హింగన్ఘాట్
హింగన్ఘాట్ | |
|---|---|
 Interactive map of హింగన్ఘాట్ | |
| నిర్దేశాంకాలు: 20°34′N 78°50′E / 20.57°N 78.83°E | |
| దేశం |  భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | మహారాష్ట్ర |
| జిల్లా | వర్ధా జిల్లా |
| ప్రభుత్వం | |
| • ప్రధానభాగం | హింగన్ఘాట్ మున్సిపల్ కౌన్సిల్ |
| విస్తీర్ణం | |
• మొత్తం | 82 కి.మీ2 (32 చ. మై) |
| • Rank | వర్ధా జిల్లాలో 1వ స్థానం |
| ఎత్తు | 217 మీ (712 అ.) |
| జనాభా (2025)[1] | |
• మొత్తం | 1,60,436 |
| • ర్యాంకు | మహారాష్ట్ర |
| • జనసాంద్రత | 2,000/కి.మీ2 (5,100/చ. మై.) |
| భాషలు | |
| • అధికారిక | మరాఠీ |
| టైమ్ జోన్ | UTC+5:30 (IST) |
| పిన్ కోడ్ | 442301 |
| టెలిఫోన్ కోడ్ | 07153 |
| వాహన నమోదు | MH-32 |
| లింగ నిష్పత్తి | 936 ♂ / ♀ |
హింగన్ఘాట్ భారతదేశంలోని మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోని వార్ధా జిల్లాకు చెందిన ఒక నగరం. ఈ నగరాన్ని మున్సిపల్ కౌన్సిల్ పరిపాలిస్తుంది.
హింగన్ఘాట్ నగరాన్ని రెండు వైపులా వేణా నది చుట్టుముట్టి ఉంటుంది. ఈ నది నగరానికి సహజ వనరులను అందిస్తుంది. జాతీయ రహదారి 44 (పూర్వపు NH-7), ఉత్తర–దక్షిణ, తూర్పు–పడమర కారిడార్లో భాగమైన ఈ రహదారి నగరం గుండా వెళ్తుంది. హింగన్ఘాట్ సారవంతమైన వార్ధా లోయలో ఉంది. చారిత్రకంగా ఇది భారతదేశంలోని పత్తి వ్యాపారానికి ముఖ్య కేంద్రంగా ఉండేది.[2] ధాన్యాల వ్యాపారానికి కూడా ఇది ప్రధాన కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది. హింగన్ఘాట్ తహసీల్లో సుమారు 76 గ్రామాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ప్రధానంగా మాట్లాడే భాష మరాఠీ. 2011 జనగణన ప్రకారం హింగన్ఘాట్ విదర్భ ప్రాంతంలో తొమ్మిదవ అతిపెద్ద నగరం కాగా, భారతదేశంలో 436వ స్థానంలో నిలిచింది.
కుష్ఠురోగులతో సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించిన ప్రముఖ సామాజిక సేవకుడు బాబా ఆమ్టే హింగన్ఘాట్లో జన్మించాడు. మహారాష్ట్ర రాష్ట్రంలోనే అతిపెద్ద పత్తి మండీ (వ్యాపార మార్కెట్) ఇక్కడ ఉంది.
చరిత్ర
[మార్చు]హింగన్ఘాట్కు సుమారు 1,500 సంవత్సరాల చరిత్ర ఉంది. క్రీ.శ. 5వ శతాబ్దంలో ఈ నగరాన్ని దండున్గ్రామ్ అని పిలిచేవారు. వాకాటక వంశంకు చెందిన రాణి ప్రభావతి గుప్తా పాలన కూడా ఈ ప్రాంతంతో అనుబంధమై ఉంది. వేణా నది ఒడ్డున హింగ్ (ఇంగువ) చెట్లు, ఘాట్లు ఉండడం వల్ల ఈ ప్రాంతానికి హింగన్ఘాట్ అనే పేరు వచ్చిందని భావిస్తారు.
బ్రిటిష్ పాలన కాలంలో హింగన్ఘాట్ అభివృద్ధి చెందింది. హింగన్ఘాట్ మున్సిపల్ కౌన్సిల్ 1873 మే 17న స్థాపించబడింది. నగరంలోని తొలి నీటి ట్యాంకు కూడా అదే సంవత్సరంలో నిర్మించబడింది. మున్సిపల్ కౌన్సిల్ హాల్ 1904లో నిర్మించబడింది. మున్సిపల్ కౌన్సిల్ తొలి ఎన్నికలు 1927లో జరిగాయి. వేణా ఆనకట్టను కూడా మున్సిపల్ కౌన్సిల్ నిర్మించింది. ప్రస్తుతం నగరంలో ఏడు నీటి ట్యాంకులు ఉన్నాయి.
చారిత్రకంగా ఈ నగరం పత్తి, సోయాబీన్ నూనె పరిశ్రమలకు ముఖ్య కేంద్రంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం హింగన్ఘాట్ వర్ధా జిల్లాలో అతిపెద్ద పారిశ్రామిక కేంద్రంగా, అలాగే నాగపూర్ విభాగంలో నాల్గవ స్థానంలో ఉంది. ఇక్కడ పప్పుదినుసుల మిల్లులు (దాల్ మిల్లు), నూనె మిల్లులు కూడా ఉన్నాయి.
భౌగోళికం
[మార్చు]హింగన్ఘాట్ 20°34′N 78°50′E / 20.57°N 78.83°E వద్ద ఉంది.[3] సముద్ర మట్టానికి సగటున 215 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. పరిసర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే నగరం తక్కువ ఎత్తులో ఉండడం వల్ల వేణా నది సంవత్సరం పొడవునా ప్రవహిస్తుంది. దీనివల్ల నగరానికి కరువు సమస్య పెద్దగా ఉండదు. నదితో పాటు భూగర్భ జలాల సగటు లోతు సుమారు 120 అడుగులు.
ఈ నగరం భారతదేశ పత్తి పరిశ్రమకు ఒక ముఖ్య కేంద్రం.[4] అదనంగా సోయాబీన్ నూనె పరిశ్రమతో పాటు అనేక చిన్న, మధ్య తరహా దాల్ మిల్లులు, నూనె మిల్లులు హింగన్ఘాట్ పరిసర ప్రాంతాలలో ఉన్నాయి.[5] హింగన్ఘాట్ వర్ధా జిల్లాలో అతిపెద్ద పారిశ్రామిక కేంద్రంగా గుర్తించబడింది.
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]2011 జనగణన ప్రకారం హింగన్ఘాట్ జనాభా 1,01,805.[6] మొత్తం జనాభాలో పురుషులు 52 శాతం ఉన్నారు. హింగన్ఘాట్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 94 శాతం, ఇది భారతదేశ జాతీయ సగటు 74 శాతానికి మించినది. పురుషుల అక్షరాస్యత రేటు 97 శాతం కాగా, మహిళల అక్షరాస్యత రేటు 90 శాతం. ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ప్రకారం, మహారాష్ట్రలోని అన్ని నగరాలలో అత్యధిక అక్షరాస్యత రేటు హింగన్ఘాట్లో నమోదైంది.[7] 1 లక్షకు పైగా జనాభా కలిగిన నగరాలపై యునిసెఫ్ విశ్లేషించిన అక్షరాస్యత గణాంకాల ప్రకారం, 94.34 శాతం అక్షరాస్యతతో హింగన్ఘాట్ మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. అనంతరం వర్ధా (94.05%), పన్వేల్ (93.98%), గోండియా (93.70%) స్థానాల్లో నిలిచాయి.[8]
మతం
[మార్చు]హింగన్ఘాట్లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పాండురంగుడు విగ్రహం ఉంది. దీని ఎత్తు 16 మీటర్లు .[9]
బన్సీలాల్ కోచర్ 1955లో ఒక జైన దేవాలయాన్ని నిర్మించాడు.[10] ఈ దేవాలయ అలంకరణలు అద్దాలతో నిర్మించబడ్డాయి. నగర జనాభాలో సుమారు 6 శాతం మంది ఇస్లాం మతాన్ని అనుసరిస్తారు. నగర కేంద్రానికి సమీపంలో జామియా మసీదు ఉంది.
హింగన్ఘాట్లో నవరాత్రి సందర్భంగా మాతా మందిర్ అనే దేవాలయంలో గర్బా ఉత్సవాలు నిర్వహించబడతాయి. ఇది మాతా దేవికి అంకితమైన ఆలయం. హింగన్ఘాట్లో నవరాత్రి సందర్భంగా అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రదేశంగా, నగరంలోని అత్యంత పురాతన ఆలయంగా ఇది ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఆలయ స్థలాన్ని గణపత్రావ్ సదాశివ్ మావ్లే దానం చేశారు.[11]
| సంవత్సరం | పురుషులు | మహిళలు | మొత్తం జనాభా | మార్పు (%) | మతం (%) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| హిందూ | ముస్లిం | క్రైస్తవ | సిక్కు | బౌద్ధ | జైన | ఇతర మతాలు, విశ్వాసాలు | మతం పేర్కొనలేదు | |||||
| 2001[12] | 47,945 | 44,397 | 92,342 | — | 76.677 | 7.979 | 0.239 | 0.179 | 13.529 | 1.306 | 0.045 | 0.045 |
| 2011[13] | 52,577 | 49,228 | 1,01,805 | 10.248 | 77.094 | 7.910 | 0.171 | 0.123 | 13.359 | 1.182 | 0.097 | 0.064 |
రవాణా
[మార్చు]
హింగన్ఘాట్ రైల్వే స్టేషన్ ఢిల్లీ నుండి చెన్నైకి వెళ్లే ప్రధాన రైలుమార్గంపై ఉంది. ఇది ఈ ప్రాంతంలోని అతిపెద్ద రైల్వే స్టేషన్. ఇక్కడ ఆగే ముఖ్య ఎక్స్ప్రెస్ రైళ్లలో నవజీవన్ ఎక్స్ప్రెస్, నందిగ్రామ్ ఎక్స్ప్రెస్, అండమాన్ ఎక్స్ప్రెస్, అహిల్యా నగరి ఎక్స్ప్రెస్, సేవాగ్రామ్ ఎక్స్ప్రెస్, దక్షిణ ఎక్స్ప్రెస్, గ్రాండ్ ట్రంక్ ఎక్స్ప్రెస్, రాప్తిసాగర్ ఎక్స్ప్రెస్లు, సికింద్రాబాద్ సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్, పుణే–కాజీపేట్ సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్, ఎంజీఆర్ చెన్నై సెంట్రల్–జైపూర్ సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్, గోమతీసాగర్ ఎక్స్ప్రెస్, కొర్బా సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్, తిరువనంతపురం సెంట్రల్ ఎక్స్ప్రెస్లు, ఆనందవన్ సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్, యశ్వంత్పూర్ సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్, జైపూర్–మైసూరు ఎక్స్ప్రెస్,, కోయంబత్తూరు–జైపూర్ సూపర్ఫాస్ట్ ఎక్స్ప్రెస్ ఉన్నాయి.
సమీప విమానాశ్రయం డాక్టర్ బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, నాగపూర్. ఇది నగర కేంద్రానికి సుమారు 70 కి.మీ దూరంలో ఉంది. జాతీయ రహదారి 44 హింగన్ఘాట్ గుండా వెళ్తుంది.
ప్రముఖ వ్యక్తులు
[మార్చు]- బాబా ఆమ్టే – సామాజిక సేవకుడు, ఉద్యమకారుడు
- విలియం లాంబ్టన్ – సైనికుడు, సర్వేయర్, భూగోళ శాస్త్రవేత్త; 1823 జనవరి 19న హింగన్ఘాట్లో మరణించాడు
- జాని బాబు కవ్వాల్ – ఆధ్యాత్మిక గాయకుడు
- సునీల్ పాల్ – లాఫ్టర్ చాలెంజ్-1 హాస్య కార్యక్రమ విజేత
- వైశాలి మాడే – సా రే గ మ పా సంగీత రియాలిటీ షో విజేత
- వైశాలి మహదే – చెస్ క్రీడాకారిణి
- డి. పి. కొఠారి – విద్యావేత్త
- సత్యపాల్ లాండగే (సత్యపాల్) – నటుడు, హాస్యనటుడు[14]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Maharashtra (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards – Population Statistics in Maps and Charts". citypopulation.de.
- ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911). . ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా (in ఇంగ్లీష్). Vol. 13 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 514.
- ↑ "Falling Rain Genomics, Inc. – Hinganghat". Fallingrain.com. Archived from the original on 26 సెప్టెంబర్ 2013. Retrieved 24 September 2013.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "First consignment from Wardha dispatched to Bangladesh – Indian Textile Journal". 2021-10-18. Retrieved 2022-09-07.
- ↑ "Prakash Fats and Proteins » Edible and Cotton Oil Mills in Hinganghat, Wardha, Maharashtra, India". Commodities India. Retrieved 2022-09-07.
- ↑ "Hinganghat City Population Census 2011 | Maharashtra". Census2011.co.in. Retrieved 24 September 2013.
- ↑ "Nagpur most literate among state's big cities". The Times of India. 27 August 2012.
- ↑ "UNICEF data puts Nagpur above Mumbai, Pune in literacy rate in state". The Times of India. 15 January 2014. Retrieved 11 May 2015.
- ↑ author/admin (2017-07-05). "विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी..." Lokmat (in మరాఠీ). Retrieved 2022-09-07.
{{cite web}}:|last=has generic name (help) - ↑ "Jain Temple Details". jainmandir.org. Archived from the original on 2022-09-07. Retrieved 2022-09-07.
- ↑ NAVRATRI 2020🚩🚩🚩 | By Mata Mandir Hinganghat | Facebook, retrieved 2022-09-08
- ↑ Census India 2001.
- ↑ Census India 2011.
- ↑ "EXCLUSIVE! Satyapal Landge reveals an interesting story behind Badnaam and Karishma Singh's signature SLAP SCENE in Maddam Sir".