్ద ముప్పు న్యూమోనియా, HD కలిగిన వారిలో మూడో వంతు మనుషుల మరణానికి ఇది కారణం. కదలికలను సమన్వయం చేసుకునే సామర్ధ్యం తగ్గిపోయినపుడు, ఊపిరితిత్తులను సాఫు చేసుకునే విషయంలో ఇబ్బంది ఇంకా ఆహారము లేదా పానీయం బయటకు వచ్చేసే ముప్పు, రెండూ కూడా కాంట్రాక్టింగ్ న్యూమోనియా యొక్క ముప్పును పెంచుతాయి. రెండవ అతిపెద్ద ముప్పు గుండెజబ్బు, అది HD కలిగిన వారిలో దాదాపు నాలుగో వంతు మనుషుల మరణానికి కారణం.[5] చావులకు ఆత్మహత్య తరువాతి అతిపెద్ద కారణం, 7.3% మంది HD కలిగిన వారు తమ జీవితాలను తామే బలితీసుకోవడం, 27% మంది ఆత్మహత్యా ప్రయత్నం చేయడం జరుగుతుంది. మానసికమైన రోగ చిహ్నాలు ఎంతవరకు ఆత్మహత్యకు సంబంధించిన ఆలోచనలను ప్రభావితం చేస్తాయో అన్నది స్పష్టంగా తెలీదు, ఎందుకంటే వాటిని తమ జీవితం పట్ల నియంత్రణను ఉంచుకోడానికి లేదా వ్యాధి యొక్క తర్వాతి దశలను రానీయకుండా చేయడానికి మనిషి యొక్క ప్రతిస్పందన అని పరిగణించవచ్చు.[55][56][57] ఇతర సంబంధిత అపాయాలలో శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, క్రింద పడటం వల్ల శారీరకమైన గాయాలు మరియు పోషకాహార లోపం లాంటివి ఉంటాయి.[5]

సాంక్రమిక రోగ విజ్ఞానం[మార్చు]

హన్టింగ్తన్స్ వ్యాధి యొక్క ఆలస్యపు ఆగమనం యొక్క అర్థం ఏమిటంటే అది సాధారణంగా పునరుత్పత్తిని ప్రభావితం చేయదు.[12] HD యొక్క ప్రపంచ వ్యాప్త విస్తృతి ప్రతి 100,000 వ్యక్తుల్లో 5-10 ఉదంతాలు,[58][59] కానీ జాతీయ సంస్కృతి, స్థానికుల వలస మరియు గతంలో బయటి నుండి వచ్చిన వలసల సరళి లాంటి అంశాల మూలాన అది భౌగోళికంగా చాలా మారుతుంది.[12] విస్తృతి స్త్రీపురుషులకు ఒకే రకంగా ఉంటుంది. సగటున పదిలక్షలకు డెబ్బై మంది చొప్పున, పశ్చిమ యూరోపియన్ సంతతికి చెందిన ప్రజలలో సంభవాల వేగక్రమం అత్యున్నతంగా ఉంది, ఇక మిగిలిన ప్రపంచంలో చాలా తక్కువగా ఉన్నది, ఉదాహరణకి ఆసియా మరియు ఆఫ్రికా సంతతికి చెందిన వారిలో ప్రతి పది లక్షలలో ఒక్కరు చొప్పున ఉంది.[12] అదనంగా, కొన్ని స్థాన నిర్ధారణ అయిన స్థలాలలో స్థానిక సగటు కంటే కూడా విస్తృతి చాలా ఎక్కువగా ఉంది.[12] అత్యున్నతమైన విస్తృతులలో ఒకటి వెనెజ్యూలాలోని లేక్ మారాకైబో ప్రాంతం యొక్క వేరుచేయబడిన జనాభాలలో ఉంది, అక్కడ ప్రతి పదిలక్షల మందిలో HD ఏడు వేల మందిని ప్రభావితం చేస్తుంది.[12][60] స్థాన నిర్ధారణ యొక్క ఇతర ప్రదేశాలు టాస్మేనియా మరియు స్కాట్లాండ్, వేల్స్ మరియు స్విడెన్ యొక్క నిర్దిష్టమైన ప్రదేశాలలో కనపడింది.[57] కొన్ని ఉదంతాలలో హెచ్చయిన విస్తృతి లోకల్ ఫౌండర్ ఇఫెక్ట్ వల్ల సంభవిన్స్తుంది, అది భౌగోళికంగా వేరయి ఉన్న ప్రదేశంలోకి కారియర్స్ యొక్క చారిత్రాత్మక వలస.[57][61] ఈ కారియర్స్‌లో కొన్నింటిని వంశావళికి సంబంధించిన అధ్యయనాలను ఉపయోగించి కొన్ని వందల ఏళ్ళు పురాతనమైనవిగా గుర్తించారు.[57] జన్యుపరమైన హాప్లోటైప్స్ కూడా విస్తృతికి సంబంధించిన భౌగోళిక మార్పులకు సంబంధించిన ఆధారాలు ఇవ్వగలవు.[57][62]

జన్యుపరమైన పరీక్షను కనిపెట్టేదాకా గణాంకాలు రోగనిర్ధారణకు ముందు ఇతర కారణాల వల్ల మరణించిన వారిని మినహాయించి శారీరక రోగచిహ్నాలను మరియు HD యొక్క కుటుంబ చరిత్రను ఆధారం చేసుకుని మాత్రమే క్లినికల్ రోగనిర్ధారణను పొందుపరచగలిగేవి. ఈ ఉదంతాలను ఇప్పుడు గణాంకాలలో పొందుపరచవచ్చు, పరీక్ష మరింత విస్తారంగా అందుబాటులోకి రావడం మొదలయ్యాక, వ్యాధి విస్తృతి యొక్క అంచనాలు మరియు ఋగ్మత యొక్క సంభావ్యత హెచ్చయ్యే అవకాశం ఉంది.[57][63]

చరిత్ర[మార్చు]

On the right is a young man, dressed in suit and tie, sporting a moustache and tuft of hair on the chin; on the left is the top half of a medical journal titled 'Medical and Surgical Reporter'
1872లో జార్జ్ హంటింగ్టన్ 22 ఏళ్ళ వయసులో తన మొదటి పేపర్ "ఆన్ కొరియా"లో రుగ్మతను గురించి వివరించాడు.[64]

HD యొక్క మొదటి నిశ్చితమైన సూచన చార్ల్స్ ఆస్కార్ వాటర్స్ వ్రాసిన ఉత్తరంలో ఉండింది, అది 1842లో రాబ్లీ డంగ్లిసన్'స్ ప్రాక్టీస్ ఆఫ్ మెడిసిన్ యొక్క మొదటి ఎడిషన్‌లో ప్రచురించబడింది. వాటర్స్ 'ఒక రకమైన కొరియా, వికృతంగా మాగ్రంస్ అనబడినా వ్యాధి గురించి వివరిస్తాడు అందులో కొరియా యొక్క వర్ణనలు, దాని అభ్యున్నతి మరియు వ్యాధి యొక్క బలమైన వారసత్వ లక్షణం ఉన్నాయి.[65] 1846లో చార్ల్స్ గోర్మన్ స్థాన నిర్ధారణ జరిగిన ప్రదేశాలలో ఎలా అధికమైన విస్తృతి జరిగిందో గ్రహించాడు.[65] జెఫర్సన్ మెడికల్ కాలేజిలో డంగ్లిసన్ యొక్క విధ్యార్థులైన గోర్మన్ మరియు వాటర్స్‌తో సంబంధం లేకుండా,[66] 1860లో జోహన్ క్రిస్టియన్ లండ్ కూడా ఒక తొలి వర్ణనను ఉత్పత్తి చేసాడు.[65] నార్వేలోని సెటెస్డాలెన్ అనే ఒక ఇతర ప్రాంతాల నుండి వేరుగా ఉన్న ప్రాంతంలోని కుటుంబాలలో కుదుపుల కదలికలతో కూడిన ఋగ్మతల సరళితో కూడిన డిమెన్షియా యొక్క విస్తృతి చాలా అధికంగా ఉందని అతను ప్రత్యేకంగా చెప్పాడు.[67]

వ్యాధి యొక్క మొట్టమొదటి పరిపూర్ణమైన వర్ణన 1872లో జార్జ్ హంటింగ్‌టన్ చేసాడు. అదే రకమైన రోగ చిహ్నాలను ప్రదర్శిస్తున్న ఒక కుటుంబం యొక్క అనేక తరాల యొక్క వైద్య చరిత్రను పరీక్షిస్తూ, అతను వాటి స్థితిగతులను ఒకదానితో మరొకటి జోడించాలని గ్రహించాడు; అతను తర్వాత వ్యాధి యొక్క సంపూర్ణమైన మరియు ఖచ్చితమైన నిర్వచనాన్ని తన మొదటి పేపర్‌గా అందజేసాడు. తెలీకుండా, మెండెలియన్ ఇన్‌హెరిటెన్స్ తిరిగి కనిపెట్టిన అనేక సంవత్సరాల మునుపు హంటింగ్టన్ ఆటోసోమల్ డామినెంట్ డిసీజ్ యొక్క వారసత్వపు ఖచ్చితమైన సరళిని హంటింగ్టన్ వర్ణించాడు. "దాని యొక్క వారసత్వపు స్వభావంలో, తలిదండ్రులలో ఒక్కరు కానీ లేదా ఇద్దరు గాని ఈ వ్యాధి యొక్క వ్యకీకరణలను చూపడం జరిగితే, ఒకరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువైన సంఖ్యలో వారి సంతానం కూడా తప్పకుండా ఈ వ్యాధి వల్ల బాధపడతారు... కానీ ఏదయినా కారణం వల్ల ఈ సంతానం ఈ వ్యాధి లేకుండా జీవితాన్ని గడిపేస్తే, తరాల గొలుసు తెగినట్లు అర్థం, మనుమలు మరియు ముని-మనవలు ఇక ఈ వ్యాధి రాదన్న నిశ్చింతతో ఉండచ్చు."[64][68] సర్ విలియన్ ఓస్లర్ ఋగ్మత మరియు కొరియాల విషయంలో సాధారణంగా ఆసక్తి కనపరిచేవాడు, అతను హంటింగ్టన్ యొక్క పేపర్ చూసి ప్రభావితమయ్యి, "వైద్య చరిత్రలో, ఇంతకంటే ఖచ్చితంగా, చిత్రాలతో మరియు మరింత క్లుప్తంగా వ్యాధిని వర్ణించిన సందర్భాలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి " అని చెప్పాడు.[65][69] HDలో ఓస్లర్ యొక్క కొనసాగించబడిన ఆసక్తి, అతనికి వైద్యరంగంలో కలిగిన పరపతి రెండూ కలిసి, ఋగ్మతకు సంబంధించిన జ్ఞానము మరియు అవగాహనని వైద్య సముదాయమంతా త్వరితగతిన వ్యాపింపచేయడానికి సాయపడ్డాయి.[65] యూరోపులోని శాస్త్రజ్ఞులు దీనిలో గొప్ప ఆసక్తి కనబరిచారు, వారిలో లూవి థియోఫైల్ జోసెఫ్ లాండౌజి, డిసైర్-మగ్లోఇర్ బోర్నెవిల్, కమిల్లో గోల్గి, మరియు జోసెఫ్ జూల్స్ డెజెరైన్ ఉన్నారు, శతాబ్దం పూర్తయ్యే వరకు, HDకి సంబంధించిన చాలా వరకు పరిశోధన యొక్క మూలం యూరోపియన్ దేశాలలో ఉండింది.[65] 19వ శతాబ్దం పూర్తయ్యే సరికి, HD మీద పరిశోధన మరియు నివేదికలు అనేక దేశాలలో ప్రచురించబడ్డాయి, ఇంకా వ్యాధిని ఒక ప్రపంచవ్యాప్త స్థితిగా గుర్తించడం జరిగింది.[65]

1890 నుండి 1910 మధ్యలో మెండెలిన్ ఇన్‌హెరిటెన్స్ తిరిగి కనిపెట్టినపుడు, HDని ఆటోసొమల్ డామినెంట్ ఇన్‌హెరిటెన్స్‌కి ఒక ఉదాహరణగా ఉపయోగించాడు.[65] ఆంగ్ల జీవశాస్త్రజ్ఞుడు విలియం బేట్‌సన్ HDకి ఆటోసోమల్ డామినెంట్ ఇన్‌హెరిటెన్స్ సరళి లేదని నిరూపించడానికి వ్యాధి చేత ప్రభావితమైన కుటుంబాల యొక్క వంశక్రమాన్ని ఉపయోగించాడు.[66] బలమైన వారసత్వపు సరళి అనేక శాస్త్రజ్ఞులను మునుపటి అధ్యయనాల యొక్క కుటుంబసభ్యులను కనిపెట్టే ప్రయత్నానికి ప్రోత్సహించింది, అందులో ఒకరు స్మిత్ ఎలి జెల్లిఫ్.[65] జెల్లిఫ్ న్యూయార్క్ స్టేట్ మొత్తం నుండి సమాచారం సేకరించి న్యూ ఇంగ్లాండ్‌లో HD యొక్క వంశక్రమం గురించి అనేక వ్యాసాలను ప్రచురించాడు.[70] జెల్లిఫ్ యొక్క పరిశోధన అతని కాలేజ్ స్నేహితుడు చార్ల్స్ డావెన్‌పోర్ట్‌ను ఆకర్షించింది, అతను యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క తూర్పు కోస్తా ప్రాంతంలో HD కలిగిన కుటుంబాల యొక్క మొదటి ఫీల్డ్ స్టడి తయారు చేయడం కోసం, ఇంకా వాళ్ళ వంశక్రమాన్ని నిర్మించడం కోసం, ఎలిజబెత్ మన్సీని నియమించాడు.[71] డావెన్‌పోర్ట్ ఈ సమాచారాన్ని వ్యాధి ఆగమనం యొక్క వయస్సుని మరియు HD యొక్క రోగ చిహ్నాల శ్రేణిని దస్తావేజుగా చేసి USA లోని HDకి సంబంధించిన అనేక ఉదంతాలు గతంలో అతికొద్ది మంది మనుషులకు మాత్రమే సంబంధించినవని వాదించడానికి ఉపయోగించాడు.[71] 1932లో P.R. వెస్సీ ఈ పరిశోధనను మరింత అలంకరించడం జరిగింది, అతను 1630లో ఇంగ్లాండ్‌ను వదిలి బోస్టన్ దిశగా వెళ్ళిన ముగ్గురు అన్నదమ్ములు, USAలో HDకి పూర్వీకులు అన్న అభిప్రాయాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చాడు.[72] మొట్టమొదటి పూర్వీకులు ఎవరొ నిరూపించబడ్డారన్న వాదన ఇంకా మన్సీ, డావెన్‌పోర్ట్, మరియు వెస్సీ యొక్క పనిలోని సుజనశాస్త్రము పక్షపాతం, HD గురించి అపోహలకు మరియు అపార్ధాలకు దోహదం చేసింది.[66] మన్సీ మరియు డావెన్‌పోర్ట్, గతంలో కొంతమంది HD వ్యాధిగ్రస్థులు క్షుద్రశక్తుల ప్రభావంలో ఉన్నారని లేదా క్షుద్రశక్తులబారిన పడ్డ బాధితులని, వారిని కొన్ని సార్లు సమాజం దూరంగా ఉంచడం లేదా బహిష్కరించడం జరిగిందన్న అభిప్రాయాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకువచ్చారు.[73][74] ఈ అభిప్రాయం నిరూపించబడలేదు, దానికి బదులు అది నిజం కాదనడానికి సాక్ష్యం ఉంది, ఉదాహరణకి, జార్జ్ హంటింగ్టన్ అధ్యయనం చేసిన కుటుంబం యొక్క సముదాయం, HD రోగ చిహ్నాలను ప్రదర్శించిన వారికి బాహాటంగా వసతి కల్పించింది.[66][73]

20వ శతాబ్దం అంతా ఋగ్మత మీద పరిశోధన స్థిరంగా కొనసాగింది, అది 1983లో US-వెనెజ్యూలా హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి కొలాబొరేటివ్ రిసర్చ్ ప్రాజెక్ట్, కారణభూతమైన జన్యువు సుమారుగా ఉండే ప్రదేశాన్ని కనిపెట్టినపుడు ఒక పెద్ద ఆవిష్కారానికి దారితీసింది.[61] ఇది వ్యాధి యొక్క విస్తృతి అసాధారణంగా అత్యధికంగా ఉన్న బర్రన్‌క్విటాస్ మరియు లగ్యునెటాస్ అనే రెండు వంటరి వెనెజ్యూలన్ గ్రామాల జనాభా మీద దృష్టి కేంద్రీకరించి చేసిన, 1979లో మొదలయిన ఒక విస్తృతమైన అధ్యయనం యొక్క ఫలితం. ఇతర ఆవిష్కారాలలో, ప్రాజెక్ట్ DNA మార్కింగ్ పధ్ధతులను వృధ్ధి చేసింది, అవి హ్యూమన్ జెనోమ్ ప్రాజెక్ట్ సాధ్యం చేయడంలో ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగు.[75] 1993లో పరిశోధనా బృందం 4p16.3[76] దగ్గర ఒక నిర్దిష్టమైన కారణభూతమైన జన్యువునును వేరుచేసింది, దాంతో ఇది జెనెటిక్ లింకేజ్ అనాలిసిస్‌ను ఉపయోగించి కనుగొన్న మొదటి ఆటోసోమల్ డిసీజ్ లోకస్ అయ్యింది.[76][77] అదే సమయంలో, ఋగ్మత యొక్క పనితీరుకు సంబంధించిన కీలకమైన ఆవిష్కారాలను చేయడం జరిగింది, అందులో జన్యువు యొక్క పొడవు యొక్క పరిణామాల మీద అనిట హార్డింగ్ యొక్క పరిశోధనా బృందం యొక్క పరిశీలనలు కూడా ఉన్నాయి.[78]

అనేక రకాల జంతువులను నమూనాలుగా ఉపయోగించగలగడం, అంటే 1996లో అభివృధ్ధి చేసిన ట్రాన్స్జెనిక్ మౌస్ లాంటివి, పెద్ద ఎత్తున ప్రయోగాలు చేయడానికి సహకరించింది. ఈ జంతువులకు మరింత వేగవంతమైన జీవక్రియలు, మనుషుల కంటే తక్కువ ఆయుర్ధాయం ఉండడం వల్ల, ప్రయోగాల నుండి ఫలితాలను త్వరగా పొందవచ్చు, దాని వల్ల పరిశోధన వేగవంతమవుతుంది.[79][80] 1997లో mHtt ఫ్రాగ్మెంట్స్ మిస్‌ఫోల్ద్ యొక్క ఆవిష్కారం, వాటి ద్వారా ఉద్భవించే న్యూక్లియర్ ఇంక్లూజన్స్ యొక్క ఆవిష్కారానికి దారితీసింది.[81]

ఈ పురోగమనాలు వ్యాధితో సంబంధం ఉన్న ప్రొటీన్లు, ఔషధ చికిత్సలు, సేవా పధ్ధతులు ఇంకా జన్యువుకు సంబంధించిన విషయాలలో విస్తారమైన పరిశోధనకు దారి తీసాయి.[65][82][83]

సమాజం మరియు సంస్కృతి[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి: List of Huntington's disease media depictions

నైతికతలు[మార్చు]

హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి, ప్రత్యేకంగా వ్యాధి కోసం జన్యుపరమైన పరీక్ష యొక్క ఉపయోగం, అనేక నైతిక సమస్యలను లేవనెత్తింది. జన్యుపరమైన పరీక్షకు సంబంధించిన అంశాలలో ఒక వ్యక్తి పరీక్ష కోసం పరిగణించే ముందు ఎంత పరిపక్వత కలిగి ఉండాలి, ఫలితాలను గోప్యంగా ఉండేలా చూడగలగడం, ఇంకా పరీక్ష ఫలితాలను కంపెనీలు ఉద్యోగం, జీవిత భీమా లేదా ఇతర ఆర్థిక విషయాలకు సంబంధించి తీసుకునే నిర్ణయాల కోసం ఉపయోగించనివ్వవచ్చా లేదా లాంటివి ఉన్నాయి. 1910లో చార్ల్స్ డావెన్‌పోర్ట్ యూజెనిక్స్ ఉద్యమంలో భాగంగా HDతో సహా కొన్ని వ్యాధులు కలిగిన మనుషులకు తప్పనిసరి క్రిమి రహిత ప్రక్రియ మరియు వలసలపై నియంత్రణను ప్రతిపాదించినప్పుడు వివాదం చెలరేగింది.[84] ఇన్ విట్రో ఫర్టిలైజేషన్‌కి పిండాల ఉపయోగానికి సంబంధించి కొన్ని సమస్యలు ఉన్నాయి. కొంత HD పరిశోధనకు జంతువుల పరీక్ష మరియు పిండానికి సంబంధించిన కాడ యొక్క కణాల ఉపయోగానికి సంబంధించి కొన్ని నైతిక సమస్యలున్నాయి.[85][86]

హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి కొరకు ఒక ఖచ్చితమయిన రోగ నిర్ధారణ పరీక్ష యొక్క అభివృధ్ధి ఒక మనిషి యొక్క ఫలితాల ఉపయోగం మరియు వాటిని ఇతరులకు అందివ్వాలా వద్దా అన్న విషయమై సామాజిక, న్యాయ మరియు నైతిక సమస్యలను సృష్టించాయి.[87][88] అనేక మార్గదర్శకాలు మరియు పరీక్షా పధ్ధతులకు, వ్యక్తులను వారి ఫలితాలను అందుకునే విషయమై నిర్ణయం తీసుకోడానికి ఇంకా ఎవరికి ఆ ఫలితాలను అందుబాటులో ఉంచవచ్చు అనే విషయాల గోప్యత మరియు వెల్లడికి సంబంధించి కఠినమైన ప్రక్రియలు ఉంటాయి.[12] ఆర్థిక సంస్థలకు మరియు వ్యాపారాలకు, ఒక వ్యక్తిని జీవిత భీమా మరియు ఉద్యోగం కోసం అంచనా వేసే ముందు జన్యుపరమైన పరీక్ష ఫలితాలను ఉపయోగించాలా వద్దా అనే విషయమై ప్రశ్నలు ఎదురయ్యాయి. యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ యొక్క భీమా కంపెనీలు 2014 వరకూ తమ భీమా పాలసీలు రాయడానికి ఈ సమాచారాన్ని ఉపయోగించమని ఒప్పుకున్నాయి.[89] ఆలస్యపు ఆగమనంతో కూడిన చికిత్స లేని జన్యుపరమైన స్థితిగతుల లాగా, ఒక శిశువు మీద లేదా యౌవనదశలో ఉన్న మనిషి మీద ప్రి-సింప్టొమాటిక్ టెస్టింగ్ చేయడం నైతికంగా ప్రశ్నించదగ్గ విషయం ఎందుకంటే దాని వల్ల వారికి వైద్యపరమైన ప్రయోజనం ఏమీ ఉండదు.[26][90][91] తలిదండ్రులకు తమ బిడ్డ తరఫున నిర్ణయం తీసుకునే హక్కు ఉందన్న ప్రతివాదం ఉన్నప్పటికీ అభిజ్ఞాత్మకంగా పరిపక్వత ఉన్న మనుషులకే పరీక్ష నిర్వహించాలన్న విషయమై సర్వజనామోదం ఉంది.[26][90][91] ఒక ప్రభావవంతమైన చికిత్స లేకపోవడం మూలాన, తగిన అర్హత లేదని నిశ్చయించబడిన చట్టపరమైన వయస్సులేని వ్యక్తిని పరీక్ష చేయడం చాలా ఉదంతాలలో అనైతికం అని పరిగణించడం జరిగింది.[26][90][91]

ఈ వ్యాధితో పిల్లలు పుట్టకుండా చేయడం కోసం నిర్వహించే ప్రినేటల్ జెనెటిక్ టెస్టింగ్ లేదా ప్రి ఇంప్లాంటేషన్ జెనెటిక్ డయాగ్నొసిస్ లాంటి పరీక్షలకు కొన్ని నైతిక సమస్యలున్నాయి.[92] ఉదాహరణకు, ప్రినేటల్ టెస్టింగ్ గర్భస్రావాన్ని ఎంపికచేసుకునే అవకాశం ఇస్తుంది, కొంతమంది ఈ వైకల్పాన్ని వ్యతిరేకిస్తారు.[92] HD కోసం ఉపయోగించే ప్రి ఇంప్లాంటేషన్ టెస్టింగ్‌కు, ఇన్ విట్రో ఫర్టిలైజేషన్‌కు అవసరమయ్యే పిండాలకు రెండింతలు పిండాలు అవసరమవుతాయి, ఎందుకంటే వాటిలో సగం HDకి పాజిటివ్‌గా ఉంటాయి. ఒక ప్రబలమయిన పరీక్షకు పరిస్థితులలో ఇబ్బందులు కూడా ఉంటాయి, ఒక తల్లి లేదా తండ్రి తన సొంత రోగ నిర్ధారణను తెలుసుకోవాలనుకోడు ఎందుకంటే ఇది ప్రక్రియ యొక్క భాగాలను తల్లి లేదా తండ్రి నుండి రహస్యంగా ఉంచడాన్ని కోరుతుంది.[92]

మద్దతు సంస్థలు[మార్చు]

A black-and-white photograph taken indoors of Woody Guthrie wearing pinstripe trousers, a tartan shirt with top button undone, and a cap. He sits playing a six-string acoustic guitar, which is supported on one knee, and he appears to be singing. 'This Machine Kills Fascists' is written in all capital letters on a rectangular sticker, which is fixed onto the guitar.
వుడీ గుత్రీ మరణం, కమిటీ టు కాంబాట్ హన్టింగ్తన్స్ వ్యాధి యొక్క స్థాపనకు దారితీసింది.
Teal and gray poster with red-orange and lavender lettering and highlights, announcing lecture, April 1985. Also lists speaker, sponsors, date, time, and location. Speaker was Joseph B. Martin, M.D., Ph.D., Professor of Neurology, Harvard Medical School. Largest feature of poster is computer-generated image of human head and torso. Smaller, clearer image of two brain scans, bounded by lavender, is superimposed on human figure
పోస్టర్ ఆఫ్ రీసెంట్ స్టడీస్ ఆఫ్ హన్టింగ్తన్స్ డిసీజ్ మార్జోరీ గుత్రీ లెక్చర్ ఇన్ జెనెటిక్స్; 1985

1968లో, తన భార్య యొక్క కుటుంబంలో HD ఉండడం చూసి, జన్యుపరమైన ఋగ్మతలను నయం చేసే లక్ష్యంతో పరిశోధనకు మద్దతునివ్వడానికి మరియు సమన్వయం చేయడానికి Dr. మిల్టన్ వెక్స్లర్ హెరెడిటరి డిసీజ్ ఫౌండేషన్‌ను మొదలు పెట్టడానికి స్ఫూర్తి పొందాడు.[93] HD జన్యువును కనిపెట్టిన పరిశోధన బృందంలో, ఫౌండేషన్ మరియు Dr. వెక్స్లర్ యొక్క పుత్రిక, నాన్సీ వెక్స్లర్, కీలకమైన భాగాలు.[93] సుమారుగా HDF మొదలయిన సమయంలో, మార్జోరీ గుత్రీ తన భర్త వుడీ గుత్రీ HDకి సంబంధించిన సమస్యలతో మరణించాక, కమిటీ టు కాంబాట్ హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి (ప్రస్తుతం హంటింగ్టన్'స్ వ్యాధి సొసైటీ ఆఫ్ అమెరికా), స్థాపించడానికి సాయపడింది.[94] అప్పటి నుండి, ప్రపంచ వ్యాప్తంగా చాలా దేశాలలో మద్దతు మరియు పరిశోధనా సంస్థలు స్థాపించబడ్డాయి అవి HDకి సంబంధించి ప్రజా అవగాహనను పెంపొందించడానికి సాయపడ్డాయి. ఇంటర్నేషనల్ హంటింగ్టన్ అసోసియేషన్ మరియు యూరోHD నెట్వర్క్ లాంటివి ఒకే గొడుగు కింద కలిసి పనిచేస్తాయి.[95] చాలా మద్దతు సంస్థలు ఒక వార్షిక HD అవగాహనా సదస్సు నిర్వహిస్తారు, వాటిల్లో కొన్నింటిని వారి వారి దేశాలు మద్దతు పలుకుతాయి. ఉదాహరణకు, US సెనేట్ చేత జూన్ 6వ తేదీకి "నేషనల్ హంటింగ్టన్'స్ డిసీజ్ అవేర్నెస్ డే"గా హోదా కల్పించడం జరిగింది.[96]

పరిశోధన దిశలు[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసం: Huntington's disease clinical research

HD యొక్క ప్రక్రియలో పరిశోధన Htt యొక్క పనితీరును, mHtt ఏ విధంగా భిన్నమయినది లేదా దానితో తలదూరుస్తుంది, ఇంకా వ్యాధి ఉత్పత్తి చేసే బ్రెయిన్ పాథాలజి లాంటి అంశాలను గుర్తించడం మీద దృష్టి నిలిపింది.[25] చాలావరకు పరిశోధన జంతువులలో నిర్వహించడం జరిగింది. వ్యాధి యొక్క ప్రాథమిక ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడం కోసం ఇంకా ఔషధాన్ని అభివృధ్ధి చేసే క్రమంలోని తొలి దశలలో మద్దతుకు తగిన జంతు నమూనాలు చాలా కీలకం.[97] HD లాంటి రోగ చిహ్నాలను ప్రదర్శించడానికి రసాయనికంగా ప్రేరేపించిన ఎలుకలనూ మరియు కోతులనూ మొదట ఉపయోగించారు కానీ అవి వ్యాధి యొక్క అభ్యున్నతికి చెందిన లక్షణాలను అనుకరించలేదు.[97][98][99] హంటింగ్టన్ జన్యువును గుర్తించారు కాబట్టి, HD లాంటి రోగ చిహ్నాలను ప్రదర్శించే ట్రాన్స్‌జెనిక్ జంతువులు అంటే, ఎలుకలు,[97][100][101] డ్రోసోఫిలా ఫ్రూట్ ఫ్లైస్,[97][102] ఇంకా ఇటీవల కోతుల[103] లాంటివాటిని CAG రిపీట్ ఎక్స్‌పాన్షన్‌ను జన్యువులో దూర్చడం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయగలరు. నెమాటోడ్ పురుగులు కూడా జన్యువు వ్యక్తీకరించబడినపుడు విలువైన నమూనాను అందిస్తాయి.[97][104]

డ్రోసోఫిలా నమూనాల యొక్క అభివృధ్ధి దశలలో ఇంట్రాబాడీస్ అనబడే జన్యుపరంగా అమర్చబడిన ఇంట్రాసెల్యులర్ ఆంటిబాడి తునకలు మరణాన్ని నివారిస్తాయని చూపడం జరిగింది. mHtt ఆగ్రిగేషన్‌కు వాటి చర్యకు సంబంధించిన ప్రక్రియ ఒక నిరోధం.[97][105][106] HD ఒకే జన్యువుతో సంబంధం కలిగి ఉంది కాబట్టి, ఎలుక నమూనాలలో జీన్ నాక్‌డౌన్‌ను ఉపయోగించడం ద్వారా జీన్ సైలెన్సింగ్ చేయడం సాధ్యం, mHtt ప్రభావం తగ్గినపుడు రోగ చిహ్నాలు మెరుగవుతాయని పరిశోధనలు చూపాయి.[48][107][108] మూలకణ చికిత్స అనేది పాడయిన న్యూరాన్స్‌ను మెదడులోని ప్రభావితమయిన ప్రదేశాలలో స్టెమ్ సెల్ల్స్‌ను ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేయడం ద్వారా భర్తీ చేయడం. జంతు నమూనాలలో ఈ సాంకేతిక ప్రక్రియను ఉపయోగించడం మరియు ప్రిలిమినరి క్లినికల్ ట్రయల్స్ వల్ల ప్రయోగాలు కొన్ని అనుకూల ఫలితాలను అందించాయి.[109]

జంతువులలో అనేక ఔషధాలు ప్రయోజనాలను ఉత్పత్తి చేయగలవని నివేదించడం జరిగింది, వాటిలో క్రియేటినైన్, కో్ఎంజైమ్ Q10 మరియు ఆంటిబయాటిక్ మినోసైక్లైన్ ఉన్నాయి.[48] వీటిల్లో కొన్నింటిని మనుషుల చేత క్లినికల్ ట్రయల్స్‌లో పరీక్ష చేయడం జరిగింది, 2009 నాటికి ఈ ట్రయల్స్‌లో అనేకమైనవి భిన్నమైన దశలలో ఉన్నాయి.[48]

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 218. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  2. 2.0 2.1 2.2 "Huntington Disease". genereviews bookshelf. University of Washington. 2007-07-19. Retrieved 2009-03-12. 
  3. 3.0 3.1 Kremer B (2002). "Clinical neurology of Huntington's disease". In Bates G, Harper P, and Jones L. Huntington's Disease – Third Edition. Oxford: Oxford University Press. pp. 28–53. ISBN 0-19-851060-8. 
  4. Wagle, A C; Wagle SA, Marková IS, Berrios GE (2000). "Psychiatric Morbidity in Huntington's disease.". Neurology, Psychiatry and Brain Research (8): 5–16.  Cite uses deprecated parameter |coauthors= (help)
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 219. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 Montoya A, Price BH, Menear M, Lepage M (2006). "Brain imaging and cognitive dysfunctions in Huntington's disease" (PDF). J Psychiatry Neurosci. 31 (1): 21–9. PMC 1325063Freely accessible. PMID 16496032. Retrieved 2009-04-01. 
  7. Aziz NA, van der Marck MA, Pijl H, Olde Rikkert MG, Bloem BR, Roos RA (2008). "Weight loss in neurodegenerative disorders". J. Neurol. 255 (12): 1872–80. doi:10.1007/s00415-009-0062-8. PMID 19165531. 
  8. "Booklet by the Huntington Society of Canada" (PDF). Caregiver's Handbook for Advanced-Stage Huntington Disease. HD Society of Canada. 2007-04-11. Retrieved 2008-08-10. 
  9. Gagnon JF, Petit D, Latreille V, Montplaisir J (2008). "Neurobiology of sleep disturbances in neurodegenerative disorders". Curr. Pharm. Des. 14 (32): 3430–45. doi:10.2174/138161208786549353. PMID 19075719. 
  10. 10.0 10.1 10.2 10.3 van Duijn E, Kingma EM, van der Mast RC (2007). "Psychopathology in verified Huntington's disease gene carriers". J Neuropsychiatry Clin Neurosci. 19 (4): 441–8. doi:10.1176/appi.neuropsych.19.4.441. PMID 18070848. 
  11. వాన్ డర్ బుర్గ్ JM, జోర్క్విస్ట్ M, బ్రుండిన్ P.(2009). బియాండ్ ది బ్రెయిన్: వైడ్స్ప్రెడ్ పాథాలజి ఇన్ హన్టింగ్తన్స్ వ్యాధి. లాన్సెట్ న్యూరోల్. 8(8):765–74. doi:10.1016/S1474-4422(09)70178-4PMID 19608102
  12. 12.00 12.01 12.02 12.03 12.04 12.05 12.06 12.07 12.08 12.09 12.10 12.11 12.12 12.13 12.14 12.15 12.16 12.17 12.18 12.19 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 221. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  13. 13.00 13.01 13.02 13.03 13.04 13.05 13.06 13.07 13.08 13.09 13.10 13.11 13.12 13.13 13.14 13.15 13.16 13.17 13.18 13.19 13.20 13.21 13.22 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 220. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  14. Katsuno M, Banno H, Suzuki K; et al. (2008). "Molecular genetics and biomarkers of polyglutamine diseases". Curr. Mol. Med. 8 (3): 221–34. doi:10.2174/156652408784221298. PMID 18473821. Retrieved 2009-04-01.  [dead link]
  15. 15.0 15.1 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 222. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  16. Nance MA, Myers RH (2001). "Juvenile onset Huntington's disease—clinical and research perspectives". Ment Retard Dev Disabil Res Rev. 7 (3): 153–7. doi:10.1002/mrdd.1022. PMID 11553930. 
  17. 17.0 17.1 Passarge, E (2001). Color Atlas of Genetics (2nd ed.). Thieme. p. 142. ISBN 0-86577-958-9. 
  18. Ridley RM, Frith CD, Crow TJ, Conneally PM (1988). "Anticipation in Huntington's disease is inherited through the male line but may originate in the female". Journal of Medical Genetics. 25 (9): 589–595. doi:10.1136/jmg.25.9.589. PMC 1051535Freely accessible. PMID 2972838. 
  19. Semaka A, Creighton S, Warby S, Hayden MR (2006). "Predictive testing for Huntington disease: interpretation and significance of intermediate alleles". Clin. Genet. 70 (4): 283–94. doi:10.1111/j.1399-0004.2006.00668.x. PMID 16965319. 
  20. 20.0 20.1 20.2 Squitieri F, Gellera C, Cannella M; et al. (2003). "Homozygosity for CAG mutation in Huntington disease is associated with a more severe clinical course". Brain. 126 (Pt 4): 946–55. doi:10.1093/brain/awg077. PMID 12615650. 
  21. Wexler NS, Young AB, Tanzi RE; et al. (1987). "Homozygotes for Huntington's disease". Nature. 326 (6109): 194–197. doi:10.1038/326194a0. PMID 2881213. 
  22. Goehler H, Lalowski M, Stelzl U; et al. (2004). "A protein interaction network links GIT1, an enhancer of Huntingtin aggregation, to Huntington's disease". Mol. Cell. 15 (6): 853–65. doi:10.1016/j.molcel.2004.09.016. PMID 15383276. Retrieved 2009-04-27. 
  23. Harjes P, Wanker EE (2003). "The hunt for huntingtin function: interaction partners tell many different stories". Trends Biochem. Sci. 28 (8): 425–33. doi:10.1016/S0968-0004(03)00168-3. PMID 12932731. Retrieved 2009-04-27. 
  24. 24.0 24.1 24.2 Cattaneo E, Zuccato C, Tartari M (2005). "Normal huntingtin function: an alternative approach to Huntington's disease". Nat. Rev. Neurosci. 6 (12): 919–30. doi:10.1038/nrn1806. PMID 16288298. 
  25. 25.0 25.1 25.2 25.3 25.4 25.5 Rubinsztein DC, Carmichael J (2003). "Huntington's disease: Molecular basis of neurodegeneration". Expert Rev Mol Med. 5 (20): 1–21. doi:10.1017/S1462399403006549. PMID 14585171. 
  26. 26.0 26.1 26.2 26.3 Bloch M, Hayden MR (1990). "Opinion: predictive testing for Huntington disease in childhood: challenges and implications". Am. J. Hum. Genet. 46 (1): 1–4. PMC 1683548Freely accessible. PMID 2136787. 
  27. 27.0 27.1 27.2 "Huntingtin Protein and Protein Aggregation | HOPES - A guide to the science of Huntington's disease". 
  28. 28.0 28.1 Subramaniam S, Sixt KM, Barrow R, Snyder SH (2009). "Rhes, a striatal specific protein, mediates mutant-huntingtin cytotoxicity". Science. 324 (5932): 1327–30. doi:10.1126/science.1172871. PMC 2745286Freely accessible. PMID 19498170. 
  29. 29.0 29.1 29.2 "The Basic Neurobiology of Huntington's Disease (Text and Audio) | HOPES - A guide to the science of Huntington's disease". 
  30. 30.0 30.1 30.2 30.3 "Nature Clinical Practice Neurology | Mechanisms of Disease: histone modifications in Huntington's disease | Article". 
  31. Purves D, Augustine GA, Fitzpatrick D, Hall W, LaMantia A-S, McNamara JO, Williams SM (2001). "Modulation of Movement by the Basal Ganglia – Circuits within the Basal Ganglia System". In Purves D. Neuroscience (2nd ed.). Sunderland, MA: Sinauer Associates. ISBN 0-87893-742-0. Retrieved 2009-04-01. 
  32. Lobsiger CS, Cleveland DW (2007). "Glial cells as intrinsic components of non-cell-autonomous neurodegenerative disease". Nat. Neurosci. 10 (11): 1355–60. doi:10.1038/nn1988. PMID 17965655. 
  33. 33.0 33.1 Crossman AR (2000). "Functional anatomy of movement disorders" (PDF). J. Anat. 196 (Pt 4): 519–25. doi:10.1046/j.1469-7580.2000.19640519.x. PMC 1468094Freely accessible. PMID 10923984. 
  34. 34.0 34.1 "Analysis of Strand Slippage in DNA Polymerase Expansions of CAG/CTG Triplet Repeats Associated with Neurodegenerative Disease — JBC". 
  35. [135]
  36. Rao AK, Muratori L, Louis ED, Moskowitz CB, Marder KS (2009). "Clinical measurement of mobility and balance impairments in Huntington's disease: validity and responsiveness". Gait Posture. 29 (3): 433–6. doi:10.1016/j.gaitpost.2008.11.002. PMID 19111470. Retrieved 2009-04-14. 
  37. "Unified Huntington's Disease Rating Scale (UHDRS)". UHDRS and Database. HSG. 2009-02-01. Retrieved 2009-04-14. 
  38. Myers RH (2004). "Huntington's disease genetics". NeuroRx. 1 (2): 255–62. doi:10.1602/neurorx.1.2.255. PMC 534940Freely accessible. PMID 15717026. 
  39. Burson CM, Markey KR (2001). "Genetic counseling issues in predictive genetic testing for familial adult-onset neurologic diseases". Semin Pediatr Neurol. 8 (3): 177–86. doi:10.1053/spen.2001.26451. PMID 11575847. 
  40. 40.0 40.1 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3472: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  41. "Guidelines for the molecular genetics predictive test in Huntington's disease. International Huntington Association (IHA) and the World Federation of Neurology (WFN) Research Group on Huntington's Chorea". Neurology. 44 (8): 1533–6. 1994. PMID 8058167. 
  42. Kuliev A, Verlinsky Y (2005). "Preimplantation diagnosis: A realistic option for assisted reproduction and genetic practice". Curr. Opin. Obstet. Gynecol. 17 (2): 179–83. doi:10.1097/01.gco.0000162189.76349.c5. PMID 15758612. Retrieved 2009-04-01. 
  43. 43.0 43.1 43.2 43.3 43.4 Schneider SA, Walker RH, Bhatia KP (2007). "The Huntington's disease-like syndromes: what to consider in patients with a negative Huntington's disease gene test". Nat Clin Pract Neurol. 3 (9): 517–25. doi:10.1038/ncpneuro0606. PMID 17805246. 
  44. Frank S, Jankovic J. (2010). "Advances in the Pharmacological Management of Huntington's Disease". Drugs. 70 (5): 561–71. doi:10.2165/11534430-000000000-00000. PMID 20329804. 
  45. 45.0 45.1 45.2 45.3 45.4 45.5 45.6 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 224. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  46. 46.0 46.1 46.2 Bonelli RM, Wenning GK, Kapfhammer HP (2004). "Huntington's disease: present treatments and future therapeutic modalities". Int Clin Psychopharmacol. 19 (2): 51–62. doi:10.1097/00004850-200403000-00001. PMID 15076012. Retrieved 2009-04-01. 
  47. "FDA Approves First Drug for Treatment of Chorea in Huntington's Disease". FDA Approves First Drug for Treatment of Chorea in Huntington's Disease. U.S. Food and Drug Administration. August 15, 2008. Retrieved 2008-08-10. 
  48. 48.0 48.1 48.2 48.3 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 225. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  49. Panagiotakis PH, DiSario JA, Hilden K, Ogara M, Fang JC (2008). "DPEJ tube placement prevents aspiration pneumonia in high-risk patients". Nutr Clin Pract. 23 (2): 172–5. doi:10.1177/0884533608314537. PMID 18390785. 
  50. Bilney B, Morris ME, Perry A (2003). "Effectiveness of physiotherapy, occupational therapy, and speech pathology for people with Huntington's disease: a systematic review". Neurorehabil Neural Repair. 17 (1): 12–24. doi:10.1177/0888439002250448. PMID 12645441. 
  51. Zinzi P, Salmaso D, De Grandis R; et al. (2007). "Effects of an intensive rehabilitation programme on patients with Huntington's disease: a pilot study". Clin Rehabil. 21 (7): 603–13. doi:10.1177/0269215507075495. PMID 17702702. 
  52. Harper P (2002). "Genetic counselling and presymptomatic testing". In Bates G, Harper P, and Jones L. Huntington's Disease – Third Edition. Oxford: Oxford University Press. pp. 198–242. ISBN 0-19-851060-8. 
  53. Harper PS (1999). "Huntington's disease: A clinical, genetic and molecular model for polyglutamine repeat disorders". Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. 354 (1386): 957–61. doi:10.1098/rstb.1999.0446. PMC 1692597Freely accessible. PMID 10434293. 
  54. Andrew SE, Goldberg YP, Kremer B; et al. (1993). "The relationship between trinucleotide (CAG) repeat length and clinical features of Huntington's disease". Nat. Genet. 4 (4): 398–403. doi:10.1038/ng0893-398. PMID 8401589. 
  55. Crauford D and Snowden J (2002). "Neuropyschological and neuropsychiatric aspects of Huntington's disease". In Bates G, Harper P, and Jones L. Huntington's Disease – Third Edition. Oxford: Oxford University Press. pp. 62–87. ISBN 0-19-851060-8. 
  56. Di Maio L, Squitieri F, Napolitano G; et al. (1993). "Suicide risk in Huntington's disease". J. Med. Genet. 30 (4): 293–5. doi:10.1136/jmg.30.4.293. PMC 1016335Freely accessible. PMID 8487273. 
  57. 57.0 57.1 57.2 57.3 57.4 57.5 Harper P (2002). "The epidemiology of Huntington's disease". In Bates G, Harper P, and Jones L. Huntington's Disease – Third Edition. Oxford: Oxford University Press. pp. 159–189. ISBN 0-19-851060-8. 
  58. Sharon I; Sharon R, Wilkens JP, Ersan T (2010). "Huntington Disease Dementia". emedicine, WebMD. Medscape. Retrieved 2010-05-16.  Cite uses deprecated parameter |coauthors= (help)
  59. Driver-Dunckley E, Caviness JN. (2007). "Huntington's disease". In Schapira AHV. Neurology and Clinical Neuroscience. Mosby Elsevier. pp. 879–885. ISBN 978-0323033541. 
  60. Avila-Giron R. (1973). "Medical and Social Aspects of Huntington's chorea in the state of Zulia, Venezuela". Advances in Neurology. 1: 261–6. 
  61. 61.0 61.1 Gusella JF, Wexler NS, Conneally PM; et al. (1983). "A polymorphic DNA marker genetically linked to Huntington's disease". Nature. 306 (5940): 234–8. doi:10.1038/306234a0. PMID 6316146. 
  62. Squitieri F, Andrew SE, Goldberg YP; et al. (1994). "DNA haplotype analysis of Huntington disease reveals clues to the origins and mechanisms of CAG expansion and reasons for geographic variations of prevalence". Hum. Mol. Genet. 3 (12): 2103–14. doi:10.1093/hmg/3.12.2103. PMID 7881406. 
  63. Almqvist EW, Elterman DS, MacLeod PM, Hayden MR (2001). "High incidence rate and absent family histories in one quarter of patients newly diagnosed with Huntington disease in British Columbia". Clin. Genet. 60 (3): 198–205. doi:10.1034/j.1399-0004.2001.600305.x. PMID 11595021. 
  64. 64.0 64.1 [236]
  65. 65.0 65.1 65.2 65.3 65.4 65.5 65.6 65.7 65.8 65.9 Harper P (2002). "Huntington's disease: a historical background". In Bates G, Harper P, and Jones L. Huntington's Disease – Third Edition. Oxford: Oxford University Press. pp. 3–24. ISBN 0-19-851060-8. 
  66. 66.0 66.1 66.2 66.3 Wexler A, Wexler N (2008). The Woman Who Walked Into the Sea. Huntington's and the Making of a Genetic Disease. Yale University Press. p. 288. ISBN 9780300105025. 
  67. Lund JC (1860). "Chorea Sti Viti i Sætersdalen. Uddrag af Distriktslæge J. C. Lunds Medicinalberetning for 1860". Beretning om Sundhedstilstanden. Norway: 137–138. 
  68. Lanska DJ (2000). "George Huntington (1850–1916) and hereditary chorea". J Hist Neurosci. 9 (1): 76–89. doi:10.1076/0964-704X(200004)9:1;1-2;FT076. PMID 11232352. 
  69. Irwin A Brody, Robert H Wilkins (1967). "Huntington's Chorea". Arch Neurol. 17 (3): 331. doi:10.1001/archneur.1967.00470270109013. PMID 4228262. 
  70. Jelliffe SE, Muncey EB, Davenport CB (1913). "Huntington's Chorea: A Study in Heredity". The Journal of Nervous and Mental Disease. 40 (12): 796. 
  71. 71.0 71.1 Davenport CB, Muncey EB (1916). "Huntington's chorea in relation to heredity and eugenics". American Journal of Insanity. 73: 195–222. doi:10.1176/appi.ajp.73.2.195. 
  72. Vessie, PR (1932). "On the transmission of Huntington's chorea for 300 years – the Bures family group". Nervous and Mental Disease. Baltimore. 76 (6): 553–573. doi:10.1097/00005053-193212000-00001. Retrieved 2009-04-01. 
  73. 73.0 73.1 Wexler AR (2002). "Chorea and community in a 19th-century town". Bull Hist Med. 76 (3): 495–527. doi:10.1353/bhm.2002.0150. PMID 12486915. 
  74. Conneally PM (1984). "Huntington disease: genetics and epidemiology". Am. J. Hum. Genet. 36 (3): 506–26. PMC 1684448Freely accessible. PMID 6233902. 
  75. "The Venezuela Huntington's disease project". Hereditary Disease Foundation website. Hereditary Disease Foundation. 2008. Retrieved 2008-09-08. 
  76. 76.0 76.1 Macdonald M (1993). "A novel gene containing a trinucleotide repeat that is expanded and unstable on Huntington's disease chromosomes. The Huntington's Disease Collaborative Research Group". Cell. 72 (6): 971–83. doi:10.1016/0092-8674(93)90585-E. PMID 8458085. 
  77. Bertram L, Tanzi RE (2005). "The genetic epidemiology of neurodegenerative disease". J. Clin. Invest. 115 (6): 1449–57. doi:10.1172/JCI24761. PMC 1137006Freely accessible. PMID 15931380. 
  78. La Spada AR, Roling DB, Harding AE; et al. (1992). "Meiotic stability and genotype-phenotype correlation of the trinucleotide repeat in X-linked spinal and bulbar muscular atrophy". Nat. Genet. 2 (4): 301–4. doi:10.1038/ng1292-301. PMID 1303283. 
  79. Sathasivam K, Hobbs C, Mangiarini L; et al. (1999). "Transgenic models of Huntington's disease". Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. 354 (1386): 963–9. doi:10.1098/rstb.1999.0447. PMC 1692600Freely accessible. PMID 10434294. 
  80. Li JY, Popovic N, Brundin P (2005). "The use of the R6 transgenic mouse models of Huntington's disease in attempts to develop novel therapeutic strategies". NeuroRx. 2 (3): 447–64. doi:10.1602/neurorx.2.3.447. PMC 1144488Freely accessible. PMID 16389308. 
  81. DiFiglia M, Sapp E, Chase KO; et al. (1997). "Aggregation of huntingtin in neuronal intranuclear inclusions and dystrophic neurites in brain". Science. 277 (5334): 1990–3. doi:10.1126/science.277.5334.1990. PMID 9302293. 
  82. "Achievements of Hereditary Disease Foundation". Achievements of Hereditary Disease Foundation. Hereditary Disease Foundation. Retrieved 2008-08-10. 
  83. "HDA research news—medical research into treatment & prevention on hda.org.uk". Huntington's Disease Association-United Kingdom. 2009. Retrieved 2008-08-10. 
  84. Davenport CB (1915). "Huntington's chorea in relation to heredity and eugenics". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 1 (5): 283–5. doi:10.1073/pnas.1.5.283. PMC 1090803Freely accessible. PMID 16575999. 
  85. Rollin, Bernard E. (2006). "The Regulation of Animal Research and the Emergence of Animal Ethics: A Conceptual History". Theoretical Medicine and Bioethics. 27 (4): 285–304. doi:10.1007/s11017-006-9007-8. PMID 16937023. 
  86. Doerflinger RM (2008). "The problem of deception in embryonic stem cell research". Cell Prolif. 41 Suppl 1: 65–70. doi:10.1111/j.1365-2184.2008.00492.x. PMID 18181947. 
  87. Chapman MA (1990). "Predictive testing for adult-onset genetic disease: ethical and legal implications of the use of linkage analysis for Huntington disease". Am. J. Hum. Genet. 47 (1): 1–3. PMC 1683745Freely accessible. PMID 2140926. 
  88. Huggins M, Bloch M, Kanani S; et al. (1990). "Ethical and legal dilemmas arising during predictive testing for adult-onset disease: the experience of Huntington disease". Am. J. Hum. Genet. 47 (1): 4–12. PMC 1683755Freely accessible. PMID 1971997. 
  89. "BBC article: Genetic data banned for insurers". BBC. 2008-06-13. Retrieved 2008-08-10. 
  90. 90.0 90.1 90.2 Binedell J, Soldan JR, Scourfield J, Harper PS (1996). "Huntington's disease predictive testing: the case for an assessment approach to requests from adolescents". J. Med. Genet. 33 (11): 912–8. doi:10.1136/jmg.33.11.912. PMC 1050784Freely accessible. PMID 8950670. 
  91. 91.0 91.1 91.2 Borry P, Goffin T, Nys H, Dierickx K (2008). "Predictive genetic testing in minors for adult-onset genetic diseases". Mt. Sinai J. Med. 75 (3): 287–96. doi:10.1002/msj.20038. PMID 18704981. 
  92. 92.0 92.1 92.2 Braude PR, De Wert GM, Evers-Kiebooms G, Pettigrew RA, Geraedts JP (1998). "Non-disclosure preimplantation genetic diagnosis for Huntington's disease: practical and ethical dilemmas". Prenat. Diagn. 18 (13): 1422–6. doi:10.1002/(SICI)1097-0223(199812)18:13<1422::AID-PD499>3.0.CO;2-R. PMID 9949442. 
  93. 93.0 93.1 "Hereditary Disease Foundation – About Us". Hereditary disease foundation. 2008. Retrieved 2009-03-27. 
  94. "Huntington's Disease Society of America – History". Huntington's Disease Society of America. 2008. Retrieved 2009-03-17. 
  95. "IHA Profile". International Huntington Association. 2004. Retrieved 2009-04-03. 
  96. "US Senate s. resolution 531" (PDF). S. Res. 531. US Senate. 2008-04-06. Retrieved 2008-08-10. 
  97. 97.0 97.1 97.2 97.3 97.4 97.5 Walker FO (2007). "Huntington's disease". Lancet. 369 (9557): 223. doi:10.1016/S0140-6736(07)60111-1. PMID 17240289. 
  98. Coyle JT, Schwarcz R (1976). "Lesion of striatal neurones with kainic acid provides a model for Huntington's chorea". Nature. 263 (5574): 244–6. doi:10.1038/263244a0. PMID 8731. 
  99. Brouillet E, Hantraye P, Ferrante RJ, Dolan R, Leroy-Willig A, Kowall NW, Beal MF (1995). "Chronic mitochondrial energy impairment produces selective striatal degeneration and abnormal choreiform movements in primates". Proc Natl Acad Sci USA. 92 (15): 7105–7109. doi:10.1073/pnas.92.15.7105. PMC 41480Freely accessible. PMID 7624378. 
  100. Mangiarini L, Sathasivam K, Seller M, Cozens B, Harper A, Hetherington C, Lawton M, Trottier Y, Lehrach H, Davies SW, Bates GP (1996). "Exon 1 of the HD gene with an expanded CAG repeat is sufficient to cause a progressive neurological genotype in transgenic mice". Cell. 87 (3): 493–506. doi:10.1016/S0092-8674(00)81369-0. PMID 8898202. 
  101. Carter RJ, Lione LA, Humby T, Mangiarini L, Mahal A, Bates GP, Dunnett SB, and Morton AJ (15 April 1999). "Characterization of Progressive Motor Deficits in Mice Transgenic for the Human Huntington's Disease Mutation". The Journal of Neuroscience. 19 (8): 3248–3257. PMID 10191337. Retrieved 2009-04-01. 
  102. Marsh JL, Pallos J and Thompson LM (2003). "Fly models of Huntington's disease". Human Molecular Genetics. 12 (2): 187–193. doi:10.1093/hmg/ddg271. PMID 12925571. Retrieved 2009-04-01. 
  103. "First Transgenic Monkey Model Of Huntington's Disease Developed". ScienceDaily. 2008-05-19. Retrieved 2008-08-10. 
  104. Voisine C, Varma H, Walker N, Bates EA, Stockwell BR, Hart AC (2007). "Identification of potential therapeutic drugs for huntington's disease using Caenorhabditis elegans". PLoS ONE. 2 (6): e504. doi:10.1371/journal.pone.0000504. PMC 1876812Freely accessible. PMID 17551584. 
  105. Lecerf JM, Shirley TL, Zhu Q; et al. (2001). "Human single-chain Fv intrabodies counteract in situ huntingtin aggregation in cellular models of Huntington's disease". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 98 (8): 4764–9. doi:10.1073/pnas.071058398. PMC 31908Freely accessible. PMID 11296304. 
  106. Miller TW, Zhou C, Gines S; et al. (2005). "A human single-chain Fv intrabody preferentially targets amino-terminal huntingtin's fragments in striatal models of Huntington's disease". Neurobiol. Dis. 19 (1–2): 47–56. doi:10.1016/j.nbd.2004.11.003. PMID 15837560. 
  107. Harper SQ, Staber PD, He X; et al. (2005). "RNA interference improves motor and neuropathological abnormalities in a Huntington's disease mouse model". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 102 (16): 5820–5. doi:10.1073/pnas.0501507102. PMC 556303Freely accessible. PMID 15811941. 
  108. Díaz-Hernández M, Torres-Peraza J, Salvatori-Abarca A; et al. (2005). "Full Motor Recovery Despite Striatal Neuron Loss and Formation of Irreversible Amyloid-Like Inclusions in a Conditional Mouse Model of Huntington's Disease". The Journal of Neuroscience. 25 (42): 9773–9781. doi:10.1523/JNEUROSCI.3183-05.2005. PMID 16237181. 
  109. Clelland CD, Barker RA, Watts C (2008). "Cell therapy in Huntington disease". Neurosurg Focus. 24 (3–4): E9. doi:10.3171/FOC/2008/24/3-4/E8. PMID 18341412. 

బాహ్య లింకులు[మార్చు]

మూస:Mental and behavioural disorders మూస:Diseases of the nervous system మూస:Trinucleotide repeat disorders