హవాయి రాజ్యం

Hawaiian Kingdom

*Ke Aupuni Hawai‘i* (Hawaiian)
Hawaiian Kingdom; Ke Aupuni Hawai‘i (Hawaiian)
1795–1893
	జండా Coat of arms
	నినాదం: Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono; "The life of the land is perpetuated in righteousness";
	గీతం: E Ola Ke Aliʻi Ke Akua (Until 1866); He Mele Lāhui Hawaiʻi (1866–1876); Hawaiʻi Ponoʻī (1876–1898);
రాజధాని	Waikīkī (1795–1796); Kailua-Kona (1796–1820); Honolulu (1820–1823); Lāhainā (1823–1845); Honolulu (1845–1893);
సామాన్య భాషలు	Hawaiian, English
మతం	Hawaiian religion Christianity Church of Hawaii (from 1862)
పిలుచువిధం	Hawaiian
ప్రభుత్వం	Absolute monarchy (1795—1840); Semi-constitutional monarchy (1840—1887); Constitutional monarchy (1887—1893)
Monarch
• 1795–1819 (first)	Kamehameha I
• 1891–1893 (last)	Liliʻuokalani
Kuhina Nui
• 1819–1832 (first)	Kaʻahumanu
• 1863–1864 (last)	Kekūanaōʻa
శాసనవ్యవస్థ	Legislature
• ఎగువ సభ	House of Nobles
• దిగువ సభ	House of Representatives
చరిత్ర
• Inception	May, 1795
• Unification of Hawaii	March/April 1810
• Constitutional monarchy	October 8, 1840
• Partial occupation by the United Kingdom	February 25 – July 31, 1843
• Anglo-Franco Proclamation	November 28, 1843
• Partial occupation by France	August 22, 1849 – September 5, 1849
• Monarchy overthrown	January 17, 1893
• Forced abdication of Queen Liliʻuokalani	January 24, 1895
జనాభా
• 1780	400,000–800,000
• 1800	250,000
• 1832	130,313
• 1890	89,990
ద్రవ్యం	Hawaiian dollar;
Preceded by	Succeeded by
	Ancient Hawaii
	Paulet affair
	French invasion of Honolulu
Paulet affair
Provisional Government of Hawaii
French invasion of Honolulu
Today part of	United States Hawaii; ;

'హవాయి రాజ్యం', దీనిని 'హవాయి రాజ్యం' (హవాయి భాష: కే ఔపుని హవాయి అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది 1795 నుండి 1893 వరకు ఒక ద్వీపసమూహ దేశం, చివరికి ఇది అన్ని జనావాస హవాయి దీవులను కలిగి ఉంది. ఇది 1795లో కామెహమేహా I, అప్పుడు హవాయిలోని అలిʻయి నుయి, ఓʻఅహు, మౌయి, మోలోకాయి, లానాయి దీవులను జయించి, వాటిని ఒకే ప్రభుత్వం కింద ఏకం చేసినప్పుడు స్థాపించబడింది. 1810లో,కౌయి, నిహిహౌ ద్వీపాలు స్వచ్ఛందంగా హవాయి రాజ్యంలో చేరినప్పుడు హవాయి దీవులు పూర్తిగా ఏకమయ్యాయి. రెండు ప్రధాన రాజవంశ కుటుంబాలు రాజ్యాన్ని పరిపాలించాయి. కమేహమేహా హౌసు కలకౌవా హౌసు.

ఆ రాజ్యం తరువాత యూరోపియన్ శక్తులు యునైటెడు స్టేట్సు నుండి దౌత్యపరమైన గుర్తింపు పొందింది. యూరోపియను అమెరికను అన్వేషకులు, వ్యాపారులు మరియు తిమింగల వేటగాళ్ల ప్రవాహం త్వరలోనే రాజ్యానికి రావడం ప్రారంభమైంది, సిఫిలిసు, క్షయ, మశూచి, తట్టు వంటి వ్యాధులను ప్రవేశపెట్టింది, దీని వలన స్థానిక హవాయి జనాభా వేగంగా క్షీణించింది. 1887లో అమెరికను స్థిరనివాసుల నుండి నియమించబడిన స్వచ్ఛంద సైనిక విభాగం హోనోలులు రైఫిల్సు చేసిన తిరుగుబాటు తర్వాత, రాజు కలకౌవా కొత్త రాజ్యాంగాన్ని అంగీకరించవలసి వచ్చింది. 1891లో కలకౌవా స్థానంలో వచ్చిన రాణి లిలిʻఉకలాని కొత్త రాజ్యాంగాన్ని రద్దు చేయడానికి ప్రయత్నించింది. తరువాత ఆమె కమిటీ ఆఫ్ సేఫ్టీ ద్వారా రూపొందించబడిన 1893 తిరుగుబాటులో పదవీచ్యుతురాలైంది. వీరు ఎక్కువగా అమెరికను సంతతికి చెందినవారు, యు.ఎస్. సైనిక సైనిక మద్దతు ఉన్న హవాయి పౌరుల సమూహం..^[11] భద్రతా కమిటీ రాజ్యాన్ని రద్దు చేసి రిపబ్లికు ఆఫ్ హవాయిను స్థాపించింది, యుఎస్ దీవులను విలీనం చేసుకోవాలని ఉద్దేశించింది, ఇది 1898 జూలై 7న న్యూలాండ్సు రిజల్యూషను ద్వారా చేసింది. హవాయి హవాయి భూభాగంగా యుఎస్‌లో భాగమైంది. అది యు.ఎస్.గా మారింది (1959లో రాష్ట్రం).

1993లో యునైటెడ్ స్టేట్సు సెనేటు క్షమాపణ తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. ఇది "హవాయి రాజ్యాన్ని పడగొట్టడం యునైటెడ్ స్టేట్సు ఏజెంట్లు, పౌరుల చురుకైన భాగస్వామ్యంతో జరిగింది" మరియు "స్థానిక హవాయి ప్రజలు తమ జాతీయ భూములపై ప్రజలుగా తమ స్వాభావిక సార్వభౌమత్వాన్ని నేరుగా యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు వదులుకోలేదు, హవాయి రాజ్యం ద్వారా లేదా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ లేదా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ ద్వారా" అని అంగీకరించింది. హవాయిని అమెరికా స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని వ్యతిరేకించడం హవాయి సార్వభౌమాధికార ఉద్యమాన్ని సృష్టించడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది, ఇది అమెరికన్ పాలన నుండి హవాయి స్వాతంత్ర్యం కోసం పిలుపునిచ్చింది.

చరిత్ర

మూలం

హవాయి మొదట్లో మార్క్యూసాసు దీవులు లేదా తహితి నుండి వచ్చిన పాలినేషియన్ వాయేజర్లచే స్థిరపడింది. వారి మొదటి రాక తేదీ అనిశ్చితంగా ఉంది. ప్రారంభ పురావస్తు అధ్యయనాలు వారు 3వ శతాబ్దం CE నాటికే వచ్చి ఉండవచ్చని సూచించాయి,^[12] ఇటీవలి విశ్లేషణలు వారు 900–1200 CE వరకు రాలేదని సూచిస్తున్నాయి.^[13] ఈ ద్వీపాలు స్వతంత్ర ప్రధాన రాజ్యాలుగా పరిపాలించబడ్డాయి.

పురాతన హవాయిలో, సమాజం బహుళ తరగతులుగా విభజించబడింది. పాలకులు aliʻi తరగతి నుండి వచ్చారు^[14] ప్రతి ద్వీపాన్ని ఒక ప్రత్యేక aliʻi nui పాలిస్తుంది.^[15] ఈ పాలకులు హవాయి మతం భూమి తల్లి దేవతగా మారిన మొదటి పాలినేషియను పాపా నుండి వచ్చిన వంశపారంపర్య వంశం నుండి వచ్చారని నమ్ముతారు.^[16] కెప్టెన్ [[జేమ్స్ కుకు తన పసిఫిక్ మూడవ సముద్రయానం (1776–1780)లో హవాయి దీవులను ఎదుర్కొన్న మొదటి యూరోపియను. 1779లో హవాయి ద్వీపం లోని కీలాకేకువా బే వద్ద ఒక పొడవైన పడవను తీసుకోవడం మీద జరిగిన వివాదంలో ఆయన చంపబడ్డాడు. మూడు సంవత్సరాల తరువాత ఈ ద్వీపం కలానిʻōపుʻసు కుమారుడు కివాలాʻōకు బదిలీ చేయబడింది. అయితే మతపరమైన అధికారం పాలకుడి మేనల్లుడు కమేహమేహాకు బదిలీ చేయబడింది.

1782లో కామెహమేహా ది గ్రేటుగా మారిన యోధుడు చీఫ్, 15 సంవత్సరాలు కొనసాగే ద్వీపాలను ఏకం చేయడానికి సైనిక ప్రచారాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆయన 1795లో జాన్ యంగు, ఐజాకు డేవిసు వంటి పాశ్చాత్య ఆయుధాలు, సలహాదారుల సహాయంతో హవాయి రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.^[17] ఓ‘అహు, మౌయి, రెండింటి మీద దాడి చేయడంలో విజయం సాధించినప్పటికీ ఆయన కౌయా‘ఐను విలీనం చేయడంలో విఫలమయ్యాడు. తుఫాను, అతని సైన్యాన్ని నాశనం చేసిన ప్లేగు కారణంగా అతను విఫలమయ్యాడు. 1810లో కౌయాయ్ అధిపతి కమేహమేహాకు విధేయత చూపాడు. ఏకీకరణ పురాతన హవాయి సమాజాన్ని ముగించింది. దానిని యూరోపియను వ్యవస్థల పద్ధతిలో రాజ్యాంగ రాచరికంగా మార్చింది. యూరోపియన్లతో సంబంధాలు పెరగడంతో పాలినేషియను సమాజాలలో రాచరికాలకు రాజ్యం తొలి ఉదాహరణగా మారింది.^[18]^[19] తాహితీ రాజ్యం, టోంగా, ఫిజి, న్యూజిలాండ్ (మావోరీ రాజు ఉద్యమం చూడండి)లో ఇలాంటి రాజకీయ పరిణామాలు సంభవించాయి.

కమేహమేహ రాజవంశం (1795–1874)

1810 నుండి 1893 వరకు రెండు ప్రధాన రాజవంశ కుటుంబాలు హవాయి రాజ్యాన్ని పరిపాలించాయి: కమేహమేహ గృహం (1795 నుండి 1874 వరకు), కలకౌవా రాజవంశం (1874–1893). కమేహమేహ కుటుంబానికి చెందిన ఐదుగురు సభ్యులు 1872 వరకు కమేహమేహ అని పిలువబడే ప్రభుత్వాన్ని నడిపించారు. లునాలిలో (పాలన 1873 - 1874) తన తల్లి ద్వారా కమేహమేహ వంశంలో సభ్యుడు. లిహోలిహో 3వ కమెహమేహ, పరిపాలన 1819 - 1824, కౌకియౌలి (3వ కమేహమేహ, పరిపాలన 1825 - 1854) కమెహమేహా ది గ్రేటు ప్రత్యక్ష కుమారులు.

లిహోలిహో (2వ కమెహమేహ) పాలనలో (1819-1824) క్రైస్తవ మిషనరీలు, తిమింగలాలు రాక రాజ్యంలో మార్పులను వేగవంతం చేసింది.

3వ కామేహమేహగా కౌకియౌలి పాలన (1824–1854), కామేహమేహ ది గ్రేటు ప్రాథమిక భార్య క్వీన్ కా'అహుమాను చిన్న కుమార్తెగా ప్రారంభమైంది, ఆమె 1832లో మరణించే వరకు క్వీన్ రీజెంటు కుహినా నుయి లేదా ప్రధానమంత్రిగా పరిపాలించింది. కౌకేయౌలి పాలన మూడు దశాబ్దాలు రాచరిక చరిత్రలో అత్యంత పొడవైనది. ఆయన 1848 నాటి గ్రేటు మాహెలును అమలులోకి తెచ్చాడు. మొదటి రాజ్యాంగాన్ని (1840) మరియు దాని వారసుడిని (1852) ప్రకటించాడు. దిగుమతి చేసుకున్న వ్యాధుల ద్వారా తన ప్రజల వినాశకరమైన నష్టాలను చూశాడు.^[20]

అలెగ్జాండరు లిహోలిహో, 4వ కమేహమేహా, (రాజ్య పాలన 1854–1863) ఆంగ్లికను మతం, రాజ అలవాట్లను రాజ్యానికి పరిచయం చేశాడు.

లాట్ 5వ కమేహమేహా (రాజ్య పాలన 1863–1872), రాజ్యంలో హవాయి జాతీయతను పటిష్ఠం చేయడానికి చాలా కష్టపడ్డాడు.^{[మూలం అవసరం]}

వారసత్వ సంక్షోభం మరియు రాచరిక ఎన్నికలు

కామెహమేహా కుటుంబం యొక్క రాజవంశ పాలన 1872లో కామెహమేహా V మరణంతో ముగిసింది. తన మరణశయ్యపై, అతను హై చీఫ్‌నెస్ బెర్నిసు పౌహి బిషపును పిలిచి ఆమెను సింహాసనానికి వారసురాలిగా చేయాలనే తన ఉద్దేశాలను ప్రకటించాడు. బెర్నిస్ కిరీటాన్ని నిరాకరించాడు మరియు కామెహమేహా 5వ వారసుడిని పేర్కొనకుండానే మరణించాడు.

బిషపు కిరీటాన్ని తీసుకోవడానికి నిరాకరించడంతో శాసనసభ కొత్త చక్రవర్తిని ఎన్నికలు చేయవలసి వచ్చింది. 1872 నుండి 1873 వరకు, కామెహమేహా వంశానికి చెందిన అనేక మంది బంధువులు నామినేట్ చేయబడ్డారు. 1873 రాచరిక ఎన్నికలలో ఒక ఉత్సవ ప్రజా ఓటు, ఏకగ్రీవ శాసనసభ ఓటు 1వ కామెహమేహా మేనల్లుడు విలియం సి. లునాలిలో, హవాయి ఇద్దరు ఎన్నికైన చక్రవర్తులలో మొదటివాడు అయ్యాడు. 39 సంవత్సరాల వయసులో క్షయవ్యాధితో అకాల మరణం చెందడంతో అతని పాలన ముగిసింది.

లునాలిలో మరణం తరువాత డేవిడు కలకౌవా 4వ కామెహమెహా వితంతువు క్వీన్ ఎమ్మాను పోటీ ఎన్నికల్లో ఓడించి, రెండవ రాజవంశాన్ని ప్రారంభించాడు.^[21]

కలకౌవా రాజవంశం

తన పూర్వీకుడిలాగే, లునాలిలో సింహాసనానికి వారసుడిని పేర్కొనడంలో విఫలమయ్యాడు. మరోసారి, హవాయి రాజ్య శాసనసభ ఖాళీని భర్తీ చేయడానికి ఎన్నికను నిర్వహించింది. క్వీన్ ఎమ్మా, 4వ కామెహమెహా వితంతువు, డేవిడు కలకౌవాతో పాటు నామినేటు చేయబడింది. 1874 ఎన్నికలు ఒక దుష్ట ప్రచారం, దీనిలో ఇద్దరు అభ్యర్థులు బురద జల్లులు మరియు పరోక్ష ప్రకటనలకు దిగారు. కలకౌవా హవాయికి రెండవ ఎన్నికైన రాజు అయ్యాడు, కానీ లునాలిలో యొక్క ఆచారబద్ధమైన ప్రజాదరణ పొందిన ఓటు లేకుండానే. ఈ ఎంపిక వివాదాస్పదమైంది. క్వీన్ ఎమ్మా మద్దతుదారులు, ఎమ్మైట్సు అల్లర్లను అణిచివేసేందుకు అమెరికా, బ్రిటిషు దళాలను కోరారు.

కలాకౌవా తన సోదరి లిలిʻఉకలాని తన మరణం తరువాత సింహాసనాన్ని అధిష్టిస్తారని అధికారికంగా ప్రకటించాడు. అనిశ్చితిని నివారించాలనే ఆశతో, కలకౌవా తన వీలునామాలో పరంపర వరుసను జాబితా చేసాడు. తద్వారా లిలిఔకలనీ తర్వాత సింహాసనం యువరాణి విక్టోరియా కాయియులానికి ఆ తర్వాత క్వీన్ కన్సార్టు కపిʻఒలనీకి, ఆ తర్వాత ప్రిన్స్‌యోమా [కపిʻలానీ] సోదరి తర్వాత ఆమె డేవిడు లామేయా కవాననకోవా, చివరకు ప్రిన్సు కాలిఫోర్నియా కాని జోనా.^[22] అయితే, రాజ్య చట్టం ప్రకారం వీలునామా సరైన ప్రకటన కాదు. సింహాసనానికి అర్హత లేని తక్కువ ర్యాంక్ ఉన్న అలీలను నామినేట్ చేయడంపై నిరసనలు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశాయి, అయితే ఉన్నత ర్యాంక్ ఉన్న అలీలు అర్హత ఉన్నవారు అందుబాటులో ఉన్నారు,^[23] హై చీఫ్‌నెసు ఎలిజబెతు వంటివి కెకాʻఅనియు.^[24] అయితే, రాణి లిలిఉకలానీకి రాజ హక్కులు ఉన్నాయి మరియు ఆమె అధికారికంగా తన మేనకోడలు యువరాణి కాయులని వారసురాలిగా ప్రకటించింది.^[25] ఆమె తరువాత ప్రతిపాదించింది a 1893లో కొత్త రాజ్యాంగం, కానీ దానిని శాసనసభ ఎప్పుడూ ఆమోదించలేదు.^[26]

కలాకౌవా ప్రధాన మంత్రి వాల్టరు ఎం. గిబ్సను కలాకౌవా ఖర్చులను భరించి, పాలినేషియను సమాఖ్యను స్థాపించడానికి ప్రయత్నించారు, 1887లో "స్వదేశంలో తయారు చేసిన యుద్ధనౌక" కైమిలోవాను సమోవాకు పంపారు. దీని ఫలితంగా జర్మన్ నేవీ అనుమానం వచ్చింది.^[27]

బయోనెట్ రాజ్యాంగం

హవాయియను రాజ్యం యొక్క 1887 రాజ్యాంగాన్ని రాజు కలకౌవా ఆధ్వర్యంలో అంతర్గత మంత్రి లోరిను ఎ. థర్స్టను రూపొందించారు. 3,000 మంది నివాసితుల సమావేశం తర్వాత రాజు ఈ రాజ్యాంగాన్ని ప్రకటించారు, వీరిలో సాయుధ మిలీషియా కూడా సంతకం చేయాలని లేదా పదవీచ్యుతుడవ్వాలని డిమాండ్ చేసింది. ఈ పత్రం యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ లాగా రాజ్యాంగ రాచరికాన్ని సృష్టించింది, రాజు వ్యక్తిగత అధికారాన్ని చాలావరకు తొలగించి, శాసనసభకు అధికారం ఇచ్చి, క్యాబినెట్ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసింది. కలకౌవా సహకారాన్ని పొందడానికి ఉపయోగించే బలప్రయోగం ముప్పుపై ఇది "బయోనెట్ రాజ్యాంగం"గా ప్రసిద్ధి చెందింది.

1887 రాజ్యాంగం హౌస్ ఆఫ్ నోబుల్స్ (వీరిని గతంలో రాజు నియమించారు) సభ్యులను ఎన్నుకునే అధికారం పౌరులకు కల్పించింది. ఇది 1864 నాటి రాజ్యాంగం కంటే ఓటు వేయడానికి అర్హత పొందేందుకు ఒక పౌరుడు కలిగి ఉండాల్సిన ఆస్తి విలువను పెంచింది. జనాభాలో ఎక్కువ భాగం ఉన్న ఆసియన్లకు (కొంతమంది జపనీయులు మరియు గతంలో సహజీకరణం పొందిన కొంతమంది చైనీయులు ఓటింగ్ హక్కులను కోల్పోయారు) ఓటు హక్కును కోల్పోయారు. ఇది ఫ్రాంచైజీని సంపన్న స్థానిక హవాయియన్లు మరియు యూరోపియన్లకు మాత్రమే పరిమితం చేసింది. బయోనెట్ రాజ్యాంగం చక్రవర్తి క్యాబినెటు మంత్రులను నియమించడానికి అనుమతిస్తూనే ఉంది, కానీ శాసనసభ ఆమోదం లేకుండా వారిని తొలగించే అధికారాన్ని తీసుకుంది.

లిలియుకలాని రాజ్యాంగం

1891లో, కలకౌవా మరణించాడు మరియు అతని సోదరి లిలియుకలాని సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. మెకిన్లీ టారిఫు ద్వారా కొంతవరకు ఏర్పడిన ఆర్థిక సంక్షోభం సమయంలో ఆమె అధికారంలోకి వచ్చింది. 1875 నాటి రెసిప్రొసిటీ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేయడం ద్వారా, కొత్త సుంకం హవాయి ఎగుమతిదారులు అమెరికా మార్కెట్లకు వాణిజ్యంలో అనుభవించిన మునుపటి ప్రయోజనాన్ని తొలగించింది. అనేక హవాయి వ్యాపారాలు మరియు పౌరులు కోల్పోయిన ఆదాయాన్ని అనుభవించారు, కాబట్టి లిలిʻఉకలాని అదనపు ఆదాయాన్ని తీసుకురావడానికి లాటరీ మరియు నల్లమందు లైసెన్సింగ్‌ను ప్రతిపాదించారు. ఆమె మంత్రులు మరియు సన్నిహితులు బిల్లులను కొనసాగించకుండా ఆమెను నిరోధించడానికి ప్రయత్నించారు మరియు ఈ వివాదాస్పద ప్రతిపాదనలు ఆమెపై ఉపయోగించబడ్డాయి, రాబోయే రాజ్యాంగ సంక్షోభంలో.

లిలిʻఉకలాని 1887 రాజ్యాంగాన్ని రద్దు చేయడం ద్వారా చక్రవర్తికి అధికారాన్ని పునరుద్ధరించాలని కోరుకున్నారు. ఆమె ఒక ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది, ఫలితంగా కొత్త రాజ్యాంగాన్ని ప్రకటించాలని పిటిషన్ దాఖలు చేయబడింది. 1887లో కలాకౌవాను "బయోనెట్ రాజ్యాంగం"పై సంతకం చేయమని బలవంతం చేసిన చాలా మంది పౌరులు మరియు నివాసితులు, ఆమె క్యాబినెట్ సభ్యులు ముగ్గురు రాణి ఏకపక్షంగా తన కొత్త రాజ్యాంగాన్ని ప్రకటించాలని యోచిస్తున్నారని తెలియజేసినప్పుడు ఆందోళన చెందారు.^[28] ఆమె ప్రణాళికలకు మద్దతు ఇవ్వనందుకు కొంతమంది సభ్యులు తమ భద్రత గురించి భయపడినట్లు నివేదించబడింది.^[29]

పడగొట్టడం

1893లో, ఆరుగురు స్థానికేతర హవాయి రాజ్య పౌరులు, ఐదుగురు అమెరికన్ జాతీయులు, ఒక బ్రిటిష్ జాతీయుడు. ఒక జర్మన్ జాతీయులతో కూడిన స్థానిక వ్యాపారవేత్తలు, రాజకీయ నాయకులు^[31] వీరందరూ హవాయిలో నివసిస్తున్నారు కమిటీ ఆఫ్ సేఫ్టీని ఏర్పాటు చేసి పాలనను పడగొట్టి ప్రభుత్వాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

వ్యాపారవేత్తలు మరింత అనుకూలమైన వాణిజ్య పరిస్థితుల నుండి ప్రయోజనం పొందడానికి అమెరికాకు పదవీచ్యుతి. విలీనానికి అనుకూలంగా ఉన్నారని చరిత్రకారులు సూచిస్తున్నారు.^[32]^[33]^[34]^[35]

యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వ మంత్రి జాన్ ఎల్. స్టీవెన్సు 1893 జనవరి 16 మధ్యాహ్నం యుఎస్‌ఎస్ బోస్టన్ 1884(6) నుండి యూనిఫాం ధరించిన యుఎస్ మెరైన్‌ల కంపెనీని, యుఎస్ నావికుల రెండు కంపెనీలను హోనోలులుకు పిలిపించి, యుఎస్ లెగేషను, కాన్సులేటు, అరియను హాల్‌లో పదవులు చేపట్టడానికి పంపారు. ఈ మోహరింపు భద్రతా కమిటీ అభ్యర్థన మేరకు జరిగింది, ఇది "అమెరికన్ జీవితాలకు మరియు ఆస్తికి తక్షణ ముప్పు" అని పేర్కొంది. స్టీవెన్స్ తన స్వంత అధికారంపై ల్యాండింగ్‌కు ఆదేశించాడని మరియు తన అభీష్టానుసారం అనుచితంగా తన విచక్షణను ఉపయోగించాడని ఆరోపించబడింది. "ఏ రకమైన పోరాటాన్ని నిరోధించాలనే ఆదేశం రాచరికం తనను తాను రక్షించుకోవడం అసాధ్యం చేసింది" అని చరిత్రకారుడు విలియం రస్ నిర్ధారించాడు.^[36]^: 350

1893 జూలై 17న శాన్‌ఫోర్డు బి. డోల్, ఆయన కమిటీ ప్రభుత్వాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుని. "యునైటెడు స్టేట్సు స్వాధీనం చేసుకునే వరకు పాలించడానికి" హవాయి తాత్కాలిక ప్రభుత్వంగా ప్రకటించుకున్నాయి.^[36]^: 90 తాత్కాలిక ప్రభుత్వం 1894లో హవాయి రిపబ్లికుగా పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది; డోలు రెండింటికీ అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. కమిటీ, మాజీ ప్రభుత్వ సభ్యులు ఇద్దరూ తమ తమ పదవుల కోసం వాషింగ్టన్, డి.సి.లో లాబీయింగ్ చేశారు. అధ్యక్షుడు గ్రోవర్ క్లీవ్‌ల్యాండ్ పదవీచ్యుతిని చట్టవిరుద్ధమైన యుద్ధ చర్యగా భావించారు; విలీనం చేయడాన్ని పరిగణించడానికి అతను నిరాకరించాడు మరియు ప్రారంభంలో రాణిని ఆమె సింహాసనాన్ని తిరిగి అధిష్టించడానికి పనిచేశాడు. 1893 డిసెంబరు 14 మరియు 1894 జనవరి 11 మధ్య, యునైటెడ్ స్టేట్స్, జపాన్ సామ్రాజ్యం, గ్రేటు బ్రిటను, ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్‌డం మధ్య బ్లాక్ వీక్ అని పిలువబడే ప్రతిష్టంభన ఏర్పడింది, తాత్కాలిక ప్రభుత్వం రాణిని తిరిగి ఇవ్వాలని ఒత్తిడి చేసింది. ఈ సంఘటన అధ్యక్షుడు క్లీవ్‌ల్యాండు రాణి లిలియుకలాని తిరిగి అధికారంలోకి రావాలని కోరుకుంటున్నారనే సందేశాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లింది. 1894 జూలై 4న, హవాయి రిపబ్లిక్‌ను అధ్యక్షుడు క్లీవ్‌ల్యాండ్ రెండవ పదవీకాలం ముగిసే వరకు వేచి ఉండాలని అభ్యర్థించారు. 1894లో లాబీయింగ్ కొనసాగుతుండగా, రాచరిక వర్గం మాజీ కెప్టెన్ ఆఫ్ ది గార్డ్ సామ్యూలు నౌలీను నేతృత్వంలో 600 మంది సైన్యాన్ని సమీకరించింది. 1895లో వారు 1895 విల్కాక్సు తిరుగుబాటును ప్రయత్నించారు. లిలియుకలాని రాజభవనంలో ఆయుధాల నిల్వ దొరికినప్పుడు అరెస్టు చేయబడింది. ఆమెను రిపబ్లిక్ సైనిక న్యాయస్థానం విచారించి, రాజద్రోహం నేరం రుజువై, శాశ్వత గృహ నిర్బంధంలో ఉంచింది.

1895 జనవరి 24న, గృహ నిర్బంధంలో ఉన్నప్పుడు లిలియుకలాని ఆమె అధికారికంగా సింహాసనాన్ని వదులుకున్నట్లు పేర్కొన్న ఆమె రాసిన "లిలియుకలాని డొమినిస్" అనే ఐదు పేజీల ప్రకటనపై సంతకం చేయవలసి వచ్చింది. మంత్రి జోసెఫు నవాహి, ప్రిన్సు కవాననకోవా, రాబర్టు విలియం విల్కాక్సు, ప్రిన్స్ జోనా కుహియోతో సహా జైలులో ఉన్న ఆమె మద్దతుదారుల మరణశిక్షలను విడుదల చేసి, తగ్గించినందుకు ఇది ప్రతిఫలంగా ఉంటుంది.

సింహాసనాన్ని అధిరోహించే ముందు, పద్నాలుగు సంవత్సరాలు, లేదా నేను వారసుడిగా ప్రకటించిన తేదీ నుండి, నా అధికారిక బిరుదు కేవలం లిలియుకలాని. ఆ విధంగా నన్ను ప్రిన్సెస్ రాయల్ మరియు క్వీన్ అని ప్రకటించారు. ఆ విధంగా ఇది నేటికీ ప్రభుత్వ ఆర్కైవ్‌లలో నమోదు చేయబడింది. తాత్కాలిక ప్రభుత్వం లేదా మరే ఇతర ప్రభుత్వం నా పేరులో ఎటువంటి మార్పును అమలు చేయలేదు. నా అధికారిక చర్యలన్నీ, అలాగే నా ప్రైవేట్ లేఖలు, లిలియుకలాని సంతకంపై జారీ చేయబడ్డాయి. కానీ నా జైలర్లు నన్ను సంతకం చేయమని కోరినప్పుడు ("లిలియుకలాని డొమినిస్,") నేను వారు ఆదేశించినట్లే చేసాను. ఇతర చర్యలలో వలె ఇందులో వారి ఉద్దేశ్యం నా ప్రజల ముందు మరియు ప్రపంచం ముందు నన్ను అవమానించడమే. వారు ఏమి చేయలేదని నేను ఒక క్షణంలో చూశాను, నేను అత్యంత తీవ్రమైన మరియు కఠినమైన ఒత్తిడికి లోనవుతున్నప్పటికీ, ఈ డిమాండ్ ద్వారా వారు తమను తాము అధిగమించారని. నాకు తెలిసిన పరిధిలో లిలియుకలాని డొమినిస్ లాంటి వ్యక్తి ఎవరూ లేరు మరియు ఎప్పుడూ లేరు.

పౌర హక్కులను కోల్పోయిన ఏ వ్యక్తి చర్యలకైనా చట్టంలో లేదా సమానత్వంలో ఎటువంటి శక్తి లేదా బరువు ఉండదని సాధారణ చట్టం యొక్క నియమం; మరియు అదే నా పరిస్థితి. ... కానీ బలవంతంగా పొందిన ఈ చట్టం, నేను అప్పీల్ చేసిన యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధికారులతో ఎటువంటి బరువును కలిగి ఉండకూడదు.
— క్వీన్ లిలియుకలాని, "హవాయి రాణి రాసిన హవాయి కథ"^[37]

"న్యూలాండ్సు తీర్మానం" అని పిలువబడే హవాయి దీవులను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విలీనం చేయడానికి ఉమ్మడి తీర్మానం ద్వారా హవాయి రిపబ్లిక్ రద్దు చేయబడింది మరియు హవాయి దీవులను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విలీనం చేసింది.^[38]

ఆర్థిక, సామాజిక - సాంస్కృతిక పరివర్తన

19వ శతాబ్దంలో ఆర్థిక మరియు జనాభా అంశాలు దీవులను పునర్నిర్మించాయి. వాటి ఏకీకరణ అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని ప్రారంభించింది. కామెహమేహా (1795–1819) కింద గంధపు చెక్క చైనాకి ఎగుమతి చేయబడింది. ఇది దీవుల అంతటా డబ్బు, వాణిజ్యాన్ని ప్రవేశపెట్టడానికి దారితీసింది.^{[మూలం అవసరం]}

కామెహమేహా మరణం తరువాత, వారసత్వాన్ని అతని ప్రధాన భార్య కాహుమాను పర్యవేక్షించింది, ఆమె మైనరు అయిన కొత్త రాజు లిహోలిహో మీద రీజెంటు‌గా నియమించబడింది.

రాణి కాహుమాను మహిళల ప్రవర్తనను నియంత్రించే వివిధ నిషేధాలను (కాపు) తొలగించింది. ఆమె పురుషులు, మహిళలు కలిసి తినడానికి మరియు మహిళలు అరటిపండ్లు తినడానికి అనుమతించింది. క్రైస్తవ మతానికి అనుకూలంగా ఆమె పాత మతాన్ని కూడా తారుమారు చేసింది. మిషనరీలు లిఖిత హవాయి భాషను అభివృద్ధి చేశారు. ఇది 19వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో హవాయిలో 90 శాతం కంటే ఎక్కువ అక్షరాస్యతకు దారితీసింది.^{[మూలం అవసరం]} ప్రభుత్వ ఏకీకరణకు రచన సహాయపడింది. లిఖిత రాజ్యాంగాలు అభివృద్ధి చేయబడ్డాయి.

1848లో గ్రేటు మాహెలేను రాజు 3వ కామెహమేహా ప్రకటించారు.^[39] ఇది అధికారిక ఆస్తి హక్కులను స్థాపించింది, ఈ ప్రకటనకు ముందు అమలులో ఉన్న ఆచార భూ పదవీకాల వ్యవస్థను అధికారికం చేసింది. తొంభై ఎనిమిది శాతం భూమిని అలీʻఐ, అధిపతులు లేదా ప్రభువులకు కేటాయించారు. రెండు శాతం సామాన్యులకు కేటాయించారు. ఏ భూమినీ అమ్మకూడదు, వంశపారంపర్య వారసుడికి మాత్రమే బదిలీ చేయాలి.

బాహ్య ప్రపంచంతో సంబంధాలు స్థానికులను మశూచి వంటి దిగుమతి చేసుకున్న తెగుళ్ల వినాశకరమైన శ్రేణికి గురి చేశాయి. 1778లో స్థానిక హవాయి జనాభా సుమారు 128,000 నుండి తగ్గింది^[40] 1853లో 71,000 మందికి చేరుకుంది, 1920లో కనిష్ఠ స్థాయికి 24,000 మందికి చేరుకుంది. చాలా మంది మారుమూల గ్రామాలలో నివసించారు.^[41]

అమెరికన్ మిషనరీలు చాలా మంది స్థానికులను మతం మార్చారు క్రైస్తవ మతానికి. మిషనరీలు మరియు వారి పిల్లలు 19వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి శక్తివంతమైన ఉన్నత వర్గంగా మారారు. వారు రాజులకు ప్రధాన సలహాదారులు మరియు క్యాబినెట్ సభ్యులను అందించారు మరియు నగరాల్లోని ప్రొఫెషనల్ మరియు వ్యాపారి తరగతిపై ఆధిపత్యం చెలాయించారు.^[42]

ఉన్నత వర్గాలు చక్కెర పరిశ్రమను ప్రోత్సహించారు. 1850 తర్వాత అమెరికన్లు తోటలను ఏర్పాటు చేశారు.^[43] కొంతమంది స్థానికులు వాటిపై పని చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు, కాబట్టి రిక్రూటర్లు ఆసియా మరియు ఐరోపా అంతటా విస్తరించారు. ఫలితంగా, 1850 మరియు 1900 మధ్య, చైనా, జపాన్, ఫిలిప్పీన్స్, పోర్చుగల్, ఇతర ప్రాంతాల నుండి దాదాపు 2,00,000 మంది కాంట్రాక్ట్ కార్మికులు హవాయిలో స్థిరకాలిక ఒప్పందాల కింద (సాధారణంగా ఐదు సంవత్సరాలు) పనిచేశారు. చాలా మంది షెడ్యూల్ ప్రకారం ఇంటికి తిరిగి వచ్చారు, కానీ చాలామంది అక్కడే స్థిరపడ్డారు. 1908 నాటికి దాదాపు 1,80,000 మంది జపనీస్ కార్మికులు వచ్చారు. ఇంకేమీ అనుమతించబడలేదు, కానీ 54,000 మంది శాశ్వతంగా మిగిలిపోయారు.^[44]

సైనిక

హవాయి సైన్యం మరియు నావికాదళం 1వ కమేహమేహ ఆధ్వర్యంలో కోనా యోధుల నుండి అభివృద్ధి చెందాయి. సైన్యం, నావికాదళం సాంప్రదాయ పడవలు మరియు యూనిఫామ్‌లను సహజ పదార్థాలతో తయారు చేసిన హెల్మెటు‌లు లోయిను‌క్లాతులు (మాలో అని పిలుస్తారు) అలాగే ఫిరంగి ఫిరంగులు, మస్కెట్‌లు మరియు ఓడలు వంటి పాశ్చాత్య సాంకేతికత మరియు సైనిక యూనిఫాంలు, సైనిక ర్యాంకు వ్యవస్థ వంటి పాశ్చాత్య-శైలి సంస్థను ఉపయోగించాయి.^{[మూలం అవసరం]} యూరోపియను సలహాదారులను బాగా చూసుకున్నారు. హవాయి పౌరులుగా మారారు. 1819లో కమేహమేహ మరణించినప్పుడు, అతను తన కుమారుడు లిహోలిహో వద్ద పదివేల మంది సైనికులు, అనేక యుద్ధనౌకలతో కూడిన పెద్ద ఆయుధశాలను విడిచిపెట్టాడు. ఇది 1819 తరువాత కువామోʻఓ వద్ద జరిగిన తిరుగుబాటును. 1824లో కౌవాయి‌ మీద హుమేహ్యూం తిరుగుబాటును అణిచివేయడంలో సహాయపడింది.

వ్యాధుల దాడిలో జనాభా తగ్గడంతో సైన్యం తగ్గిపోయింది, కాబట్టి కమేహమేహా రాజవంశం ముగిసే సమయానికి హవాయి నావికాదళం తీవ్రంగా తగ్గింది, కొన్ని పాత నౌకలు మరియు సైన్యంలో కొన్ని వందల మంది సైనికులు ఉన్నారు. 1849లో హోనోలులును కొల్లగొట్టిన ఫ్రెంచ్ దండయాత్ర తర్వాత, కమేహమేహా III యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు బ్రిటన్‌లతో రక్షణ ఒప్పందాలను కోరింది. క్రిమియన్ యుద్ధం సమయంలో, కమేహమేహ III హవాయిని తటస్థ రాజ్యంగా ప్రకటించింది.^[45] యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వం కమేహమేహ IV పై యునైటెడ్ స్టేట్స్ తో ప్రత్యేకంగా వ్యాపారం చేయమని బలమైన ఒత్తిడి తెచ్చింది, దీవులను స్వాధీనం చేసుకుంటామని బెదిరించింది. ఈ ముప్పును ఎదుర్కోవడానికి కమేహమేహ IV మరియు కమేహమేహ V ఇతర విదేశీ శక్తులతో, ముఖ్యంగా గ్రేట్ బ్రిటన్ తో పొత్తుల కోసం ముందుకు వచ్చారు. వాయవ్య హవాయి దీవులు సహా పసిఫిక్‌లోని జనావాసాలు లేని దీవులను హవాయి తమదిగా ప్రకటించింది, వీటిలో చాలా వరకు అమెరికన్ వాదనలతో విభేదించాయి.

1873 సెప్టెంబరు‌లో బ్యారక్‌ల తిరుగుబాటు తర్వాత లునాలిలో కింద రాజ గార్డులను రద్దు చేశారు. రాజు కలకౌవా ఆధ్వర్యంలో ఒక చిన్న సైన్యం పునరుద్ధరించబడింది కానీ మిషనరీ పార్టీ 1887 తిరుగుబాటును ఆపడంలో విఫలమైంది. హవాయిలో కనీసం ఒక క్రూయిజరును ఉంచాలనే విధానాన్ని అమెరికా కొనసాగించింది. 1893 జనవరి 1న రాజ్యాంగాన్ని మార్చినట్లయితే యుఎస్ సైన్యం జోక్యం చేసుకుంటుందని నమ్మి, యుఎస్‌ఎస్ బోస్టను 1884 (6) ఓడరేవు నుండి బయలుదేరే వరకు లిల్లీʻఉకలానీ వేచి ఉంది. లిల్లీʻఉకలానీ రాజ్యాంగాన్ని సవరిస్తున్నారని తెలిసిన తర్వాత, బోస్టన్ తిరిగి వచ్చి మిషనరీ పార్టీకి ఆమె పదవీచ్యుతిలో సహాయం చేసింది. హవాయి తాత్కాలిక ప్రభుత్వం స్థాపించబడిన తరువాత, రాజ్య సైన్యం నిరాయుధమై రద్దు చేయబడింది.

ఫ్రెంచు సంఘటన (1839)

రాణి కాహుమాను పాలనలో, హవాయిలో కాథలిక్కులు చట్టవిరుద్ధం, మరియు 1831లో ఫ్రెంచు కాథలిక్కు పూజారులను బహిష్కరించారు. కాథలిక్కులకు మారిన స్థానిక హవాయియన్లు పూజారులను బహిష్కరించిన తర్వాత జైలు పాలయ్యారని, కొట్టబడ్డారని మరియు హింసించబడ్డారని పేర్కొన్నారు.^[46] ఫ్రెంచ్ కాథలిక్ మిషనరీల పట్ల ప్రతిఘటన కుహినా నుయి పాలనలో కొనసాగింది. 2వ కాహుమాను.

1839లో ఫ్రెంచు యుద్ధనౌక ఆర్టెమిసు కెప్టెను లాప్లేసు హవాయికి ఈ క్రింది ఆదేశాల మేరకు ప్రయాణించారు:

ఫ్రెంచు పేరుకు హాని కలిగించేలా మీరు స్థాపించబడిన దుష్ట అభిప్రాయాన్ని నాశనం చేయడానికి; ఫ్రాన్స్ శక్తికి సంబంధించి సృష్టించబడిన తప్పుడు అభిప్రాయాన్ని సరిదిద్దడానికి; ఆ మహాసముద్ర ద్వీపాల అధిపతులు ఫ్రాన్స్ ఆగ్రహానికి గురికాకుండా ప్రవర్తించడం వారికి ప్రయోజనకరంగా ఉంటుందని బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి. అవసరమైతే, మీరు మీ శక్తి మేరకు చేసిన తప్పులకు పూర్తి పరిహారం చెల్లించాలి మరియు మీరు అందరి మనస్సులలో దృఢమైన మరియు శాశ్వత ముద్ర వేసే వరకు ఆ ప్రదేశాలను వదిలి వెళ్ళరు.

యుద్ధ ముప్పుతో, లాప్లేస్ డిమాండ్లకు అంగీకరిస్తూ, రాజు 3వ కామెహమేహా 1839 జూలై 17న సహన శాసనం మీద సంతకం చేశాడు. పూజారులను బహిష్కరించడం మరియు మతమార్పిడి చేసిన వారిని జైలులో పెట్టడం మరియు హింసించడం కోసం అతను $20,000 పరిహారం చెల్లించాడు. రాజ్యం ఇలా ప్రకటించింది:

శాండ్‌విచ్ దీవుల రాజు ఆధీనంలో ఉన్న అన్ని రాజ్యాలలో కాథలిక్ ఆరాధన స్వేచ్ఛగా ప్రకటించబడాలి; ఈ మత విశ్వాసం యొక్క సభ్యులు ప్రొటెస్టంట్లకు ఇవ్వబడిన అధికారాలను వాటిలో అనుభవిస్తారు.

హోనోలులు రోమను కాథలిక్కు డియోసెసు తిరిగి వచ్చింది. దానికి పరిహారంగా 3వ కామేహమేహ చర్చి కోసం భూమిని విరాళంగా ఇచ్చాడు.

దండయాత్రలు

పాలెట్ వ్యవహారం (1843)

1843 ఫిబ్రవరి 13న. రాయలు నేవీ యుద్ధనౌక హెచ్‌ఎంఎస్ కారిస్ఫోర్టు 1836 (6) లార్డు జార్జ్ పాలెటు హోనోలులు నౌకాశ్రయంలోకి ప్రవేశించి, రాజు 3వ కామెహమేహా దీవులను బ్రిటిషు కిరీటానికి అప్పగించాలని డిమాండు చేశాడు.^[47] ఫ్రిగేట్ తుపాకుల కింద, కమేహమేహ III ఫిబ్రవరి 25న పాలెట్‌కు లొంగిపోయాడు, ఇలా వ్రాశాడు:

"నా పూర్వీకుల నుండి వచ్చిన ముఖ్యులు, ప్రజలు మరియు సామాన్యులు మరియు విదేశీ దేశాల నుండి వచ్చిన ప్రజలు, మీరు ఎక్కడ ఉన్నారు?
వినండి! నేను కారణం లేకుండా తీసుకురాబడిన ఇబ్బందుల కారణంగా నేను గందరగోళంలో ఉన్నానని నేను మీకు తెలియజేస్తున్నాను, కాబట్టి నేను మా భూమి జీవితాన్ని వదులుకున్నాను. వినండి! కానీ మీపై, నా ప్రజలపై మరియు మీ అధికారాలపై నా పాలన కొనసాగుతుంది, ఎందుకంటే నా ప్రవర్తన సమర్థించబడినప్పుడు భూమి జీవితం పునరుద్ధరించబడుతుందని నాకు ఆశ ఉంది.
ఈ ఫిబ్రవరి 25వ తేదీన ఓహులోని హోనోలులులో పూర్తయింది, 1843.
3వ కమేహమేహ
కెకౌలుయోహి"^[48]

గెరిటు పి జుడు, రాజ్యానికి ఆర్థిక మంత్రిగా మారిన మిషనరీ, జె.ఎఫ్.బి కోసం రహస్యంగా ఏర్పాట్లు చేశాడు. పాలెటు చర్యలను నిరసిస్తూ మార్షల్‌ను యునైటెడ్ స్టేట్స్, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్‌లకు పంపనున్నారు.^[49] మార్షల్, లాడ్ & యొక్క వాణిజ్య ఏజెంట్ కో., రాజ్యం యొక్క ఫిర్యాదును టెపెక్‌లోని బ్రిటన్ వైస్ కాన్సుల్‌కు తెలియజేశారు. పాలెట్ కమాండింగు ఆఫీసరు రియరు అడ్మిరలు రిచర్డు డార్టను థామసు, 1843 జూలై 26న చిలీలోని వాల్పరైసో నుండి హెచ్‌ఎమ్‌ఎస్‌ డబ్లిను 1812 (6)న హోనోలులు నౌకాశ్రయానికి వచ్చారు. అడ్మిరల్ థామస్ పాలెట్ చర్యలకు 3వ కామెహమేహాకి క్షమాపణలు చెప్పాడు. 1843 జూలై 31న హవాయి సార్వభౌమత్వాన్ని పునరుద్ధరించాడు. తన పునరుద్ధరణ ప్రసంగంలో,3వ కామెహమేహా "ఉవా మౌ కే ఈ ఓ కా ‘అయినా’ ఐ కా పోనో" (భూమి జీవితం ధర్మంలో శాశ్వతం), ఇది భవిష్యత్తు హవాయి రాష్ట్రం నినాదం అని ప్రకటించాడు. ఈ రోజును లా హోʻఇహోʻఇ ఈ (సార్వభౌమాధికార పునరుద్ధరణ దినం)గా జరుపుకున్నారు.

ఫ్రెంచ్ దండయాత్ర (1849)

1849 ఆగస్టులో ఫ్రెంచు అడ్మిరలు లూయిసు ట్రోమెలిను లా పౌరుసుయివాంటే మరియు గాసెండితో హోనోలులు నౌకాశ్రయానికి వచ్చాడు. ఆగస్టు 22న డి ట్రోమెలిన్ రాజు 3వ కామెహమేహాకి పది డిమాండ్లు చేశాడు, ప్రధానంగా కాథలిక్కులకు పూర్తి మతపరమైన హక్కులు ఇవ్వాలి, (కాథలిక్కులు పాక్షిక మతపరమైన హక్కులను మాత్రమే అనుభవించారు). ఆగస్టు 25న డిమాండ్లు నెరవేరలేదు. రెండవ హెచ్చరిక తర్వాత, ఫ్రెంచ్ దళాలు అస్థిపంజర దళాన్ని అధిగమించి హోనోలులు కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నాయి, కోస్టలు తుపాకులను దూసి, వారు కనుగొన్న అన్ని ఇతర ఆయుధాలను (ప్రధానంగా మస్కెట్లు మరియు మందుగుండు సామగ్రి) నాశనం చేశాయి. వారు హోనోలులులోని ప్రభుత్వ భవనాలు మరియు సాధారణ ఆస్తిపై దాడి చేసి $1,00,000 నష్టాన్ని కలిగించారు. దాడుల తర్వాత దండయాత్ర దళం కోటకు ఉపసంహరించుకుంది. చివరికి డి ట్రోమెలిన్ తన మనుషులను తిరిగి పిలిచి సెప్టెంబరు 5న హవాయి నుండి బయలుదేరాడు.

విదేశీ సంబంధాలు

హవాయి భూభాగంపై విదేశీ ఆక్రమణను ఊహించి. రాజు 3వ కామెహమేహా హవాయి స్వాతంత్ర్య గుర్తింపును పొందేందుకు యునైటెడు స్టేట్సు మరియు ఐరోపా‌కు ఒక ప్రతినిధి బృందాన్ని పంపాడు. టిమోటియో హాʻఅలిలియో, విలియం రిచర్డ్సు, సర్ జార్జ్ సింప్సను 1842 ఏప్రిల్ 8న ఉమ్మడి మంత్రులుగా ప్లీనిపోటెన్షియరీగా నియమితులయ్యారు. హాʻఅలిలియో, రిచర్డ్స్ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు ప్రయాణించగా సింప్సన్ గ్రేట్ బ్రిటన్‌కు వెళ్లారు. హవాయి ప్రతినిధి బృందం 1842 డిసెంబరు 19న అమెరికా అధ్యక్షుడు జాన్ టైలర్ ద్వారా హవాయి స్వాతంత్ర్యానికి హామీని పొందింది. ఆ తర్వాత వారు యునైటెడ్ కింగ్‌డం ఫ్రాన్సు‌లచే అధికారిక గుర్తింపు పొందేందుకు ఐరోపా‌లో సింప్సన్‌ను కలిశారు. 1843 మార్చి 17న బెల్జియం రాజు 1వ లియోపోల్డు విజ్ఞప్తి మేరకు ఫ్రాన్సు రాజు లూయిసు ఫిలిపు హవాయి స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించారు. 1843 ఏప్రిల్ 1న, విక్టోరియా రాణి తరపున లార్డు అబెర్డీను, హవాయి ప్రతినిధి బృందానికి, "హర్ మెజెస్టి ప్రభుత్వం వారి ప్రస్తుత సార్వభౌమాధికారం కింద శాండ్‌విచు దీవుల స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించడానికి సిద్ధంగా ఉంది మరియు నిశ్చయించుకుంది" అని హామీ ఇచ్చారు.

ఆంగ్లో-ఫ్రాంకో ప్రకటన

1843 నవంబరు 28న, లండన్ కోర్టులో, బ్రిటిష్ మరియు ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వాలు హవాయి స్వాతంత్ర్యాన్ని అధికారికంగా గుర్తించాయి. ఫ్రాన్స్ మరియు బ్రిటన్ సంయుక్త ప్రకటన, రాజు లూయిస్-ఫిలిప్ మరియు క్వీన్ విక్టోరియా సంతకం చేశారు, హవాయి ప్రతినిధి బృందానికి ఈ క్రింది హామీ ఇచ్చారు:

గ్రేట్ బ్రిటన్ మరియు ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ రాణి మరియు ఫ్రెంచ్ రాజు హిజ్ మెజెస్టి, శాండ్‌విచ్ దీవులలో (హవాయి దీవులు) విదేశీ దేశాలతో సంబంధాల క్రమబద్ధతను అందించగల సామర్థ్యం ఉన్న ప్రభుత్వం ఉనికిని పరిగణనలోకి తీసుకుని, పరస్పరం, శాండ్‌విచ్ దీవులను స్వతంత్ర రాజ్యంగా పరిగణించడం మరియు అవి ఉన్న భూభాగంలోని ఏ భాగాన్ని ప్రత్యక్షంగా లేదా ప్రొటెక్టరేట్ శీర్షిక కింద లేదా మరే ఇతర రూపంలోనూ స్వాధీనం చేసుకోకపోవడం సరైనదని భావించారు.
లండన్ కోర్టులో కింద సంతకం చేసిన, హర్ మెజెస్టి ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఆఫ్ ఫారిన్ అఫైర్స్ మరియు ఫ్రెంచ్ రాజు యొక్క అసాధారణ రాయబారి, అవసరమైన అధికారాలను పొంది, వారి చెప్పబడిన మెజెస్టిలు పరస్పరం ఆ నిబద్ధతను తీసుకుంటారని ఇందుమూలంగా ప్రకటిస్తున్నారు.
దీనికి సాక్ష్యంగా కింద సంతకం చేసిన వారు ఈ ప్రకటనపై సంతకం చేసి, దానికి వారి ఆయుధ ముద్రను అతికించారు.
మన ప్రభువు సంవత్సరం, 1843 నవంబరు 28వ తేదీన లండన్‌లో నకిలీలో చేయబడింది.
అబెర్డీన్. [L.S.]
ST. అలైర్. [L.S.]^[50]

ప్రధాన శక్తులు స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించిన మొదటి యూరోపియన్ కాని స్వదేశీ రాష్ట్రం హవాయి.^[51] అధ్యక్షుడు జాన్ టైలర్ మౌఖికంగా హవాయి స్వాతంత్ర్యాన్ని గుర్తించినప్పటికీ, యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఈ ప్రకటనలో ఫ్రాన్స్ మరియు యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లతో చేరడానికి నిరాకరించింది. 1849లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ హవాయి స్వాతంత్ర్యాన్ని అధికారికంగా గుర్తించింది.^[50] నవంబరు 28, Lā Kūʻokoʻa (స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం), గుర్తింపును జరుపుకోవడానికి హవాయి జాతీయ సెలవుదినంగా మారింది. హవాయి రాజ్యం చాలా ప్రధాన దేశాలతో ఒప్పందాలు కుదుర్చుకుంది మరియు 90 కంటే ఎక్కువ రాయబారులు మరియు కాన్సులేట్‌లను స్థాపించింది.^[51]

పాలకులుగా అర్హత కలిగిన యువరాజులు మరియు నాయకులు

1839లో రాజు 3వ కామేహమేహ చీఫ్సు చిల్డ్రన్సు స్కూలు (రాయలు స్కూలు)ను సృష్టించి, పాలించడానికి అర్హులైన 16 మంది అలీలను ఎంపిక చేసి, వారికి అత్యున్నత విద్య, సరైన మర్యాదలను అందించాడు. వారు అమోసు స్టారు కుక్ ఆయన భార్య ఆదేశాల మేరకు బోర్డింగు స్కూలు‌కు హాజరు కావాలి. అర్హతగల రాకుమారులు మరియు అధిపతులు: మోసెసు కెకుయివా, అలెగ్జాండరు లిహోలిహో, లాట్ కమేహమేహ, విక్టోరియా కమమలు, క్వీన్ ఎమ్మా ఆఫ్ హవాయి, వొలీలీన, డేవిడు కలాకౌవా, లిడియా కమక'ఎహా, బెర్నిస్ పౌవాహి, ఎలిజబెతు కెకానియు, జేన్ లోయు, కేయో, జేమ్సు కాలియోకలని, జాన్ పిట్ కినాయు, మేరీ పాయ్‌నా, 1844లో కింగ్ 3వ కామేహమేహ అధికారికంగా ప్రకటించారు.^[52]

ప్రాదేశిక పరిధి

1795లో రాజ్యం ఏర్పడింది. ను'వాను యుద్ధంలో కమేహమేహా మౌయి, మోలోకై, ఓ'అహులను జయించాడు. కెపానివై యుద్ధంలో ఐదు సంవత్సరాల క్రితం 1వ కామేహమేహా మౌయి, మోలోకైలను జయించాడు. బిగ్ ఐలాండ్ ప్రమాదంలో పడినప్పుడు వాటిని వదిలివేయబడింది మరియు తరువాత మౌయి యొక్క వృద్ధ రాజు 2వ కహెకిలి తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. అప్పుడు అతని ఆధిపత్యంలో హవాయి గొలుసులోని ఆరు ప్రధాన ద్వీపాలు ఉన్నాయి. కౌముయాలి శాంతియుతంగా లొంగిపోవడంతో, కౌయాలి మరియు ని'ఇహౌ రాజ్యంలో చేరారు. 2వ కమేహమేహా కౌమాయిని కిడ్నాప్ చేసినప్పుడు కౌయాలిమ్ ని'ఇహౌల మీద వాస్తవ నియంత్రణను పొందాడు. దీవుల మీద అతని సామంత పాలన ముగిసింది.

1822లో రాణి కా'అహుమాను, ఆమె భర్త రాజు కౌమువాలి'ఇ కెప్టెను విలియం సమ్నరు‌తో కలిసి నిహోవాను కనుగొనడానికి ప్రయాణించారు, ఎందుకంటే ఆమె తరానికి పాటలు మరియు పురాణాలు ద్వారా మాత్రమే ఈ ద్వీపం గురించి తెలుసు. రాజు 4వ కామేహమేహ తరువాత ఆ ద్వీపాన్ని అధికారికంగా స్వాధీనం చేసుకోవడానికి అక్కడికి ప్రయాణించాడు. 4వ కామెహమేహ, కలకౌవా తరువాత హవాయి ద్వీపసమూహం లోని ఇతర దీవులను క్లెయిమ్ చేసుకున్నారు, వాటిలో హోలోయికౌవా లేదా పెర్లు, హెర్మ్సు అటోలు, మోకుమనమాన లేదా నెక్కరు ద్వీపం, కౌయో లేదా లేసను, పాపా'అపోహో లేదా లిసియన్స్కీ ద్వీపం, హోలానికు లేదా కురే అటోలు, కౌయిహెలాని లేదా మిడ్‌వే అటోలు, కనెమిలోహై లేదా ఫ్రెంచ్ ఫ్రిగేటు షోల్సు, నలుకాకల లేదా మారో రీఫు, పుహాహోను లేదా గార్డ్నరు పిన్నకిల్సు, అలాగే పాల్మిరా అటోలు, జాన్స్టను అటోలు, జార్విస్ ద్వీపం ఉన్నాయి.^{[మూలం అవసరం]} వీటిలో చాలా ఉన్నాయి. 1856 నాటి గ్వానో దీవుల చట్టం ప్రకారం యునైటెడ్ స్టేట్స్ దీవులను క్లెయిమ్ చేసింది. సోలమన్ దీవులు సమీపంలో ఉన్న స్టీవర్ట్ దీవులు (సికైయానా అటోలు)ను 1856లో దాని నివాసితులు హవాయికి అప్పగించారు, కానీ ఈ విరమణ ఎప్పుడూ అధికారికంగా ప్రకటించబడలేదు.

రాయల్ ఎస్టేట్స్

దాని చరిత్ర ప్రారంభంలో, హవాయి రాజ్యం హవాయి'ఐ మరియు మౌయి దీవులలోని తీరప్రాంత పట్టణాల నుండి పరిపాలించబడింది (లహైనా). 3వ కమేహమేహా పాలనలో హోనోలులులో ఒక రాజధాని స్థాపించబడింది.

5వ కమేహమేహా హవాయి రాజ్యం కొత్తగా కనుగొన్న శ్రేయస్సు మరియు ఇతర దేశాల రాజకుటుంబాలతో సమానమైన రాజభవనాన్ని నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. అతను అలిʻఇయోలాని హేలు వద్ద ప్యాలెసు నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు. అది పూర్తి కాకముందే అతను మరణించాడు. తరువాత, హవాయి స్టేటు సుప్రీం కోర్టు ఆ భవనాన్ని ఆక్రమించింది.

డేవిడ్ కలాకౌవా కామేహమేహా వి ప్యాలెసు నిర్మించాలనే కలను పంచుకున్నాడు. యూరోపియను రాజవంశపు అలంకరణలను కోరుకున్నాడు. ఆయన అయోలాని ప్యాలెసు నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించాడు. తరువాతి సంవత్సరాల్లో, ప్యాలెస్ అతని సోదరి తాత్కాలిక జైలుగా పనిచేసింది, విలీనం సమయంలో యుఎస్ జెండాను అధికారికంగా ఎగురవేసే ప్రదేశం, ఆపై ప్రాదేశిక గవర్నరు. శాసనసభ కార్యాలయాలు, చివరికి మ్యూజియంగా మారింది.

రాజభవనాలు - రాజ ప్రాంగణాలు

అనేక హవాయి రాజ నివాసాలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి.

ఇవి కూడా చూడండి

హవాయి రాజ్యం క్యాబినెటు
హవాయి చర్చి
హవాయి సార్వభౌమాధికార ఉద్యమం
హవాయి–తహితి సంబంధాలు
హవాయి చట్టపరమైన స్థితి
హవాయి రాజ్యం సంతకం చేసిన ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాల జాబితా
హవాయికి మిషనరీల జాబితా
హవాయి రాజ్యం ప్రైవేటు కౌన్సిలు
హవాయి సుప్రీం కోర్టు
స్థానిక హవాయియన్లకు యునైటెడ్ స్టేట్స్ సమాఖ్య గుర్తింపు
హవాయి రాజ్యం కోటు ఆఫ్ ఆర్మ్సు
కామోమోవా

మూలాలు

↑ Kanahele, George S. (1995). "Kamehameha's First Capital". Waikiki, 100 B.C. to 1900 A.D.: An Untold Story. University of Hawaii Press. pp. 90–102. ISBN 978-0-8248-1790-9.
↑ Patricia Schultz (2007). 1,000 Places to See in the USA and Canada Before You Die. Workman Pub. p. 932. ISBN 978-0-7611-4738-1.
↑ Bryan Fryklund (4 January 2011). Hawaii: The Big Island. Hunter Publishing, Inc. p. 81. ISBN 978-1-58843-637-5.
↑ FAP-30 (Honoapiilani Highway) Realignment, Puamana to Honokowai, Lahaina District, Maui County: Environmental Impact Statement. 1991. p. 14.
↑ Trudy Ring; Noelle Watson; Paul Schellinger (5 November 2013). The Americas: International Dictionary of Historic Places. Routledge. p. 315. ISBN 978-1-134-25930-4.
↑ Patrick Vinton Kirch; Thérèse I. Babineau (1996). Legacy of the landscape: an illustrated guide to Hawaiian archaeological sites. University of Hawaii Press. p. 63. ISBN 978-0-8248-1816-6.
↑ Benjamin F. Shearer (2004). The Uniting States: Alabama to Kentucky. Greenwood Publishing Group. p. 296. ISBN 978-0-313-33105-3.
↑ Roman Adrian Cybriwsky (23 May 2013). Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture. ABC-CLIO. p. 352. ISBN 978-1-61069-248-9.
↑ Engineering Magazine. Engineering Magazine Company. 1892. p. 286.
↑ Kuykendall, Ralph Simpson (1965) [1938]. The Hawaiian Kingdom 1778–1854, Foundation and Transformation. Vol. 1. Honolulu: University of Hawaii Press. p. 51. ISBN 0-87022-431-X. Archived from the original on September 25, 2014. Retrieved August 1, 2015.
↑ Schulz, Joy (2017). హవాయియన్ బై బర్త్: మిషనరీ చిల్డ్రన్, బైకల్చరల్ ఐడెంటిటీ, మరియు యు.ఎస్. పసిఫిక్‌లో వలసవాదం. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ నెబ్రాస్కా ప్రెస్. pp. 1–238. ISBN 978-0803285897.
↑ వాన్, జేమ్స్ (2010). ఓహు యొక్క పురాతన ప్రదేశాలు: ఆసక్తికర పురావస్తు ప్రదేశాలకు ఒక గైడ్. బిషప్ మ్యూజియం ప్రి. పేజీ 5. ISBN 978-1581780956.
↑ Kirch, Patrick (2011). "పాలినేషియన్లు హవాయిలో ఎప్పుడు స్థిరపడ్డారు? 150 సంవత్సరాల పండితుల విచారణ యొక్క సమీక్ష". హవాయియన్ ఆర్కియాలజీ. 12: 3–27. hdl:10524/74851.
↑ George Hu'eu Kanahele (జనవరి 1, 1993). K_ Kanaka, Stand Tall: A Search for Hawaiian Values. University of Hawaii Press. p. 399. ISBN 978-0-8248-1500-4.
↑ E.S. క్రెయిగ్‌హిల్ హ్యాండీ; డేవిస్ (21 డిసెంబరు 2012). ప్రాచీన హవాయి నాగరికత: THE KAMEHAMEHA SCHOOLSలో ఇచ్చిన ఉపన్యాసాల శ్రేణి. Tuttle Publishing. p. 77. ISBN 978-1-4629-0438-9.
↑ Frederick B. Wichman (జనవరి 2003). N_ Pua Aliì O Kauai: కౌయి యొక్క పాలక ముఖ్యులు. హవాయి విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. ISBN 978-0-8248-2638-3.
↑ పాత కాలపు హవాయియన్లు మరియు వారి రచనలు. జిన్ మరియు కంపెనీ. 1912. p. 127. ISBN 978-1-146-32462-5. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help); Unknown parameter |చివరిది= ignored (help); Unknown parameter |మొదటిది= ignored (help)
↑ Quanchi, Max; Adams, Ron, eds. (మార్చి 22, 1993). పసిఫిక్‌లో సంస్కృతి పరిచయం: పరిచయం, ఎన్‌కౌంటర్ మరియు ప్రతిస్పందనపై వ్యాసాలు. కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. ISBN 9780521422840. తాహితీ మరియు హవాయిలో యూరోపియన్ పరిచయం యొక్క ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో 'పాలినేషియన్ రాజ్యాల' ఆవిర్భావం సాంప్రదాయకంగా యూరోపియన్ ప్రభావం మరియు తారుమారుకి ఆపాదించబడింది [...]. {{cite book}}: Unknown parameter |ప్రచురణ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |యాక్సెస్ తేదీ= ignored (help)
↑ కాంప్‌బెల్, ఇయాన్ సి. (జనవరి 1989). పసిఫిక్ దీవుల చరిత్ర. బర్కిలీ: కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. p. 83. ISBN 9780520069015. పాలినేషియన్ రాజ్యాల స్థాపన అనేది ద్వీప సమాజంలో యూరోపియన్ పూర్వ ఒత్తిళ్లకు పరాకాష్ట, యూరోపియన్లతో పరిచయం ద్వారా అందించబడిన అవసరాలు మరియు అవకాశాలతో కలిపి. రాజకీయ కేంద్రీకరణ వ్యక్తిగత ఆశయాలను సంతృప్తిపరిచింది కానీ సందర్శకులు మరియు స్థిరనివాసులు ఇద్దరూ యూరోపియన్లతో అభివృద్ధి చెందుతున్న సంబంధాన్ని కూడా సులభతరం చేసింది. {{cite book}}: Unknown parameter |అధ్యాయం= ignored (help); Unknown parameter |ప్రచురణ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |యాక్సెస్ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |సిరీస్= ignored (help)
↑ కుయ్కెండాల్, ది హవాయియన్ కింగ్‌డమ్, వాల్యూమ్.1
↑ కుయ్కెండాల్, THK, వాల్యూమ్. 2
↑ "Daily Alta California — 18 మార్చి సిపాలిఫోర్నియా వార్తలు Collection". cdnc.ucr.edu. Archived from the original on సెప్టెంబరు 20, 2020. Retrieved 2019-07-30.
↑ Humanities, National Endowment for the (1891-03-31). "ది హవాయియన్ గెజిట్. (హోనోలులు [ఓహు, హవాయి]) 1865–1918, మార్చి 31, 1891, ఇమేజ్ 2". The Hawaiian Gazette. p. 2. ISSN 2157-1392. Archived from the original on July 30, 2019. Retrieved 2019-07-30.
↑ "నుహౌ 3 ఫిబ్రవరి 1874 — పాపాకిలో డేటాబేస్". www.papakilodatabase.com. Archived from the original on ఫిబ్రవరి 7, 2021. Retrieved 2019-07-30.
↑ హ్యుమానిటీస్, నేషనల్ ఎండోమెంట్ ఫర్ ది (1891-03-24). "ది హవాయియన్ గెజిట్. (హోనోలులు [ఓహు, హవాయి]) 1865–1918, మార్చి 24, 1891, ఇమేజ్ 5". ది హవాయియన్ గెజిట్. p. 4. ISSN 2157-1392. Archived from the original on జూలై 30, 2019. Retrieved 2019-07-30.
↑ "క్వీన్ లిలి'యుకలాని". U.S. నేషనల్ పార్క్ సర్వీస్ (in ఇంగ్లీష్).
↑ McBride, Spencer. "Mormon Beginnings in Samoa: Kimo Belio, Samuela Manoa and Walter Murray Gibson" (in ఇంగ్లీష్). Brigham Young University. Archived from the original on June 29, 2020. Retrieved 24 May 2020.
↑ హవాయి రాణి రాసిన హవాయి కథ, అనుబంధం A Archived ఆగస్టు 21, 2007 at the Wayback Machine "నా ఉద్దేశ్యం నుండి నన్ను నిరోధించడానికి ముగ్గురు మంత్రులు మిస్టర్ పార్కర్‌ను విడిచిపెట్టారు; మరియు ఈలోగా వారందరూ (పీటర్సన్, కార్న్‌వెల్ మరియు కోల్బర్న్) థర్స్టన్ మరియు అతని నేను తీసుకున్న వైఖరిలో భాగం."
↑ మోర్గాన్ రిపోర్ట్, p804-805 Archived సెప్టెంబరు 28, 2007 at the Wayback Machine "కోల్బర్న్ మరియు పీటర్సన్, ప్యాలెస్ నుండి తప్పించుకోగలిగినప్పుడు, థర్స్టన్ మరియు ఇతరుల నుండి సహాయం కోసం ఎంత త్వరగా పిలిచారో మరియు కోల్బర్న్ ప్యాలెస్‌కు తిరిగి వెళ్లడానికి ఎంత భయపడ్డారో అందరికీ తెలుసు."
↑ "U.S. Navy History site". Archived from the original on March 4, 2007. Retrieved August 19, 2006.
↑ "హవాయిని స్వాధీనం చేసుకోవడం | హవాయి విశ్వవిద్యాలయం మనోవా లైబ్రరీలో". libweb.hawaii.edu. Archived from the original on May 26, 2022. Retrieved June 15, 2022.
↑ కింజర్, స్టీఫెన్. (2006). పడగొట్టడం: అమెరికా శతాబ్దపు పాలన మార్పు హవాయి నుండి ఇరాక్ వరకు.
↑ స్టీవెన్స్, సిల్వెస్టర్ కె. (1968) హవాయిలో అమెరికన్ విస్తరణ, 1842–1898. న్యూయార్క్: రస్సెల్ & రస్సెల్. (పేజీ 228)
↑ డౌగెర్టీ, మైఖేల్. (1992). రాజ్యాన్ని దొంగిలించడానికి: హవాయి చరిత్రను పరిశీలించడం. (పేజీ 167-168)
↑ లా క్రోయిక్స్, సమ్నర్ మరియు క్రిస్టోఫర్ గ్రాండి. (మార్చి 1997). ది జర్నల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్ హిస్టరీ 57:161–189లో "పరస్పర వాణిజ్యం రాజకీయ అస్థిరత, హవాయి రాజ్యం పతనమవడం".
↑ ^36.0 ^36.1 Russ, William Adam (1992) [1959]. The Hawaii Revolution (1893–94). Susquehanna University Press. ISBN 978-0-945636-43-4.
↑ లిలియుకలాని 1898, pp. 275–276.
↑ హవాయి దీవులను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విలీనం చేయడానికి ఉమ్మడి తీర్మానం, జూలై 7, 1898; కాంగ్రెస్ యొక్క నమోదిత చట్టాలు మరియు తీర్మానాలు; యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వ జనరల్ రికార్డ్స్, 1778-1992; రికార్డ్ గ్రూప్ 11; National Archives.
↑ వాన్ డైక్, జోన్ (2008). హవాయి క్రౌన్ ల్యాండ్స్‌ను ఎవరు కలిగి ఉన్నారు?. హవాయి విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. pp. 30–44. ISBN 978-0824832117.
↑ Tom Dye; Eric Komori (1992). ప్రీ-సెన్సల్ పాపులేషన్ హిస్టరీ ఆఫ్ హవాయి (PDF). NA. p. 3. Archived (PDF) from the original on November 2, 2018. Retrieved April 4, 2016. {{cite book}}: |work= ignored (help)
↑ Ronald T. Takaki (1984). Pau Hana: Plantation Life and Labor in Hawai, 1835–1920. p. 22.
↑ హెరాల్డ్ W. బ్రాడ్లీ, ది అమెరికన్ ఫ్రాంటియర్ ఇన్ హవాయి: ది పయనీర్స్, 1789–1843 (స్టాన్‌ఫోర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1942).
↑ జూలియా ఫ్లిన్ సైలర్, లాస్ట్ కింగ్‌డమ్: హవాయిస్ లాస్ట్ క్వీన్, ది షుగర్ కింగ్స్ అండ్ అమెరికాస్ ఫస్ట్ ఇంపీరియల్ అడ్వెంచర్ (2012).
↑ Edward D. Beechert (1985). వర్కింగ్ ఇన్ హవాయి: ఎ లేబర్ హిస్టరీ. University of Hawaii Press. p. 146. ISBN 978-0-8248-0890-7.
↑ "హవాయియన్ భూభాగం". హవాయి రాజ్యం. Archived from the original on అక్టోబరు 7, 2013. Retrieved అక్టోబరు 5, 2013.
↑ "Kamehameha III జూన్ 17, 1839న సహన శాసనాన్ని జారీ చేసింది – Tiki Central". Tiki Central. Archived from the original on March 26, 2014. Retrieved February 6, 2013.
↑ "ది యుఎస్ నేవీ అండ్ హవాయి-ఎ హిస్టారికల్ సారాంశం". Archived from the original on ఏప్రిల్ 8, 2010. Retrieved నవంబరు 27, 2006.
↑ జేమ్స్ F. B. మార్షల్ (1883). "హవాయి చరిత్ర యొక్క ప్రచురించని అధ్యాయం". హార్పర్స్ మ్యాగజైన్. Vol. 67. pp. 511–520.
↑ "Lā Kūʻokoʻa: స్వాతంత్ర్య దినోత్సవానికి దారితీసే సంఘటనలు, నవంబరు 28, 1843". ది పాలినేషియన్. Vol. XXI. నవంబరు 2000. Archived from the original on మే 15, 2011. Retrieved ఫిబ్రవరి 22, 2010. {{cite news}}: Unknown parameter |సంఖ్య= ignored (help)
↑ ^50.0 ^50.1 "503–517". Archived from the original on మార్చి 17, 2016. Retrieved నవంబరు 27, 2006.
↑ ^51.0 ^51.1 డేవిడ్ కీను సాయి (నవంబరు 28, 2006). "హవాయి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం". హవాయి రాజ్య స్వాతంత్ర్య వెబ్‌సైట్. Archived from the original on జూన్ 2, 2010. Retrieved ఫిబ్రవరి 22, 2010.
↑ Humanities, National Endowment for the (1844-07-20). "Polynesian. [వాల్యూమ్] (హోనోలులు [ఓహు], హవాయి) 1844–1864, జూలై 20, 1844, చిత్రం 1". Archived from the original on మే 9, 2019. Retrieved 2021-04-25.

[Kanahele1995-1] Kanahele, George S. (1995). "Kamehameha's First Capital". Waikiki, 100 B.C. to 1900 A.D.: An Untold Story. University of Hawaii Press. pp. 90–102. ISBN 978-0-8248-1790-9.

[Schultz2007-2] Patricia Schultz (2007). 1,000 Places to See in the USA and Canada Before You Die. Workman Pub. p. 932. ISBN 978-0-7611-4738-1.

[Fryklund2011-3] Bryan Fryklund (4 January 2011). Hawaii: The Big Island. Hunter Publishing, Inc. p. 81. ISBN 978-1-58843-637-5.

[4] FAP-30 (Honoapiilani Highway) Realignment, Puamana to Honokowai, Lahaina District, Maui County: Environmental Impact Statement. 1991. p. 14.

[RingWatson2013-5] Trudy Ring; Noelle Watson; Paul Schellinger (5 November 2013). The Americas: International Dictionary of Historic Places. Routledge. p. 315. ISBN 978-1-134-25930-4.

[KirchBabineau1996-6] Patrick Vinton Kirch; Thérèse I. Babineau (1996). Legacy of the landscape: an illustrated guide to Hawaiian archaeological sites. University of Hawaii Press. p. 63. ISBN 978-0-8248-1816-6.

[Shearer2004-7] Benjamin F. Shearer (2004). The Uniting States: Alabama to Kentucky. Greenwood Publishing Group. p. 296. ISBN 978-0-313-33105-3.

[Cybriwsky2013-8] Roman Adrian Cybriwsky (23 May 2013). Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture. ABC-CLIO. p. 352. ISBN 978-1-61069-248-9.

[9] Engineering Magazine. Engineering Magazine Company. 1892. p. 286.

[10] Kuykendall, Ralph Simpson (1965) [1938]. The Hawaiian Kingdom 1778–1854, Foundation and Transformation. Vol. 1. Honolulu: University of Hawaii Press. p. 51. ISBN 0-87022-431-X. Archived from the original on September 25, 2014. Retrieved August 1, 2015.

[11] Schulz, Joy (2017). హవాయియన్ బై బర్త్: మిషనరీ చిల్డ్రన్, బైకల్చరల్ ఐడెంటిటీ, మరియు యు.ఎస్. పసిఫిక్‌లో వలసవాదం. యూనివర్శిటీ ఆఫ్ నెబ్రాస్కా ప్రెస్. pp. 1–238. ISBN 978-0803285897.

[12] వాన్, జేమ్స్ (2010). ఓహు యొక్క పురాతన ప్రదేశాలు: ఆసక్తికర పురావస్తు ప్రదేశాలకు ఒక గైడ్. బిషప్ మ్యూజియం ప్రి. పేజీ 5. ISBN 978-1581780956.

[13] Kirch, Patrick (2011). "పాలినేషియన్లు హవాయిలో ఎప్పుడు స్థిరపడ్డారు? 150 సంవత్సరాల పండితుల విచారణ యొక్క సమీక్ష". హవాయియన్ ఆర్కియాలజీ. 12: 3–27. hdl:10524/74851.

[Kanahele1993-14] George Hu'eu Kanahele (జనవరి 1, 1993). K_ Kanaka, Stand Tall: A Search for Hawaiian Values. University of Hawaii Press. p. 399. ISBN 978-0-8248-1500-4.

[HandyDavis2012-15] E.S. క్రెయిగ్‌హిల్ హ్యాండీ; డేవిస్ (21 డిసెంబరు 2012). ప్రాచీన హవాయి నాగరికత: THE KAMEHAMEHA SCHOOLSలో ఇచ్చిన ఉపన్యాసాల శ్రేణి. Tuttle Publishing. p. 77. ISBN 978-1-4629-0438-9.

[Wichman2003-16] Frederick B. Wichman (జనవరి 2003). N_ Pua Aliì O Kauai: కౌయి యొక్క పాలక ముఖ్యులు. హవాయి విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. ISBN 978-0-8248-2638-3.

[17] పాత కాలపు హవాయియన్లు మరియు వారి రచనలు. జిన్ మరియు కంపెనీ. 1912. p. 127. ISBN 978-1-146-32462-5. {{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help); Unknown parameter |చివరిది= ignored (help); Unknown parameter |మొదటిది= ignored (help)

[18] Quanchi, Max; Adams, Ron, eds. (మార్చి 22, 1993). పసిఫిక్‌లో సంస్కృతి పరిచయం: పరిచయం, ఎన్‌కౌంటర్ మరియు ప్రతిస్పందనపై వ్యాసాలు. కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. ISBN 9780521422840. తాహితీ మరియు హవాయిలో యూరోపియన్ పరిచయం యొక్క ప్రారంభ సంవత్సరాల్లో 'పాలినేషియన్ రాజ్యాల' ఆవిర్భావం సాంప్రదాయకంగా యూరోపియన్ ప్రభావం మరియు తారుమారుకి ఆపాదించబడింది [...]. {{cite book}}: Unknown parameter |ప్రచురణ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |యాక్సెస్ తేదీ= ignored (help)

[19] కాంప్‌బెల్, ఇయాన్ సి. (జనవరి 1989). పసిఫిక్ దీవుల చరిత్ర. బర్కిలీ: కాలిఫోర్నియా విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. p. 83. ISBN 9780520069015. పాలినేషియన్ రాజ్యాల స్థాపన అనేది ద్వీప సమాజంలో యూరోపియన్ పూర్వ ఒత్తిళ్లకు పరాకాష్ట, యూరోపియన్లతో పరిచయం ద్వారా అందించబడిన అవసరాలు మరియు అవకాశాలతో కలిపి. రాజకీయ కేంద్రీకరణ వ్యక్తిగత ఆశయాలను సంతృప్తిపరిచింది కానీ సందర్శకులు మరియు స్థిరనివాసులు ఇద్దరూ యూరోపియన్లతో అభివృద్ధి చెందుతున్న సంబంధాన్ని కూడా సులభతరం చేసింది. {{cite book}}: Unknown parameter |అధ్యాయం= ignored (help); Unknown parameter |ప్రచురణ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |యాక్సెస్ తేదీ= ignored (help); Unknown parameter |సిరీస్= ignored (help)

[20] కుయ్కెండాల్, ది హవాయియన్ కింగ్‌డమ్, వాల్యూమ్.1

[21] కుయ్కెండాల్, THK, వాల్యూమ్. 2

[22] "Daily Alta California — 18 మార్చి సిపాలిఫోర్నియా వార్తలు Collection". cdnc.ucr.edu. Archived from the original on సెప్టెంబరు 20, 2020. Retrieved 2019-07-30.

[23] Humanities, National Endowment for the (1891-03-31). "ది హవాయియన్ గెజిట్. (హోనోలులు [ఓహు, హవాయి]) 1865–1918, మార్చి 31, 1891, ఇమేజ్ 2". The Hawaiian Gazette. p. 2. ISSN 2157-1392. Archived from the original on July 30, 2019. Retrieved 2019-07-30.

[24] "నుహౌ 3 ఫిబ్రవరి 1874 — పాపాకిలో డేటాబేస్". www.papakilodatabase.com. Archived from the original on ఫిబ్రవరి 7, 2021. Retrieved 2019-07-30.

[25] హ్యుమానిటీస్, నేషనల్ ఎండోమెంట్ ఫర్ ది (1891-03-24). "ది హవాయియన్ గెజిట్. (హోనోలులు [ఓహు, హవాయి]) 1865–1918, మార్చి 24, 1891, ఇమేజ్ 5". ది హవాయియన్ గెజిట్. p. 4. ISSN 2157-1392. Archived from the original on జూలై 30, 2019. Retrieved 2019-07-30.

[26] "క్వీన్ లిలి'యుకలాని". U.S. నేషనల్ పార్క్ సర్వీస్ (in ఇంగ్లీష్).

[McBride-27] McBride, Spencer. "Mormon Beginnings in Samoa: Kimo Belio, Samuela Manoa and Walter Murray Gibson" (in ఇంగ్లీష్). Brigham Young University. Archived from the original on June 29, 2020. Retrieved 24 May 2020.

[28] హవాయి రాణి రాసిన హవాయి కథ, అనుబంధం A Archived ఆగస్టు 21, 2007 at the Wayback Machine "నా ఉద్దేశ్యం నుండి నన్ను నిరోధించడానికి ముగ్గురు మంత్రులు మిస్టర్ పార్కర్‌ను విడిచిపెట్టారు; మరియు ఈలోగా వారందరూ (పీటర్సన్, కార్న్‌వెల్ మరియు కోల్బర్న్) థర్స్టన్ మరియు అతని నేను తీసుకున్న వైఖరిలో భాగం."

[29] మోర్గాన్ రిపోర్ట్, p804-805 Archived సెప్టెంబరు 28, 2007 at the Wayback Machine "కోల్బర్న్ మరియు పీటర్సన్, ప్యాలెస్ నుండి తప్పించుకోగలిగినప్పుడు, థర్స్టన్ మరియు ఇతరుల నుండి సహాయం కోసం ఎంత త్వరగా పిలిచారో మరియు కోల్బర్న్ ప్యాలెస్‌కు తిరిగి వెళ్లడానికి ఎంత భయపడ్డారో అందరికీ తెలుసు."

[30] "U.S. Navy History site". Archived from the original on March 4, 2007. Retrieved August 19, 2006.

[31] "హవాయిని స్వాధీనం చేసుకోవడం | హవాయి విశ్వవిద్యాలయం మనోవా లైబ్రరీలో". libweb.hawaii.edu. Archived from the original on May 26, 2022. Retrieved June 15, 2022.

[32] కింజర్, స్టీఫెన్. (2006). పడగొట్టడం: అమెరికా శతాబ్దపు పాలన మార్పు హవాయి నుండి ఇరాక్ వరకు.

[33] స్టీవెన్స్, సిల్వెస్టర్ కె. (1968) హవాయిలో అమెరికన్ విస్తరణ, 1842–1898. న్యూయార్క్: రస్సెల్ & రస్సెల్. (పేజీ 228)

[34] డౌగెర్టీ, మైఖేల్. (1992). రాజ్యాన్ని దొంగిలించడానికి: హవాయి చరిత్రను పరిశీలించడం. (పేజీ 167-168)

[35] లా క్రోయిక్స్, సమ్నర్ మరియు క్రిస్టోఫర్ గ్రాండి. (మార్చి 1997). ది జర్నల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్ హిస్టరీ 57:161–189లో "పరస్పర వాణిజ్యం రాజకీయ అస్థిరత, హవాయి రాజ్యం పతనమవడం".

[russ-36] 36.0 ^36.1 Russ, William Adam (1992) [1959]. The Hawaii Revolution (1893–94). Susquehanna University Press. ISBN 978-0-945636-43-4.

[FOOTNOTEలిలియుకలాని1898275–276-37] లిలియుకలాని 1898, pp. 275–276.

[38] హవాయి దీవులను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విలీనం చేయడానికి ఉమ్మడి తీర్మానం, జూలై 7, 1898; కాంగ్రెస్ యొక్క నమోదిత చట్టాలు మరియు తీర్మానాలు; యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వ జనరల్ రికార్డ్స్, 1778-1992; రికార్డ్ గ్రూప్ 11; National Archives.

[39] వాన్ డైక్, జోన్ (2008). హవాయి క్రౌన్ ల్యాండ్స్‌ను ఎవరు కలిగి ఉన్నారు?. హవాయి విశ్వవిద్యాలయ ప్రెస్. pp. 30–44. ISBN 978-0824832117.

[40] Tom Dye; Eric Komori (1992). ప్రీ-సెన్సల్ పాపులేషన్ హిస్టరీ ఆఫ్ హవాయి (PDF). NA. p. 3. Archived (PDF) from the original on November 2, 2018. Retrieved April 4, 2016. {{cite book}}: |work= ignored (help)

[41] Ronald T. Takaki (1984). Pau Hana: Plantation Life and Labor in Hawai, 1835–1920. p. 22.

[42] హెరాల్డ్ W. బ్రాడ్లీ, ది అమెరికన్ ఫ్రాంటియర్ ఇన్ హవాయి: ది పయనీర్స్, 1789–1843 (స్టాన్‌ఫోర్డ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1942).

[43] జూలియా ఫ్లిన్ సైలర్, లాస్ట్ కింగ్‌డమ్: హవాయిస్ లాస్ట్ క్వీన్, ది షుగర్ కింగ్స్ అండ్ అమెరికాస్ ఫస్ట్ ఇంపీరియల్ అడ్వెంచర్ (2012).

[Beechert1985-44] Edward D. Beechert (1985). వర్కింగ్ ఇన్ హవాయి: ఎ లేబర్ హిస్టరీ. University of Hawaii Press. p. 146. ISBN 978-0-8248-0890-7.

[45] "హవాయియన్ భూభాగం". హవాయి రాజ్యం. Archived from the original on అక్టోబరు 7, 2013. Retrieved అక్టోబరు 5, 2013.

[46] "Kamehameha III జూన్ 17, 1839న సహన శాసనాన్ని జారీ చేసింది – Tiki Central". Tiki Central. Archived from the original on March 26, 2014. Retrieved February 6, 2013.

[47] "ది యుఎస్ నేవీ అండ్ హవాయి-ఎ హిస్టారికల్ సారాంశం". Archived from the original on ఏప్రిల్ 8, 2010. Retrieved నవంబరు 27, 2006.

[marshall-48] జేమ్స్ F. B. మార్షల్ (1883). "హవాయి చరిత్ర యొక్క ప్రచురించని అధ్యాయం". హార్పర్స్ మ్యాగజైన్. Vol. 67. pp. 511–520.

[49] "Lā Kūʻokoʻa: స్వాతంత్ర్య దినోత్సవానికి దారితీసే సంఘటనలు, నవంబరు 28, 1843". ది పాలినేషియన్. Vol. XXI. నవంబరు 2000. Archived from the original on మే 15, 2011. Retrieved ఫిబ్రవరి 22, 2010. {{cite news}}: Unknown parameter |సంఖ్య= ignored (help)

[503-517-50] 50.0 ^50.1 "503–517". Archived from the original on మార్చి 17, 2016. Retrieved నవంబరు 27, 2006.

[day-51] 51.0 ^51.1 డేవిడ్ కీను సాయి (నవంబరు 28, 2006). "హవాయి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం". హవాయి రాజ్య స్వాతంత్ర్య వెబ్‌సైట్. Archived from the original on జూన్ 2, 2010. Retrieved ఫిబ్రవరి 22, 2010.

[52] Humanities, National Endowment for the (1844-07-20). "Polynesian. [వాల్యూమ్] (హోనోలులు [ఓహు], హవాయి) 1844–1864, జూలై 20, 1844, చిత్రం 1". Archived from the original on మే 9, 2019. Retrieved 2021-04-25.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]