హర్షచరితం
 శారద లిపిలో వ్రాయబడిన బాణభట్టుడి హర్షచరితం గ్రంథ ప్రతిలోని ఒక పుట | |
| రచయిత(లు) | బాణభట్టుడు |
|---|---|
హర్షచరితం భారత చక్రవర్తి హర్షవర్ధనుడు జీవిత చరిత్రను బాణభట్టుడు రచించిన సంస్కృత గ్రంథం. బాణభట్టుడు క్రీస్తుశకం 7వ శతాబ్దానికి చెందిన భారతీయ సంస్కృత రచయిత. ఆయన హర్షవర్ధనుని ఆస్థాన కవి. హర్షచరితం బాణభట్టుడి తొలి రచనగా ప్రసిద్ధి చెందింది. సంస్కృత భాషలో చారిత్రక కావ్య రచనలకు ఇది ఆద్యగ్రంథంగా పరిగణించబడుతుంది.
చారిత్రక జీవితచరిత్ర
[మార్చు]హర్షచరితం సంస్కృతంలో రచించబడిన తొలి చారిత్రక జీవితచరిత్రగా గుర్తించబడుతుంది. అయితే ఇది అలంకారికమైన, కల్పనాత్మక శైలిలో రచించబడింది. బాణభట్టుడు గ్రామీణ భారతదేశపు ప్రకృతి వాతావరణాన్ని, భారతీయుల అసాధారణ శ్రమశీలతను విపులంగా, సజీవంగా వర్ణించాడు. ఈ వర్ణనలు ఆ కాలంలోని జీవనోత్సాహాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. చక్రవర్తి హర్షుని ఆశ్రయం పొందినందున, తన ఆశ్రయదాత గురించి బాణభట్టుడి వర్ణనలు పూర్తిగా నిష్పాక్షికంగా ఉండవు; ఆయన హర్షుని కార్యాలను అత్యంత అనుకూల దృక్పథంతో చిత్రించాడు.[1]
విషయవస్తువు
[మార్చు]అలంకారిక గద్యకావ్య శైలిలో రచించబడిన హర్షచరితం[2] చక్రవర్తి హర్షుని జీవిత చరిత్రను ఎనిమిది ఉచ్ఛ్వాసాలు (అధ్యాయాలు)గా వివరిస్తుంది. తొలి రెండు ఉచ్ఛ్వాసాలలో బాణభట్టుడు తన వంశవృక్షాన్ని, తన ప్రారంభ జీవితాన్ని వివరిస్తాడు.
చతురంగం (ఆధునిక చదరంగంతో పాటు పర్షియన్ చదరంగమైన చత్రంగ్, చైనీయుల షియాంగ్చీ, కొరియా జాంగ్గి, జపాన్ షోగి, బర్మా సిట్టుయిన్, థాయ్ మక్రుక్, ఆధునిక భారతీయ చదరంగంలకు మూలమైన బోర్డు ఆట) గురించి లభించే తొలి స్పష్టమైన ప్రస్తావన హర్షచరితంలో కనిపిస్తుంది.[3][4]
ఆ మహారాజు పాలనలో [...] మంచుబిందువులను సేకరించేందుకు తేనెటీగలే పరస్పరం పోటీ పడ్డాయి; కొలతలకే కాళ్లు కత్తిరించబడేవి; అష్టాపదం నుంచే చతురంగ సేనను ఎలా అమర్చాలో నేర్చుకోవచ్చుగాని, శిక్షార్హుల నాలుగు అవయవాలను నరికి వేయడం వంటి క్రూర శిక్షలు ఉండేవి కావు...
వ్యాఖ్యానాలు
[మార్చు]
ప్రస్తుతం లభ్యమవుతున్న ఏకైక వ్యాఖ్యానం కాశ్మీర్ కు చెందిన పండితుడు శంకరుడు రచించిన సంకేతం. రుయ్యకుడు కూడా హర్షచరితవార్తికం అనే పేరుతో ఒక వ్యాఖ్యానాన్ని రచించినట్లు తెలుస్తున్నప్పటికీ, ఆ గ్రంథం ఇప్పటివరకు లభించలేదు.[citation needed]
ఈ గ్రంథాన్ని ఎడ్వర్డ్ బైల్స్ కౌవెల్, ఫ్రెడరిక్ విలియమ్ థామస్ 1897లో ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు.[5] సైనిక చరిత్రకారుడు కౌశిక్ రాయ్ హర్షచరితంను "చారిత్రక కల్పిత రచన"గా పేర్కొన్నప్పటికీ, దాని పునాదులు వాస్తవ చారిత్రక అంశాలపై ఆధారపడి ఉన్నాయని పేర్కొన్నాడు.[6]
ఈ గ్రంథాన్ని తెలుగు గద్యరూపంలో విజయనగరంలోని మహారాజా కళాశాలకు చెందిన మేడేపల్లి వెంకట రామనాచార్యులు (ఎం. వి. రామనాచారి) 1929లో ఆంధ్ర హర్ష చరిత్రము పేరుతో అనువదించారు.[7]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Keay, John (2000). India: A History. New York: Grove Press. pp. 161–162. ISBN 0-8021-3797-0.
- ↑ Basham, A. L. (1981) [1954]. The wonder that was India. Calcutta: Rupa & Co. p. 433.
- ↑ Andreas Bock-Raming. The Gaming Board in Indian Chess and Related Board Games: a terminological investigation. Board Games Studies 2, 1999.
- ↑ Bana; Cowell, Edward B. (Edward Byles); Thomas, Frederick William (1897). The Harsa-carita of Bana. London: Royal Asiatic Society. p. 65.
- ↑ Rapson, E. J. (April 1898). "The Harṣa-carita of Bāṇa by E. B. Cowell; F. W. Thomas". The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland: 448–451. JSTOR 25208004.
- ↑ Roy, Kaushik (2013). "Bana". In Coetzee, Daniel; Eysturlid, Lee W. (eds.). Philosophers of War: The Evolution of History's Greatest Military Thinkers. ABC-CLIO. pp. 21–22. ISBN 978-0-313-07033-4.
- ↑ M. V. Ramanachari (1929). Andhra Harsha Charitramu. Vizianagaram.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
మరింత చదవండి
[మార్చు]- అశోక్ కౌశిక్. హర్ష చరిత బై బాణభట్ట (హిందీలో), డైమండ్ పాకెట్ బుక్స్, ఢిల్లీ.
బాహ్య లంకెలు
[మార్చు]- Banabhatta (1897). The Harsa-carita of Bana. Translated by E. B. Cowell; F. W. Thomas. London: Royal Asiatic Society.