హనువు
| క్రింది దవడ ఎముక | |
|---|---|
 మానవ కపాలం యొక్క త్రిమితీయ (3D) నమూనాలో క్రింది దవడ ఎముక యొక్క స్థానం | |
| Details | |
| Precursor | మొదటి ఫారింజియల్ ఆర్చ్[1] |
| Identifiers | |
| Latin | mandibula |
| MeSH | D008334 |
| Anatomical terms of bone | |
దవడలు కలిగిన కశేరుకాలులో మాండిబుల్ (లాటిన్: mandibula; లాటిన్ పదం, అర్థం: "నమలడానికి ఉపయోగించే భాగం"), అధోదవడ, క్రింది దవడ, లేదా దవడ ఎముక అనేది నోరు యొక్క క్రింది భాగాన్ని ఏర్పరచే ఎముక. పై దవడను మ్యాక్సిల్లా అని పిలుస్తారు. సాధారణంగా మాండిబుల్ నోటిలో అత్యంత చలనశీలమైన భాగం.
దవడ ఎముక కపాలంలో కదలగల ఏకైక ఎముక. ఇది కపాలంలోని టెంపోరల్ ఎముకలతో సంధులు ద్వారా అనుసంధానమై ఉంటుంది. మాండిబుల్లో క్రింది పళ్లు అమర్చబడి ఉంటాయి; వాటి లోతును అల్వియోలర్ ప్రాసెస్ నిర్ధారిస్తుంది. అనేక కండరాలు ఈ ఎముకకు అనుసంధానమై ఉంటాయి. అలాగే ఇందులో నాడిలు (కొన్ని దంతాలతో అనుసంధానమై ఉంటాయి), రక్తనాళాలు కూడా ఉంటాయి. ఇతర విధులతో పాటు, ఆహారాన్ని నమలడంలో దవడ ఎముక అత్యంత ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.
వ్యవసాయం ఆవిర్భావం (సుమారు c. 10,000 BCE) తర్వాత, మానవ దవడలు పరిణామం చెందుతూ చిన్నవిగా మారాయి. ఇది ముఖ అస్థిపంజరంలో అత్యంత బలమైన ఎముక అయినప్పటికీ, వృద్ధాప్యంలో మాండిబుల్ ఆకార మార్పులకు లోనవుతుంది. అదనంగా, ఇది విరిగే అవకాశం కూడా కలిగి ఉంటుంది. శస్త్రచికిత్స ద్వారా దవడ ఎముకలోని భాగాలను (లేదా మొత్తం ఎముకను) తొలగించవచ్చు; పునర్నిర్మాణ పద్ధతులు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, ఈ ఎముకకు ఫోరెన్సిక్ పరంగా కూడా విశేష ప్రాధాన్యం ఉంది.
మానవుని శిరస్సులో కపాలంతో సంధించబడి ఉండే దవడ ఎముకను హనువు (Mandible) అంటారు.[2]
నిర్మాణం
[మార్చు]మానవులలో, మాండిబుల్ ముఖ అస్థిపంజరంలో అతి పెద్దదీ, అతి దిగువన ఉన్న ఎముక కూడా.[3] ఇది కపాలంలో కదలగల ఏకైక ఎముక (మధ్య చెవిలోని కంపించే శ్రవణ అస్థికలును మినహాయించి).[4]
ఇది టెంపోరోమాండిబ్యులర్ సంధిల ద్వారా కపాలంలోని టెంపోరల్ ఎముకలతో అనుసంధానమై ఉంటుంది. దవడ ఎముక కేవలం తెరుచుకోవడం, మూయడం మాత్రమే కాకుండా, ఎడమ-కుడి వైపులకు అలాగే ముందుకు-వెనుకకు కూడా కదలగలదు.[5]
భాగాలు
[మార్చు]మాండిబుల్ ఈ క్రింది భాగాలను కలిగి ఉంటుంది:
- శరీరం (బాడీ) – ముందు భాగంలో గుర్రపు నాళం ఆకారంలో వంగి ఉంటుంది.[6]
- రెండు రామై (Latin: branch) – ఇవి వెనుక భాగంలోని శరీరం నుండి పైకి లేచి, మాండిబుల్ కోణంను (దాదాపు చతురస్రాకార కోణం) ఏర్పరుస్తాయి.[6]
ఎడమ వైపు, పార్శ్వ దృశ్యం (వెన్నెముకకు దూరంగా)
ఎడమ వైపు, మధ్య దృశ్యం (వెన్నెముకకు సమీపంగా)
పురాణాలలో
[మార్చు]ఇతర విశేషాలు
[మార్చు]- ఇది కపాల భాగంలో క్రిందివైపు ఉంటుంది.
- దీని వలననే మనిషి ఆహారం నములుట సాద్యమవుతుంది.
- క్రింది వరుస పళ్లను పట్టి ఉంచుతుంది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ hednk-023—Embryo Images at University of North Carolina
- ↑ జంతుశాస్త్ర నిఘంటువు, తెలుగు అకాడమి, హైదరాబాదు.
- ↑ Gray's Anatomy – The Anatomical Basis of Clinical Practice, 40th Edition, p. 530
- ↑ Tortora, G; Derrickson, B (2011). Principles of anatomy & physiology (13th. ed.). Wiley. p. 226. ISBN 978-0-470-64608-3.
- ↑ "Temporomandibular Disorder (TMD)". Johns Hopkins Medicine (in ఇంగ్లీష్). 2021-08-08. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-27.
- 1 2 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; ":5" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు