హంబిరావ్ మోహితే
హంబిరావ్ మోహితే | |
|---|---|
 సేనాపతి హంబీరావ్ మోహితే సమాధి | |
| మరాఠా సామ్రాజ్యం 5వ సేనాపతి | |
| చక్రవర్తి | శివాజీ I సంభాజీ |
| అంతకు ముందు వారు | ఆనందరావు |
| తరువాత వారు | మాలోజీ ఘోర్పడే |
| వ్యక్తిగత వివరాలు | |
| జననం | 1630 తల్బిద్, సతారా, అహ్మద్నగర్ సుల్తానేట్ (ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర , భారతదేశం ) |
| మరణం | డిసెంబరు 1687 (వయసు: 56–57) వై, మరాఠా సామ్రాజ్యం |
| సంతానం | తారాబాయి |
| తల్లిదండ్రులు | సంభాజీ మోహితే |
| వృత్తి | సేనాపతి , సర్నౌబత్[1] |
| Military service | |
| Allegiance |  మరాఠా సామ్రాజ్యం |
| Branch/service | మరాఠా సైన్యం |
| Years of service | 1674–1687 |
| Battles/wars | మొఘల్-మరాఠా యుద్ధాలు
|
హంబీర్ రావు మోహితే ప్రసిద్ధి చెందిన హన్సాజీ మోహితే (1630 - డిసెంబర్ 1687) ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ పాలనలో మరాఠా సైన్యం 5వ సేనాపతిగా గౌరవనీయమైన పదవిని నిర్వహించిన ప్రముఖ మరాఠా జనరల్. ఆయన అసాధారణ సైనిక పరాక్రమానికి గుర్తింపు పొందారు, ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తరపున వివిధ ప్రచారాలకు విజయవంతంగా నాయకత్వం వహించాడు,[3] తదనంతరం ఛత్రపతి శంభాజీ మహారాజ్ ఆధ్వర్యంలో తన సేవను కొనసాగించాడు.
హంబీర్రావు అసలు పేరు హంసాజీ, 1674లో ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ అతనికి హంబీర్ రావు అనే బిరుదును ప్రదానం చేశాడు. ఆయన వారసులు హంబీర్ రావు అనే బిరుదును కొనసాగించాడు.
తొలినాళ్ళ జీవితం
[మార్చు]హంబీర్రావు తల్బీద్కు చెందిన మోహితుల ఇంట్లో జన్మించాడు. తల్బీద్ మోహితుల వంశానికి చెందిన వంశపారంపర్య జాగీర్.
శంభాజీ పట్టాభిషేకం
[మార్చు]1680లో ఛత్రపతి శివాజీ మరణించిన తరువాత, హంబీరావు సోదరి అయిన సోయరాభాయ్, తన సొంత 10 ఏళ్ల కుమారుడు రాజారాం అనుకూలంగా సంభాజీ సింహాసనం నుండి తొలగించడానికి ప్రయత్నించింది.[4] హంబీర్రావు తాత్కాలికంగా రాయ్గఢ్లో లేడు , మరియు అతన్ని అత్యవసరంగా తిరిగి పిలిపించారు. ఆయన తిరిగి వచ్చిన తరువాత, అతని సోదరి మరాఠా సామ్రాజ్యం భవిష్యత్ ఛత్రపతిగా తన కుమారుడికి సైన్యం మద్దతును పొందమని హృదయపూర్వకంగా అతనిని వేడుకుంది. సంభాజీని పట్టుకోవాలనే ప్రారంభ ఉద్దేశ్యంతో హంబిరావు పన్హాలా వెళ్ళాడు,[5] కాని చివరికి తన విధేయతను మార్చుకుని, తన సొంత సోదరి కంటే శివాజీ పెద్ద కుమారుడికి మద్దతు ఇచ్చాడు.ఈ చర్య శంభాజీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించడంలో సోయరాబాయి రూపొందించిన కుట్రను అడ్డుకోవడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.[6]
సైనిక వృత్తి
[మార్చు]జనవరి 30,1681న దక్షిణ, ఉత్తర భారతదేశాన్ని కలిపే ప్రముఖ వాణిజ్య కేంద్రం అయిన బుర్హాన్పూర్, హంబిరావ్ మోహితే, ఛత్రపతి సంభాజీ ఆకస్మిక దాడిని చూసింది. ఈ సమయంలో, జెహాన్ ఖాన్ బుర్హాన్పూర్ సుబాదర్గా పని చేశాడు, నగరం రక్షణ దళంలో కేవలం 200 మంది సైనికులు మాత్రమే ఉన్నారు. దీనికి విరుద్ధంగా, హంబీరావు 20,000 మంది సైనికులతో కూడిన బలీయమైన సైన్యాన్ని ఆదేశించాడు. మొఘలులు హంబిరావు దళాలను సమర్థవంతంగా అడ్డుకోలేకపోయారు, ఫలితంగా వారికి గణనీయమైన నష్టాలు సంభవించాయి. ఈ యుద్ధంలో మరాఠాలు కోటి రూపాయలకు పైగా ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకున్నారు.[7]
1683 మార్చి 17న తరువాత కల్యాణ్-భివాండి సమీపంలో ఔరంగజేబు సేవలో బలీయమైన అధిపతి అయిన రణమస్త్ ఖాన్పై జరిగిన కల్యాణ్ భివాండి యుద్ధంలో హంబిరావు విజయం సాధించాడు.[8]
చివరి యుద్ధం & మరణం
[మార్చు]1687లో వై ప్రావిన్స్ సమీపంలో జరిగిన యుద్ధంలో, హంబిరావు మొఘల్ కమాండర్ సర్జా ఖాన్ను ఓడించాడు. ఈ ఘర్షణ తర్వాత హంబిరావుపై ఫిరంగి గుండు తగిలి చివరికి అతను మరణించాడు.[9]
జనాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో
[మార్చు]ఆయన జీవిత కథ ఆధారంగా సర్సేనాపతి హంబీరావు సినిమా రూపొందించబడింది.[10]
సేనాపతి హంబీరావ్ను 2025లో ఛావాలో అశుతోష్ రాణా పోషించాడు.[11]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Sorokhaibam, Jeneet (2013). Chhatrapati Shivaji: The Maratha Warrior and His Campaign (in English). Vij Books India Private Limited. p. 61. ISBN 9789382573494.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Rao Pagdi, Setumadhava (1966). Lectures on Mughal Maratha relations, 1680-1707 (in English). Nagpur Vidyapeeth Mundranalaya. p. 49.
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ Maratha Generals and Personalities (in ఇంగ్లీష్). Pratik Gupta. 2014. p. 43.
- ↑ Maharani Tarabai of Kolhapur, C. 1675-1761 A.D.,Śālinī Pāṭīla, pg 22
- ↑ Gordon, Stewart (1993). The Marathas 1600–1818 (1st publ. ed.). New York: Cambridge University. p. 91. ISBN 978-0-521-26883-7. Retrieved 5 June 2016
- ↑ J. L. Mehta (1 January 2005). Advanced Study in the History of Modern India: Volume One: 1707–1813. Sterling Publishers Pvt. Ltd. p. 4,47. ISBN 978-1-932705-54-6. Retrieved 7 April 2016.
- ↑ Mughal rule in India (in ఇంగ్లీష్). Atlantic Publishers and Distributors. 1995. p. 146. ISBN 9788171565511.
- ↑ G. T. Kulkarni (1983-04-22). The Mughal Maratha Relations: Twenty Five Fateful Years (1682-1707). pp. 18–24.
- ↑ Joshi, Pandit Shankar. Chhatrapati Sambhaji, 1657-1689 AD. New Delhi: S. Chand, 1980. p241
- ↑ Sarsenapati Hambirrao (2022) - IMDb (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్), retrieved 2022-05-14
- ↑ "Ashutosh Rana and Divya Dutta roped in for Laxman Utekar's 'Chhawa' - Exclusive!". The Times of India. 11 October 2023.